장음표시 사용
121쪽
puli Veronensis laetitia, saepe canonici, et sacerdotes Veronemi es commemorant . Venienti Cardinali episcopo Veronam omnis clerus , universusque populus obviam processit ad ripam Athesis r insequentibus diebus habitae sunt orationes, scrupta sunt quamplurima carmina de hoc exspectatissimo adventu r egregiam in primis habuit orationem Franciscus Morandus civitatis nomine, vir doctus , et ad eloquentiam natus; quae maxime laudata est ab omnibus. Laudatus etiam est a Vincemtio Ciconia ecclesiasticorum omnium nomine , a quo satis cmpiosam orationem habitam fuisse dicitur. Vbi episcopi omnes discesserunt, Nicolaum Ormanetum Bodoloni archipresbyterum, virum in ecclesiastica disciplina praestantem, et ad res maximas agendas aptissimum ; Adamum Fumanum canonicum, limminem integrirate, et doctrina florentem , quorum utrumque secum Tridenti habuerat, quorumque opera in sanctae matris ecclesiae procuranda utilitate Cardinales legati usi erant suerat enim Ormanetus ad Bavariae ducem nuntius missus ad di suadendam communionem sub utraque specie et Fumanus vero a Concilii literis fuerat hos bonos sacerdotes, quos mirifice diligebat, hortatus est, atque etiam rogavit, ut quod de hinius ecclesiae administratione sentirent, libere dicerent, proponerent ea quae utilia eo tempore judicarente eorum se conssilium plurimi facturum. In medium adducta sunt quamplurima ab Ormaneto praesertim, in primis ut Philippus Stridonius, qui multos ante annos vicarius Ioannis Matthaei Giber ti, moribus, et disciplinae hujus ecclesiae multum profuerat, vocaretur ad idem munus vicarii. quod consilium, cum usque
a pueritia Philippum valde amavisset fuerant enim, ut dictum est, condiscipuli ejusdem Stephani Plazonii comprobavit.
Stridonius vero cum per literas non semel vocatus suisset, alia quot post menses relicto canonicatu sancti Marci, et aliis em
lumentis quae capiebat Uenetiis ei enim commissa fuerat plebs sancti Ioanis decollati ) Cardinali quem observaverat
tot jam annos, obtemperans, Veronam venit: cujus adventu
non bonis sacerdotibus non minimus injectus est timor. Eius, et Ormaneti in primis consilium fuit ut quamprimum symmdus dioeces ana ex sacrosancti Concilii Tridentini decreto fieret γ
122쪽
ret, in qua de omnibus ageretur quae ad hujus ecclesiae commoda , et ornamenta pertinerent . Coacta est synodus , ad quam' convenit magnus parochorum, et sacerdotum numerus , et a Cardinale habita est oratio ad excitandos omnes qui aderant, ad servanda decreta Concilii, et ad retinendam cleri Vmronensis existimationem. Exceptus est libenter sermo Cardinalis plenus sententiis gravissimis, et luminibus variis verborum; quem tanta commotione adhibita habuit, ut multi lacrimas continere non potuerint . decreta sunt multa utiliter ad gloriam Dei, et ad usum hujus ecclesiae, quae partim observata sunt, partim observanda successori suo Cardinalis reliquerat. Adversa valetudine erat, ita infirmo corpore, ut nisi sustent, retur, plerumque loco se movere non posset, et de visus etiam acie quotidie aliquid amittebat, ita ut brevi omni lucis us ra se cariturum cognosceret. Has ob caussas coadjutorem prumum sibi dari a Pontifice contendit multis rationibus , quod cum ipsi negaretur justis de caussis, cedere potius voluit episcopatum , quam cum ecclesiae incommodo diutius sine ullo Coadjutore tantum onus sit stinere. quod consitum cum ad Pii Quarti Pontificis aures pervenisset, ipsi valde probatum est, imperavitque Iacobo Superantio equiti oratori Veneto, viro praestantissimo, ut ad Naugerium scriberet, se eum quem socium muneris petiverat, ei successorem daturum et Romam umniret , ubi sibi gratissimus erat futurus. Quas literas cum accepisset Naugerius, statuit tres post menses Romam proficisci. Interea magnis pollicitationibus cujusdam adductus, patitur sibi
EX oculis cataractas educi, et maxima patientia, animique se titudine permittit, acu crassum illum humorem disiici. Videbatur lumen oculis restitutum divinitus, et ministerio illius a rificis familiares etiam suos agnoverat, et nominaverat. Qua ex re tantam laetitiam ejus propinqui, et amici omnes senserunt, quantam non esset facile explicare: in primis universus Populus Veronensis maxima laetitiae signa dabat. Verum alia
quot post dies, sortasse quia medicorum consilio nimis exquisita, nimisque tenui victus ratione usus erat, in febrim incidit. acuram, qua paucorum dierum spatio ita est consectus, Me de ejus salute nulla reliqua spes esset . pridie quam decubuisset
123쪽
et antequam fanctissimiam eucharistiae sacramentum sumsisset, quasi jam animadverteret se brevi ex hac vita migraturum,' multa Ioanni AIoysio filio ad recte instituendam vitam pertinentia , item multa de hujus vitae variis calamitatibus dixit, ea qua solebat , verborum , et sententiarum copia. Eo tempore Augustinus Valerius ejus sororis filius, quem Pontifici nominaverat ad Ueronensem ecclesiam, et quem senatus per literas sibi gratum fore episcopum apud Pontificem testatus erat, toga deposita, habitum clericalem induerat, et ad primos ν ordines promoveri coeperat . Et quia vetitum erat Concilii Tridentini decreto, quempiam episcopum fieri, nisi vestitu ecclesiastico per sex menses fuisset, cum Pius Quartus huic decreto derogasset, et Augustinum in sacrosancto senatu Cardinalium episcopum Ueronae duos post menses quam habitum clerici induerat, pronuntiasset, fieri tamen non potuit ut B2r- nardus optatissimum hoc nuntium acciperet. eodem die, quod admirabile plerisque visum est, qcio literae asserebantur, Augustii ra episcopum factum, sibique successorem ditum , ipse ex hac vita decessit magno cum totius civitatis Venetae , Cum populi Ueronensis, cum collegii Cardinalium, atque etiam Pontificis Maximi dolore . Obiit anno aetatis suae quinquagesimo octavo , anno salutis nostrae millesimo quingentesimo sexagesimo quinto, sexto Kal. Iunii, cum in cardinatatu vixisset annos quinque, et menses tres, in episcopatu annos duos, et menses
septem. Laudatus est in funere ab eodem Uincentio Ciconia qui ei cleri nomine gratulatus erat. Si quis laudationem scruberet Bernardi Cardinalis Naugerit, vitam ejus cum animo suo cogitans, et oratione explicans, locos haberet quam plurimos quibus homines in admirationem posset convertcre, et Varia exempla virtutum proponere ad imitandum. Eius vitam mihi. tantum describendam proposui, ex cujus descriptione haec colligi possunt cognitu digna . pervenisse civem Venetum sine opibus ad maximos honores: sine propinquitatum et assinitatum etiam praesidio faciliorem ei fuisse aditum ad omnes magistra- tus, quam ditissimis, et illis quibus externa illa adiumenta eL sentet eumdem adolescentem senibus, senem adolescentibus j
cundum fuisse: ita cum aequalibus vixisse, ut dissicile fuerit lx
124쪽
dicare cui retari gratior esset: gratissimum fuisse principibus vi
ris, et regibus criam exteris, et ab Omni humanitate, omnique religione prorsus alienis: uxorem habuisse, solatio filiorum, et legitima prole non caruisse: a patria nobilii lima republica nominatum episcopum Veronensem , a Pontifice suisse praeter rum , paucos post dies ab eodem Pontifice nihil tale cogitantem Cardinalem creatum: eumdem Episcopatum, qui vacaverat, ipsi traditum: paucos post dies legatum sanctae sedis Apostolicae missum ad sacrosanctum Concilium Tridentinum. Haec hominibus Venetis non erit injucundum cognovisse , non erit etiam sortasse inutile omnibus. Dei optimi Maximi benigniatate haec bona conseruntur: nemo negat. non est tamen dubitandum quin saepe mores ita volente, ac . juvante eodem auctore rerum omnium bonarum Deo) sortunam, hoc est si tum et conditionem mortalium essingant . Hi Bernardi sum runt mores: patriae longe amantissimus fuit; atque adeo ab omnibus melior civis quam paterfamilias habebatur. impensas vix temperare poterat: eo fiebat ut quod libenter facimbat, non sine incommodo suo interdum posset facere. Bis die Cibum, in coena pauxilium , interdum etiam nihil sumebat: satis copiosa mensa utebatur convivarum caussa qui ad ipsum veniebant ; inter quos erat Speron Speronius vir admodum eloquens, et multiplici doctrina praulans, et Silvius Antoni,nus nunc Cardinalis, cujus ingenium , ac eruditionem multiplicem vehementer admirabatur , et Ioannes Baptista Amaltheus politioribus literis, et moribus optimis imbutus, et F
Iieta Genuensis historiarum scriptor, Iulius Pogianus politi simis literis ornatus, et alii plerique. In omni vita ita suit proclivis ad donandum, ut fortunarum suarum , et filiorum nullam rationem habere videretur. placidis, et suavissimis mori. bus erat praeditus, ita ut omnes qui eum convenirent, se monibus teneret, et cum ab eo discessissent, eum perpetuo dialigerent . lenitate animi ita praestabat , ut quemvis facile se ret. In senatu Veneto, in sacro etiam Cardinalium senam sic temperabat orationem, ut ne eos quidem offenderet quibus forte refragabatur. Nemini umquam invidit, fretus virtute propria. Si quis ipsum offendisset, ut solet accidere, tanta in eo Diuitigod by Cooste
125쪽
suit mansuetudo, ut numquam de ulciscendo cogitaret, omnes. que injurias remitteret. In rebus gerendis tardior erat quam opus esse videretur, praesertim in rebus privatis: magnum minmentum in tempore positum esse judicabat: dilationes plerumque rebus ejus non minimum incommodum attulerunt. Nutura magis ad agendum quam ad contemplandum propensus, congressu hominum delectabatur multo magis quam solitudine ; et ideo longissimos cum aequalibus sermones libenter habebat . simulationem maxime omnium odisse, et ab illo vitio alienum se esse profitebatur. ad conciliandos sibi omnium animos natus erat. Non facile quempiam benevolentia sua dugnum putabat: ubi quem coeperat diligere , in amore erat constantissimus. Omnia quae legerat, meminerat, et in promtu habebat: et quamvis, ubi primum legationes suscepit, stidia philosophiae, et optimarum artium non solum intermissa, sed fere amissa ab eo suerant; ita tamen cum incidebat serm de pulcherrimis quaestionibus disserebat , ut doctior illis qui perpetuo in studiis versarentur , interdum haberetur. Senex, et jam Cardinalis, jubebat sibi clara voce legi veterum theo. logorum libros, e quibus etiam multa ejus memoriae imprimebantur. Nihil ipsi erat molestius quam scribere: dictabat Iibentius, et sane, cum scribebat, nihil ejus literis s cribi poterat prudentius, aut elegantius. Eos qui ad edenda sua scripta proni sunt, ita interdum reprehendebat, ut ab omni scripti
num genere omnes deterrere videretur ; nimirum putans impudentis, et ambitiosi ingenii, sperare hoc tempore ex libris gloriam . Parce laudabat recentiorum libros : carmina nisi optima legere non poterat. Concionatores qui admirationem non afferrent, et lacrimas non excuterent, nullius nominis putabat. Nullam tutiorem viam ad quiete traducendam vitam dicebat, quam neminem laedere, quam devorare ineptias; qua in re admirabilis fuit et neminem enim in tota vita inimicum
apertum habuit. Multa ab eo prudenter dici solebant. sibi semper esse dissicilius statuere quae sibi essent in publicis semmonibus omittenda, quam quae dicenda. Filiis suis satis amplum patrimonium relicturum , memoriam tot magistratuum quos innocenter in republica gessisset, et praecipue, quod ex Disitiroo by Cooste
126쪽
illis nihil in domum suam praeter honorem, intulisset. Silentio
multa gravia pericula existimationis vitari posse. Tempus salutaria afferre consilia: consulendum, et exspectandum. Compendiariam viam conciliandorum animorum, si de se ipso numquam, admodum raro de aliis quis loqueretur: pessimum comsultorem esse timorem. Sibi perpetuo necessarium fidisse pugnare cum Paupertate , a qua tamen numquam vinci potviciet. Sanctae sedis Apostolicae dignitatem ita cum reipublicae Venetae dignitate conjunctam esse , ut disjungi nequiret: Vmnetiis optimum quemque civem esse sanctae sedis Apostolicae amantissimum. Dicere etiam erat solitus, honorificum semper esse proponendum utili, honorificentiam consequi solitam esse utilitatem: nihil quidquam viro nobili contingere posse molestius quam si ab aliis beneficentia vincatur: liberalitatem nobilem esse mercaturam, . qua multorum animi conciliantur, et quae dignitates, honores etiam amplissimos saepe parere comsuevit ', et conciliare liberalitatem plurimorum amicitias , quibus nihil potest esse fructuosius. Virum pauperem, si sit bonus, satis esse divitem , praesertim in republica Veneta natum, et Romae in nobilissimo orbis theatro laudabiliter viventem. Viro christiano et catholico nihil deesse, cum Deum habeat patrem , et sit frater regis Christi 3 coheres futurus cailestis patriae. Fuerunt qui dicerent, Bernardum patriae desiderio, et memoria reipublicae, in qua multos annos floruerat, intem dum commotum, si data fuisset optio , ad pristinos magistratus libenter suisse rediturum : sed nemo id potest affirmare, praesertim cum cardinalitiam dignitatem ab eo magni fieri, et extolli interdum audiverim. Agendas sibi esse multas gratias, dicere solitum audivi, Deo optimo Maximo, quod ad episcopatum , et cardinatatum Dei benignitate suisset promotus, et extrema aetate ad serviendum ecclesiae vocatus . Adolescens amicos habuit Augustinum Foscarum Marci filium , adolestem tem magnae spei, qui immatura morte praereptus est , Iacobum Barbum, Petrum Lauretanum, Ioannem Donatum. Cum ad rempublicam accessisset, cum Marino Caballo, M. Antonio Amulio, Aloysio incenico, equitibus, et cum Petro Francisco Contareno, et Dominico Trivisano conjunctissime vixit. Romae
127쪽
Cardinalibus omnibus fuit aeque gratus . Magni faciebat Ipse
plurimum Carolum Cardinalem Borromaeum , quem ad rest tuendum pristinum ecclesiae candorem , morumque puritatem natum dicere solebat: Franciscum etiam Gon;Zagam, quod eo usus esset familiarissime Patavii dum praetor esset , unice dii, gebat. Cum omnibus vero Cardinalibus ita versabatur, ut nemo de ejus sinceritate et candore dubitaret. Michaelem Cardinalem Alexandrinum , qui Pius Quintus Summus Pontifex fuit, plurimi faciebat, et placidis moribus praeditum, natum ad res maximas dicebat, ab eoque praecipuo amore diligebatur. Scripsit adolescens multas epistolas, et quamplurima carmina, quae etsi laudabantur ab omnibus, ipse tamen Videbatur comtemnere 3 et ideo non reperiuntur. perbrevis dialogus de fugienda uxore , et aliquot ejus epistolae elegantes sunt apud
Philippum Stridonium , de quo antea dixi: oratio in funere Andreae Gritti principis habita, item illae quas habuit reipublicae nomine, alteram ad Paullum IV. Pontificem Maximum, alteram: ad Ferdinandum Imperatorem, reperiuntur. Extant etiam commentarii legationum quas gessit apud Carolum Quintum , apud Sutimanum Turcarum Imperatorem, atque etiam apud Paullum Quartum , qui certe sunt pulcherrimi. dicendi facultas in illis scriptis egregia, ita ut gravitate, sum
Vitate, legentes in admirationem traheret. Ut summatim complectamur omnia , in congressu familiari , in consiliis secumdus, et Venustus; pura, nitidaque oratio ad res eas quas dicendas suscepisset, accommodata, sive domi consilium civibus suis daret, sive foris patriae dignitatem , atque utilitatem tum retur ; sive exacta jam aetate , et amplissimo honore praeditus ecclesiae inserviret, eximia in Naugerio dicendi vis, atque uberitas elucebat: ur quibuscumque in rebus versaretur, iis oratio ipsius verborum, sententiarumque lumine, et Varietate conumniret . Filium Ioanncm AtDysium Petro Francisco Zino viro inpolitissimis literis magna cum laude versato erudiendum tradiderat. tenue patrimonium ei reliquit: magnam tamen herinditatem memoriam virtutum, et laborum suorum. Hic postea
ab Augustino qui in episcopatu successit , filii loco est habutus, et consilio, et omnibus rebus necessariis ejus studia adju-
128쪽
ra sunt; cuius uxor fuit filia Ioannis Francisci Donati, qui prutrem Eabuit Hieronymum doctissimum, et optimum senatorem . numeratur nunc et ipse Ioannes inter Venetos senatores.
Lauram etiam filiam, quae jam erat nubilis, collocaudam idem Augustinus curavit: ipse nuptias concilians eam hortatu omniam cognatorum Gaspari Uenerio, de quo magna erat spes, in matrimonium conjunxit ; devotione , modestia , et virtutibus aliis plurimis praestantem feminam, paternam facundiam, gravitatem etiam referentem; copiosa, et nobili prole, quatenus humana infirmitas patitur, felicem, cum filios susceperit indolis optimae, et laudabilissimis moribus praeditos, primogenitum etiam suum avitam Naugerii patris sui eloquentiam imitam tem . ita usu evenire solet, ut filii saepius matrum suarum, quam patrum dicendi facundiam quodammodo repraesentent. Contigit id etiam Leonardo Donato, qui nunc est sancti Mamci procurator, ut avunculi sui Marci Antonii Cornelii, qui suo tempore summus orator est habitus, eloquentiam aequet, aut sertasse etiam superet. Haec fuit Bernardi Naugerii Cardinalis vita, sine ullo suco, sine ullis ornamentis descripta, ut cives Veneti, Ioannes Aloysius filius in primis, ut initio dictum est, delineatam civis praeliantissimi, patrisque optimi imaginem haberent . suturi sunt fortasse etiam in ecclesia Dei ex omnibus nationibus, qui laborem hunc minime improbaturi sint, et vitae cursum varium libenter sint cognituri. Sepultus est Veronae in ecclesia cathedrali in ingressu chori: monumentum factum est episcopi successoris opera. E familiaribus ejus, qui hominis pruternam indulgentiam semper recordantur , quidam apud eumdem Augustinum episcopum manserunt , alii Romam prosecti sunt, quibusdam etiam ab eo sacerdotia data fuerant, ita ut commode possint vivere , et principi omnium rerum Deo, huicque Veronensi ecclesiae servientes, ejus caritatis non immemores pro ejus salute orare perpetuo debeant.
129쪽
Ioannes Antonius Petrameliarius in Continuatione ad tibrum Onuphrii Paminii de Summis Pontificibus, et S. R. E. Cardinalibus a Paullo II . ad Clementis VIII. annum pontificatus octavum, pag. II q. P Raeclare olim quanti literae essent , mihi videntur intellexisse Mitylaianaei, qui praecipuam esse in republica vim Iiterarum animadvertentes, quos populos bello devicerant, nullam eis aliam poenam irrogabant, nivut ne liberos suos literas edocerent i sciebant videlicet eas tantum civitates florere in quibus literarum studia vigerent . quam veritatem respublica prae ceteris Veneta, et in primis intellexit BERNARDUS Navateiarius Italus, eques, et senator venetus, vir humaniorum pi aesertim literaiarum, et reipublicae gerendae scientia insignis; ut nonnulla ipsius carmina, et orationes ab ipso conscriptae, Patavit, et aliarum civitatum praetura, legationesque complures , quas magna semper cum gloria ad magnos Principes , praecipue vero a a Franciscum II. Gallorum regem , et apud Paullum Quartum Pontificem obivit a satis aperte declarant. Α Pio I v. is in secunda i8. Cardinalium ordinatione anno I 6 I. Pontificatus secundo, . Kal. Martii, diaconus Cardinalis a post presbyter tituli sancti Pancratii ι mox tituli sancti Nicolai inter Ima ines a ultimo tituli sanetae Susannae creatus; sequenti episcopatum veronensem, maximo cum Omnium aPp Ia sit, administrandum suscepit. Anno vero Is 63. ad Concilium Tridentinum snon in Seripandi Cardinalis et Iegati mortui , ut sere omnes assimanti sed in Marci Sittici Cardinalis Altempsit loco , de latere Iegatus missus 4. Kal. Μ i Tridentum ingressiis est . cui Concilio imposito fine, Veronam venit, ubi in corrigendis sacerdotum moribus , disciplinaque ecclesiastica restituenda non parum elaboravit, majoiaque quotidie secisset, ni subita oculorum caecitate oppressus , ipsius regimen relinquere coactus fuisset. Coa utore igitur ex permissione Sumnii Pontificis sibi facto , cum futura successione, Augustino Valerio patricio Veneto sororis filio, quem vitae integritate, ac laterarum cognitione celeberrimum Gregorius XIII. merito in purpuratorum patrum numerum adscivit; ipse subita correptus morte Veronae pridie xaL Iunii anno isss. pontificatus V I. die Iovis obdormivit in Domino; cujus corpus ibi in pavimento ecclesiae cathedralis ante chorum sepulturae traditum, marmoreo lapide in quo insculptum legitur sequens epitaphium, cooperitur .
130쪽
EPIsCOPI PATAVINI, viri sita tempestate doctissimi, numquam antehac editae.