장음표시 사용
211쪽
fertur merito censebitur licita.D. quod dicitur per tanous .ff. de haeredibus institu.Velii lubet, sequere Ias . ni Errat porro Paul.de Castr. qui uult quod in contractu matrimoniali censeaturcontractus innominatus, utpote , co traho tecum matrimonium ut tu des dotem: har c est uera non
dico truta, sed ineptia tanti uiri: quia matrimonium non contrahitur ut dos detur, sed ut uxor habeatur ut gignatur. proles.l. i. ff.soluto matrimonio. Dotem uero dare,cit quae dam concomitantia. Imo iniquus emet, qui propter dotem finaliter contraheret, quia hoc pacto quaestui & limoniae subiiceretur matrimonii sanctimonia, ut conqueritur Iuuenalis in Satyra vi. cum dicit. Protinus ad censum, de moribus ultima fiet Quaestio. Alexan praeterea hic unum ue . bum dicit, quod est plane falsum. Nam uult, quod cum mulier dotem promittit, sit promissio conditionalis, scilicet, si senuatur matrimonium, si sustineantur onera,&c. Quo primum, concedo equidem quod siu tacita conditio, ii se quatur matrimonium, cum dos sine matrimonio essς non
nunt. Secundum nego,iciditio nam certum eli quo a Lacua UOM 1LAMA 'r
in fin Edepast. Unde ex promissione dotis sequato mastrimonio agi non posset,cain conditio tacita obligationem
Dico ergo conclusiae, quod mulier etiam si a marito post ' contractum in trimoniam alitur , non constituitur In morare ipsa, etiam si fundum non tradat: cum enim maritus taceat, nihil est quod de aliquo damno, de aliqua iniquitate conqueratur. per t. quod quis .ff. de regulis uir. l. . C. de co dictione indebi .cum similibus. Fallit primo, misi mulieranterpellata sit debito loco & tempore, sciatq; se debere trade
re, & possit. ad quae allego glosL ini. mora.st. de usum.
Quod te .fLsi certum petat ir.&m l. de diuisione. ubi supra. Fallit secundo, si aliquid sit quod imputari uxori uel patri possit per quod tollatur praesumptio donationifran marito, quemadmodii si subesset dolus,metus,uis, uel alia id genus. Periar.uulg. Fall etiam in casu cum mulier soluto mammo io uult petere donationem propter nuptias: hoc enim non potest, nisi constante matrimonio ipsa dotem obtulerit uel consignauerit. autbent. ut exact. insi a dot in si Γα
212쪽
sINGVL. RE SPONS . LIB. II. ω memorabilia in cap .X VII. aduertenda.
ν Clericus concubinarius a diuinissuspenditur. a Clericos coucubinatu delinquere.
3 Commodum non sentiat poena dignus. Concubiae de ecclesia sicut ulcus de corporesunt, nee digna qua letalibus nodis'ingantur. uerti. 3 Excomunicationissentetia aeque in laicos ac sacerdotes animadis
clericorum concubinas non esse de foro ecclesiae,er posse per Iustos puniri, contra communes
opiniones Doct. CAP. XVII. PR AS T E R ea quae aliquado dixi in lectura mea am
mo concubina clerici de foro ecclesiae no esse,& posse non solum per Episcopum ratione criminis, sed etiam per laicum superiorem puniri, & contra eam statui: quod tenui intrepide,& docui cotra Ias. qui inter caeteros contraria suadet. Clericus enim concubinarius a diuinis suspenditur,ei isacris interdicitur,& si sit notorius, misi. cius uitari iubetur.
e. nullus missam. x x x I I. distin. c. si clericos .c. si autem.c. uestra.c. tua.de cohab. cler.&mul. Conseques igitur est, quod clerici concubinatu delinquant,& crimen enorme incurrant.
Vnde non debent concubinae aliquod comodum ex clericis consequi, quia no debent sentire comodum ex re,in qua me- trentur poenam.l.siue haereditaria.infin.&ibi glo. Ede neg. gest .Elset enim & ipsis clericis comodum, si concubinae earua laicis puniri non possent, quod rei evidentia docet,cli Episcopi nihil eorii legitime puniant. Nec uerum est quod cocii binae notoriae sint de familia clerici, cum tex.in l. j. g. famil. Ede publica. loquatur de familia licita .Et longe minus uerit est quod cocubinae sint de foro ecclesiae,imo est scadalosissimum & nequissimum dictum misi fateamur eas esse de ecclesia sicut ulcus de corpore, uel fortE dicas eas esse de ecclesia malignantiu. Nec ad rem pertinet quod Pet.de Ancha. putat Ahonorem clericorum scandalizari,si cocubinae per laicos punirenturi quia imputent sibi clerici quod huic scandalo occasionem dant .l. quod quis ex culpa. l. dorcg.tur.l.inter cohaeredes. g. quod ex facto.Tfami .ercis.Imo ipsi se scandalizat, qui dant occasione scandali . l. qui occiderit. I. in hac. st. ad i. A quit . Nec obstat quod Episcopus solet cocubinas excom
nicationis mucronepunire. c. si concubinq.de sentcn.excom.
213쪽
simplex, in cuius natura nullus iuris effectus includitur: po-
. test enim traditio penitus esse nuda sine omni causa. l.nu quam nuda. E. de acquir. rerum dom.& potest stipulatio fieri rem tradi sine omni causa.l.si rem tradi.F. de uerbor. oblig.
3 Ergo in istis duobus factis,recte sicut in aliis obligationibus
faciendi, succedit oblisatio ad interesse, quod & iure actio-4 nis peti potest,ita quod si ages uelit,possit agere ad interesse.
non ad rem tradendam uel restituendam. De rem tradi est text.in l. j .in princip.ff. de act.empl. De rem restitui mihi uia detur texi .in l .in re furtiua.in princip.ibi, durat condictio. Ergo a principio erat condictio aestimationis .ff. de cod.furt. Sed nonne ex traditionibus rerum dominium uel usucapte di conditio transferunturZl. traditionibus .ff. de pact. l.esau bus. Tde contrahen .empl. Sic & ex restitutione rei quae mea est,causa dominii uel usucapiendi conditionis mihi reponiatur,aut saltem quietatur & relaxatur. Unde non uidentur psera facta, sed participare cum obligationibus dandi, ita scili- cet quod ad dominium operantur. Et sic posset uideri, obligationem ad interesse non uenire iure actionis, sed omicio iudicis: sicut in obligationibus dandi, ubi res petitur etiam per empta post moram .uti. si seruum. s. effectus. Ede uerborum oblig.l. eum qui . A. D. eod. tit. Et quod res etiam perempta risit peti, text. est in l. si seruus. g.bouesurrepto.l. iij. inhn. de condict. furt. l. inter stipulantem. g.penest. T de uerb. oblig. Dissicile est hoc, sed ita rem totam euoluendam credo. 6 Aduertendum enim est, quod licet ex rem tradi, & rem restia tui uideatur clici effectus dominii hoc tamen non est ex ipsa natura factorum traditionis & restitutionis, sed ex causa prς- ambula. Nam si res mihi domino restituitur, iam dominium mihi restituitur non ex uirtute restitutionis, sed ex praecedente causa, quae prius dominium fecerat. Sic si tradendo transefertur in me dominium,non ex uirtute traditionis hoc fit,sed ex causa emptionis uel alia praecedente.ita est text. in l. nunquam nuda. Ede acquirendo rerum domin. Quod si res mihi
restituitur, quam ante possedi bona uel mala fide, restitutionihil noui facit, sed reducit rem ad priorem statum, scilicci possessionis. Ita si res apud me nuper deposita, uel comm data iam mihi restituatur, haec restitutio nihil iuris mihi plustribuit quam prius habuerim. Paria dico in Rem tradi. si ex cotractu emptionis, donationis, permutationis, dcc.res mihi traditur,
214쪽
traditur, dominus uel usucaptor cfncior, non cx traditione, ised ex contractu pretecedente. si ex contractu precarii, commodati, locati, depositi, uel simpliciter sine causa traditur, iam traditio nihil efficit ad dominiit uel usucapionem, quod est manifestum. Quae cum ita sint, ius in istis duobus tactis relegit mediam uiam. Nam respiciendo ipsam naturam facto rum, interesse in obligationem uenit, sicut in caeteris factis, respiciendo causas propter quas solet restitui uel tradi: quia plerunq; ad dominiam operantur. Ius uoluit, quod donec res tradenda uel restituenda extaret, Sc tradi uel restitui posset. praeesse restituoretur, etiam manu militari, & non daretur Celectio ad interesse.l. qui restituere .ff. de rei uend. Et in hoc a , uidentur ista duo facta symbol ietare cum obligatione dandi, quod eo casu quo ad dominium uel usucapionem operare tur,semper accipientis interest: quia tamen restitutio & traditio non ex causa dominii sit, ut supra diximus,& sic non semper utile est petere restitui & tradi, unde obligatio ad intem esse per legem substituitur. Caeterum si res restitueta perem pia cst post moram, per hoc natura principalis obligationis
non mutatur, sed perpetuatur: unde res ipsa uel aestimatio in petitione est, in couJcinnatione tamen semper interesseu nit. Quod in obligationibus dandi re perempta non inueni- stur: quia res petitur etiam perempta,& uenit aestimatio om-cio iudicis.Ergo rem restitui, &rem tradi, si ex causa praecedente fiant, quae ad dominium uel usucapionem operetur, pari quodammodo iure censentur cum obligatione Gandi,in eo quod re extante interesse soluens non liberaretur. Imp riter tamen in eo, quod in rem tradi & restitui, interesse ue'nit iure obligationis, si actor eligat, propterea quod res tradidi restitui poterat non ex causa dominij. In obligatione ue- is rodandi non uenit intereste iure actionis, quod nunquamno ad dominium operatur dandi obligatio. Per praedicta defenditur & declaratur ratio differentiae data a Petro, &per
Bariolus .relata in l. stipulationes non diuid. in iij .ratione.v. col. T. de uerb. oblig. Caeterae enim rationes ibidem enumeratae nihil ualent,& praecipue ratio Bart. nullius ponderis, ut Le raras. alias in lectura nostra diffusius deduximus. Memor ilia in Cap. XI. Obseruanda. a Censuales literae praesepos redemptionem restituendae. a Cautio res fracilis. ur An
215쪽
Aut illum dolum non commisit,si tamen pater ampliore dotem pro sisset,quia confidebat forte se futurum soluendo. arg. d. l. si defunctus. C. arb.tiat. tali casu dictus pater uxoris, priuilegium non perdit,id quod apote probat tex. in d.l. pC. in fi. dummodo tota ratio finisq; ciusdem l . in eo ponatur, quod insidiari pater uxoris genero uolcbat: suae ratio cum cessat, certe ac effectus cessabit. Ex quo insero, quod Bar. in I. alia. A. et anteriinfi .ff. I.mat.male sensit,dum uoluita quod debitor si sciat se a principio non esse soluendo,& contrahat, perdat priuilegium cessionis bonorum, allegando d. I. pen. quia illa I. loquitur de eo qui dolos agit, ut iam dictu est. Sed euidentia facti constat, quod debitor potest esse nosoluendo,& tamen bona fidocontrahere, sperans per sua industriam futurum ut efficiatur diues, id quod ego in multis spectabilibus personis uidi. & est ad hoc elegans tex. Instit. quibus ex caus . ma. s. in fraudem. Dicta igitur I.penui. non fundat se praecipue super eo,quod pater uxoris promittes dotem non sit soluendo:sed in eo stat finis l. quod promittat animo circumuentedi generii. Vnde non ociose dicit ibi texta ex causa & persona id coniiciendum esse, uidelicet si causa sinturpis propositi uel si persona sit suspecta de dolo. Et ille est
uerus inteli .ad d. l. penuit. Memorabilia in Capta. seruanda x Dominii utilis quo ad utile directi quo ad directum m idem x Vsi uectuarius eudatarius, emp teuta, res amissas petunt reaia
actione. 3 Dominium utile aut directo opponitur,aut eisubalternum est
4 Propositi inproposito eadem natura quae oppositi in opposito-ς Species quo a peciem hoc ius habet quod genus in genere.
6 Iurem undata ressuenda. τ Pugnantia sunt etitio tradjtionis oe dominum esse. 8 Ius cum rem pro tradita habet agitur Publiciana.s Petitionem rei meae, duplicem Drtris inressinum, gularito per
An re quae iure pleni dominil mea es Lex utili domis
praeterea&Bart. in l. certi cond. adfin. prin. ff. si cert.
pCt. uoluere, quod licet re, quq iuropleni dominii mea est,
216쪽
est,codicem no possim,tanae ex utili dominio possim. allegatar por Bart.l.j.s .ite cu. & in fi .sside don. Ia in i .certi cod. xij .col. roprobata dicta opinione, dicit quod si quis in realiscia dominium habeat siue directum siue utile, non tamen per actus iuris gentium,sed peractus ciuiles,is rem suam condicere possit. Unde licet rei legatae dominium recta traseat, I.a T itio .sside furt. tamen suia istud dominium no per actus
iuris gentium acquisitum sit, sed sit dominium ciuile,actionc personali petet . arg. l. si quis in bello. s. ab hostibus. de cap. M postlim. reueri. Ex quo inseri, quod & legatarius &donatarius causa mortis condicere possint ad cosequendam
traditionem. Ego, sicuti puto gi.&Bart.insuperiori dicto inon bene sensisse in eo, quod distinguunt causam dominii utilis a directo,ita etiam dictum Iasnon recipio. Contra gl. enim & Bart. facit, quod idem est iuris in utili dominio quoad dominiit utile, quod est in directo quoad directum. hoc probatur in l.j .ff. si ag. uectu. uel omphyt. pct. Probatur etia, squia usufructuarius, qui habet utile dominium, item seudatarius,emphyleota, si pro re amissa essent acturi, nulla cossi ctione,sed reali actione ageret .d. l. j . Praeterea utile dominiu , aut est oppositum directo, aut ei subalternum . Si primum, tunc pxocedit argumentum quo dicitur, quicquid est oppositi in opposito, noc est propositi in proposito. Si secundum, tunc succedit, quicquid iuris est generi uel toti ad totum, hoc speciei uel parti est quo ad speciem. Sicq; nec uel gi. uel Bar. defendere queo. Nec etiam ut dixi Iacplacet adsertio. Pim imo, quia nulla loge fundatur. Sccundo in hunc modii: Quaero enim abs te frater Ias. dominium iuris ciuilis, εstne directum, an utile,an separatum ab hisZSi prius illud dederis,iam supra adseruimus nullam esse inter utraq; differentiam. Si posterius receperis,at hoc nullo iure probatur, & tanquam a ne gmine relatum,respuendum cst. g. l. j .in fi .ff. de senat. Praeterea d. l. 1 Titio .huic distinctioni refragatur, quae non facit differentiam quo ad actionem furti inter hunc legatarium &alios dominos. Iam uero quod dicit, condici poHe ut consequatitur traditionem, prorsas ineptum cst: pugnant enim inter se, traditionem petere, & csse dominum rei. Porro cum νius habeat rem pro tradita, dabitur P ubliciana in istis, ςtiam snulla sequuta corponali traditione. l. sunt & aliae. & ibi glos. inag. de public. Et quod ius habeat in istis causis rem pro traditas
217쪽
dita est opi .arg ind. l. a Titio . Deniq; inl.j. C. dedon quae sub mod. fuit contractus iuris gentium , & fuit resoluta donatio sub modo tacta, tanquam sub conditione. d. l. j. T dedon .ac si nunquam esset donatio facta: & sic non iure ciuili, sed iure contractus rediit dominium ad donantem, &tamenia condicit. Vnde ego ita dicerem: Rem meam poste petere, intelligitur dupliciter: Aut quia nullus contractus uel quasi praecesserat,aut praecesserat. Primo casu non possum, nisi a fure, sed uendico . Ratio, quia posses r in nullo est mihi obligatus super quo condictio aliqua radicari possit. Secundo casu possum, quia tunc condictio habet super quo r dicetur , cum possessor sit obligatus non solum propter possessionem rei, sed propter contractum uel quasi, qui praecessit.ita intellige l. j. C .ae don. quae sub mod .l j. g. de don .l.
cum ueterum. C. dedon. an. nup. l.ij. C. de .ll. cum similibus.
memorabilia in cap. XI. obseruanda. x Te ὶ caripatrem contra Dum, econtraposseter Zasium. a Causa duae cur patris Croj testimonia eouti se inuicem probia
Consentire nemo in euidens suum detrimentumpraesumitur.
Parentes cysiij an mutuo contra se inuicem testisficari posset. CAP. X I.
GLOS S A ini parentes. C. de testibus tenet, quAdpatres & filii testificari cotra se mutuo no possint, etiain si is contra quem tcstimonium tendit, consentiret . per, l. quos prohibet .st. deIostui. Ego in puncto ueritatis cre, derem contradici poste. Cum enim duabus maxime de causis istae personae arceantur, scilicet suspicione affectus, & nexu reuerentiae,ut per Salic. ind. l. parentes. neutra illarum obstat in casu nostro. Is enim qui filii testimonio utitur uel patris, renunciat suspicioni affectionis, quod potest .am .eius quod notat alia glin l. ij . C. de testibus. At uero cum uel pater con, sentit uel filius,reuerentiae nexus non uiolatur, cum consen- 'tienti no fiat iniuria, & maxime cum consentire nemo praesumitur in causis in quibus uel honoris uel grandis iactura b noru immineret: na & ego talem co sensum, si extaret, rcspuere. utpote quod ex hoc potius inlania quam rationis usus depreh
218쪽
prehenderetur l. quida in suo. ff. de cond. inst. Et per hoc n5 obstat l. alia. g. j.ir.sol. mat.in fi n. Ncc nos reciperemus, si corra bonos mores, quibus pictas filii pessii haberetur, eo sensus praestaretur. In aliis leuioribus causis, si uel pater,uel filius fauori suo renuesaret, hic nihil discordiae timeo, super quod s . se fundat,utpote quod corum nexus naturalibus septus est firmametis quod no est in marito dc uxore, nihil enim in eis naturali uinculo conectitur, sed omnia ad praesente sunt uel amore uel utilitate coluncta, ut circa cos cautius fuerit prouidendii. Nec obstat d. l. quos prohibet. de postul. quia ibi postulatio in poena pro his etur, quae cosensu priuatorii tolli no poterat, utpote ad publicam uindicta pertinens. Nec obstat quod dicitur, filium parte esse paterni corporis,&uox patris vox fit ii,&c. illa enim fictione iuris ultra expressos casus no
Memorabilia in Cap.X II.aduertenda.
a Caesar immerentibus libertatem adimere non potest,nisi cosentiana βω- liberorum exsactoparentum non uditur.
An cosuetudo Germaniae, quae habet, quod si homo liber in territorio nobilis,liri alterius hab iis hoc priuilegium,resederi liciatur proprius,
sit probabilis. C A P. X I I. CONSULTUS sum:Nobilis priuilegium se a C sare
habere diccbat,ut quicunq; in torritorio suo resideret, si us homo proprius esset: an si liber illic resideat, sit
proprius ipsius Praetendebatur rarii. rimm rram Cisar ex libero homine seruum facere non . nisi se
te ex delicto libortas perderetur, respondi contrarium quia cum lex positiva, ex libero, qui se ad precia participandum uenderet, senium faceret, etiam Caesarem id possie, qui supra legem sit: ita tamen quod libero homini de hoc priuilegio constet, cum subterram nobilis traducere se uelit: tunc enim accedit eonsensus, & quasi participatio prccii uidetur. At uero si ignarus priuilegii illuc demigret, non creto et tu libertate praeiudicari. Proli etiam & filiis factum parentum non prauudicabit, nisi ipsi adulti de nouo consentiant . ia. leg. j .ij. &iij. V. de lib. caus. l. transactione. C. deo usast.Ηocce autem priuilςgio non extante, si liber homo
219쪽
in terram nobilis seu monasterii demigret, & seruilia ministeria praestet,utpote quod pullum celisuale pendit,operas pry- stat personales,item iura decessoria & succestoria uulgo fulgund loro soluat, quemadmodum defuncto homine proprio,
per haeredes soluuntur,an hoc posteritati praeiudicet3Et ce te iuxta consuetudinem Germaniae ita usurpatur, at in puncto ueritatis contrarium suadetur,per not. text.&ad hoc si
ularem,atq; paucis consideratum,in l. ad probatione. ij .C. e probat. ita ut hanc obseruationem, iniustam esse usurpationem merito dici posset. Quoniam autem hic casus est ex aliqua parte odiosus, plura super eo scribere uisum non est.
Memorabilia in Cap.XIII. seruanda.
3 Contractum do ut des,non solum expresse oriri,sed etiam tacite. Contractus inuominaim ingenere iuss actio infactum.
De casu illo,cum dicitu Tolle pecuniam iec appa
reat alia coniectura. C A P. X m. HABES in l. naturalis. g.at si do.F.de priscript.uein.
quod si do tibi librum ut tu craterem mihi des, ex eo oriatur actio praescript. uerbis. Gl. int .ij. in prin. E. si cert. petat. singulariter extendit hunc casum, ut si ctiam eadem res reddatur quae accepta est, dummodo in accipiendo fuerit inan statum dominium, & in reddendo transferatur. denuo casu etiam aliqua per Bart.& Doct. in l. si tibi pecuniam. d. tit . si cere .pet.Tu uide an alium etiam casum huc accominodes, quem ponit Bart. in i .cum quid .eod.tit. si cert. pet. scilicet si dicat Titius,Tolle pecuniam, nec appareat aliqua coniectura ,de quibus ibidem habetur.Cum enim Bart.illic uelit quod in dubio prae sumatur illam pecuniam datam e lle an mo repetendi, tamen non aperit qualis sit iste coninacius: quamuis glostribidem existimet, si quantitas sit magna, prae-1umi depositum,uel mutuum, quod ego non credo: ambo enim illi contractus, depositi & mutui, tuos habent fines quibus continentur: hic ucro confusus actus, scilicet, Accipe pecuniam , nullis finibus circunsepitur, sed in incertum effunditur. Vnde quia etiam donum csse non potest, quod in dubio, ubi alia est coniectura, praesumitur. l. si cum aurum. 11. de sol. dc Bar. dicat quod haec pecunia possit repcti, iuderetur dici & recipi posse,quod per utilem actionem prae scriptis
220쪽
Ierbis repeteretur, tanquam sit contractus innominatus, scili et do ut des in his enim uerbis, accipe pecuniam, tacith in-elli Oi, scilicet ut restituas uel des: sitq; haec clausula , ut des,acite intellecta,de natura illius illimitati contractus. Quari uera sunt, habes nouum castim,ut cotramis, do ut des,non Iam ueniat cum expresse hoc agitur, sed etiam si ex natura zonuentionis tacite illud agatur. Ego Udalrichus Tasius in primo anno Doctoratus mei similem casum in persona mea habui. Nam nobilis quaedam uidua mihi nihil uel poscentiael speranti bina uice x x. aureos obtulit,dicens, Accipe hanc pecuniam, scio enim quod ea indiges. Ego pecuniam accepi, incertus quo animo:cuenit ut post mortem eiusde dominae, haeredes nanc pecuniam a me postularent, inscripserat enim in calendaria sua, quod nescieram. Ego cum me opponerem, res tandem inter nosmetipsos sedata est. Hic poterat dubitari,cuius naturae is fuerit contractus. A nimum enim repetendi in dicta domina fuisse ex eo ostenditur, quod in libra ratio num inscripserat. arg.l. Nesennius .ff. de neg. gest. Posset ex prae dictis dici non alium contractum fuisse quam innominatum,do ut des,ita quod natura cotractus tacite in se haberet quod accepta restituerentur. sed huic dicto &superiori obstat doctrina gi.& Bar. ubi supra, qua dicitur, si ab uno tantum agitur,tunc subintellcctio tacita locum no habet.l. si repetendi. C.de condi. ob caus. Vnde uerius puto hic & in superiori casu, quod sit cotractus innominatus in genere, ex quo ioriatur actio in factum. per t. j. cum trib. legibus sequent . de praescript . uerb.& hoc erit magis probabile.
Vinum quod dicatur noum vel uem,contra
BA R. I. in i cum quid is si cert. petat. dicit: Qusd si uinum eius sit naturq, qudd non ultra annum durpi perfectum tunc simul atq; clarum ac lucida fiat,uetus dici .Hoc non est uerum,& cst contra tex.ini. si quis uinum. in f n.cum l. seq. T. deuin. trit. &ol .lcg. ubi uinum uetus dicitur quod praeterito anno creuit. Praeterea plus uel minus d rare,no arguit uetus uel nouit uinu, sed lepus ipsum quo creuit, ut per sensum apparet. Deniq; illud uere & recte, porro& Latine dicitur nouu uinu, post quod nullum recentius creuit,&ita orbis usus habet .arg. l.ex duobus. ff. de uulg.&pup.