장음표시 사용
221쪽
substi. Insuper uiri principes linguae Latinae, Varro, Festus,
Porphyrio, Acron, noua uina horna nominant,&Horat. diacit,Horna dulci prome uina dolio. Idem alibi, hornam frugem,&c. Sic Columella, sic Plinius, quibus corte plus quam Bart. hisce praesertim in rebus, credi conueniet.
An praerogatiua paucis concessa,qui successu temoporis in magnam excrescant multitudine,t demum minui posit. C A P. X v. DAsAT miles nobili cuidam hanc praerogatiuam,ut
homo eiusdem nobilis, Titius cum sua familia, immunis sederet in uilla illius militis. Crevit familia Titii per quinquaginta annos, sic ut quasi dimidiu uillae obtinerent: quae uiuin fuit, an omnes immanes cssent. Fecerat
dubium, quia quo tempore Titius cum familia immunitatem accepit,vix quinq; capita habuit. Respondi, omnes esse immunes,per casum singularem in l. damni. i. si is qui uuas. in s.ff. de dam .inse. iuxta communςm lecturam. Facit ad alium casuin mihi propositum. Oppidum uicinii Neapolis in BAGgoia nostra, permisit uillae uicinae ut lignis ex sy lua ligneti uteretur ad comburendum: co lcmpore uilla fuerat exigua, uix quadragInta inhabitata rusticis, nunc est amplificata, ut duplo uel triplo plures extent ibidem. Nesabat oppidum Iinna tantae multitudini: qu situm est an possit. Respondi ego per hunc eundem text. non posse. Sic ctiam propositum est mihi cuni Ludovico de P firi, uiro nobili cuius uilla ante aliquot annos exigna ςxistens & tenuis inhabitatoribus, iure conuentionis per superiores factae, certam acceptauit collo ctam de inhabitatoribus, x v. scilicet libras argenti nunc ad la est aucta, ut duplo plures rustici ibi commorentur, uoluit augeri collectam, negaui eum posse,hocq; per tex. supra allogat im, qui est singularis ad huius inodi casus, igitur notadas.
Memorabilia in Cap.X VL obseruanda.
x Mulier non tradita dote ,sine tamen interpellatione uiri, in mor. ιν ei a contatui nonpotesZ. nume. 8 sequentibu assent. x Dorustuam exsola aequitate maritus aequirit. 3 Narum dotem non exigens ab uxore ,praesumitur fructus eius
222쪽
s Dos concomitantia matrimonii. F Dotupromisiis,tacita conditio.
r Conditio tacita suspendit obligationem.
An milier contracto matrimonio no traiari dote, re ipsa in mora constituatur,cum interpellata a
viro non uerit. C A P. X V I. Po S T. Accursium Bar.&Doctor. tenent in hoc puncto
assumatiue, argumento sumpto a contractu emptio nis .l. curabit .sI. de ach. empl. cum similibus allegatis ergl.in l.de diuis.F. sol u.matri. Prisci aliqui Doctores adicuerunt negative, mulierem in mora re ipsa constitui neut uam,h6cque nobis placet & sequimur, idq; per dictum tex. 1 l. de diuis. ubi maritus licet sustineat onera matrimonii talen non facit fructus suos, nisi eum dotalis fundus est inadias.Vnde si mulier esset re ipsa in mora, maritus utique postiam moram fructus suos faceret, etiam fundo non tradito,1m dotis actio sit bonae fidei .Et certe mirum est huiusmodi agosas assertiones,cotra tex.tam manifestos, tamq; expres,s,induci, cum nullum ius his subscribat. Nec enim obstataod de contractu cinpt.& uenditionis dicitur: hoc enim re-,luit non inerudite post Alex.ipse Ia Et quod nihil ad pro
Isitum illi contractus faciant,inanifeste ex eo constat. Nam nptio & uenditio sunt duo relativa, quorum unum sine alte γ per naturam esse non potest. At dos cum onerib us no ita: test enim alterum esse sine altero. Praeterea hos cotractustro & citro obligatorios, rigor iuris uinculo obligationis dictit. Sed in dote & oneribus diuersum est, cum sola aequis uelit, quod maritus fructus suos faciat, quia sustinet one- a.l.dotis fructus.& ibi expressus tex.T. de iur. dot. Nec post iniquitas praetendi,mulierem scilicet dote filii, & a mari nihilominus ali.Cum enim maritus uxorem facile interpel 3 c,&dotem exigere possit, praesumitur donare fruetus do D non exigens, ipsaq; onera sustinens.fa. l. quod in uxo n. C. de neg est. uolentiq; , ut dicitur,non fit iniuria:iuris uulg. Porro non obstat quod dicitur, donationem none sumi, cum sit prohibita, &c. Nam cum illa donatio nona sideretur constante matrimonio, sed eo soluto, quando
fructuam diuisione agitur, sicq; in tempus licitum con-n x fedur,
223쪽
fertur merit3 censebitur licita. D. quod dicitur per l, in tempus .ff. de haeredibus institu.Vel si lubet, sequere Ias. hic sol. Errat porro Paul.de Castr. qui uult quod in contractu matrimoniali censeaturcontractus innominatus, utpote , co traho tecum matrimonium ut tu des dotem: har c est iacta non. dico truta, sed ineptia tanti uiri: quia matrimonium non contrahitur ut dos detur, sed ut uxor habeatur, ut gignatur, proles.l.j. F. soluto matrimonio. Dotem uero dare, est quaedam concomitantia. Imo iniquus esset, qui propter dotem finaliter contraheret, quia hoc pacto quaestui & simoniae subiiceretur matrimonii sanctimonia, ut conqueritur Iuuenalis in Satyra v i. cum dicit. Protinus ad censum, de m ribus ultima fiet Quaestio. Alexan. praeterea hic unum uer-
. bum dicit, quod est plane falsum. Nam uult, quod cum mulier dotem promittit, sit promissio conditionalis, scilicet, si
sequatur matrimonium, si sustineantur onera,&c. Quo ad primum, concedo equidem quod sit tacita conditio u sequatur matrimonium, cum dos sine matrimonio essς noni ossit. l. fina. C. de donatione ante nupt. Secundum nego, sciicet quod tacita de onerum sustentione subintelligatur con ditiomam certum est quod tacita conditio suspendit .l, item. in fin T depact. Vnde ex promissione dotis sequuto ma trimonio agi non posset,cum conditio tacita obligationem suspenderet, quod est contra l. ad exact. C. de dot. promi ae, Dico ergo conclusiue, quod mulier etiam si a marito post
contractum matrimonium alitur, non constituitur in morare ipsa, etiam si fundum non inadat: cum enim maritus taceat, nihil est quod de aliquo damno, de aliqua iniquitate conqueratur. per t. quod quis .ff. de regulis ivr.l.j . C. de condictione indebi.cum similibus. Fallit primo, nisi mulier interpellata sit debito loco & tempore, sciatq; se debere trad re, dc possit. ad quae allego glosrint. mora. T de usur. ini. quod te. T si certum petati tr.&int. de diuisione. ubi supra. Fallit secundo, si aliquid sit quod imputari uxori uel patri possit, per quod tollatur praesumptio donationis in marito, quemadmodii si subesset dolus, metus,uis, uel alia id genus.
per tutauulg. Fall etiam in casu cum mulier soluto matrimonio uult petere donationem propter nuptias: hoc enim non potest, nisi constante matrimonio ipsa dotem obtulerit uel consignauerit .authent .ut exact. instan. dot. in fin.
224쪽
sINGVL. RESPONS . LIB. II. ω memorabilia in cap .X VII. aduertenda.
. Clericus concubinarius a diuinis suspenditur. x Claricos eoucubinatu delinquo e. 3 Commodum nonsentiat poena dignus. Concubinae de ecclesia sicut ulcus de corporesunt, nee digna qua Iesalibus nodissi, ingantur. uerti. ς Excomunieationissentetia aeque in laicos ae sacerdotes animadis
C lericorum concubinas non esse de foro ecclesiae, posse per Iaicos puniri, contra communes
opiniones Doli. C A P. X V I I.
UR AS T E R ea quae aliqua lo dixi in lectura mea,assi
mo concubina clerici de foro ecclesiae no eme,& posse non solum per Episcopum ratione criminis, sed etiam per laicum superiorem puniri,& contra cam statui: quod tenui intrepide,& docui cotra Ias. qui inter caeteros contraria suadet. Clericus enim concubinarius a diuinis suspenditur,ei isacris interdicitur,& si sit notorius, missa cius uitari iubetur.
c. nullus missam.x x x i I. distin. c. si clericos .c. si aut .c. ue stra.c. tua.de cohab .cler. S mul. Conseques igitur est, quod clerici concubinatu delinquant,& crimen enorme incurrant.
Vnde non debent concubinae aliquod comodum ex clericis consequi, quia no debent sentire comodum ex re,in qua me- ιIentur poenam .l. siue haereditaria. infin.&ibi glo .ffide neg.
gest .Eiset enim & ipsis clericis comodum, si concubinae earua Iaicis puniri non possent, quod rei cuidentia docci,cist Episcopi nihil eorii legitime puniant. Nec uerum est quod cocii binae notoriae sint de familia clerici, cum tex .ini. j. g. famil. ff.de publica. loquatur de familia licita .Et longe minus ueruest quod cocubinae sint de foro ecclesiae,imo est scadalosissimum & nequissimum dictum nisi fateamur eas esse de ecclesia sicut ulcus de corpore, uel fortε dicas eas esse de ecclesia malignantiu . Nec ad rem pertinet quod Pet .de Ancha. putat Ahonorem clericorum scandalizari,11 cocubinae per laicos punirenturi quia imputent sibi clerici quod huic scandalo occasionem dant. l. quod quis ex culpa. n. dc mg.tur.l .inter cohaeredes. s. quod ex facto.ss.fami .ercis. Imo ipsi se scandalizat, qui dant occasione scandali. l. qui occiderit. g. in hac. ff. ad i. iquit. Nec obstat quod Episcopus solet cocubinas excom
225쪽
s quia peculiare & praecipuum est, quod Episcopus contra seculares &ecclesiasticos, sententiam excommunicationis rati ne notorii criminis fulminet.cap. ut animarum .de constitui.
lib.v j . Cum ergo cocubinae prophanae sint,tam nihil sacrum habentes quam sunt impudicissimae, non dignae quae nodis legalibus uringantur. l. quae adulterium .infin. C. dc adulter. cur non laicorum staturis & manui subderetur, tanquam prauum & impudens ignominiae uulgas, quod non est dignum ulla iusta iuris censura curari
Qualiter I inperator suscepti Iste post latvi afuerasus si sententia appellare posit. CAP. XVIII.
IN l. est receptum. ff. de iuri1dict. omnium iudic. habetur,
quod si Imperator uel Papa litem alicui intenderit,uel intenta susceperit posse se submittere inferiori iudici .Quid ergo si contra Imperatorem pronuncietur, & is appellare ue- 'ruit, quem appellabitZSe non, quod causa se concernat, & iam ante a se cognitionem abdicaucrit. Alium non, quia appella tio fit ad superiorem, at nullus est Imperatore superior. Ianmouit hunc nodum .sed non promouit, ut qui haereat in sal bra.Ego nouiter puto, quod cliam in casu eius appellationis submittere se iudici no partiali debeat ad que appellet. Nam si in principali causa submittendo se alii ludici, noluit in propria causa iudicare, quod tamen potuisset.l.& hoc Titus. st de haered .instit. sic & multo fortius in casu appellationis,i dicare nec vult, nec potest:alioqui prouisio dict. l .est receptum esset illusoria. contra l.si praeror. ff.de iudic.l. fines.st. ne quid in loc. pub. Et hoc remedium extorquet necessitas, quae licitum facit id quod de se esset illicitum .pcr ivr.uulg. Et haec est noua extensio ad dict. l. est receptum. quae ex consequentia clicitur. Nam qui uult antecedens, censetur uelle consequens. l. illud. in fin .ffide acquirenda haered. Et quis quid uult, censetur omnia ea uoluisse, sine quo illud expediri no poterit uulg. iuris regul ut l.ij .de iurisdict. omnium
De transfusione electionis personalis in alium, caus με fingit uni. C A P. X I X.
I stipulor decem aut hominem, utrum ego uelim,electio personalis est, & in alterum haec obligatio contractu uoluntario
226쪽
1riotario transfundi non posset.l. si stipulatus fuerim illud.F. Ho ucxbor. oblig. nisi forte causa necessaria eueniret, ut quia mortito stipulatore ei succederetur in huiusmodi obligatio-nctiaci si creditori stipulatoris huiusmodi obligatio ex secuneso docroto adiudicaretur. argum .l.fin. F. te fun. dot . ut per Doctor in dicta l. si stipulatus. Ex qua doctrina singulariter conscitiai quod si princeps tibi promittat sub modo conuentionis, quod possis redimere hanc uel illam arcem, quae ueimpigriorata erat utram uelis: siq; tibi mens redimendi non sit te non posse hoc ius transferre in alium. Et idem fortὸ diacendiam, etiam si per modum indulti uel priuilegii tibi hoe conccdatarinam S priuilegia personalia personam non egrediuntur, & ista electio personalis est .pcrdict. l. si stipulatus. Itaque quod contrarii a defacto seruatur,ignotantia iuris est
Nemorinilia in Capta X aduertenda.
x Rem restitui,esse reponi in priorem flatum. α Traditio,nuda penitus esepore1t, sine causa. 3.Obligationes rem retatui, rem tradi, uim habent ut mora sues cedat interesse. Interesse in obligationibus rem tradi,rentia iure actioni petipo.
1 Interessem obligationibus radi uenit officio iudicis. nu.s ira. Resperepta in obligationibus dandi hilominus peti potes.eo .nu. ε obiugationes,rem tradi, restitui, ex causa praeambula, non ex natur factorumsuorum dominium largiuntur. ν Obigationcm rem tradi se sititui, ex natura factorum suorsi rem ad interes e deducunt. Excauis ueropropter qua3 resistui tradi res debet, non datur et tio, re extante, ad interessepi oese enim res reItatuenda tiam manu militari. a:Obligationes rem tradi in titulon uno aut altero eum obligati ne dandi conuenire. plerisis uerὸ non.
Rem restitui,Cr rem tradi, esse pura A M. CAP. XX.
Η Ε Μ restitui,&rem tradi,sunt pura facta, quia ex istisfactis de seipso nullus resultat iuris effectus. Patet in arena restitui: nam restitui rem, est eam reponi in pri rem statum. l.ij.s .restituas ff. ne quid in loc. pubi. Ergo ipsi .uis restitutionis nullum effectum importat, sed res ad priorem statum reuertitur. Sic rem tradi purum factum est,&t . . n A simplex,
227쪽
simplex, in cuius natura nullus iuris effectus includitur: po-
, test enim traditio penitus esse nuda sine omni causa. l.nu quam nuda .ff. de acquir.rerum dom.&potest stipulatio fieri rem tradi sine omni causa.l. si rem tradi.ff. de uerbor. oblig.
3 Ergo in istis duobus factis,recte sicut in aliis obligationibus
faciendi, succedit obligatio ad interesse, quod & iure actio- nis peti potest,ita quod si agcs uelit,possit agere ad interesse.
dcnon ad rem tradendam uel restituendam. De rem tradi elitext. in l. j .in princip.ff. de act. empl. De rem restitui mihi u detur text. In l .in re furtiua.in princip.ibi, durat condictio. Ergo a principio erat condictio aestimationis .ff. de cod furt. Sed n6nne ex traditionibus rerum dominium uel usucapiendi conditio transferunturZl.traditionibus. T. de pact. l. sau bus. Ede contrahen.empl. Sic & ex restitutione rei quae mea est causa dominii uel usucapiendi conditionis mihi reponiatur,aut saltem quietatur & relaxatur. Vnde non uidentur pura facta, sed participare cum obligationibus dandi, ita scilia cet quod ad dominium operantur. Et sic posset uideri, oblia
gationem ad interesse non uenire iure actionis, sed officio iudicis: sicut in obligationibus dandi, ubi res petitur etiam perempta post monam .utl.s seruum. g. e Testus. F. de uerborum obuz. l. cum qui . g. fin. eod. tit. Et quod res ctiam perempta possit peti,text.est in l. si seruus. g . boue surrepto. l. iij .infin. f. de condict. furt. l.inter stipulantem .s .penuit .st. de uerb. oblig.Difficile est hoc sed ita rem totam euoluendam credo. 6 Aduertendum enim est, quod licet ex rem tradi, & rem resti tui uideatur elici effectus dominii hoc tamen non est ex ipsa natura factorum traditionis & restitutionis,sed ex causa prς- ambula. Nam si res mihi domino restituitur, iam dominium mihi restituitur non ex uirtute restitutionis, sed ex praecedente causa, quae prius dominium fecerat. Sic si tradendo transfertur in me dominium,non ex uirtute traditionis hoc fit,sed ex causa emptionis uel alia praecedente .ita est text. in I.nunquam nuda. E. de acquirendo rerum domin. Quod si res mihi restituitur, quam ante possedi bona uel mala fide, restitutionihil noui facit, sed reducit rem ad priorem statum, scilicet possessionis. Ita si res apud me nuper deposita, uel comm data iam mihi restituatur, haec restitutio nihil iuris mihi plustribuit quam prius habuerim. Paria dico in Rem tradi. Si ex cotractu emptionis, donationis, permutationis,&c.res mihi
228쪽
traditur, dominus uel usucaptor officior, non cx traditione, ised ex contractu praecedente. si ex contractu precarii, commodati, locati, depositi, uel simpliciter sine causa traditur, iam traditio nihil efficit ad dominisi uel usucapionem, quod est manifestum. Quae cum ita sint, ius in istis duobus factis relegit mediam uiam. Nam respiciendo ipsam naturam iacto rum, interesse in obligationem uenit, sicut in caeteris factis, respiciendo causas propter quas solet restitui uel tradi: quia plerunq; ad dominium operantur. Ius uoluit, quod donec res tradenda uel restituenda extaret, & tradi uel restitui posset. praeeste restitueretur, etiam manu militari, & non daretur Celectio ad interesse .l.qui restituere. T. de rei uend. Et in hoc a , uidentur illa duo facta symbolietare cum obligatione dandi, quod eo casu quo ad dominium uel usucapionem operare tur, semper accipientis interest: quia tamen restitutio &traditio non ex causa dominii fit,ut supra diximus, & sic non semper utile est petere restitui & tradi, unde obligatio ad interesse per legem substituitur. Caetcrum si res restitueda pcrempta cst post moram, pcr hoc natura principalis obligationis non mutatur, sed pcrpetuatur: unde res ip1a uel aestimatio in petitione est, in cotidemnatione tamen semper interesse u nit. Quod in obligationibus dandi re perempta non inueni- stur: quia res petitur etiam perempta, & uenit aestimatio ossicio iudicis.Ergo rem restitui, & rem tradi, si ex causa praecedente fiant, quae ad dominium uel usucapionem operetur, pari quodammodo iure censentur cum oblisatione dandi,in eo quod re extante interesse soluens non liberaretur. Impa- oriter tamen in eo, quod in rem tradi & restitui, interesse uernit iure obligationis, si actor eligat, propterea quod res tradi& restitui poterat non ex causa domi iiij. In oblisatione ue- irro dandi non ue it interesse iure actionis, quod nunquamno ad dominium operatur dandi obligatio. Per praedicta defenditur & declaratur ratio differentiae data a Petro, &per Bariolus. relata in l. stipulationes non diuid. in iij.ratione. v. col.ff. de uerb. oblig. Caeterae enim rationes ibidem enumeratae nihil ualent,&praecipue ratio Bart. nullius ponderis, ut Lectorarasit. alias in lectura nostra diffusius deduximus. Memor ilia in Cap.XXI. obseruanda. a Censuales bterae praeese post redemptionem restituenda. a Cautio resfragilH.
229쪽
. An post redemptionem liter aerum censuultu, si fiaciat dari cautionem, uel ipse literae sint rectis
tuendae. C A P. XXI. REDEΜI literas censuales, peto ut mihi restituantur. Negatur restitutio, sed aduersarius offert se ad dandam, ut uulpo nominant, quietantiam,& ad secludam cautionem,literasq; illas censuales infirmadas. Consultus an sufficiat dixi quod non . Primo quia cogitur praecise restituore cum potest. l. qui restituere. T de rei uend. Bari .& Doctor. ini. stipulationes non diuid. in v j. quaest . T. de uerbor. oblig. Et cautio res est fragilis. l.qui ita. s.1 l. cogi. s. si pater. Tad Trebell.& ob hoc successu temporis posset perdi cautio: qui euentus licet ex praesenti statu non appareat, tamen inspicitur, propter culpam restituere nolentis. arg.l.diuortio. adfin. princ.s de neg. gcst.
Vbi sintentia partium iura resticiens uris coiri
dicens,annullatur,ea singularis. CAP. XXII. HA B E M V S doctrinam uulgatam, quod sentEtia qirae
partium iura respicit, etiam si sit conina ius, no est nulla.l. l. . contra costitui. T. quae sent.sin appell. cum similibus. Fallit hare doctr. singulariter in sententia noxa li: quia crum iudex Titium pure condemnat ad dedendum noxae Stichum,haec sentetia nulla est. l. miles. g.decem. ff. de re iud.& tamen non est cotra ius litigatoris .arg. l. cu prolatis. & q ibi dixi. st. de re iudic. Sed ratio est, quia in tali sentcntia licet respiciat partes, tame etiam admiscetur uiolatio iuris, ut quia dicitur, seruum noxae dedat hoc uetat ius.Et sic habes sing larem & tertium casum mixtum ad dictam l .elim prolatis.
Memorabilia in Cap. XXIII. obseruanda.
x Ins7rumenti fides sex radicibus aΠruitur. st Instrumentum coiΥuit,ubipersonae betis autoritas labefacta ta fuerit. Testes duo ins Dumento suis cere. Solennia insti umenti no obfra uata dem eius emeant.ezlimitat. Solenitas uerborcprincipalium resumetisepi; tetabus proba . Solennitas accessoria testamenti probatur duobus ictibus. Instrumentum non completae scripturae nullam. Instrumentum contra iuris ordinationem im abdum.
230쪽
s I NGV L. RES P O N S. LIB. II. ini
s Isii, mendium diuersis characteribus exaratum fidem non m
in Ins7rumenti series seu veritas, ex rerum gestarum ac Iu imp gnatur. ra Instrumentum Glis actui necesaris adhibiti uno aut altero contrad centrivacillarefaciunt Conclusio eum limit. ra Instrumetitum eontinens plures testes quam a ius requirat inarte eorum contrassicente . nihilominus legitimo numero a tui necessario iuuatur.Conc cum limit.
x3 Inrbumenta in iudicio producia, duobus testibus fide dignis/mmq; exceptione maioribus,reprobari possunt. 4 Notarius pro teste non computandus. xs Scripturab eunctas authenticas duotas tes7ibus in mari, P iariter per Lasium.
Quibus Iundamentis instrumcndifirmentur, cr
quibus infirmentur. C A P. X X I I I. DOCTORES in l. inexercendis. C. de fide instium.
aliqua de hac re non inutilia tractant: quarum meliorem partem quia confuse per cos & imperfecte,& uelat sine ordine adducuntur,esarius discussimus inlectura no Leaararas. stra. Singulariter tamen aduertendum est ex uerbis Bald. ibidem in h. quinq; esse radices quibus fides instrumeto adstruitur,autoritas nempe personae, solennium obseruatio, com- xpletio 1cripturae , iuris ordinatio ,& ipsa ueritas in serie rei gestae. Nos addidimus pro sexta, fidem scripturae. Videndu est tame quomodo per ungula instrumentu reprobetur, ut inde appareat, morbi qimam istarum radicum curabilesne sint, an non. Si prima radix langueat, utpote quod autoritas in persona deficiat, certe instrumetum ponitus cadit, tum quod qui scripsit, probetur non esse idoneus, uel depositus per sententiam, tum quod sit infamatus de falsitate, uel quod falsas est solitus facere scripturas, uel quod alias infamia iuris premitur: tunc eniin instrumetum plus uel minus, secundia quod morbus est maior uel minor, suspectu redditur, id quod in arbitrio iudicis residet. n. l. si quis ex argentariis. g. i. ff. de ar
bandu de re iudic. Et sufficiunt in hoc duo testes fide digni, ut postea dicetur. l. ubi numerus. T. de testibus . nisi forte si 'per infamia plures requirentur, quod suam habet materiam: