장음표시 사용
651쪽
est quam vepretum live virgultum, nempe genus aris horis vilis. Ita mentem Prophetae Interpres vulgatus expressit. Salix arbor nota , a saliendi hoc est , crescendi celeritate dicta. Iuxta aquas conseri solet; unde in Pialmo I 36. dicitur quod Israelitae captivi sedentes super flumina Babylonis organa, id est, instrumenta musica, puta cith/ras suspenderint ad salices. Celeriter assilit, & confestim arborescit salix, ut die timest 1, inde Isaias scap. 4 .) justos, quos proximc Deus cumulaturus esset bonis, assimilat salici. Et germinabunt inter herbas , quasi salices juxta perfluentes
Schinus. Uide supra lentiscus & in Voce prinus. Scirpus species junci. Sentes species spinarum. Selim. Nomen lignorum ex quibus Deus Arcam foederis conficiendam praecepit . Septuaginta intem pretantur ἔ sa, id est, ligna imputribilia ; ita ut ligna Ietim plurima sint, sive accipi possint pro cedro , cupresso , buxo , & aliis lignis quae cariet
non sunt obnoxia.. Siliqua est solliculus, seu integumentum, cui grana leguminum includuntur & si quid leguminibus simile est. Item siliqua κερατιον sive siliqua Graeca fructus est arboris, qui non comeditur nisi a pauperculis, ut indicat illud carmen Horatii. ..... visit siliquis, est pane secundo. Talibus siliquis impleri optabat miser ille juvenis, qui cum deseruisset domum paternam, dilapidatis suis bonis, inopia coactus pascebat gregem porcini
Sinapi herba est semen serens tanta acrimonia, ut cieat lacrymas comedenti. In hybernis condimentis usitatissimum est: seneve, maut arde italis senape . Semen ejus dicitur in Evangelio Matuti cap. I 3.
652쪽
es. I 3. v. 3I. minim- νmnibus oleribus. Sie ha. hebatur eo tempore quo Dominus in terris versa. batur. Sive sic loqui ciebant ludaei; granum enim sinapis pro re minima dicitur apud Rabbinos. Praeterea minimum appellari potest proportione; nullum enim tam parvum semen tantam rem produ
Sycominus Hebraeis schoema Gallis fremore Italis seomoro. Appellatur etiam ficus AEgyptia . Arbor est fico limilis, soliis mori. Ut amplissima describitur a Plinio; non mirum ergo s in sycomorum ascenderit Zachaeus, ut qui statura humili esset, posset Iesum transeuntem videre . obvia arbor erat in Judaea. Isaias eap. 9. v. Io. inducit superficis S, maritanos his verbis loquentes: Lateres ceciderunt .
sed quadris lapidibus aedificabimas: θ omoros fueriae .
runt , sed cedros immutabimas . inasii dicerent exiguum nulliuisue momenti damnum ac detrimentum quod perpem sumus , minimo negotio parvisquenm iptibus resarcietur. Imo omnia magnificentius instaurabuntur ac speetabilius. Pro lateritiis marmoreas aedes erigemus I pro sycomoro, hoe est, vulgaripas,fimque obvio ligno, cedrina laquearia omniaque optinrosius perfici curabimus . Sycomorus fructas edit ignavi giis ius inspidos te immaturos, quos non ramis. ut ficus, sed caudice ipso gerit; und/ paup perum cibus, vel potius boum pabulum. Quare ita se pauperem describit Amos eap. 7. v. I Non sium Propheta, ct filius Propheta : sed armentarius ego sum, velliearis sycomoros, id est, stringens se reis unguibus, ad decerpendos fluctus in boum pabu
Terebinthus arbor in suria ae palaestina spectabilis& amoena, folio fere lauri, flore oleae, coloris p nicei, baccis primum herbaceis, mox rubris, maturitate nigris. Fundit haec aestivis ealoribus terebintlii.
653쪽
Mer III. Caput III. 367uam restiam praestantissimam , mire odoratam . Is raelitas, quorum sora fututa erat melior, huic-ce spe. stabili arbori fissimilat Isaias cap. 6. v. t 3. ὶ Multi. μιeabitar , inquit, qua derelictafuerat in medio terra a ct adhue in ea decimatio , ct con retetur , est oris in ostensionem , ut terebinthia , σ sicut quoreus , qua expandit ramos suos. Thyina ligna. Haec advehebantur ἱn Iudaeam cias.sbus Salomonicis. Fiebant ex illis instrumenta musica, ut nunc fieri solent ex lignis pretiosis colorum diversorum , quae mittit India , vocantur Alummim 3. Reg. es. io. in & in Paralipomenis Iiab. a. ς . 8. AImugim ex Al & met composito nomine , id est , ligna quae non facile computrescunt ac dissolvuntur . Graeci habent ligna ..ciam, id est, picea. Thyivorum lignorum mentio tu in Apoealypsi eap. 18. P. I a. ut mercis pretiosae. Plinius inter arbores boni odoris recenset Thyam. An indE thyina ligna. Tribulus species est cardui . Tritieum, optimum frumenti genus, vernacule lebl stament, frumento . Res notior quam ut exposta
Penetum est ubi spacies quaedam vepris 'nascitur. Viria, leguminis genus iumentorum pabulo destin tum Gallicὸ 'esce, Italice Deccia. Visis, quid vite notius λ ι ira noti ismum herbae genus ab urendo dictum, quod ejus solia tacta acerrime urant: Gallies ortis Ital. antea. Locis neglactis innascitur. Zia tnia . Vox illa non si bi oecurrit primitus, quam apud Matthaeum ε, ut non possit definiri quae herba sit, an lolium quod vernaeule dicimus is γitalicὸ logiis, aut aliquid aliud non dissimile. Tam tum comtat EiEaniorum nomine designari omnem in litem , vitiosam, noxiamque plantam , quae semen uae frugum incremento officiat; quod convenie lolio.
654쪽
Antequam eaput istud de plantis coneludam, breviter dicam quid intelligat Apostolus Iudas in Epistola sua s v. I a. in per arbores autumnales. Graece scripsit δενδρα. φθινοπωρινἀ, quod est ex usu vocabuli ligna autumnaeia , nimirum ligna quae florent & fructus comantur parere autumno jam praecipiti, quod tempus dicitur τῆ φθινοπωρον : quia verb superveniens hyems non sinit ad maturitatem pervenire, acerbi cadunt illi, &humi putrescunt. Sic quanquam floribus & Iiis superbiant seductores, fructus tamen, quos specie promittunt, non praestant. Ligna plane tandem alia πιε, imo bis emortua, ut spes reviviscendi nulla supersit. Inter alia miranda monumenta vindictat caelestis de, spurcis libiginibus Socomitarum, contigit ut in Pent poli, ubi olim Sodoma & aliae urbes, nullae nasca tur arbores, aut fructu, in speciem quidem optimis
simili, sed si carpas, in pulverem laedosque vapores evanido. Testis Iosephus f Lib. s. de Bello Iudaico c. I. in Adhue, inquit, divini ignis reliquias, oppidorum qui que videre licet imagines, or renascentes in fructibus cineres: qui colore quidem sirit edulibus similes, ea pentium vero manisus in fumum dissolvuntur ct cinerem ; vel ut loquitur Tacitus de iisdem fructibus ratra re inania velut in cinerem vanescuut. Hosce fructus intuebatur auctor libri Sapientiae scap. Io. υ. 7. tibi in vulgato Interprete dicit: Arbores incerto tempore fructas habentes , non suo tempore fructus habentes, ut dicit fons Graecus ἀφέειν ωρως Mαρποφορ' ντα ι σά: Videlicet arbores quae producunt fructus impersectos, necdum plane formatos, qui nunquam ad maturitatem perveniunt. Ibi autem loquitur de arboribus Sodomiticis, quae nunc crescunt in Pent
poli, quae ibi nominatur: sons Graecus: Haec justum, pereuntibus impiis, liberavit fugis rem a descendente tene in Pentapolim. CΑ-
655쪽
Liber LIL Caput Iri uest . CAPUT IV. De ummis si is pretiosis lapidibus , de quibus loqui
ΡEr gemmas intelligimus lapides pretiosos: illaetautem gemmas exponendas suscipimus, de quihus Scriptura sermonem facit; sive agimus de veris nominibus lapidum pretiosorum, quos memorat &exprimit veritas Hebraica. Res magnae difficultatis est, ne dicam dubia & incerta. Etenim nulla est cerata ratio interpretandi hos lapides , ut ipsi Iudaei fatentur. Etenim non adjuvant vetusti Interpretes, qui . pro lubitu videntur interdum originalia nomina vetatisse. Omnes gemmas paucis exceptis, fascia pector, ratis summi Pontificis continebat, nec de pluribus aliis sermo fit in sacro Codiee; idcirco primus &sere unicus labor versatur circa pontificias gemmas . In genere autem raritas commendat omnem gemmam, tum Ac materies. Haec quae durior, lucidior, & a maculis purior est, censetur magis pretiosa. Circa gemmas Ac lapides pretiosos advertendum quod dicit Salmatas, qui magna solertia, si quis alius , rem expendit in exercitationibus Plinianis ad Solinum. Illud serio, ait; incerta illa omnium lapidum nomina
esse, nee satis nora magistris ipsis.
Do duodeeim lapidibus meriosis p foratis fascia s--
Gemmae illae, quibus ornabatur pannus appositus pectori Pontificis summi, duodecim numero erant , quatuor ordinibus dispositae. Hunc ordinem exponito o M oy-
656쪽
syo Apparatas Biblicus . Moyses, & quamque gemmam nominat, plura alia
non addens d laisece gemmis, nee diversitates illarum sermone explicans, cum conspectui paterent .
Quaequae gemma inscripta erat nomine proprio ali. cujus ex duodecim filiis Iacob. Uulgb dicunt Iudaei quod singulae referrent colorem vexilli, quo Tribus cujus nomen serebant, a eaeteris Tribubus distinguebatur. Quod ad institutum pertinet, sedulus quae, quibus nominibu si raecis , Latinis. ve , id est, quae nobis sint nota, respondeant duodecim illi lapides , quos Moyses nominibus Hebraicis expressit. B. Ioannes in Apocalypsi sua mentionem facit eri decim lapidum pretiosorum 3 cum ergo de Hus expositione minime dubitandum sit . si ad vestimentum Aaronis resperisset, si ve suscepisset eodem ordine quo Moyses Hebraicς expressir. Graecis nominibus explicare bos lapidςs, id quod quaerimus contectum eget. Certis, inqu3m, sciremus quibus nominibus Graecis& ideo Latinis congruerent Domina Hebraea gemma rum Pςctoralis. Sed incertum est utrum has gemmas ille intellexerit. Praeterea inverso ordine omnes T
censet ita ex Apocalypsi s cap. I 4. constare non potest quibus Graecis nominibus reddendi sint lapides acri, id est, in sacro Codiee Hebrato expressio Ea cbies enumetrap multos Iapides pretiosos , qui idebpQn fiunς notiore. . Utar verbis B. Hieronumi. δε Ea echiele , in Exod. , re is Apaea'υ. re in Umia, sibι omnes lapides s lapidum ordanes comparaei magnam s legenti ct disserenti faciunt quaestionem . In his ce & similibus errare non est magnum pia cuium . Attamen errare non prodest , & quantum fieri potest , saltem multo intervallo a veritare non aberrandum . Itaque cum , uti diximus, & manifestum est. Interpretos nonnunquam pro lubitu namina HςbrRa reddant nominibus lapidum qui sibi innotesccbant, sentes ipsi adeuodi. Nempe expendenda ipse
657쪽
nomina, quibus express sunt in sontei deindet quarendum quae istis nominibus Graeca vel Latina magis ves minus convenium, & qui & quales fueriot ipli duodecim lapides pretiosi . Ex scribam hic Ioannena
Braunium. qui de vestitu Sacerdotum Hebraeorum tu. eulentum eommentarium edidit. Methodum seqιiat quam res ipsa quae tractatur Ghibet. Scilicet de gem mis eo ordine disseram ι quo dispositae erant in fascia pectorali Aaronis. Ea erat dispositio sive ordo duodecim gemmarum in dicta fascia Pectorali. I. Odem, a. Philad , 3. & Bareoth . in ordine primo. Secundus ordo continebat Mech, 3. Sapphir, 6. Iacalon . Tertius ordo 7. Leschem , 8. Scheis . 9.Achlama, quartus ordo I Q. Tarachise, , a I. Seba
ham, de D. Q h. Det siugulis juxta hunc ordinem
EM . nobis sermo a . L Odem . Prima littera consonans hujus nominis Hebraici est Aleph. Radix ejus est verbum Adam iundo videretur lapidem illum non alium esse quani adamantem, qui nulli lapidi codit pretio. Solet quidem Adamas derivari . Graeco aδαμω, quasi dic res indomi3us, quia nulla vi distringi potest lapis ille, ut etiam serrum utrinque dissultet, incudesque insuper ipsae dissiliant, ut aia Plinius. Verum haec Sratis diei lapidarii nostri contendunt. Nomen Adam, umde factum mem, idem sonar ac risere, aut rabr-
esse ν unde reddi solet ab Hebraeis n pus aut rubianus. Latinus interpres cum Graeci3 InterpretaturDr-
ἀ- ὸ qui ex Theoprasto lapis est perlucidus , quidum clarius rubet vocatur sarda, q si sarii foemina , pellucidior autem & saturatior mas dicitur
Est igneus sardius, inquit S. Epipbanius. & speciem sanguinis resert. similis sardio pisci sale condito,
& exsiccato iust r nostrorum salmonum , qui id-tus egregie rubent. Latini volunt hunc lapidem sic dictum, quia in Sardinia nascitur. Brauatus etymonoo a ducit
658쪽
17x Apparatus Biblicus. ducit a Sered, quod nomen in Hebraea lingua signiosicat rubraem colorem. Talem colorem fuisse sardii labpidis colligitur ex Apocalypsi s eap. q. v. 3. ubi faeies Dei dieitur similis lapidi sardio , quod Veteres
explicant de tacie Dei irata, quam dicunt ardentem instar ignis, sive propter terrorem Dei, cum Sardiussit igneus . Caeterum varia sunt sardiorum genera , non enim sunt omnes ejusdem coloris. Inter sardorum genera ponitur etiam sardoniches. Quando sarudius rubet , sed non est laturatus , palloris aliquid
admixtum habens, estneolus vulgo dicitur, quasi carisneolus, a carne humana, vel a Came sanguinolenta, vernacul e cornaline , cornisla . Duae ergo sunt circa
Odem opiniones . Aliis videtur adamas , propter si . mitem nominis sonum. Alii vero cx etymo sive ex tignificatione nominis Hebrati mam a verbo Adam , habent odem pro gemma rubet coloris, sive pro ru-hino, sive pro sardio. II. Philad vertitur topaesus ab omnibus sere Interpretibus, Iosepho , Septuaginta, Hieronymo, Uulgato & aliis. Topazium autem veterum viridem sui se clamant authores Omnes, nempὸ porri succum non male exhiberi a colore topazii; ita ut sit e viri.
di pallens , sicut & ehr Ur sius, qui est ex genere
topaziorum. Alii dicunt esse vitrei coloris, sive simile in vitro , cujus color aestimatur viridis . Viridem
fuisse lapidem Phisad sentiunt Rabbini . Appellarus in libro Iob cap. 18. v. I9. eusch . Authotes autem omnes consentiunt esse in Arabia insulam, quae olim diceretur mitis, ubi effoderetur topaZius. C sch regio non alia est quam Arabia, inter cujus ins las celebratur, quae ab hoc lapide appellata est TU a ion, si haec insula lapidi nomen non indidit. Lapis topazάus Veterum , qui viridis sit , alius est ab eo ,
quem nunc gemmarii appellant vernaculu topacae , ital. topaeis; nam hujusce color est aureus . .
659쪽
II. Rarexeth. Septuaginta, Iosephus, Vulgatus M. alii smaragdum , Gallice emeraude , Ital. Heraedo
verterunt. Smaragdus nomen suum habet a sulgo te. Non mutatur sole, non umbra s non lucernis; sed semper est radians, inquit Plinius . Binax autem , unde venit Baraxeth, Hebraeis sonat splemiere, eoru care, fulgurare. Colores smaragdorum varii sunt , secundum varia genera ; omnes tamen virides perhibentur . Omnium gemmarum virentium principatus defertur maretis. Ideo in Apocal. cap. 6. U. 3. iris dieitur similis smaragdo; scilicet quia nullus color in iride magis est conspicuus , quam viridis . Smaragdorum Plinius dicit eos esse probatissimos , qui viriditatem puri maris imitantur . In ho ce loco Apocalypseos, ubi thronus Dei videtur describi media in iride , tres gemmae memorantur, sardius, iaspis . de smaragdus . Tres in iride colores apparent, rubeus qui competit sardio, viridis quem ceFto habet smaragdus , & caeruleus quo colore lucet berythis; cujus nomine B. Hieronymus reddit gemmam quae in sonte Hebraeo Exodi appellatur ja-Jhis, quod infra expendemus. Ex hoc autem loco Ioannis videtur jaspidi tribuendum colorem caeruleum, cui non omnino dissimilis est viridis color . qui multum vergit in nigredinem. IV. Nophech . Septuaginta Graecis Interpretibus est ἄνθραξ, id est e bunculus, ut redditur ab Interprete vulgato, vernacule escarioticis , ital. carbon.
Aio. Carbunculus lapis sic dichus est , quia rubore lucet instar ignix aue ardentis carbonis. A similitudine ignium sic appellatur, inquit Plinius. Carbunculorum autem censet ille eos esse optimos ameth pizontar , hoc est j quorum extremus igniculus ita amethim violam exit, quales carbunculi vocantu vrubini, Gallice rubis, Italice rasini. Lapis qui Chabchedonius vocatur in Apocalypsi s cap. aa. 4 idem est
660쪽
1uem vereres voeavere eareherinium , quem Pliniurieit se dictum ab urbe Cartha se , quae & die batur carthedon. De lapide ealchedonio apud antis quos auctores qui de gemmis disserunt, nihil invenitur , eum E eontra de carchedonio multa illi dicant: Unde aliqui suspicantur seriptorum incuria Graeca 8c Latina exemplaria Apoealypseos olim vitiata esse, & ealchedonium pro einebeianis irrepsisse rideb autem carbunculus dicebatur carchedonius, quia ex India mercatoribus Carthaginensibus adveheretur,
ut idem Plinius adstruit. Est aliquod genus carbunisculi, qui Paratur, vernaculd granato, a pomi puni-
V. Saphir. Nomen illud Graeci Graecis litteris, si. cui Latini Latinis expresserunt. Et nos Galli pariter I aphir, Itali Tayro. Sapphirps nostras esse caeruleas scimus . Pliniu3 sapphiros veterum hunc colorem habuisse testatiir , re purpurae nigrae illas filisse simiales; nempe quia caeruleas color illarum saturus. Sarphiris autem, quarum non uno loco mςnxio fit in
sacro Codice , talis inerat eo lor, ut videre est in hoc loco Exodi s rap. a v. to. ) Et viderunt Dom
rael, ct sub pedibκs has quasi opus lapidis sapH- risi id est, quasi favdamentum, ct quas ea Ium cum
serenum est. Sic apud Ezechielem eav. I. v. 26. expansum coelii quod votatur solium Dei, dicitur simile lapidi sapphiro . At echil color caeruleus est . Praeterea sapphirus in Scriptura assimilatur quoad c lorem venis sanguine repletis in albissimo eorpore ;quae stilicet turtent sanguine de apparent sub pelle
candida. Harum venarum a ctus similis est colori caeruleo. Inde Braunius feliciter , ut mihi vide rur . lucem aetersit huic loco Lamentationum Ieremiae .s cap. ubi in Vulgato legimus: candia oream trai eius nive . nitidiores lasse. rubicundiores , d est, magis splendidi fle rutilantes ebore ant3quo ,