De ascensione mentis in Deum per scalas rerum creatarum opusculum Roberti cardinalis Bellarmini e Societate Iesu

151쪽

eaveis ferreis includere' circumducere aprosin cervos vel funibus irretire, vel ferro confodere, equos& mulos fraeno domare, & imperio suo subdere didicerunt. Quid dicam de arte navigandia quanta lux ingenii in anima humana fulsit, qua-do per liquidum mare naves maximas ' ponderibus gravissimis mnustas, non solum remis ouasi pedibus currere, sed etiam velis quam

lis vόlare doeuit 3 QKd de agricultural quis non obstupescat ingenia

hominis, si segetes, si vineas, si pomaria,si hortos, si piscinas, si varios aquarum rivulos, ad hortos irriga dosin arva humectanda ductos, in- spieiata Quid de architecturi quis

non miretur palatia,templa, urbes, arces,turres, amphitheatra pyram

des, obeliscosa omitto pingendi de sculpendi artes,quibus sic interdum

ad vivum exprimuntur, vel colorib' in tabula, vel scalpello in marmo re vultus hominum,uel res ceterae; ut verae, non pictae vel sculptae credantur omitto re uas artes, ii mano ingenio, sive ad necessitatem vitae, sive ad commoditatem, sive ad voluptatem excogitatas, quae tot sunt, ut numerari vix possint. Age igitur, anima mea gratias Deo, quod tanto intervallo distare

voluerit natura tuam a natura animantium ceteroru:sed simul attolle oculos

152쪽

oculos mentis ad ipsum eumdem Conditorem tuum, in quo est verus fons ingenii, & sapientiae effectricis rerum Ab illo fonte defluxit quidquid ingenii ad naturam tuam derivatum est. Et si miraris ingenium hominis, quod animantibus ratione carentibus industriam arte do . minari didicerio admirare potius Deum, cui omnia serviunt de obediunt,non solum animantia, sed e jam inanima. Et si magnum tibi videtur,quod homo tot artes invenit navigandi maria, colendi agros, fabricandi domos cur non majus videri debet, quod Deus sapientia sua fabricavit caelum,in terram, --ria is omnia quae in eis sunt, comnia moderaturvi regio Et si denique obstupescis artem pingendi in tabulis 4 quasi vivos ducedi de

marmore vultus:cur non obstupescis arte Conditoris tui; qui de luto formavit verum ac vivum hominem, de costa viri veram ac via vam mulierem aedificavit praesertim si addas , quae faciunt homines, sine Deo coope te non fieri quae autem facit Deus, ab ipso solo, nubio alio cooperante, fierL. Sextb, Donata est hominis anima At, Iibero voluntatis arbitrio, quod est 1. illi comune cu ipso Deo Angelis,

cruo a rebus cereris creatis maxI

153쪽

. nuo ad vocem imperantis existere, operari. Lucere autem cum juc

ditate ei qui fecit illac est ita propte4 facile obedire Factori, ac si inobediendo, magna jucunditate gaudio afficerentur. Sed illud est omnino admirabile in stellis, quod

cum velocissime moveantur,&iu- quam a cursu illo incitatissimo cessent, E aliae tardius, aliae celerius currant in orbe tamen semper m dum suumi proportionem cum aliis ita servent, ut inde concent harmonicus, isq; suavissimus oriatur. De hoc concentu loquitur Deus Iub. et in libro Iob, cum dicit. lauenarrabit calorum ratione , se concentum caeli quo dormirefacietpNon est iste concentus vocum aut sonorum, qui auribus

corporis percipiatur; sed concentus proportionum in moribus siderum,

ut cordis aure sentitur Siquidemellae firmamenti, omnes simul et dem velocitate vigintiquatuor horis totum caeli ambitu percurrunt; septem vero sidera, quae planetae, sive errantia sidera dicuntur, variis motibus, alia velocius alia tardius incitantur, ut videatur stellae limamenti Bassum imitari ut vulgarib nominibus utamur planetae quasi contra-punctum perpetua suavissim ii facere. Sed hec supra nos sunt, do illis tantum iste concentus baal, qui in caelo posti ratione mo

tuum

154쪽

tuum istorum intelligunt. Et quoniam stellae , servata proportione, semper in orbem se convertendo non fatigantur, vident instar vi ginum honestarum, Taltandi peritarum, in caelo semper choreas jucundissimas agere. Sed tu, anima mea , paulo altius ascende si potes;& a spledore maximo solis, a pulchritudine lunae, a multitudine, varietate luminum reliquorum, ab admirabili concentu caelorum, Ma choreis jucundissi.

mis stellarum, cogita quid erit supra caelum videre Deum, solem videlicet, qui lucem habitat inaccessibile; intueri Virginem illam, caeli Regianam, quae pulchra ut luna , totam latificat civitate Dei has picere chorosi ordines multorum millium Angeloru, qui stellis omnibus pluresin lucidiores, caelum caeli ex omnan cernere animas sanctorum hominum, choris Angelorum insertas, quasi planetas stellis firmamenti admixtos:& quid erit cantica la

dum audire in illud perenne alle-Iula consonis vocibus in plateis civitatis illius dulcissime resonare. Sic enim fiet, ut nec ipsa mi pulchritudo tibi mam videatus

155쪽

Ex eonsiderati e anima rationalis.ch tDErtransivimus hucusque res oml nes corporales,dum mentis conis sideratione ex rebus creatis ad Creatorem ascendere nitimur. Iam vero supra omnium corporum dignitatem invenimus animas humanas , quae ad infimum genus spiritualium substantiarii pertinere noscuntur, inter quas&Deum nihil medium Ohis occurrit, praeter hierarchias, ordines Angelorum. Porro humana anima tantam habet cum Deo conditore similitudinem , ut plane ignorem, an alia

via quis possit facilius ad Deum

cognoscendum ascendere , quam ex consideratione propriae animae. Itaque voluit Deus hominem. esse inexcusabilem, si notitiam Dei non habeat , cum eam ipsius Dei auxilio comitantes, ex animae suae

cognitione non dissiculter haurire possit. Primum igitur, Anima hominis

spiritus eaesie enim exponunt sanctio.Λ ,. Patres illa Verba Genesis Formaste Dominus Deus homine de limo terra,Oi 'irami in faelem eius spiraeulsi vita. Tob. . di illud Tobiae: Praeipe in pace recipi

156쪽

mertaturpulvis in terram suam, unde erati, stiritus redeat ad Denm, qui δε- ditisium. Quamvis autem vocabulum spiritus conveniat etia vento, de quo dicitur in Psalmis: Dixitus PCiaτprocedarum in Evangeliori Spiritus

ubi vult Diratis vocem eius audis tamen non dubium est, spiritum procellarum esse corpus tenuissimum, quod ob summam suam subtilitate . . magis imitatur spiritualen fiat ram,quam aliud quodcumque corpus Anima vero humana proprie spiritus est, non corpus nequeeπmateria producitur, sed a Deo creatur de qua re apud Catholicos nutila controversia est. Hic igitur incipit excellentia animae, similitudo ad Deum. Deus enim spiritus est, ut Salvator aperte pronuntiat: Spiritus esticus, Oeo quiIoad adorant eunn, in diritu se veritate oportet agorare. Sed quamquam meus spiritus est,i anima humana spiritus est;tameDeus est spiritus increatus, descreator, anima spiritus creatus ex quo sequitur infinita distantia inter spiritum qui est anima, cspiritum qui est Deus proinde sua- tum hetari potest anima quod sit in genere substantiae spirituat s ac per hoc caelo sideribus altior nobilitate naturaea tantu humiliari debet, ac Deo conditori subjici , quod ex

nihilo iacta usi & ex se nihil sit .

157쪽

Ir ASCENS IN DEUM CAP. Deinde,Anima humana, quia spiritus simplex est, immortalis etiam est:no enim habet in se aliquid. de distrahi vel interiret ossit. Sed in hac re quoque quantu glorias potest

super animas brutoruanimantium, quae cum corpore intereunt plantu

Conditoris sui excellentia suspicere admirari debet, qui non solisi immortalis,sed sempiternus etiam est. Anima enim humana aliquando nofuit, loc solius Dei voluntate ad esse pervenit, ejusdem voluntate Dei posset ad nihilu redigi quavis in se corruptionis principiu non habeat. , mi Itaq; recte dixit Apostolus de Deo:

Atiis, habet immortalitate solus enim nulla vi, nullo casu, nulla ratio... ne dissolvi potest, cum sit ipsum esse, ipsa vita,&fons essendi& vitae. CAP. Tertio, nima humana lumine ii intelligentiae praedita est cognoscit enim non solum colores, sapores, odores, Tonos,in calorem, frigus,&durum,&molle, Malia id genus , quae sensibus corporis patent . sed etiam de substantia judicat is de rebus non solum singulis,sed etiam universis in non

solum prςsentia novit, Ied etiam futura conjectat, discurrendo ranscuia it eassos, penetrat abyssbs, ex ea I s scrutatur effecta, e ex effestis securrit ad caussas deniq; Deu i una, qui lucem habitat inaccessibilem:

158쪽

bilem, acie mentis attingit. atq; hoc est lumen, de quo dicit S. Ioannesio v η in Evangeli, Erat lux vera, qua il- minat omnem hominem venientem in hune mundu & David in Psalmis:Si-Pol.ε. gnatum easuper nos tamen vultus tui Domine. c: Nolite ferisicut equus O vim, quibm non es intellectus. Μagna est haec animae dignitas , per quam homo similis est Deo,& dissimilis bestiis atque hinc conjectare potest ac debet homo, quanta sit eminentia , sublimitas Domini conditoris sui. Anima enim Iumine

intelligendi Ledita est; sed Deus

est lux, intelligentia. Anima discurrit a caussis ad effecta,& ab effectis ad caussas, atq; eo discursu non sine magno labore scientiam venatur Deus intuitu uno ac simplici simul omnia perfecte cognoscit Ani .ma intelligit ea quae sunt,ac per hoc

scientia ejus pendet a rebus meus intelligendo facit ut res sint, ac per hoc rerum existentia a Dei scientia pendet. Anima de rebus futuris utcunque conjectat Deus omnia futura non minus perspicue, quam praeter ta, praesentia semper intuetur Anima multis indiget ut intelligentiae munus exerceat, obj

eto, specie, phantasmate , aliis: Deus nulla re eget, ipsa enim essentia sua est illi omnia; imo e tram ip

159쪽

Deniq; anima, dum est in corpore, non solum Deum non videt,sed, que Angelos videt,neque se ipsa via det, neque substantiam ullam quamvis corporalem, proprie videt, & in multis fallitur, plurima ignorat, de pluribus opinionem, de paucissimis

veram scientiam habet z Deus aut nihil ignorat, nihil opinatur, nunquam fallitur, numquam errat, om-ης ε na nuda aperta sunt oculis eiuε, ut A

postolus loquitur in Epistola adHebraeos. Ergo si tanti facit homostem. Ces tiam suam, ut Apostolus dicat, Seiam tia inimici quantum admirari debet scientiam Conditoris,cui compar ta omnis scientia nostra, non scientia, sed ignorantia e staeAP Quarto, Viget in anima humana

v genus aliud scientiae, quod non iis

rum de vitiis de virtutibus, tot leges Principum, consilia Iureconsutitorum,tot institutionesin exercit tiones ad artem bene vivendi comparandam. In quibus admirabile cernitur in homine lumen rationis, quo uno longe ac longe bestiis praestamus. Sed nihil Laec omnia sunt

ad legem aeternam, quae in mente Conditoris viget, ex qua tamquam ex fonte uberrimo manarunt Omnes leges desomnia jura , uni es

160쪽

GRADVS OCTAVUS. Irss.Iacobus in epistola sua. Ipse est veritas, justitia, sapietia per γλων

reges regnant, se legum eonditores jucta decernunt. Proinde numquam artem

bene beateq; vivendi reperies , donec ad scholam Christi, qui unus est 'V Magister verus admissus,ejus verbo&exemplo didiceris justitia illam.

guae abundat super justitia ScribaruMM :Phariseoru addo etia Philosopho-xu, cuius finis est e rita de eotae piare, o conscientia bona, Fide non feta Quinto, Possidet anima hominis CAP. tertium genus scientiae, quod in re-V hus ingeniose fabricandis positum est. Et quidem norunt etiam araneae telas texere, civiculae nidos aedificare, lapes mella conficere, &vulpes foveas quasi domos quae rete sed ista animantia naturae quodam instinctu rem unam Meamdem &modo eodem faciunt anima vero humana rationein iudicio predita, artes innumerabiles adinvenit, per quas Omnibus anim tibus, velint nolint, imperatin dominatur,nec prosunt avibus ale, nec piscibus profunditas aquarum, nec leonibus aut ursis robur eximiu, nec equis mulis ferocitas, nec cervis

capreis pernicitas;siquide ipsi et iam pueri,laqueisi visco retibus

aves capiunt,& hamo ac retibus pia scatores pisces apprehendunt viri aute ingenio re arte leoneso ux is