장음표시 사용
411쪽
3 s Apparatis Biblitas. muelis nomine insigniunt ; cujus haec esse potuit rullo, quod & historiam duorum Regum a Samueleuncto tum contineant, & quae tam in hoc de Saule, quam in altero de Davide reseruntur, Samuelis
vera esse vaticinia comprobent.
Horum ergo Regum primus res gestas narrat sub iudicibus Heli & Samuele, nec non sub rege Saule,& per spatium annorum Io I. extenditur ἔ ab anno scilicet Heli primo, qui est mundi a 8 8. ad momtem Saulis, quam anno a 9 9. adscribimus . Secumdus liber Regum res gestas a morte Saulis ad finem usque Davidici Regni describit , annorum circiter XL. historiam exhibens. Hi duo primi libri Regum, 1, ve duo libri Samuelis creduntur conscripti partim ab ipso Samuele, partim a Nathan & Gad prophetis, ut conjicitur ex calce primi libri Paralipomenorum , ubi allegantur quasi scriptores gestorum D vidis. Tertius liber Regum . qui secundum Hebraeos primus est Meiachim, id est, Regin, incipit a Salomone, praemissa tantum narratione, qua ostenditur quomodo ad Regnum ipse pervenerit. Regno deinde in duas partes s 1sio , qtatuor regum Iuda S Octoregum Israel res gestas pertexit: tota vero libri historia annos complectitur CXXVI. e quibus priores XL. Salomonis suerunt: Caeteri reliquorum regum, tum Iudae,tum Israelis. Denique quartus liber, sue secundus Regum secundum Hebraeos, continet res gestas sexd cim Regum Iuda, & duodecim regum Israelis, & prinDhetarum, qui sub illis vixere. Tertii & quarti libri Regum ignoti sunt auctores. Ab Esdra aut a Ieremia qui dicunt scriptos, nullo certo nituntuL argu mento. Verisimile est per compendium fuisse coli ctos ex variis diariis, quae tunc temporis nota erant.
Graeci libros illos qui in Latinis & Graecis Bibliis seq-rur, appellant Paralipomenon, hoc est, praere
412쪽
840rώm; quod ibi nonnulla in Pentateucho, & is
libris Iosue, Iudicum, Samuelis 3c Regum, aut G ni issa, aut brevisis dicta repetunt & repraesentant ιIidem libri chronica inscribuntur , quia in illis naris ratur quo sere tempore quidque gestum sit. Hebraei eos appellant dibre halamis, id est, verba dierum , quod ex Regum diurnis excerpti sint: Dies sepius rumitur pro anno in sacris Scripturis; sic verba die.
rum annales sunt: nempe sunt Ephemerides, sive gesta diurna. Unus est autem Paralipomenon sive Chro nicorum liber apud Hebraeos, id est, non in duos libros dividitur, ut apud Graecos Zc Latinos. Huncce librum ab Esdra scriptum constans fama semper obtinuit. In horum autem priore, propagati O gentis Israeliticae ab Adamo ad reditum usque a captivitate breviter recensetur. Deinde repetita a Davide historia, ejus regnum accuratius describitur, ad Salomonis usque unctionem, hoc est, ad annum mundia 99o. In secundo libro historia annorum 79. texitur; ab anno scilicet mundi a99o. ad annum 3 68 cum finitis LXX. annis captivitatis, Cyrus Judaeis redeundi potestatem fecit. Genealogiae veterum tribuum & familiarum Israeliticarum sub captivitato non parum consula fuerant; idet, auctor horum librorum in Iudaeorum usum has genealogias magno studio indagavit, dc consignavit; tum ut gentes ILraelitis per connubia insertae ab iisdem distinguerentur: tum ut ipsae tribus Israeliticae in certis familiis suis post hac se continerent. Nobis multum hi libri conducunt, ut aperta sit Genealogia nostri Salvatoris
IESU CHRISTI, quomodo ortum duxerit ex Abraham & Davide. Paralipomenon libros excipit ille liber qui Hobraeis dicitur Esdras, quo continetur series historiae Hebraeorum, postquam in patriam a captivitate Babylonis reversi sunt. Ab Esdra scriptore nomen est sor-
413쪽
litus. Ille, ut de se dicit capite octavo, scriba erat velox in lege Moysis, nempe legis-peritus. Tertulistianus 5 quidam alii antiqui scriptores tradunt illum Scripturae libros a Chaldaeis una cum Templo exustos, restituisse. Verum Clialdaei non omnia exemplaria combusserant, siquid ein Daniel legebat Iere in iam post Templum incensum. Series historiae hoc libro comprchensae est annorum circiter LXXXII. ab anno scilicet mundi 3 68. quo Cyrus, Cambi se patre in Porsia & Cyaxare socero in Media vita fumetis, orientis monarchiae potitus est, ad annum33 o. qui fuit vigesimus regni Artaxerxis illius, qui Longinianus dictus est. Liber Nehemia, qui Sc Esdrae secundus dicitur a Nehemia scriptore nomen accepit. Vidit hic Esdram, eique superstes fuit, ex cujus consilio animum adscribendum applicuisse dicitur; unde etiam Esdrae s cundus dictus liber. Continet autem instaurationem I rosolymorum, correctionem reducis populi, &labe tis Dei cultus renovationem. Historia est annorum circiter XXXI. Post generalem historiam Iudaeorum, sequuntur libri in quibus enarrantur, non acta totius gentis , sed quorumdam virorum & mulierum, ut Tobiae, Iudith, Esther, Iob. Liber cui Tobia nomen instrubitur, continet eximiae pietatis, singularis patientiae,& Dei in suos providentiae , praeclara documenta, temporibus Salmanasaris Assyriorum regis, sub quo Tobias abductiis est captivus cum plerisque Isiaeli
In libro Iudith celebratur praeclarum facinus I dith, generosae taminae, quae Holophernem interm ciens liberaxit Iudaeam. Tempus quo id contigerit, non constat: alii ante, alii post Iudaeos in captivitatem abductos. Ubi de auctoritate hujus libri disseremus , illam quaestioncua expendemus.
414쪽
til γ n. caput II. ln libro Esther legere est que pro Iudaeis popula
ribus suis haec mulier perfecit; quomodo per iliam Deus universam Iudaeorum gentem jamjam perituram servaverit, & Aman, qui excidium illius insidiose machinabatur, percusserit. Res contigit in diebus AD sueri regis Persidis. Quis ille sit, an Darius Persa, an Darius Medus, an alius, incertum est. Veri limilius conjectant , qui opinantur Assuerum maritum Esther fuitIe Darium Hystaspis . Valerius Maximus libro nono memorat inter reges Persarum, quemdam Ochum postea dictum Darium, qui septem magos interfecerat. Ochus nomini Hebraeo IN respondere potest; au tum autem additamento regio, ut fieri solebat, factum Masueros, unod Asuerus o omnia conveniunt. in Darium Hystaspis , qui occidit magos . Sequitur in Bibliis vulgatis liber Iob; quem etiam plerique Hebrari negant in rerum natura fuisse. Quae de illo habet Scriptura, dicunt non veram esse historiam, sed parabolam, ad patientiae exemplar adornatam. Praedives Job opibus: sed eo illustrior, quod his neque integris corruptus, neque amissis depravatus est, inquit Sulpitius Severus. Quo tempore vixerit,& historia ejus scripta sit, latet; nisi quod satis lia Set, nondum scripta lege, cujus non meminit . luin multo antiquior Mose censeri potest, quia vita ejus producta sit ad ducentos annos; qui vitae terminus tempore Moysis contractior erat. Praeterea quia ipse tanquam pater familias sacrificavit, quod sub lege, & post eam, non licuit; licebat prius, Patriarcharum more. Patria ejus nec bene nota est. Certe vicina fuit Chaldaeis; 8c vicini Sabaei in Arabiae desertae parte magis aquilonari . Nominatur et V Utet, vel Hus. Tres in sacris Literis nomine Utet, insignivntur. Unus nepos Semi ex Aramo Genes Io. 22.23.
cujus sedes suit in Aramaea sive Syria; quique jam
415쪽
3Σ6 Apparatus BiblIera. Him conditor Damasci & Tracho nitidis ereditus, Alter filius Nachor Genu aa. a I. in cujus regio di. cha Utet, Usitis vel Au sitis, posteri Ausita, Arabiae
desertae incolae. Postremus ex gente Horaeorum G tres. 36. 28. Deut. II. I a. in qui post ab Idumaeis sunt expulsi. Patriam Iobi Utet a secundo illo dictam, adeoque nec Syriae, nec Idumeae , sed Arabiae desertae ,
inde docti colligunt , quod sola illa regio Ute seu
Aus, Asitis nuncupetur, a primo scilicet sundatore Utao: Trachonitis vero nuspiam terra Utet, sed te ra Galaad, Basanr Idumaea etiam non terra Utet. , sed terra Edom, Seir, Theman. Iob natus videtur ex pO
steris vel Nachor fratris Abraham, cujus filius Utet. ille fuit, a quo Ausilii, vel ipsius Abraham, per Glium aliquem ex Cetura genitum. Deinde sequuntur in Codice sacro libri, qui sp ehant mores. Primus ex illis occurrit liber Psalmoram; proximior historicis, ad quos etiam reserri posset: enarrantur enim in illis Dei gesta; & quasi breviarium est rerum quae hactenus fieri contigerant. Hebraei hunc librum appellant sepher thehillim, hoc est, librum laudum , nempe Dei. Graeci appellant ψαλ- μους & ολ eum, a leni motu percutio. ψαλ- νηριον instrumentum est quo psallitur, cujus percussi sonus proprie metimus dicebatur. Canebant Judaei cantiones sacras ad pulsum citharae vel nabli. Psalmorum liber unicus est apud Latinos, sed in quimque partes dissectiis apud Hebraeos; quarum unaquae que hac clausula terminaturi sint, fiat, Hi omnes D, vidis dicuntur, non quod is omnium sit auctor, sed quod multos veterum Vatiam collegerit, aiunt enim re aliquos a Moyse decantatos) Ac plurimos ipse addiderit. Praeterea quidam sunt posterioris aetatis, qu rum E sdras & alii auctores seruntur. Qui illi fuerint, scire non satagimus. Etenim quod de libro Iob di- ebax Gregorius Magnus: cum rem cognoscimus, qMiseri
416쪽
Liber II. CUM II. scriptorem quarimus, quia aliud agimus, nis tegeuto
literas de calamo far agimus Sequitur liber Graece παρυαίω , id est, Proverbia dictus & Hebraice Acile. Nomen Hebraeum propri/significat parabolam , sive comparationem , etiam egregium 8c praecipuum dictum, a verbo Maschal,
ruod est, dominari, simul st aliquid similitudinis
ere. Ergo per illa proverbia lieet intelligere senten. tias breves, acutas, similitudines quae rem propositam illustrant, symbola qualia sunt Pythagorae aenigmata , quae quidpiam occultum significant, & proverbia, quae ut plurimum vero veriora experire est. Haec omnia quae Occurrunt in hoc-ce libro, reputantur sapientum verba. Ipse Salomon in tertio libro Re gum cap. m. dicitur locutus tria millia parabolarum. Auctor ergo censeri potest plerorumque horum Pr verbiorum. Forsan de se loquitur cap. xxx. -rba cougregantis de p.xxx I. Perba Lamuelis regis S c. Quamvis aliter videatur viro perito, cujus sensum capite sequenti proferam. Liber Erelesiastes dicitur Hebraeis Coheleth, a ve hae, quod est, Convocavit: qui concionem sive Ecclesiam advocavit. Ecclesiastes nomen est Graecum elusdem significationis concio Sc coπcis. nis locus. Ipse Salomon, sive nondum peccator, si ve poenitens, in hoc libro contionatur de rerum mundanarum vanitateῆ quas ut in contemptum adducat, loquitur de homine, quasi perinde & animalia m reretur. Sic premit tumentes animos. Canticum Canticorum carmen est vocatum ab Hebraeis Sis Haserim, id est , Cantisum Canticornm: quasi diceres, nobilissimum carmen, seu excellenti A Lmum Canticorum. Creditur esse nuptiale carmen, exprimens castos, jucundosque complexus animorum. Sive . potius totum mysticum est, exhibens argumentum incomorehensibilis amoris Christi erga Sponsam
417쪽
318 Appararus BibliexI. tiam, ac vicissim Sponsae erga Christum Sponsi .
Haec legendo, decet revocare in memoriam quod dicit Paulus secundo scribens Corinthiis cap. II. 2. AEmulor enim vos Dei aemulatione. Despondi enim vos univiro virginem castam exhibere Christo. Testatur se E lo Dei aestuare, ut fideles Corinthios uni viro Christo sistat, tanquam virginem castam. Ad legendum spiritualis amoris carmen, qui non amat spiritualiter, frustra accedit, quia non potest capere ignitum et quium frigidum pectus. Idcirco illud canticum, nec principia Gencscos Iudaeis legere licebat, ante annum trigesimum, ut nos docet Hieronymus. Animadvertendum autem illum libellum, de quo loquimur, esse dramaticum, id est activum. Scilicet scriptor non ipse loquitur; sed inductae personae agunt & loquum tur: ita species quaedam est Dramatis. Librum illum Salomon videtur composuisse, post constructam in saltu Libani domum aestivam, veni de Libano, veni
corona εrιs scap. q. v. 8.ὶ Nullus in hoc opere de m ribus ferino est; nec Deus semel nominariIr.
Subsequitur Sapientia liber, sic dictus quod de Sapicntia tam Increata quam creata tractet. Apud Gra
cos inscribitur Sapientia Salomonis, non quia ipse librum scripserit, ut aliqui opinati sunt, sed quia semientiarum qua in eo sunt saltem ac sensuum auctor sit.
Nam vulgo creditur scriptum suisse a Philone Alexandrino , qui vixit sub Claudio & Caio Imperatoribus. Plcrique tamen opinantur scriptorem libri Sapientiae Thilone Alexandrino antiquiorem. Sapientiam excipit Ecelsasticus , sic appellatus, ut placet Augustino, quia in Ecclesia legeretur. Et nim , ut suo loco dicemus, libri qui in Ecclesia leg rentur, appellabantur Ecclesiastici, ad distinctionem Corum, qui propter majorem auctoritatem, anpella hantur Canonici. Alii putant Ecclesiasticum a Latinis
inscribi, ad imitationem stimul & distinctionem libri
418쪽
Liber II. caput LI. 329salomonIs, qui Ecclesiastes appellatur; complectitur
enim sinitia morum axiomata. Antiqui etiam πιο παν vocant, quia de omni virtute praecepta tradit.
Inscribitur a Graecis, Sapientia Iesu filii Sirach: a
quo videlicet primum Hebraice hic liber scriptus est, deinde versus in Graecum ab alio Iesii, illius nepote vel abnepote; quo vero tempore , indicat prologus: Ego autem, inquit, anno trigesimo octavo Regis Evem gela, postmiam perveni in AEgyptum, ct cam multum temporis ibi fuissem inveni ibi ιGros relictos, non paravae ct contemnenda doctrina, quos mihi visum est i
Omne vetus Testamentum haberi potest pro venturi Messiae vaticinior ita omnes libri sunt vaticinia& prophetiae. Sed hoc-ce nomine donantur, quae gesta 3c dicta continent quorumdam virorum, quos Spiritus Dei afllaverat , ut praenuntiarent quae sub Christo essent ventura. Hunc semper intuebantur; itant verbis eorum sepe subsit duplex sensus, sive vaticinii eorum argumentum sit tum tempus praesens tum futurum. Praenunciabant rem proxime suturam; quae
esset vaticinium Christi adventuri. Primus, inquam,& obvius sensus accipiendus de re aliqua praesenti: δlter magis reconditus ad Christum pertinet. Ita in vaticinio Isaiae cle Virgine paritura, ut insta dicemus fusius, proxime spectabat Propheta Virginem quam duxit, cujus partus esset regi Achab signum proximae liberationis; sed portenderet alium partum qui Vere portentum esset, & signum verioris liberationis. Non ambigi potest, quin Isaias intuitus fuerit Mariam Vimginem & Christum prolem ejus; ita merito Matth.eus huic vindicat celebre vaticinium. Propheta in majores quatuor & mis res duodecim vulgo distribuuntur. Malores dicuntur, quorum majora sunt opera; Minores, quorum minora. M
jores sunt Isaias, Ieremias, Ezechiel, Daniel. Gum
419쪽
33o Apparatus Biblicia. Ieremia conjungitur Baruch, qui huic Prophetae om-eium stridie praestitit. Threni id est , lamentitiones Ieremiae faciunt libellum. Harum lamentati num argumenta sunt destructio urbis Jerusalem &captivitas populi. Numeris quibusdam astringuntur. per alphabetum digestae omnes; hoc cum discrimine, quod primum, secundum Ac quartum caput singulis literis tingulos dant versus, Caput tertium tertios. Minores prophetae in uno volumine continentur propter brevitatem suam, quod appellatur ab He-hraeis thereasar, Chaldaicum nomen , idem sonans quod duodecim. Minores prophetae sunt Osee, Ioel,
Amos, Abdias, aliis dictus Obadias, Ionas , Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, aliis Zeph nias, Aggaeua , Zacharias, Malachias. Post Prophetas sequuntur libri Miacchaborum. Illi referunt quae a Macchabaeis gesta sunt. In hist ria Gentis vidimus Macchabaeos sic dictos , quia invexillo haberent literas, a quibus incipiunt nomina hujus sententiar, quis sicut tu Deus inter deos. Duos admittit Ecclesia in Ecclesiasticum canonem libros Macchabaeorum. Primus continet bella Domini, quae adversus impias gentes, Antiocho Epiphane, & Eupatore, Demetrio Sotere, Alexandro Epiphane seu potius Epimane, Demetrio Nicanore, & Antiocho Sidete regibus, Ecclesiam persequentibus , Heroes Assamonaei, pontifices simul & principes, puta Matthatias & filii ejus tres, Iudas Macchabaeus, Iona than dc Simon, unus post alterum gessere. Matth tiae proavus a Iosepho nuncupatur λssamonaeus, i, de qui a Graecis 8c Latinis Macchabaei, ab Hebraeis appellantur Ammonaei . Nomen illud occurrit in Psalmis, de indicat viros primarios, principes; quod ergo ob praeclaras virtutes suas Macchabaeorum genti tributum sit. Primo libro Macchabaeorum alter adjungitur, qui dicis
420쪽
Liber n. Caput II. 33 Idrcitur secundus, non quod historiam Macchabaeorum in libro primo ad Ioannis Hircani tempora usique productam continuet, quod fieri tamen intererat , sed quod quaedam Macchabaeos concernentia complectatur i, adeoque alius potius quam secundus
Paucis verbis perstringam quae spectant libros quiabus constat Evangelium, nemini enim Christiano id potest esse ignotum. Evangelium continet primo quo tuor Evangelistas, Matthaeum , Marcum, Lucam , Ioannem, a quibus potissimum descriptus est adventus Domini nostri JESU CHRISTI . In opere eorum maxim8 describitur Evangelium, nempe illud
bonum nuntium, quod a tot ciculis expectabatur de
Adventu Messiae in terras. Ideo prima pars Evam gelii id sibi vindicat, ut proprie Fνangelium nomisnetur. Subsequuntur Actus apostolorum, scilicet hiastoriae Apostolorum a morte Christi per annos circuter triginta.
Deinde Epistola Beati Pauli, una ad RomanOS, duae ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, duae ad Thessalonicenses, duae ad Timotheum , ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos. Postea sequuntur Epistola Catholica , id est, ad omnes missis, non ad quemdam virum, aut Gentes quasdam . Una est Iacobi: duae Petri, tres Ioannis, una Iudae Apostolorum. Denique in ea pa te Bibliorum, quae novum foedus constituit, contunetur Am Insis Beati Ioannis Evangelistae, hoc est, revelatio Arcanorum quae Deus illi patefecit.