장음표시 사용
621쪽
edomandos hostea mos . Inter locustas plures mundae s urit, ut Miximus , & his De plerique populi auoriente etiam tum temporis vescuntur. Ergo Joam,
ni non fuit peculiare, quod custis Ac a resti me te . sed quod cibis uteretur, iisque sorte oblatis. Plinrir m de iocustis sermonem fecimus, quia creber de illis in saetro Codice ferino. De muscis pariter loquendum ; quarum septem
species in Scriptura numerantur. I. Musca proprie dicta. a. Apis quae Inel & ceram conficit. 3. Vespa& crabro; sola enim magnitudine disterunt; crabro major; utriusque aculeus timendus, venenum enim in vulnus infamam. 6. Oestium seu altius. Solet genus illud muscae agitare boves , equos , re alia amni lia. Bos movitas uestro mon amplius sui compos est romni jam excusso in devia sertur , tanquam rabie
quae censetur inter muscarum species. Sed B. Hier nymus vult legi in Graeca versione aωινόμ μιν cenomiam, quasi dicat omnem muscam, aut mixturam muscarum. In fonte Hebraea est vox aras, quae idem sonat ac colluvies, mixtura; ideo vulgata habet non cunomiam, cenomiam. 6. Culex, quem inta re lancea esse arm
tum Tertullianus eleganter dicit. 7. Sciniphes, qui fiant palustres culices . Mirum est quod hujuscemodi
bestiolis utatur Deus, ut vindictam repetat ab hosti-biu suis. Sic cunomias, id est, mustas canes, Vel coenomias, id est, colhaviem muscarum immisit in
AEgyptios. Quae vero bestiolς dicuntur in Vulgata nostra eis*bes vel sciniphes, quibus affecit Deus AEgv-ptios in fonte rinnis Exau. cap. 8. v. 17. a pleri seque non habentur pro muscis , sed pro pediculis, quibus vilibus & contemptis animalibus castigatos v iuit AEgyptios, inquit Philo. Pediculos non solis limminibus, sed & pluribus aliis animantibus adhaerere
622쪽
3 3 6 Apparatus Biblicas.. Pulicis & mentionem facit Scriptura, cui se eomo parat David, se vilem homuncionem dicens s. I. Mies. 26. v. I F. ) De his-ce insectis & caeteris nihil dici potest quod ignotum sit. Notae formicae, & no. ta sapientia earum, in paranda annona aestatis tempore, pro ventura hieme. Conspicua aranearum intexendis suis cassibus ad capiendas muscas solertia. Casses autem sive fila aranearum, quae retinent muLeas. sed a vespis perrumpuntur , rem nullius pretii indicant. Quis ignorat & quandoque non expertus est a tineis pannos erodi & consumi Tinea est vetamis: verminum autem species diveris; alii animan. tibus mortuis, alii arboribus etiam vivis inhaerent. Scorpio in cauda aeuleum habet, quo cutem aperit,& eadem plaga venenum diffundit. Corpus eius figura est ovi, in quo caput ita conditum est , ut vix
emineat. IX. De aquaticis Mimalibus.
Superest ut de animalibus, quae vivunt in aquis sermo a nobis fiat; & ille brevis, quoniam de paucis aqua ticis animantibus agat Scriptura; & ea tantum attingamus , quae non vulio nota sunt. Cui autem ignotae ranae; & ex iis quae centies expertus est in illis, sine ulla alia doctrina, nota percipiat clare quae narrat sacer Codex de ranis, quas Deus excitavit e flumine Nilo,& in AEgyptiorum penetralia induxit Cum Matthaeus cap. I a. v. o. in dicat Ionam fuisse
in ventre ceti, non decet intexigere .cetum proprie dictum, quales Balaena, vel Pristis, aut Physeter, quae ut ut Vastae belluae, tamen gulae meatus habent ita angustos, ut solidum hominem deglutirς haudquaquam possint. Quin Jhomas Bartholinus Danus asserit by
623쪽
laenas nee in mari Mediterraneo, nee in mari Per. seo reperiri ἐν & omnes balaenae, quae in Groniandia nostra, inquit ille, & Istandia capiuntur, cuiuscumque generis, etiam inusitata corporis mole, vastoque capite , ex cujus lingua sola decem octo
tonnae adipis exprimuntur, tam angustas tamen sauces
habent, quae vix brachium hominis capiant. Proinde ceti nomine piscem aliquem e ceraceis intelligi satius
est; nempe piscis magnus erat, qualis canis marinus, cuius tria sunt genera ι atque ex iis quidam sunt ran. tae magnitudinis, ut cetis robustissimis merito accenseantur. Charearias alii vocant, ab asperitate dentium α acuminer alii Lamias & Lamnas, a gulae vastitate iacios gula. In horum ventriculo loricati homines
integri reperti sunt. Citatus Bartholinus vidisse testa-rur exuvias Charearia longiores vicenis pedibus. Ego ipse vidi caput charearia, cujus rictus ita amplus erat,nue fauces habebat tam patentes, & tam latum ces phagum, ut facili hominem deglutire potuerit. Apud Isaiam soap. a 7. v. I. in mentio fit Loviathanis serpentis, quem Propheta Rectem vocat. Bochartus
conjectat esse et 'garam, qui piscis gerit in capite jugum transversum librile ; unde nomen Graecum. Quia verb pariter videtur habere formam mallei, dicitur& piscis malleus . Leviathanis nomine appellantur pisces cetacei sive magni, etenim magni pisces eete appellantur.Itaque de Zygaena potuit loqui Isaias; quem piscem vocant vectem, quia ejus caput instar est vectis
Cum Tobias in Tigri flumine ablueret pedes suos, in se irruentem piscem vidit, quem excitatus voce ΑΠ- geli comitis arripuit, & in siccum traxit; Se carne ejus sale condita, eibos in decem dierum sibi & Angelo par vir, servam eorde, cujus sumo daemonium
Oelleret, & felle, quε albugines ex oculis Patris ab-ergeret. Bochartus sentit piscem illum fuisse Harum,
624쪽
qui inter pisces amnicos ratione molis, roboris &audaciae facile primas obtinet. Iinmensa scilicet est huic voracitas, rictus oris maximc patens, labia aspera inlimae modum. Omne animal appetit, demergit natam tes equos; ut non mirum sit si insurrexerit in Tobiam,& ille ad aspectum ejus expauevit. Carnes Siluri salilae sum cere potuerunt in viaticum. Fel ejus aclhiberi ad oculorum cicatrices, suffusiones & alias hebetudines medici scribunt. Sumtu quorumdam piscium da mones pulsos, sunt qui adstruant.
Sic Behemoth & Leviathan describit Iob se . o.
ct I. ut appareat esse bestias vastae molis. Undὰ factum, ut plerique putaverint Behemoth esse elepham rem : & Leviathan, halaenam. Bochartus putat heiamoth esse hippopotamum . & Leviathan crocodilum. Utrumque conjungit Iob. Nomen berimoth significat belluam majoris molis, qualis est hippopotamus, Vivens in aquis & in terra: depascitur enim frumentum M scenum; ideo Iob de eo dicit, faenum ut bos com dis r addit virtutem sive robur inesse umbilico ventris
ejus. Neque enim telis trajici potest pellis ejus. Ossa illi firma sunt. Talis descriptio convenit hippopota-mo. Deus applicavit illi, inquit Iob, gladium ejus.
In fonte Hereb, unde facta vox Graeca latina Harpe, quae significat gladios leviter curvatos, &falcibus similes . Dentes autem exertos habet, molliter flexos, acutos, praelongos, quibus tanquam Harpe vel ense curvato in modum falcis fruges demetit &corrumpit. Ideo a Graecis tribuitur illi ἁ πη Harpe. Non timet fluvios, ut de eo dicit sacer Scriptor; videlicet qui & sub aquis vivere possit saltem diu. Capitur dolo: circa cubile ejus fossa excavatur, quae o tegitur cannis & arena; ibi latet arca in quam bellua decidens includitur. Hoc est quod dicit Iob, In oculis ejus quasi homo ea et eum. Leria han & Thanser prorniscue sumunmt ad signi
625쪽
ficandos dracones, quorum sormam & flexum aliquomodo referunt, tum quoscumque magnos pisces, phocas , lamias, quorum aliqui mammas habent ι & lactant parvulos suos, ut supra vidimus. Crocodilum autem & Leviathanis nomine describi in loco allegauto Job, opinatur Bochartus. His quae diximus de crocodilo addam, qudd sit quadrupes, lacerto viridi non multum dissimilis: linguam habere brevissimam, &adhaereritem maxillae inseriori; ideo ab aliquibus elinquis dictus est . Richum habet immanem : pellem squaminis horrentem &durissimam. Mole sua & robore stupendus. Nostri instituti non est verba singula quibus Job crocodilum sive leviathanem describit, expendere .
Sanguisuga, quae inter aquatica animalia numerari potest, nullam in Scriptura fieri mentionem contendit Bochartus. Notat eam dici ab Hebraeis Hala; &nomen aiaha, quod reperitur in Proverbiis cap. 3 o. v. I . & ab Interpretibus sanguisuga explicatur , esse intelligendum de fato, sive de eo quod appensum est unicuique ex decreto Dei; quo modo Arabes sumunt illam vocem. Salomon ait in vulgata: sanguisuga duasent filia, dicentes afer, afer. Quas filias sanguisuga habeat vix concipitur; verum decreti divini duae filiae sunt, insernus & perditio, quae numquam implentur ut loquitur idem Salomon μου. cap.27. U.2O.
De animalibus da is vel fabulosis.
Ut saltem brevi sermone perstringam omnia quae Bochartus fuso & docto opere persecutus est, subjiciam quae habet de dubiis & fabulosis animantibus. In Deuteronomio seq. I . v. I.) in sonte nominatur quoddam animal aEho. Graeca & Uulgata versio red-M m a dunt
626쪽
s o Apparatas Biblisus aunt Tragelaphum, id est, hircocervum. Plerisque
visum est fabulosum animal; sed oculati testes Parisiis& in Germania se vidisse referunt. G phes aves auritas, quadrupedes, rostro & alis aquilae, lupi vel pardi corpore, leonis unguibus , fi xit antiquitas & ipsa explosit. Tamen nominantur Gryphes in Levitico & in Deuteronomio. Vocem Hebraeam Peres Graeci verterunt νμπα, sed verisimile est eos intellexisse Mimiamν gryphaquilam , nempe speciem actuitae, cujus nasi vel rostri notabilis est ad uncitas . Sic illi Interpretes fictilias illas gryphes ne
liquam pobis proponunt credendas. Raa vel Daa avis in immundarum avium censu ponitur. Vulgatus sDeut. eap. I . v. I 3. ponit lxion, eujus nominis nulla est avis. Bochartus, mutato lit rarum ordine, legendum putat non isto sed osae.
Avis autem est quae Graece dicitur ὀξυ , quae visu pol let & volatu. Raa idem est ac vidit. inae avis in Deuteronomio Raa appellatur, in Levitico dieiturma, quod verbum sonat volavit. In Graeca versione Iob sev. ν. II.) fit mentio Mirmeeoleontis. Putatum est id animal esse speciem Scarabaei, qui infestus est formicis; unde appellatur formiemleo. Sepelit se arena, & dum sormicae tram liunt, prodiens ab insidiis eas mecat, & his se pascit. Verum de illo animalculo nec cogitabant Graeci I terpretes. In fonte est laistb, quod nomen proprium in leonibus quibusvim; inter quos constat aliquos dictos mirmeeoleontes. Vocem laisch de leonibus Vulga-xus Interpres explicat: Constat phoenicem avem, quae per mille annos Vivat, & ipsa fuis ex cineribus renascatur, figmentum esse. Verum quia φοῖνιξ nomen hujus avis, & cujusdam arboris est, nempe palmae, qui septuaginra Senes vertere in Latinam linguam, putavere mentionem
avis phoenicis fieri; sed agitur de patria arbore. quae
627쪽
tiber III. Caput II. 1 iri, νιξ dicitur . Vulgatus Interpres in hunc errorem non lapsus est. In ipsa autem Vulgata nostra monstrorum, quae ti-ctitia sunt, nomina leguntur 3 Verum non proponuntur ut animalia quae vere existant, sed tanquam spectra Damonum, in solitariis locis apparere soIita. V cem jiim faunos sicarios interpretatur B. Hieronymus in Ieremia seap. 3 o. v. 39.ὶ quae significat spectra quaecumque terribilia 3 quales fauni, quibus tribuebant Romani terrores panteos, & quaeeumque alia spectra quae varias induentia sormas in hominum conspectu veniunt, & metum ipsis ineutiunt. Faunus scilicet idem Deus qui Pata. Itaque nomine Fauni reddidit Hieronymus vocem Hebraeam j/im, unde Elma, temror , quia nomen illud inderet notionem alicujus teruriculi. Cur vero Fauni dicerentur Hearii, non ita liquet. Fitam praeter fructum denotat rumores, ulcus durumi callosum & rotundum, sive glandulosas eminentias . quibus opplebatur iacies satyrorum , qui iidem sunt ac Fauni. Fiearii ergo illi appellabantur ἡa turpi eorum facie . . . .
Fauni & Satyri finguntur hirci pedes & pilosi .
Hircus est animal hirsutissimum. Cum ergo AEgyptii inter deos hircum retulissent, ideb idola & daemones fabirim appellantur, id est, hirci sive pilosi. In Vulgata nostra Isaiae ibi pilosi saltabunt Cap. I 3. v. 2. id est , daemones, qvi in speete hircorum apparuere
Beato Antonio. In versione Graeca & Latina Isaiae I3. v. 23. occurrit Sirenum nomen in iis locis Scripturae ubi agitur de luctuoso & ferali in solitariis cantu, qualem Ethnici fingebant esse Sirenum, quarum cantu illecti nautae inuidebant in scopulos. Interpretes nomen illud rei significandae aptum crediderunt, etiamsi nullae unquam extiterint Sirenes, quarum scilicet superiora euent virginum, inferiora piscium.. Mm 3 DG
628쪽
s x Apparatus Biblieus. Dubitatur quid sit lilith Isaiae p. 3φ. v. I ) Aliis utant esse avem noctiarnam. Glith venit a nominelebraeo HI sive uil, quod noctem significat. Spectri
genus esse Veteres summo consensu docent, etsi de specie non constet. Senes Graeci reddunt ἰνοαπτ ροῦς pnocentauros, Vulgatus Interpres lamiam, qui piscis xst. Terrorem quidem potest incutere piscis ille, quia forma eius extraordinaria. Quoquo nomine exponatur lilith, indicare voluit Isaias rem quae terrere potest, cujus formidine justus liberatur. Non timebit a timore nocturno, ut canit Psaltes suad. 9o. Onoce tauri autem sunt mixtum animal ex asino & hom, ne, quale liquet nullum extare, nisi aliquando biso mes elIe partus contingat. Certum enim est monstra generari ; sed illa diu non vivunt. Quid ergo ipse
Vulgatus Interpres usurpat onocentaurorum nomen,
dicto loco Isaiae: ct oeeurrent daemonia onocentauris In fonte vox jam exposita Lim legitur . Ibi ergo apud Interpretem vulgatum onocentauri nihil aliud sunt quam daemonum spectra. Describit Propheta locum solitarium & ignotum, in quo facile pereellitur animus inani sormidine monstrorum, quae plerumque ςredit metu potitis quam visu. Ibi, inquam, OnOcentauri ponuntur pro quibuscumque terrificis spe- chris.
De re Hrbaria, stumentis, leguminibus , arboribus, fructibus ct plantis saeri Codiris. ΡLantas omnes, de quibus fit aliqua mentio in S,
eris Codicibus, enumerabo brevi sermone; neque enim de illis plura occurrunt susinis exponenda ,sive quia dissicilia sint, sive quia scitu utilia. Nomine plantarum complector omnes arbores, frutices,
629쪽
frumenta, legumina, olera, Omnem rem herbariam. Notum est plantas semine provenire, aut plantata i- cujus radice aut propagine, aut avulsione, aut surculo, aut insito & consecto amoris trunco. In Scripturis autem nomen seminis late accipitur pro quo. cumque principio, ex qua plantae nascantur. Significat illud nomen supra dictos omnes nascendi mo dos . . In Genesi s p. I. v. II.) sic loquitur Deus. Germinet terra herbam virentem facientem semen, relignum pomiferum farios fructum juxta genus suum. cujus semen in semetimo sit super terram. Ibi semen intelligi debet principium illud quo planta ex planta
nascitur, quoquo modo id fiat; sunt enim arbores, quae semine carent, aut saltem sine i semine nascunis tur. Quae autem similitudines in sacro Codice perutuntur ex agrorum cultura, ex satione vel insitione. tam apertae sunt, ut nullum operae pretium esset his explicandis immorari. Attamen si occurrat quaepiam difficultas circa haec omnia quae praesens caput complectitur, licui concito cursu seramur, non praeter
Priusquam suscipiam enumerandas diversas plant rum species, praecipuas cujusque plantae partes in genere exponam; ex quibus multae ducuntur similitudines in sacro Codice. Primum radix est ima parasti pis in terra defixa, origo & fundamentum totius . per quam alimentum trahitur 6c coquitur. E radice codex prodit sive stipes, alimentum in ramos & seo des deserens. In herbis causis dicitur e dex. Finditur & sunditur in palmites sive ramos, qui quasi brachia sunt. His innascunem gemma, fores, fractas, folia, & surculi novella planta . In vulgata nostra
surculus nominatur virga ut virga do radice David. pro surculus de radice David. Malones & pr pagines adnascuntur velut soboles . Haec nemini ignota sunt. Ordine alphabetico recensebo omnes
630쪽
plantas , de quibus in sacro Codice mentio fit Abies est arbor altissima, rectissimaque, cujus pars inferior enodis e Gallice sapis, Italice, abrae, Hebraicὰ beros , Graeca ελκτη elare; quod nomen et
iam datur a vulgato Interprete trunco caeterarum arisborum. In Canticis Cap. I. v. M. coma ejur simielina palmarem. AUmhiam . Herba insignis amaritudinis, absim rhe, assenGo. Ex hoc amarissimo frutice Scriptores sacri passim similitudines desumunt, easque impiis a commodant. Sic cum Deus apud Ieremiam scap.9.
improbis tristia, acerba, amarulenta minitatur , ac calamitates denuntiat: Eree ego , inquit, cibabo pop- tam abs rhio. Ubicumque Scripturarum absynthii fit mentio, maximam atque acerbissimam calamitatem, animique tormentum instare indicatur. Unde stella illa Apoealypseos, qua tacente omnia amaritudine imbuta sunt appellatur asse thium. . Hoth redditur a vulgato Interprete isque, quae herba est amarissimi sapolis. Alii Maloth interpretam tur ramalum. Plures sunt nominis arbores crescentes in India, quae diversi sunt coloris, Gallice des sam taux . Italice sandari. Sed & est arbor dicta aloe, saltem in ossicinis mercatorum. R. e Pomet hi ire dras drogues. Vide Pometi Historiam Aromatum. Amygdalus. Arbor, amorier , modoris , quae
mense Januario , aut paulo serius , statu coeli adhuc rigido , florescit. Unde ab Hebraeis appeIlatur schis , a verbo seia ad , id est, maturavit, -- vigilarit ι quia scilicet inter arbores amygdalus prima flores edit; quo allusum est a Ieremia scap. I. v. II. Ubi in Vulgata est , virgam vigilamtem rideo , in fonte est . iaculum amygdali mdeo. Quemadmodum
amygdalus maturat & accelerat florere verno temptare ue & Dominus declarat se acceleraturum mala