장음표시 사용
601쪽
tiber III. Caput II. st iis diversis gradibus. Scriptura notat illa omnia in
leone terribilia, faciem, incessum, rugitum, ossa, dentes, manum denique, vel digitos aduncos. Priamatus inter feras ei defertur: caeteris robore praestat. Ferox est & ad iracundiam pronus. Habitat in solitudinibus; incolis enim regiones viduat . Inhiat prς-dae , cui, cum eam arrripuit, solet accubare. Impavidum est animal, cedere nescium. Ex hi ce leonis proprietatibus erebrae eruuntur in sacro Codice coma parationes per se aperrae.
Pardus est animal leoni simile, nisi quod parvum
est, & pellem habet nigris maculis distinctam. Paradus ad saltum valdὸ agilis est, & promptus ad insiliendum in eos quos insequitur; insidiosum enim est animal. Sie a Daniele Cap. 7. vers. 6.) cum pardo consertur tertia Monarchia, id est , Alexandri &Graecorum. Alexander licet regulus Darium regem
vicit. & pernicitate incredibili magnam partem habitati orbis annis duodecim subegit. Pardi autem maculae significant Gentium, quibus Alexander imperavit, mores diversos.
Non omninb constat quid a pardo differant, aut eum pardo quomodo conveniant tygris, lynx, panthera, & leopardus. Multi cum leone lygrim conis ferunt , quasi sit leonis species, aut animal, exceptis maculis, leoni quam simillimum. Aliis tygris eadem est cum panthera & leopardo. Lynx etiam varia est, aeque ac pardus & tygris; nec dissimilis panthera'. Bochartus pantheram & pardum pro eodem animal rhabet, ut juxta illum differant solo sexu, aut candore, non genere. Panthera scrinina est, cujus mas pardus. Pantherarum autem duplex genus; ut nota
mirum si inter illam & pardum ab aliquibus discrimen interponi. Leopardus, ut vox composita notat, nascitur ex pardo Zc leaena. Observat Bocharolus vocem illam non ante Constaatini magni tempora
602쪽
pora auditam esse. B. Hieronymus leopardos appellat, qui tantum pardi erant. Ursus animal est villosum, cujus os patulum, in posteriores pedes in sui gens, & priorum amplexu sunfocans & eonterens quem hostem invasit. Pedes auatem anteriores ejus manuum formam imitantur. Imter omnes seras nihil est ursa simus , eum perdiderit catulos, vel indiguerit cibo . Lupus animal est rapax. Vespere praedatum se conis sert. Vespertini lupi dicuntur in Scriptura qui actu praedantur, & saeviores sunt nocte vicina; nimirum quia tota die fame ad rabiem concitati sunt. Hyaena animal est lupo simillimum. Pelle autem & oeulis varia est hyaena. Mille, inquam, oculis ejus sunt Varietates, sive colorum mutationes. Pellis splendidiscoloribus, florum instar distincta est. Quod eremias I p. I 2. v. 8ιὶ appellat eboa, non aliud animal esse quam hyaenam contendit Bochartus. Iuxta Graecos interpretes , vox illa colorum varietatem indicat. Aliis avis est tincta sive varia, qualis est pa
Vulpes animal notum: vescitur cadaveribus; ideo portio dicuntur vulpium hi quorum insepulta cadavera in cibum feris relinquuntur. Vulpes delectantur uvis; hine in Canticis p. a. v. II. Capite νμι- pes, qua demoliuntur vineas. Habitant in solitariis locis; quin, ut lateant magis, in ipsis term viscerihus lustra habent sua. Versutas esse & subdolas experimento patet; inde vulpes solent appellari quorum mens versuta & subdola est . Si quis quaerat unde
Samson trecentas vulpes nactus fuerit, quarum caudae illigans lampades accensas, messem, oliveta, &vites Philistaeorum exussit, respondebo magnam in illis locis suisse vulpium copiam; adeo ut pleraque loca ab illis nomen suum acciperent, ut terra Sual, id est . terra vulpis, uria Hariare Sual, quasi atrium vulpis.
603쪽
Liber III. Caput II. 3Iν vulpis . Sehual Hebraeis est quod vulpes Latinis. VLdetur hoc facinus pervenisse ad aures Romanorum, qui festum celebravere , cujus meminit Ovidius in quarto Fastorum , in memoriam similis eventus rinvolutas palea & sceno sinebant per circum dismi, rere, postquam his admoverant ignem.
Animalia quae in Codice Hebraeo dicuntur TFim, habentur a Bocharto pro selibus seris, sicut Ilim pro
animale quod lupo minus est; luporum enim genus est, brevitate crurum dissimile, velox saltu.
Onagi i, ut nomen indicat, sunt asini seri, sive sylvestres, qui domari non possunt, δe solitudine deis lectantur. Inde homo onager ille est qui ferus, rudis& indocilis est. Cervus habet pedes firmos & agiles , tam in saltu quam in cursu ; unde dicitur in Psalmis Deum praeparasse pedes cervor- his qui ejus auxilio fugerant ex periculis. Certum est cervas esse dissicilis patatus r cum ergo illae pavore perculsae statim enitantur, inter mirabilia tonitruum effecta regius Psaltes Psal.
28. ν. s. in enumerat, quod partum cervarum promo. veat. Hox Domini praeparantis cervos. Τonitru a
tem appellatur a Psalte vox Dei. Cervi in pilis & toto corpore aliquid habent quod mire placet. Veteres inprimis his maxime delectati sunt. Testis cervus ille apud
Virgilium, quem pectebat Sylvia, & puro in sonte
lavabar, intexens cornua sertis. Ergo non mirum est si uxor viro suo grata & accepta vocetur a Salom ne Prom cap. I. vers. I9. cap. I ν. F. in cerva amo
Vocem quae in Hebraeo sonte Deuteronomii legitur, reddunt Graeci interpretes & Vulgatus trage laphum, id est, hirco certium. Plerique conveniunt Ah o esse hirci speciem. Placet Rabbi Salomoni esse nicem, quod animal vernaculd dicimus Bouc eminitat. stambecco. In eodem loco Deuteronomii occurrit
604쪽
3 1 8 Apparatus sibilesta arit vox Dison, quam Graeci interpretes & Vulgariis
interpretantur plaetum, quod an iniat est inter damarum aut caprarum genera ι Npmen habet, ut vox Hebraea indicat, a colore suo cinereo. Pariter in loco citato Deuteronomii appellatur a mer animalis quoddam genus . Graeci & B. Hieronymus interpretantur eamet ardalim. Est autem hoc animal capite cam
.ino, collo equino, pedibus, cauda & cruribus bub Iis, albis virgulis rutilas maculas distinguentibus, qu tum gratia inditum est ei nomen eametopardalis. Ejus posteriora humiliora sunt anterioribus; ita ut a cauda sedere videatur. Collum vero rectum est dc in altum erectum. Animal rarum est & sero notum; in iis enim locis procreatur, quae non remota stiatri, sed tam inaccessa stant, ut ea crediderint veteres prorsus esse inhabitata. Cum ergo parum verisimile sit innotuisse Judaeis, tempore Mosis, cur ille animalis ignotiesum permisisset verisimilius est temer capreae esse aliquod genus. Denique in eodem allegato loco De teronomii vox iachmur redditur a Graecis interpretibus& a Vulgara βουβαλω bubalus. Sed advertendum est olim vocem bubalus non acceptam pro bove sero , ut nunc fit. Capreae genus erat; itaque jac-- capreae
Dat si ve in plurali Malim, alii cervum, alii da. mam exponunt, alii capream aut eapreolum, alii Uicem, alii rupicapram, alii tragelaph- , alii denique hircum sylvestram. Ex iis quae sacer Odex habet de Malim, colligitur non aliud esse animal quam ibi cem, qui juga excelsiora montium incolit; Gallis & Germ nis Hinc emim, sive hircus petrae, Italis Mambeoco. Rupicaprae rupes quidem montium incolunt, sed non
summas, ut ibex. Hoc-ce animal ingentia cornua habet a capite usque ad nates protensa. Mirandae pernicitatis est, quamquam oneretur caput vastis cornibus.
Ut fugiat venatorem, sese dejicit deorsum ex locis
605쪽
excelsis, sed dorsum admovet rupibus, eum defendunt cornua ejus, a capite ad nates producta. Opher sumitur in Cantico Salomonis pro capreae
ebi Hebraeis caprea est; quam vocem Chaldaei efferunt Tabita. Hinc Tabitha, puellae nomen a Luca AE t. cap. 9. 36.) Graece redditur Δορυὶς, Dor eas, id est, capra. Quaeritur cur in Canticis Sponsu
cum caprea toties conferatur. Rarionem fere omnes
Interpretes reddunt, quia caprea animal sit perspicacissimum; unde Graecum nomen Δορκα, illi inditum a verbo δε M., quod idem sonat ac videre i sed ciun haec allegoria Graeci capreae nominis et imologia nil tur, non textu Hebraeo, & de sponsi saltibus, aut fuga , aut reditu agatur , nihil aliud puto respici. quam capreae in cursu aut saltu agilitatem: cui similis sponsi alacritas, & exequendi celeritas ac iacilitas. quidquid agat aut moliatur.
Reem vel rem veriistissimi Interpretes monocerotem esse voluerunt, id est, animal unirema. Multa autem animalia celebrantur unicornia . Praeter Thinocerotem, qui habet cornu in nasci, sunt equi Masini , boves Indici , quibus unicum cornu est ita fronte , si fides facienda sit antiquis Scriptoribus. Neque enim ulli visa sunt illa animalia unicornia in India & aliis regionibus, quae navigantibus nunc per viae sunt. A pleri ite monocerores recensentur in et Chimeras. Itaque Scriptura non fecisset toties sermonem de animali ignoto, nec ab eo similitudinem sumeret. Quin nec uuum cornu videtur dare animali,
quod reem alpellat ; loquitur enim de cornibus ejus in plurali. Cum autem dicat David a Deo exaltandum esse cornu ejus, ut τοῦ rem, supple cornu vel cornua, necesse est ut animal illud, qualecumque fuerit, cor nua excelsa habuerit; unde iure colligitur non esse Rhinocerotem, cujus cornu depressissimum. Neque etiam
606쪽
sao Apparatus Biblicus. etiam Uri sunt, sive boves sylvestres, ignota animalia
in terra Israelis. Ergo rem videtur esse bicornis caprea aut oris. Vocem illam notat Bochartus accedere ad nomen Arabicum quarumdam caprarum, quarum eornua longa, acuta & sortia sunt, ea re praestantes sive discrepantes a capreis, quae ordinariae sunt. Ta-
Ie est capreae illud genus, quod dicitur Orix, cuius eornibus pro armis utuntur AEthiopes, Strabone teste. Crix alio hoc-ce nomine appellatur in Scriptura Theo, vel Tho.
Quod animal appellatur in Hebraeo Codice porcus e sylva est aper, qui infestus & noxius est agris, Sos vastat, ut patet in apro illo Calydonico, quem ividius describit. Psalmista tu . 79.υ.9 describens
res adversas Iudaeorum, comparat eos vineae, quam
vastaverat porcus c sylva, id est, aper. Ex Ovidio discimus apros in juncis palustribus degere ; quare seras arundinis, de quibus loquitur idem Psalmitia su 3.m 3I.) opinor non alias suisse quam apros. Simias advexerat in Iudaeam classis Salomonis. Vocem enim Hebraeam Xophis Interpretes reddunt simias
Ornebeth Hebraeorum est animal immundum &srohibitum. Ipsi Hebraei illud pro lepore habent.
'lacet aliis esse cuniculum. Lepus ab Arabibus dicitur arne, , unde deducit Bochartus arnabeth vere esse leporem r putat autem ideo prohibitum in lege, quia proclivis est in libidinem. Sapham Hebraeorum est cuniculus juxta aliquos: aliis videtur majoris muris genus, aliis chaerogryllius, aliis hericius, aut hystrix. Sunt qui sic describunt chaerogryllium, quem &erinacium appellant, ut sormam habeat porcelli spinosi, vernacule porcus , ital.
Achbar Hebraeorum murem agrestem sonat, qui agrorum pernicies est. Ergo mures illi qui Philistaeo
607쪽
rum, dum captivam arcam tenerent, agros populati sunt, agrestes erant, nempe ex agris ebullierant; quod non semel eontigit. Quin propter multitudinem horum murium agrestium nonnullos populos mutasse sedes historici reserunt. Non itaque achbaae , quivis mus est. sed certa species, nempe muris agrestis. Plerique tamen hoe animal habent pro mure domestico . Choled Hebraeum Hieronymo & plerisque aliis m stella est. Bochartus putat esse murem caecum sive tau am: unde achbar & choled, ut congeneres, a Moy- . e conjunguntur. Nomen illud apud Syros de Ar bas denotat talpam, & a verbo deducitur quod sed re significat. Fodiunt autem sibi larem talpae sub ter
xippod Hebraeum redditur a B. Hieronymo heri- eisia. Alii tamen volunt esse testudinem, hi castorem, alii lutram. Sunt etiam qui contendant ei te avem. Inhericiorum autem genere hystrix numeratur, spinas
habens missilea. itaque porcus spinosus .i Va
De quadrupedibus oviparis. Inter quadrupedia animalia quaedam sunt Ouipara . Horum sex species recensentur a Moyse, nempe b, Anacha , Coach , Letaa, Chomet, Ninsemeth. Addi possunt semamith, sed ab aracha solo nomine differt r& leviatan, qui crocodilus est, & ideo inter aquatica animalia numerandus. Ut de his pauca dicamus, primum ab est crocodilus terrestris. Sic Hieronymus & Graeci sentiunt. Contendunt alii esse bufonem vel testudinem. Crocodilus autem ille non est bellua AEgyptia magnae molis, sed genus lacertae in sepibus& maceriis commorari solitae. Ideo bellua Emptia dicta crocodilus, quod crocodilos terrestres limilitu
608쪽
aa paratus Biblios. dine referret . Neque enim nisi mole sta dissimilis est
Coach redditur Graecis & Hieronymo Chamaeleo. Nomen Hebrarum , quod idem sonat ac robur, indieat fuisse speciem robustioris lacertae. Bochartus credit fuisse laeertam viridem, qui pugnax est. Et lacer tae genus est Chamaeleo, ut modis sicemus. Letaa iuxta vetustos Interpretes Mallio est, lacerta maxime venenata, similis salamandrae. Chomet est lacerta in arena degens; undὰ nome habet. Hebraeis en chomeron, quod Graecis arena est, ut sentit Bochartus. Thinsmuth Graecis & Hieronymo talpa est. B chartus probat esse chamaeleonem, nempe lacertae gonus, sic ab Hebraeis appestatum, Uria ore kmper hianti aerem ducat, quo solo vesci creditur, ut reis runt auctores. Nomen Hebraeum indicat aspirantem sive spiritum ducentem. Arabes adstruunt linguam hujus cc animalis longam esse, quam emittit ut mustas a se dissitas captet. Dicitur in horas mutari, prCut lux solis est vegetior, aut calor ejus intentior. Sed& in metu, aut si aliquid illi objicitur, alios colores induit . .
Semamith Graecis interpretibus est λι, id est, stellios quod ει sequitur B. Hieronymus. Nomen autem habet illud repti , quia variis quasi stellis, luve sillis. .duactum est et varium.
De avibus mindis. Iam de avibus agam, primum de monilis , initium ducens a columha, de qua plura habent Sacri Scriptores, quam de reliqliis orianibus simul sumptis. bi Hebruas credimus, columba erat Asyyriis pro xillois
609쪽
atillarum symbolo; unde in Prophetis ira Ool-ba, gladias calum.a, ira est re gladius Assyriorum . EcGentilium libris discimus columbam fuisse in mulio
cultu apud Assyrios. Pennae Columbarum tum argenaei candorem, tum pallorem auri reserunt. Oculi columbarum puri Sc venusti sunt. Reraeque lacte videntur lotae, adeo candidae. sum aut mundae. Unde inter
symbola integritatis & munditiei recensemul. In voce columbae aliquid querulum & gemebundum Q. nat; ideo & amoris symbolum est, sicut Ze simpli. citatis ι juxta aliquos qui falati putant columbas car re felle . Ego verb ut alibi evinco , simplicitas in Evangelio idem sonat ac sereTiras. Munda est columba, ut qui integer vitae, scelerisque purus sit, H, re huic assimilati possit. Diu & procul volat colum. ba; unde ex Arca emissa a Noacho: quae docilis de homini amica. ad nidum suum redit ex locis rem tissimis; quare pro tabellaria suere qui uterentur. Plura clieere de columba non opus est; adeo enim nota, ut quicumque in Scripturis de illa sermo fiat, obscurus esse non possit. Id unum addam, quod narratur quarto Regum s. v. 13. Samariae famis tempore quartam partem cabi stercoris columbarum venditam fuisse quinque argenteis. Quaeritur ad quos usus illud stercus 3 Alii uicunt Samaritanos urgente fame hoc stercus in cibum adhibuisse; alii pro ligno usos: alii ut stereorarent agros in urbe incius . Aesic iuturae fami pro icerent; alii stercus illud sui iIepro sale. Bocharius observat quoddam ciceris genus appellari ab Arabibus stercus columbinum, quia krma sua istud legumen sorsan referret stercus columbi. num . Cabus tam leguminum quam frugum, tum de cibi diurni mensura erat. Porro inter cibos usu rinceptos vix quidquam est cicere vilius. Unde Hor tius . Me H quid stim cineris probat an eis em prer . Ergo ingenti fame premebantur qui tant.
610쪽
pretio mensuram diurnam vilis cibi comparabant . Quam avem soris Hebraeus appellat deror, non es.se hirundinem, sed columbae serae speciem, nempe turturem aut Palumbum contendit Bochartus. Ut di. eit Ieremias p. 8. ν. 7. in Mildius in eoeis eoP .it tempus suum, turtur re hirundo s eteonia easto dierunt tempus addientus sui. Aves migratorias esse indicat Propheta. Experimur singulis annis hirundines vere novo ad nos redire, postquam tota hieme abfuerunt. Plinius observat notabili munditia hirundines egerere excrementa pullorum ex nido ἔ adultioresque circumagi docere , ut foras saturitatem emittant. Hinc factum est, ut ex nido hirundinum dormienti Tobiae calida stercora inciderint in oculos
ejus. Nidum enim hirundo saepius locat intra ipsos
Nulla avis grue vocatior est ue ideo Ezechias in morbo ejulans cum grue consertur.
Xore, cujus mentio fit in Scriptura, non significari perdicem, ut hactenus creditum est, sed rusticulae vel gallinaginis genus Bochartus probat. Ex iis quae de hac avi innuuntur in sacro Codice I. Reg.
cap. 26. v. ao. colligere est avem esse montanam. R Graecis Interpretibus redditur nicticorax, sed huncce locum aliter quam nunc habet textus Hebraeus,
illi legebant. Graecus & Latinus Interpres Ieremiaet Cap. II. ν. II. in perdicem reddit, quam plerique sentiunt aliena ova suffurari & fovere, & pullos ex iis natos sibi vindicare tanquam suos. Coturnices alioqui notae, ideo celebres sunt in Scriptura, quia Deus his pavit Israelitas, in quorumc
stra vento excitato complurimas immisit. Aves sunt migratoriae, quas ut aquilones autumno a nobis aV hunt, ita austri vere ad nos revehunt. Miram esse
ubertatem coturnicum in Arabico sinu asserit Ios Phus. Cum advolant in Italiam, ut Plinius adstruit,