Scriptores rei rusticae ex recensione Io. Gottlob Schneider cum notis tomus primus °quintus 1

발행: 1828년

분량: 683페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

301쪽

M. CATO CAP. CXXX ix

sic oportet. Pori o piaculo facito. Sic verba concipito: Si deus, si dea' es, quoium illud sacrum est, uti tibi ius siet ' porco piaculo sacere. iIlitisce sacri coercendi

M. Harum ' rerum ergo sive ego sive quis itissumeo secerit, uti id ' recte factum siet. Eius rei ergo te hoc porco piaculo immolando bonas preces procor. uti sim volens propitius mihi dotuosa miliaeque meae

liberisque meis. Harumce' rerum ergo macte hOC porco Pinculo immolarido esto.

additum legitur; veluti ibidem in his

302쪽

causa: tum' opus quotidie ' per partes facito; si' intermiseris, aut seriae publicae aut sumiliares intercesserint, altero piaculo facito. CXLI. CXLII. Agrum lustrare sic oportet. Impera' suo vita uritia circumagi. Cum divis volentibus, quodque bene eveniat, mando ' tibi Mani,' uti illace δ

A. I. I- G. d si a. V. praeter Iunii. C p. CXLI. a imperarιs inlit rata a. v. suo taurilia M. . a. quam scripturam in Codd. suis reperit Vrsiniis Fratrum Arvalium. b tu Iulo W. Scriboniasitim; et in Inscriptione Fra

trum Arvalium est arborum C Ninium.

damna. VIde Cronovitim ad Livium XXV, 7. Scilicet Festus halint: αυι

eere; ubi C ex habet id , quod Scaliger voluit restitui coinquere. Iraudat Salmasius Iocum Trebat i apud Ser- tum ad Aeneid. XI, 3 6, iaci chia

simi in agris , qui m Mitio cuti su ιt, hos tama eadem cerimmua moreque minetia fur ri e DPortet, quo ceti muti ros, qui in antiquo agro mut; ubi

editio Ma, ieii et Fabricii dedit pro

ε ιιτ iri Deniquμ loeum inscripticinis Λr alis editae in Philippi a Turrem numentis Voleris Antii pag. 290 posuit Cesrier In Thes. L. L. quem et hue reseram: In Iliso Deae Diae Q. Lirinius Ne os Mag. ad aram immolatae mu cilias Pin lares II, LAenine endi et operis facie i. Or. CXL. eris faciundi carisa

dem sententia postulante Iiam postia et disi inelionent vulgatam mutavi, quae sie habebat: Gun Na, PDe.

P. P. facuo. Si Durem. Cis. CXLI. Agrum In talendario rustico ab I rsino edito mense Maio segetes, Aprili o, es lustrantur. M ita ilia) Antiquorum Mitio. num lecticinem solis ritia habet Festus, ei libri multi Varronis R. R. I 1, 4, 0. Quintiliani Insili. I, 5, et Livii l. 44, eamque praeter alios impugnavit Ursinus et Schoeligen ad

h. l. tuetur contra Vassius in Elymolog. De sigil ilicatione salis constat ex locis nominatis; intelligitur nempe laurus aries et verres . qui immolantur in eo sacrificio. Suovetaurilia mai ra posui supra ex Inscriptione Ar alium Fratrum; haee lactentia movetaurilia videntur suisse dicia

minora.

Graecorum τω

Tibi Marii Servum Turnebara, villieum Popina intelligit; Gesner ex cap. is , 352, Manli voluii Iegi, haruspicem nobilem aut sacer.

303쪽

22OM. CATO CAP. CXLI suo vita uritia ' fundum .' agrum, terramque meam quota ex parte Sive circumagi, sive circumserenda a censeas, uti cures lustrare. Ianum, Iovemque vino

praefamino, sic dicito: Mars Pater, te precor, qua

tionem mandet. In Manlii nomine eo seni leniem liabet Pontederam. Ad arbores sit gumias quum fit Merilicium et strues erim fercio obrii velitrdiis, mercede conducere solebant hinminem strucercturium dicium, testanteristo Eiusmodi mihi homo esse videtur is, cui suo vel aurilia imperat

Cato

Imrum I emque In inscriptione . quae lustrationem a fratribus arva libus saetam describit, edita ab er,inoel Gruleio p. CXXI legitur si illi eri Iano Patri Arieres II, DA UeHeres II, Mariti Paui R. N. II. Et

Marti sim vetaurilibus piaculum lit pud Livium VIII, 30, Nionente Ge-snero. An igitiir Mariis timnen h. l. exeidii' Cererem enim ni minavit cap. 3 3 , ubi ei porcam praecidaneam immolat. Vino Praesemino In libro Pol. ext m pra f. in Edd. Primis Di . Deinde in aliis libris esse praedicito ari- notavit Bimi chusilis. Supra rap. 3 31, est smre, tunO, Iano, Io i, Giori yraefato; ubi Metiratiis lunoni de

loco erintroversiam mav ei, quum liue

loeo liber Politiani indueti. Ibi leni locum Festi alsi rit famitis, dicito. Vt igitur superiore in loco Praefuto est pro massator, ita h. l. Praefinino esse videtur pro Praefamiuor , singulari quidem numero. Foimam ipsam aliaude ignotam habuit Cesner: indeadem est in Iege XII. Ta lamna testamino, ubi vide Gothosredum ad Tah. I, et vossium Art. Gramm. V, 44. In Dagnis tito legis sum luariae a Mattiario edito, quod egregie illa. stravit Conradi Parerg. p. 362, similiter est: quaei eius necotia curatir , ia-- ad Gustilem prestemino Ibidem paulo post legitur etiam prostemeno. Atque ita stati lita hae sorma antiqua roncidet coniectura Cel. Roliboeilii p. 57 , qui ex prae samiua ortam cense bat viilgalam tertionem , et Nanem fuisse Martis flaminem, Eidem viro doelo debeo tacitii iam Ioel Plautiat Epidic. V, 2, 30, ubi artis mino, ei Pseudoli II l, 2 , 20 , ubi Praegre dimino esse dicitur in Codd. Camerarii. Celerum faminem et prostaminem fratrum Amalium coIlegii nominat Inscriptio apiid Philippum a Tito e pag. 290, et Per Q. Leiuiu n

magisrrum feerunt et M. Sti iesias famnem. Forte t-e h. l. exeidit; llius enim et vimi in in victimam e Drundelaint, antequam immolarent. Vide supra ad cap. 4 34. Ceterum verba sis Helio , ut spiria inclusi. Te precor Formulam similem habet Festiis io voee strusertarios, hanc

304쪽

soque uti sies volens yopitius mihi, domo, familiae

quo nostrae,' quoius' rei ergo agrum, terram, sundumque meum suo vitauralia' circumagi iussi. ut tu morbos visos, invisosque, Viduertatem , vastitudinem

que, calamitates, intemperiasque' prohibessis, defendas , averruncesque utique' tu fruges, frumenta, vineta, virgultaque grandire, beneque evenire sinas. pastoreS, pecuaque ' Salva Servassis, duisque y bonam salutem valetudinemque ' mihi, domo ,' familiaeque nostrae. IIarumce rerum ergo fundi, terrae agrique 3 mei lustrandi, lustrique iaciendi ergo sicuti dixi macte hisce suovi taurilibus' lactentibus immolandis esto. Mars pater eiusdem rei ergo, macte hisce suo

nempe r precor te si iter titi mihi υ lens ymyuius sies. Iiloni: βLws pedis sive sine titem R. MasPrilis in Precatione moMemurilium quid signferi ne me rata quidem naις ω - r Perire semmisse ait; ubi vide Maligerum. Vt m morbos primae tu tamen orbos. Forte fuit in tabem, morbos. Vide tiolam sequentem. Vidiaretritaem Atili lite pro induitutem dictum putant, eand tyique Useem Plauto in Rudente III, 3 , 2, restitui voluit Douga. Sed nescἰo quam

bene viduitatem deprecatur hie Cato. Festus: Praestas. inter atia quas inter me laues di ιt Ptim Iim a laureatur, signiscare Midetur Pestilentiam , ut intelligi ex caemis possit; quum

υiduertas ealamitas dicta , quod Adiut nis. Haec notio unice convenit huic

loco

voeabulci.

Sinis, Veram esse puto forniam iris, quam PGl. liber offert. Nectim sentit Ponledera, et Popina ita edidit. Pec qiue Festus ex Catone Pe--urum enitivo casu auricitavit; et comparavit cum testu, quam ipsam formam atone reliquam hal imis. Supra c. 332 est assiaria Pemina.

atri Iaeicuai Ex graeco λυτρον etiam lustriam docet Scaliger ad Priapeia Caran. 67. Gra cum vocabulinii λυματα sordes signiticaletia in .euius notionis pars aliqua conclusa idetur vocabulo Ialino. Hine lu-

305쪽

M. CATO CAP. i si i

vita utilibus' lactentibus esto. Item cultro facito struem, et sertum uti adsiet. Inde obmoveto Vbi porcum immolabis, agnum, vitulumque, Sic oportet, Eiusque rei ergo macte' hisce' suo vitaurilibus immo

landis esto. Nominare Velut matrem neque agnum,

vitulumque. Si minus in omnes litabit,' sic verba

concipito: Mars pater, si quid tibi in ' illisco suo vi

hoc eaput. d immolasιdus Iens. Br. eὶ soli et libis taurilibus soliti turili ιtu I. I. G. xlso uti uiuetis M. P. s) Item esto itis. I. B. B. Dr. g idem IV. h Iacito. Inde struem lignorum Amorendoscito. Demtim uti Mea iset .faritim quod senatim, mrecum immolabis r agrum circumages. Vitiaramaic ororaci MOMere, eius rei causia. Ego Macte si iter ωο- lutirili a Letoi Lia, ammoliandis es . Velal sucrum quanaoque nomisti Martem. Agniam sic : E IUiter semet euo. Ciam stam ne in Omnis liliabit et s. i ferrum I. u. R. De ferctum M. ΡΟ. 2. macres i. B. R. 1 r. cl) hisce al est P. m Ex I. B. R Br. res litui matrem, ubi vulgo est Martem litabis ante Victor. o in xlrii rix expcirtare , et in fluvios dare dixit Auctor Quertili p. 32 et 37. Hinc lustra in quibus sues volu lantur

Varroni II, 4 , 8.

malitia, nisi sorte potitilleum libri ritum et sortitulam talem praescri

IIvirem ulgatam Delvii Martem, Turnebus XV, eorrigebat legendovcta, ceterii in Martem tuebatur, quasi mali ominis causa non magis Mars quam vitulus agnus lite Nominari debeat; porcum contra nominari,

quoniam in eo vocabulo insit por-xiciendi , quod verbum est sacri licio- mim proprium. Cum Tumebia sacere videtur Popina , civi tatnen aliam

Eliam rationem commentus est aeque illeptam ad vulgatam lectionem lueu dam. Hecte contra Ge, iter monuit , Martem In ipso carmine saepius ΠΟ- minari, itaque lectionem vulgalam aram esse Non posse. Idem corrigit Uetio Parcem hac sententia. Ex suo.

x et aurilibus non licet partem aliquam. situlum vel porcum vel agnum singulati in Dominare, nisi si sorte aliquo horum litatum non merit. Deinde etiam porcum legi posse eominode

censebat. Pon ledera lectionem Edd primarum mntrem probabal, interpretatus partem muliebrem , quaei,orca dieitur. Igitur ominis eius causa in sacrificiis porcum seminam nominari , non tu rcam. Sed quum porcus mas in suo vel aurilibus adlii beati ir, et caeterae hostiae viriles et lactentes sint, inepte Calo matrem nominaverit vel im iam. Denique Melas corrigit Ponte dera, quod omnino probandum et cum Gestiero Met e legere dc mus. Nisi in via rem vocabulum antiquum latet, quo Purus significetur, malim Porcωu restituere tu i iiii Martis, quem interim migrare hiuciussi.

306쪽

taurilibus' Iactentibus, neque satis iactum est te

hisce' suo vita urilibus piuculo. Si uno, duobusve dubitaverit ,' sic verba Concipito : Murs Pater, quod tibi illoce ' porco, neque satis iactum ' est, te hoce porco piaculo.

C tu. CXLIII. Vilici ossicia quae sunt, quae do

minus praecepit.' ea omnia quae in sundo fieri oportet , quaeque emi pararique oportet, Iuo modoque cibaria,' vestimenta' miliae duri oportet. eadem uti curet ,' iaciatque moneo. domino lues dicto audiens sit. Hoc amplius, quomodo vilicam uti oportet, et quomodo cae imperari oportet, uti adventu domini,

quae opuS Sunt, Pare utur, Curenturque diligenter.

CXLIII. CXLIV. Vilicae quae sunt Ossi tu, Curato

abest l. B. B. Br. p .riori iamri litvis V. Multiviri tib ιs a. U. Mudire laticilibus M. . 2. l est, neque com .witiam , esto prostitius milia Ooletis, liberisque meis, mojamiliaridis meae: ulitisce ρυree Dei agni Petaculo, quoci illae liberis Osero. V. o te omit t. a. V. s M sa. V. G. Bitiaseu diait-eris I. I si. Λ. Hins. I. B. R. Br. v Ila cum Pon ledera eorrexi viligatum iliae ei deinceps hoc. Hervag. illic. Popn a 2. eum Meursao dedit illoc . sali altim B. R. Br. CAP. CXLII. aὶ praecipit a. V. ipsa illioque Viet. excepi is qui maceemia scripsere M. Po. 2. Praecem P. domiων Praec Ps in Ithris suis reperit Victoritia, rum mendi nota apposita in vetustiore. b quomodo quae l. B. B. quomodo quae eibaria dari Inm. νον tri Br. φω nodra quiaeque l. I- . . A. e et quise iti-los. I. I-G. A. J estimenta deest I. B. R. e resfι - que I. B. R. Br. domuo P. Domino viae dicet is terra sis I. n. R. Br. g o deest V. hὶ in in s. a. V. miat erit Leelionem Pol . . M. Mint praeserebat Pon ledera ἰ quocun sentio , praesertim si supra pro titia. Bu legas litia it. I sie eum Ponte dera scripsi pro iutie et deinceps Mee pro hoc.

tum exempli causa proponi. ideinque fieri in agno el vitulo debere similiter. Ckν. CXLII. Praecepit Ex lectione librorum domi in Praeceps Popina el secit domums yriticei sit, Pontedc ac mino maerepsu, interprelatus quae villieus in rem domini sore prae,iderit. orici, quomodoque ira alie Ge-

ι et Iaciatque In erimis Ita d. te.

gitur eures fularitae , ei dei ne ps --diens sis; quam scripturam eqt iidem prae sero. ita, ut villi eum ipsum uio alloquatui', quod facit aperte capite sequenti.

307쪽

M. CATO CAP. I 42

faciat. Si eam tibi dederit dominus uxorem ea esto

contentus. Ea te metuat. Facito ne nimium luxuriosa siet. Vicinas aliasque mulieres quam minimum utatur. neve domum,' neve ad sese recipiat. ad Coenam ne quo eat, neve ambidatrix siet. Rem divinam ni

faciat, neve mandet, qui pro ' ea iaciat, iniussu domini , aut dominae. Scito dominum pro tota familia

a rem divinam facere. Munda siet. Villam Conversam inundamque habeat. Focum purum Circumversum

quotidie, priusquam cubitum eat, habeat. Kalendis , Idibus Nonis, sestus dies quum erit, coronam in

primae neMe ad domo. Vilium aper . monet Macrobius i. c. De nonis Vari tum sustulerunt I. I. G. legentes: m L. L. V, p. 49: Eodem die enim Me adeas domum eat. in urbem M apis ad regem eon enim circum extim Iline in Propertio Me m iatis. Harum rerum Mestigia VIII, 33. 40: Diquae Deaeque οπυκι , parent in scistis Nonalibtis in arce, quibias est multi Per agros, Praaebe ut quod time ferias primm mensutias . Dersis Merba secunda DCis scripsit Sm- qiuae fiatirae sitit eo mense Rex edicia liger pro Mesaris. Immio. Celerum Asinias ad Verri No iis, festus Ili dies non soIuin uam III, 49 annotat, ominis causa rusticis, sed populo universo solennes Bomanas nominasse Nonas Lias et festi fuisse videntur. Macmbius tendas, scilicet Calendas postremo Satur . I, 15, inde et omnes Idus loco, etsi ipse Cicero primo nominausis ferias Moer aridas frixit πιαφῶ- vii; cui exemplo hoe Catonis adde . tias. - - -sem onmes Idua Ioci, ita et conser Turnebum XV, 44. Ceterum omnes Gle Munoni tribulas. Agnam ad serias Kalendarum Nonarum et albam grandio m Ioui Idihus ma- Iduum pertinere puto desinitionesciatam esse tradit Ovidius Fast. I, logum sumiliariariam, iluas comm 56, oris I As dicebatur, et sacra morant scriptores veteres. I icinia Κa-

Lltilia, teste Festo. Hinc Horatius tendis Nonis Fundinis Romani, inodar. IV. 4 , Idus Apriles natali dies singulos triginta duntaxat asse

Maecenalis solenniores celebrans: edi indi caussa consumere permittebat, -- et immoliato Margier agno. - leste Macrobio II, ε 3, tibi nundinae

ratis tibi stiris agendae, qin dies meu- pro Idibus nominari videntur. CL em sua e uerilem. Scilicet idus Conradi Parerga p. 3 3. Lexs Ira lua. meti em dividunt et in plenilunium ria Sullae Dictatoris auctore Gellia incidunt semiaer. Porcam vel agnani u , 24 cavebat, ut Kalendis Idibus

308쪽

DE RE RUSTICA

socum indat. Per eosdemque dies Lari familiari pro Copia supplicet. Cibum tibi ' et familiae curet uti

Coctum habeat. Gallinas multas, et ova uti habeat. 3Pira arida, sorba,' sicos, uvas passas, sorba in Sapa, est' pira, et uvas in doliis, et mala struthea. ' V vas in vinaceis et in ' urceis , in terra obrutas. Et nuces Praenestinas recentes in urceo in terra obrutas habeat.

Mala Scantiana' in doliis, et alia, quae condi solent, Qt silvatica. Haec omnia quotannis diligenter' uti

quibusdam solemnibus sestertios iricenos ira coenam insumere ius potestasque esse l. Denique lex Iulia pro

sit, diebus ducentos finierat, Κalendis, Idibus, Nonis et aliis quibusdam festivis trecentos, reserente eo dem Gellio l. e. Ponledera in liqq. p. 292 , Catonis h. I. ex more vetusto et inde servata regula Kalendas Nonas et Idus nominandi interpretatur, atque ibidem de antiqua mensis Pinmani dividendi ratione egregie do

cet.

nanti ir; coronam fuisse eam maiorem, monet Festus in Dotiaticae toro me.

r ipse in Prologo Aululariae versu 23 , ea mihi cotidie arat ture aut υin rara ciliqui se er supplieri: dat mihi coronas. Suetonii locram ex Aug. 3 , ubi ludos eompila litios restitutos ab Augusto narra it Comitiales Lares ον. rusti bis amo inscitiat Memissoribtis edraestiriar posuit Meursius ita, ut C -- ntiatriis legeret. Ceterum Edd. primae indiue habent; ubi induit Mili. qitum latere videtur. Idem Plautus Aulul. II, 8 , 4 , rume trisciatim emi et hosce coronas Ir eas, haec imm- uentiar in Deo nostro nari. In sta-gmento Inseriptionis Fratrum Arvalium faeta sub imperatore M. Aur.

Antoninci Ichagabalo edito a Foggini ad Verrii Flacci Fastos p. 327 , est:

Sacerdotes em succineti libellis acceptis carmen descendentes rei',ita erunt in eanticum ex quinque u ersibus compositum, singulis ter iteratis, quod explicit repetita quinquies v e re n-pe pro triumphe . Primus versiculus hic estr En os lases liniste quem ita explieat Toggini En nos taetres iis M. Apud Varronem L. L. N, P. 44 , a sibus derivantur Lares ; sed de loci Ioelione potest dubitari, nee hie loeus disputationem alienam Palitur. Sorba in s Q ide ad eap. VII,

4 notam.

, as tu tii ineres Vide ad c. 471, 2. Mees Praenesto Vide supra ad p. 8, sora. 2. Plinius XV, seel. 24, ex h. l. conditas ollis in terra semari inrides tradit.

309쪽

226 M. CATO C, P. t 44

condita liabeiit. Furinam bonam, et sar subtile sciat

CXLIV. CXLV. Oleam legendam hoc modo locare

in riet. Oleam cogito recto omnem a Phitratu domini, aut quρm custodem secerit, aut cui olea venierit. Oleam ne stringito, neve verberato iniussu domini aut custodis. Si adversus en quis secerit, quod ipse oo die delegerit, pro OO nemo solvet, neque debebi- tur. Oleam qui legerint. Omnes iuranto' ad dominum, aut ad A custodem, sese oleam non surripuiSSO, Dequessit Inquam suo' dolo malo. ca olei tale ex fundo L. Manlii. Qui corum noti ita iuraverit quod is legePit Omne, ' Pro eo argentum nemo dabit, nequc debebitur. Olenna COgi recte. satisdato arbitratu L. Manlii. Scalae ita uti datae crunt, ita 1 eddito, nisi quae vc- , tustate si actae erunt. Si non erunt redditae. aequo arbitratu deduco tur.' Si quid redemtoris opera domino damni '' datum erit, resolvito. Id viri boni arbitratu deducetur. Legulos cluot opus errant,' pruebeto, et stricto Pos.' Si non praol, uel it, quanti Conductum

talia hoc captit clὶ ι educetuur P. reducitur Cronov. cm damm abest disse puto boni inri arbitram, vel via Ast; ut est in sin Ila re. c. p. -- luente. Cap. 346 est de eadem rersi seu reddet, aequum sesDuo. Quare h. l. aequas iticiis iam puto. Ex Oilum est deinde eaeque. T P.

Rcsolinto Tumebus X. 38. ubique rem a rito legi voluit, ut est apud Ι'taulum, qui tamen Epidie. II l. 2.

6, resolvere etiam usurpavit. Inisae. 343 pro resolvito Polit. V ex lin-bet rem so Io.

Columellam S , ,eci. 23. Cιν. Stringito Legem antiquissimam olivantibus datam hane appellat Plinius , cap. 3.

310쪽

DE RE RUSTICA

erit, aut locatum erit, deducetur,e tanto minus de-hobitur. De lando ligua et oleam ne ' deportato. Qui oleam legerit, qui deportarit, in singulas deportationes' M.' X. II. deducentur, neque id debebitur. Omnem oleam Puram ' metietur modio oleario. RSSi- 4

duos homines quinquaginta praebeto, duas partes

strictorum praebeto. Ne quis concedat, quo olea legunda et saciunda carius Io Cetur. e X tra quam Siquem socium impraesentiarum dixerit. Si quis adversum ea secerit, Si dominus aut custos volent, iurent omnes socii. Si non ita iuraverint ,' pro ea olea Ie- Sgunda , et iaciunda nemo dabit, neque dehchitur ei, qui non ita iuraverit. Accessiones in xi ' π Cc. a CCe-

sistores, i. e. sectores reponit, qui signa eaedunt et ad cogendam oleam in toreularium serimi. Ideo lite post amni putat: de furado ligna et oleamne de cirraeo. Vulgalam strictores plane damnat, quod stringere vetat oleam Cato. Sed rion omnes olivas stringere velat, sed iniussu domini stringere vetat; atque ipse in lege venditionis pendentis oleae cap. 146, oleae caduineae, et strictivae domi o exeipit modios aliquot S. S. N. II Multam severiorem Ν. XL, ex capite sequenti hue trans eri volebat Iesuer; sed recte m net noliboeell. p. 60, maius esse domini damnum ex olei furto quam haeearum oleae. Modio otin is Iune sere duplo maiorem frumentario suisse . inullis rationibus satis subtiliter eolligere e natus est Bernard Mem ire sur PUli-vier p. 336, conlisus Ioeo Plinii XV, eap. 3, ita me in o non a litis senustibras singidis modiis ex imi dicunt. Alias rationes addidi supra ad e. 0,

secl. 2.

Extru quom si Antiquam formulam legum expressit, ut memplo allato monuit Ursinus. Ceterum cavere videtur, ne alii olea legenda noti eienda; de saet ira enim caput Sequens tradit subi cetur, non tarius, Esset enim stultus, qui hoe faceret, sed minori pretio, nisi si quem statim socium ediderit oleae legendae. In earitis igitur vitium est. Forte suit aliis. εἰ esner hie nihil intelligere in

pro sessus est ingenue.

Ea fecerit Deinceps exeiderunt quaedam et nova oratio ineipit Si d

minus ete.

Θά noti δεα omittit ita Codex Crono vii. Acerasiones Vt Plinius gemmarum

SEARCH

MENU NAVIGATION