장음표시 사용
341쪽
rum exsistit an lor, sedata atque restinctia: tum comici. duabus animi temerariis Pantibus compressis, ut illa tertia Pars rationis et meritis eluceiat, et M ometiam ad somniandum acremque Praebeat; tum ei uisa quistis occurre ne tranquilla atquc Menaria.
XXX. Haec verba ipsa Plutonis expcessi. Epicurum igitur audiemus potius 2 namque Carneades concer-lutionis studio, modo ait hoc, modo illud. At illo quid sentit 8 Sentit autem nihil umqua In elegans,* nihil decorum. Hunc ergo antepones Platoni et Socra-ii 3 qui ut rationem non redderent, auctoritate tamen hos minutos philosophos vincerent. Iubet igitur Plato , sic ad somnum Proficisci coeporibus allectis, ut
hent alii aeriplores. Plutarchus de Audit. pag. 42 r O δἐ επὲ
Temerariis parii a eo ressis. Ned. priorem voeem omittit, nec Plato habet. quod ei respondeat: ideo dolenda videtur Daviator frustra, puto. Nam totum hune locum liberius, ut solet, Cicero eonvertit, non. nulla addens, plura quoque omillens.
2 I. e. Nihil subtilius erigitarum,
et quasi Deltim, sed non nisi vulgaria, alque e medio pelita. Etigantiam pro acuit ine disserendi interis dum diei Cieero. Vt de Finib. II, cap. si Epis istis primum diDisu ineis
leganter. Duo enim genera, quaserant, scit tria.... Seu Me sane e nis edamias; contemnit enim disieriti inelegaritiam. Cons. eod. 3 . Sed me
qua de forma modo diaserendi diei iatur, verutti etiam de maleria, seu de iis, quae subtiliter sum eogitata, et ex interiori philo ophiae seientia depromptat ut de Finib. I v, 3 o, Mihi oreo placet agi sublutas, et, De
342쪽
nihil sit, quod errorem animis perturbatione ins reasserat. Ex quo etiam Pythagoricis interdictum Putatur, ne suba vescerentur, quod habet inflatio nom
Vera, Contra Piam. Quum ergo eSt Somno se vocalias a Dimus a societate et a Contagione Corporis, tum me
minit praeteritorum , Praesentia cernit, latura prae,idet. In et enim Corpus dormientis, ut mortui; viget autem et vivit animus. Quod multo magis saciet post mortem, quum Oin Nino corpore Exce Sserit. Itaque a P Propinquante morte multo est divinior. Nam ct idipsum vident, qui sunt morbo gravi et mortifero nD secti, instare mortem. 4 Itaque his occurrunt Plerumque imagines mortuorum; tumque vel maxime laudi student; cosque qui secus , quam decuit , Vixerunt, Peccatorum suorum tum maxime poenitet. Divina Penutem morientes, etiam illo exemplo confirmat Posidonius, quo affert, Rhodium quendam morienterii sex aequales nominasse, et di isse , qui primus eo-
rationes exponit: Non erat, cur in talis haererent Lambitius, Davisius, et Ernestius, qui e nonnullis eodd. ediderunt quaerentis, eo quod mens quaerat vera. non trivmillitas. Quae ratio non satia firma videtur. Triari illitas mentis est nimirum hypallage, pro trianqtiitia mens. lia Tusc. Duaesi. I , 47 : Reliquae diaiae partes.
vitia ignea, alteria animatis. ... reclia ineis in euelestem Ioetim stibistant, a De ipsa stiperiora amereme,
Quibus adde κανι ατο, illud mentia quaerentis, in leelione illa auritius Perquam molestum. Ceterum A. Gel lius iv. 14. hune Cieeron;a liaeum laudatis, ita habet, la notitiailialem mentis Merematis, eodem alludii Etranquillitarem legens , et v ahialum uera omittetia : quod haud ah,urdum videtur. II OT T. 2) Dioinior die lum puto, ' Propriam utilior, atque naturae divitiae propior. IIo T. 3) Ad rem vide Aretaeum de eausis et signis acui. morb. Il , 4, et Eustath Iuni ad Iliad. Il, pag. sed. Basil. DavIS.
ε) Vide ad rem Platonem de nep.
343쪽
ruin , qui secundus, qui deinde, qui deinceps mo viturus esset. Sed tribus modis censet deorum nΡΡΩlsu homines somniare: uno, quod pracvideat animus ipse PCP sese, quippe qui deorum cognatio De teneatur ; nitero , quod 1' lunus a P P sit immortalium animo viam, in quibus tamquam insignitae nota O vcritatis appui cant; δ tertio , quod ipsi dii cum doc-miciatibus colloquantur. Idque, A ut modo dixi facilius evenit appropinquante morte, ut uti inii sutura augurentur. Ex quo ct illud cst Culani. de qtio anto dixi, si et Homerici Hectoris, qui moriens Propin
lib. I, pag. 4 s ; hane Platonis ρκσistiseri etiam histinus martyr. cohori. ad Craecos. eap. 27 , p. 99. D v. s) Sie Davis. e codd. Pall. 4 4. Paris. Meil. Plib. Merion. Balliol. Qui deinde uritiems. lla Guterus educibus Pal. vitilioribus edidit. Irat autem deineops , ui iam montium sui ia Wophenaici et Emesito, idem quod καθεξκὼς. vitio post Mic tim. Cei. eodd. valde variatii. Al. qui deinde, qui de- ineeps. Al. qui tertitis, qtii deinceps. Et ieris. qui demum ditauePs. Ilo: T. Qui deinde deinee m. Ita Gruler. Da. vis. in Pr. Ernest. Hotting. eotis. Cic. de Legg. tu. 2. Ante Caiateriam om-
Ni O Omnes, quos consuluerim, qui Metiridias, qui deinceps morituras eas. l.
Nulli codd. qui a inde, γι deitiems, ut inde seie eolligere possis, istudqvi Hinde interpretamentum ii. l. esse το qui deincePs. HATu. 2) Deorum πρuisti. Recte haec Ernestius intelligit dexi a diis orta ei
nata, non de aetione deorum in me . tem , quo de primo cerio genere in--lligi non potest. IIUTT. 3 ista paullo obscuriora Emesilualia explicat: in quatis Onitivus e sint notae dii initiatis, is de ea dubitari non possit. Mihi potius v ecibulum veritatis videlite esse intelligoti dum do te litis suturis , quarum veri- as inest in cerio eventu. II .irum igitur reruiri notas insignitos habent animi illi immortales, seu genii r i. e. somnia n Lis' osserunt retius ip, i, eonformia. adeoque uticidam modo ipsi in se ecinii neni reriam sui tirarum
imagines. Cei. es. ins. lI, 58. Ilori. a) Particula que . hoc loco minime copulandi vim habpt. Ea aulom Clis
cero saepissime utitur, vel ad aliam rem transieris, vel ad rem arate commemoratam reveriens. Sic de Ostie. I, 4: In primisque hominia est pro Dria Deri inquisitio, ele. d. 38: Maxime e inse m tittis romiantia raraonii magnuiad n exceltit. Quae verba. Di reeie , idit Frider. Ileusitigerus, novam inchoant senientiam, adeoque a furerioribus plena ititerpurictione sutit separandar quod et se iacimus io hocce nostro loco. Liutiae igitur sie itit. in e id , vel tu tititem. Desertur vero Pria omen ad illa vex-ba: tit ianimi iniuria vitistis erilia . ii OQ.
344쪽
quam Achilli mortem donuntiat. Neque' illud verbia inlomere consuetudo approbavisset, Si ea res nulla es- sui omnino:
Praesagibat animus, frustra me ire, quum exirem domo. δ
Sagire enim, sentire acuto CSt: ex quo Sagal anuS,
quia multu scire volunt, et sagaces dicti canes. Is igitur, qui ante Sagit, quam oblata res est, dicitur praesagire, id est, sutura ante sentire. XXXI. Inest igitur in animis praesagitio extrinsecus iniecta atque inclusa divinitus. Ea si exarsit
acrius, furor appellatur, quum a Corpore animus abstractus divino instinctu Concitatur.
5 d quis oculis rabere 4 Disa est derepente ardentibus pIbi illa paullo ante sviens, Mirginali modestiat
Ilottinetorti deletum. - olim: neque enim illud υer m. Ista neque eausam aliquam conlinetit superiorum, neque eum iis ullo modo sunt coniuncta. Pergii nimirum Cieero a somniis, ad genus divinationis nam Iis alie rum , quod est Maticinestionis s. sti δε-ris. Vid. sup. cons. 48. 1litie paullo ins cap. prox. Ea ostii, i quit, somnii et furoris ora Ira, quae
fere vi te diaeriam. Ex quibus om
nibus , ut puto, elarum sit, particulam enim hie locum minime habere, pro qua 1 e opinor legendum i
que iam . I Detiam 1 ele. Vllima litera voeis praeeessensis e sequentixoei adhaeretile, sae ite mulat; potuit iam in emna. - Disce iam siescriptis, postea cognovi pariteulam enim ab E abesse. Itaque auctore illo sidenter deleo. IIoti. - Iliad υOlum. Se . verbum praes ire, quod paullo post iu illo versu laudatur. Iloυ. 2) Pines igni animus. Versus est Plauti. Aulul. II, 2, 4 . ubi sie legitur: pria fragistit mihi Gnimus, ele. Aluus sie edidit I ambitius. Sed quisnoseit, Ciceronem aliosque veti. seripiores , in laudandis memoriter aliorum auelorum loeis saepe minus fuisse accuratus' IIcio. 3 I. e. qu a mulla odorantur ei pervestigani, naturali senectuli et .riositate. pro Mia ed. Cralat d. habet V ar atque sie quoque hestus,
apud quem haee ipsa, a Plauti .ersu,
usque ad vocem eunes, iisdem sera vel his leguntur; unde fateor, me haud proeus abesse ab ea suspicione .
Di omnia illa, quae inlee Plauti ver. sum . et verba illa inest inimae, sunt interiecta , pro grammaiiei cuiusdam additamento habenda putem. IIOTT. i) Iis3ero de inconstant; oculorum obtutu cidetur ititelligetidum. IIOTT.
345쪽
C. Mater optuma , tum mutin m tilier medior messertim , Missa sum t stiperati tosis a hariolationibus e m M 3, Apollo faris fandis dementem inoilam ciet. 1Virgines Mero aeqtiales , patris mei . meum factum pudes , limi uiri r mera mater, tria me , mei Piget. ltimam progeniem Priamo reperisti a extra me: hoe doler, J Ieci obesse, prodesse , me obstare , aulas Odimia.
O poema tenerum et moratum β atque mollet Seiahoc minus ad rem. Illud, quod volumus, expressiam est, ut vaticinari furor vera:) soleat:
Adest, adest fare obootata sanguine 8 alque incendio ;miatos annos latuit: s ci s ferte Ῥem, et restinguite 3
Deus inclusus corpore humano iam, non Cassandra loquitur: so
ramque mari magno elassis cita Texitur; exitium examen rapit:
narius , pro commissa , tradita. inciri. a) Falid eis . nam stipertii tortis Veleribus haud eam diointim signi is fecit. Infra u . 56: Vnde stiperstitiosa primum ara a se is inae fera. Aptid Plautum, Amphile. act. I, se. 4 , 467. ait Sosia de Nereiar;o, qui eum non longe abesse praesentiebat IIlle ho mo averstitiosus est. Iterum Curcul. t. Ill . 27r speratisiostis hie idem est: Merri prae in I. Et Budent. aci. iv, M. iv. 95: Quia si ista diar M.
peperisci, atque ἱta coniecerat io. Ais ratus. Sed eam Ernestius trissam iuia dicat ; ut puto, recte. HOH. 63 Moriatum. Quod indcilem teno rosqMe virg. is sentias reserat Iloetet ) Ue Disieinari f-- - solaeae Aa hoe versibus istis expressum es e. quia aiecit' Ceele nihil aliud expressit m la. nisi Cassandram furore eorreptam , alque invitam etiam ad vaticinandum actam. Itaque vox v minthi non sani coloris eat . eamque . hi a scioli euiusdam liberali ale proiniaetam, delendam censeo, ideoquea eeieris uncinis intersepsi. Neque obstat, quod inna II, 55, illa logi mus . in multi sae e Mera Matieiniati . tia Casiand M. Id enim ibi non disi,tis versibus dieitur, verum de sequent bust iramque mari magno, ele. Cons. si p. 2 inii. IIori.
83 Pari, signiscatur. 9) Expositus . atque inter pasto
su) Iloti g. et Bath. eum Aldo Nep. sie distinguere maturali ratis i.
346쪽
Tragoedias loqui videor et sabulas. At ex lo ipso non commenti Ciam rem , Sed lactam , Eiusdem generis audivi: C. Coponium ad te venisse Dyrrhachio, quum praetorio imperio classi Rhodiae praeesset, cum primis hominem prudentem atque doctum; eumque dixisse, remigem quendam e quinqueremi Rhodiorum vatici natum, madefactum iri minus xxx diebus Graeciam sanguine; rapinas Dyrrhachii, et conscensionem in naves cum fuga ; fugientibusque miserabilem respeclum incendiorum fore; sed Rhodiorum classi propinquum reditum ac domum itionem dari. Tum neque
te ipsum non esse commotUm, Marcumque Varronem,
et M. Catonem qui tum ibi erant, doctos homines, vehementer esse perterritos; paucis sane post diebus ex Pharsalica fuga venisse Labienum; qui quum interitum
exercitus nuntiavisset, reliqua vaticinationis brevi esse Consecta. Nam et ex horreis direptum es susumque frumentum vias omnes augiportusque constraverat; et naves subito perterriti metu conscendistis; et noctu ad oppidum respicientes, flagrantes onerarias, quas incenderunt milites, quia sequi noluerant, videbatis; Postremo a Rhodia classe descrti, verum vatem suisse
XXXII. Exposui, quam brevissime potui, somnii
et furoris ora illa, quae Carcire arte dixeram. Quorum amborum generiam Una vatio est qua Cratip-Pus noster uti solet: vnimos hominum quadam ex
male. Schia E. paruit. I. V. L. - Vulis gatam restitui; quis enim ignorat. vales u plurimum praeteritum prolaturo usurpare T. 2 γ ν Λ ratio est. I. s. ad easdem cauias utrumque genus refert s Liquertitio li. l. est mridua rem disicilein aut obscuram explicandi. IIOTT.
347쪽
DE DIVl NATIONE Parte extrinsecus esse tractos et haustos. Ex quo intelligitur, esse extra divinum aninitim , humanus tinde ducatur; humani autem animi ea in partem, qua CSUn Sum , quae motum , quae appetitum habeat, non osse ab actione corporis Seiugatam: quae autem Pars animi, rationis atque intelligentiae sit particeps, eam tum maxime vigere, quum Plurimum absit a corpora. Itaque expositis exemplis verarum vaticinationum et somniorum, Cratippus solet rationem concludere hoci modo: e Si sine oculis non potest exstare ossicium et munus oculorum; possunt autem aliquando oculi non sungi suo munere: qui vel semel ita est usus oculis, ut vora cerneret, is habet sensum oculorum vera cernentium. Item igitur, si sine divinatione non potest ossicium et munus divinationis exstare ; potest nutem quis, quum divinationem habeat, errare aliquando, nec vera Cernere: β salis est ad confirman
dam divinationem, semel aliquid esse ita divinatum, ut nihil sed uito cecidisse videatur. Sunt autem eius generis innumerabilia: esse igitur divinationem, con
fitendum eSt. DXXXIII. Quae vero aut Coniectura explicantur, aut eventis animadversa et notata sunt, ea genera
Earrinaretis esse tractos. Esse naturae a eorpore diversae . ex animo
divino, quo plenus sit a ste teritis. II, 58 , quasi decerptos, adeoque exis titiseetis in eorpus inἱeelos et inelu-
a) Vulgo et siritim ea munus. Reeie Davisius priori loco eopulam delevit aueior tate M . neg. - Coispulam quoque superitis, ter u so, idem Daciaius expunxii, teste ili uitigero. TIV ca) Si de sensu asque vero enuna Iatorum ordine quaeras, islliare in sinem reἰieienda videntur, ita Mitiset Si sine disinatione non potes festimet mistis di nationis exstare. saris eaeod eonfirmiandiam disiniationem, semel liquia esse Dia di nisum, iis nihil forti ira ereidisse Didentur, Neque omnino requiritur. is da,iniatiles semper Mera erenant. Tenendum alitem est partie. epulani habere xim eritie dendi. a. d. ιγ victi aurem ntiquis en e nti. quando , es nihilo minus hiatire dioinationem. DOTT.
348쪽
divinandi. Di supra dixi, non naturalia, sed artifi-
iectoresque numerantur. Haec improbantur a Peripateticis; a Stoicis defenduntur. Quorum alia sunt Posita in monumentis et disciplina; quod Etruscorum declarant et haruspicini, et fulgurales , et tonitruales 3 libri, vestri. etiam augurales: alia autem subito ex tempores Coniectura explieantur, ut apud Home-
annos auguratus est; et ut in Sisennae scriptum historia videmus, quod , te inspectante , si factum est, ut quum Sulla Z in agro Nolano immolaret ante praetorium, ab infima ara subito anguis emergeret; quum quidem ' C. Postumius haruspex oraret illum, ut in expeditionem exercitum educeret: id quum Sulla secisset, s tum ante oppidum Nolam sortissima o Samni. tium castra cepit. Facta Coniectura etiam in Dionysio Est, paullo ante, quam regnare coepit: qui quum per
Scil. genere. 2 SIe Da.; . e Pal. 2. Reg. Canintabe. Vulgo ritantia. 3 Vesari Davis. edidἰl e Mas ecimis pluribus quia Quintus loqui iur eum
Mareo fratre augure. Vulgatum na-stri retinuit Ern. , ut Bomanorum libri opponantur Etruseorum libris. 4 Davi,itis malefiat sti8ito et ex em 'ore. - Quamquam seio . vulgatam ieelionem exempli, a WopIensio esse commutiliam, mihi tamen viiletur ex tempore glossema esse του stibiso; et iam licie pleonasmum inertem iudieavit IIollinger, qui, adverbio in ad. ieetivum mulato, sie censuit levndum di stili a ex tempore coniectiusmii non adsetilior. T.
5 Iliail. II, 299. 6) Cicero tum temporis, Stilla duce, arma geleb ii in bello Sociali. Sie erat in edd. vett. plerisque ἐ
Ctuleras et Davisius dederunt in in Stalis scriptam historia - tir utium
codd. nonnullis. - quidum C. Postumius. Quidam additur, ut inter omnes eonstat, notnini trias Di senis riotibus, et qui, tinvii i,tum Caium omnitioque Omnes aruspices minus honorati erant, quam augures. Vide Cie. ad Div. VI, 49: nobiselim δε- eiuni Veti. 4 .194, Sturm. Lamb. pr. reliquae Lambb. In aliis legitur tim idem, quod idem sere esset, quod Uuin i aDe. Baetu. - Nihilominus vulgatam non deserimus. II.
s) Ego libentius legerinar utinu
349쪽
agrum Leontinum iter faciens , equum ipse demisisset in flumen, submersus equus voraginibus non exstitit: quem quum maximae, Contentione non Potuisset extrahere, discessit, ut ait Philistus, aegre ferens. Quum autem aliquantulum Progressus esset, subito exaudivit hinnitum, respexitque, et equum alacrem laetus aspexit, cuius in iuba examen apum consederat. Quod ostentum habuit hanc vim, ut Dionysius paucis post diebus regnare coeperit.
XXXIV. Quid 2 Lacedaemoniis , paullo ante Leu
ctricam calamitatem, quae significatio facta est, quum in Herculis sano arma Sonuerunt, Herculisque simulac cum multo sudore manavit 3 At eodem tempore Thebis, ut ait Callisthenes, in templo Herculis valvae clausae repagulis subito se ipsae aperuerunt; ni inaque, quae fixa in parietibus suerant, ea sunt humi inventa. Quumque Eodem tempore apud Lehadiam Trophonio res divina fieret, gallos gallinaceos in eo loco sic assiduo cunere Coepisse, ut nihil intermitterent : tum augures dixisse Boeotios , Thebanorum esse victoriam , propterea quod avis illa victa silero soleret , , canere, si vicisset. Eademque tempestato inultis signis Lacedaemoniis Leuctricae pugnae Calamitas denuntiabatur. Namque et Lysandri, qui Lacedaemoniorum clarissimus fuerat, Statuae, quae Delphis stabat, in capite corona subito exstitit ex asperis
aret, ieeta, templum iovi stili terra. nemn aedistea xii; quod appellatum suit antrum Trophonii. In hoe auis em templo reddi oracula credebant. a. v. L.
3) Esemplum oratiotiis obliquae
direelam exeἱpientis, eci magis notabile , quod verbiim eram n mina tioo durius omnino adsum;lue ex verbis illis , M ait Gilisthenes. Si ratio exemplum habes supra eap. 26r Exin midum rities Romiano dormienti instis est Denire, qui diceret. . iurum elase idem tiaratim, ele. IID T.
350쪽
herbis et agrestibus; stella o liae aureae, quae Delphis orant a Lacedaemoniis positae post navalem illam victoriam Lysandri, qua Athenienses conciderunt qua in pugna quia Castor et Pollux cum Lacedaemonio. Tram classe visi esse dicebantur, eoru in insignia deorum . Stellae aureae, quas dixi, Delphis positae ), paullo ante Leuctricam pugnam deciderunt, neque repertae sunt. Maximum vero illud portentum iisdem Spartiatis suit, quod, quum oraculum ab Iove Dodonaeo Petivissent, de victoria sciscitantes, legatique illud, in quo inerant sortes , collocavissent ; simia, quam rex Molossorum in deliciis habebat, et sortes ipsas, et cetera, quae erant ad sortem parata, disturbavit, et aliud alio dissipavit. Tum ea, quae praeposita erat oraculo, sacerdos dixisse dicitur, do sa
lute Lacedaemoniis esse, non de victoria cogitandum.
XXXV. Quid 2 bello Punico secundo, nonne C.
Flaminius consul iterum , neglexit signa rerum suturarum magna cum clade rei publicae 3 Qui , cxercitu
lustrato, quum Arretium versus castra movisset, et
contra Annibalem legiones duceret, et ipse, et equus eius ante signum Iovis S latoris sine causa , repente
persua videbantur Gruler . - Πaee
Achol asten rodolent. vi iam alii od rati sunt. Ae ne te, iis induetia , propinquilas illa ingrata auribus, comes mut . deriderent , offendat, asello, edd. .eii. habere deridere. Raetii. a) I. e. ad oraculum per sortes edendum. timet. 33 E. habet, ipse et e tis eius, ne
gleeta priori copula. quod plaeet.
Mis Stiatoria. Quae hie memorantur prodigia sie narrat 1 cii. Mas. lib. I. c. 6, 6: C. Fiaminius quo invitivi loeonstitereatus apud Letim Thoensimem meum mnnibale constetrartis e Delli signa in reta timo equo super capti eius, hianti prostratus eiar nihiIque . a proci gio inhibittis, signiferis nex-rius signa stivi mo eri sua seda Posse. multim , ni ea eomini o essἀssent.
mintima est. Silius Italietis idem p eiicia additamentis exornatum tradit lib. V. 59r Tune vides, priscum Populis de more Latinis Atispicium.