장음표시 사용
41쪽
Si quid petieritis Patrem meum in nomine
42쪽
NIENs Is ECCLESIAE ARCHIEPISCOP vs,
Princeps Elector , UVesbialiae Ec A ngariae dux, ae administrator Ecclesiae Paderbornen. Ecc. Omni . bus ac singulis Parochis, alqsin diuini Uerbi miniis stris,per nostras Ciuitates ac dioeceses constitutis, Salutem in Domino sempiternam.
N C HIRIDIO N doctrinae Christiame.
quod vobis in Concilio nostro prouinciali nuper polliciti sumus, praeter institutum nostrum in iustum exljt volumen, quod tande, 'Deo authore reddimus. Maluissemus certe, si lieuisset, Enchiridi j metas nequaqua exce- in progressu experiremur, res quasdam maximi momenti, quae in praesentia , quorundam nouatoriam curiositate summa cum ecclesiae iactura cotro uertuntur, veluti
sunt illae de authoritate Ecclesiae, de hominis Iustificatione, de sacrificio Missae,ac similes complures tam paucis explicari non posse,ut libellus intra Enchiridij angustias continer
tur : & tamen vestra omnino referre sentiremus, v t hae res ad
catholicae Ecclesiae sententiam diligenter expenderentur, ac quam fieri posset explicare traderentur, quod alioqui omnis noster labor nullu fructu facturus videretur:potius v isum est, Iibro per nos aedendo aliud nomen a iam designato indere, qNam committere,ut vos, ignoratis illis, quae sine graui periculo,praesertim hac tempestate ignorari non possunt, non solum ipsi impingeretis, sed & populum vobis concreditum in eandem ruinam vobiscu traheretis. Quamobrem ne vel hinc quispiam ansam calumniandi arripiat, per nos plane licebit, v t qui hunc quem damus librum, ob siti magnitudine F nchiridion proprie vocari ac inscribi non posse arbitrabitur is eundem aut Institutionem doctrinae Christianae, aut C5pendium Christianae institutionis, aut si malit alio quolibet nomine appellet modo tamen operam nostram boni consulat, , quae pro nostra exiguitate in mediu adserimus,sic accipiat, tanquam ab eo prosecta, qui non suae, sed communi ecclesia-
43쪽
tum sibi commissarum utilitati,in solius cHRisTi gloriam tantisper saltem prospicere voluerit, donec generes1 Concilio pubIicis totius Ecclesiae rebus prope collapiis salubrius
fuerit prouisum. Erunt,scimus,quamplures, qui hunc conatum nostrum vel non probabunt, vel etiam arrodent ac reprehendent.Quidam enim prophanam eruditionem ac venastam sermonis elegantia requiret. Sed hi sciant, haec nos non delicatis hominibus , sed nostris parochis, aliisq; verbi Doministris scripsisse. In quibus Paulus non decorum autum
stum sermonis ornatum, sed tantum rerum diuinarum scientiam desiderat. Quosdain etiam offendet quod quaedam parcius attacta sint quaedam fusius sorsan quam par erat tractata.
Rursus,quod quaedam non minusquam quae tradita sunt cognitu necessaria, praeterita videantur. Qui tamen vel hinc nobis placidiores euadent si intelligant nos non perfectum absolutum aliquod opus fuisse molitos,sed qu lemcunq; saltem ope ecclesijs nostris afferre voluisse,qua se aduersus graia
fantem hac tempestate veterum ac nouaru haereseon pestem, v eluti praesenti quodam antidoto seruarent ac tuerentur,do'
nec scilicet Concilium illud generale, pIeno remedio, rebus
exulceratis luccurreret ac prospiceret. Quidam deniq; erunt qui in sententiam nostram non ubique discedent, quin etiam quaedam veluti ab eorum paradoxis nuperius inuectis dissonantia suo more reprehedent. Qui tamen ut spes est, nos mitius excipiet tum quod toto opere nullum homine cuiuscunque t iidem sectae sit,nominatim perstrinxerimus,sed tantum doctrinam nobis minime coprobatam, non tam libere quam modeste reiecerimus, c eius Ioco doctrinam hactenus receptam simpliciter ac bona fide reponere,ac confirmare simus annixi,adeo ut eam etiam apud aduersarios reperta, suis propemodum ipsorum verbis efferre non abhorruerimus. Tum
quod nemini Deus nobis testis est male velimus qui tame ecclesiae cuRisTi ac sibi bene v elit, nillil magis optates, quam ut pacatis dissidijs, omnes in unitatem c tholicae fidei ac professionis in CHRISTO Iesu quadoq; coalescamus. Quod ii nihilosecius quidam aduersus nos contentioli esse pergant, hos admonitos esse volumus,ne simul & operam & olea perdant,quod taIes, tametsi suam quoque maledicentiam in nos libellis,quamuis famosis, exerere ac stringere in inimum in
44쪽
ducant,nullo diθnabimur responso, contenti illis opponere
tam veterum quam recentiorum orthodoxorum patrum dogmata,ac uniuersalem totius Ecclesiae,non huius tantum, sed Omnium temporum,catholicum c5sensum. Nos enim in hac institutione,non nostro ingenio, vel industriaesumus innixi, sed sanctorum Patrum qui ecclesiam a primis, ut dici solet, crepualdijs in haec usque tempora, & doctrina & exemplo illustrarunt ipsissimam, ut speramus,mentem in diuinaria scripturarum quaru sacrosancta ac inuiolabilis est authoritas interpretatione&intellectu ubique libenter sequuti sumus, eorum n5 soluin sentetias, sed & cum licuit,ipsa verba transscribentes.Quamobrem quis non videt eoS ipsos,non nos,futuros qui impetentur Z quos certe necesse no est, v t nos ab iniuria vindicemus,quod ipsi ad sua, quin potius uniuersalis ac catholicae Ecclesiae aduersus quam ne portae quidem inferi quid valebunt dogmata tuenda ac defendenda, nullo egeant defensore. Interim hoc ubiq; contestatum volumus, ut quaecunque in hoc volumine veluti a nobis prosecta videbuntur, non ut pertinaciter dicta,sed potius, ut quae Apostolicae sedis ac instantis Oecumenicae synodi iudicio penitus submiserinius, habeantur. Superest,ut vos parochi nostri ac caeteri ver
bi ministri, qui ecclesijs moderadis estis destinati vobis enim potissimum hic labor noster paratus est hanc Institutionem
nostram diligenter euoluatis, vestrasque conciones ad illius praescriptum exigatis,ac toti in hoc sitis, ut disciplina coelesti formati,sectas coprimatis,errores eradicetis,veritatem Euangelicam doceatis ecclesiasticam unitate in vinculo pacis conseruetis, quo per vestrum ministerium cui estis alligati nomen, honos,& gloria Dei Opt.M .ubique amplietur ac illustretur,& homines quamplurimi ad salutis aeternae consortium adducantur-
45쪽
Expo filio Symboli Apostolici.'Jertio O .cti bina de septem Eccleskes
Deratione ac modo praedicandi Deum, cum expositione orationis Dominicie. De natura, ristinctione,uhac ni se Legis, cum
subinusia explicatione Decalogi.
INSVNT etiam huic uolumini eo lures loci communes,praesertim hi, de quibus hac tempestate non leuis controuersia est, ad catholicam Cr ecclesiiasticam ueritatena excullier explicati. R
46쪽
VI doctrinae Christianae rudimenta, mnibus hominibus ad perpetua salute necessa ria compendio tradunt, sunt enim in hoc argumeto complures, quum doctrina, tum pietate illustres viri, summachi laude ac fru- -ctu versati)haud dispari quidem sententia, non uno tame ordine omnes incedunt.Nos eum potissimum ordinis sequendum putamus,quo Ecclesia catholica per lauacrum re-
enerationis nos efficit Christianos. Ibi enim symbolu Apocilicum quae est fidei regula)primumlocum tenet,quod haec SVmboi
quum in fidelium metibus digito Dei exarata fuerit,omnem fidei regu- caecitatem cordis expellat omnes sathanae laqueos quibus implicati infeliciter nascimur disrupat, ianuamq; diuinae pietatis aperiat,quam introgressi, luto reatu corruptionis antiquae qui ex primi paretis Adae delicto,in omnes posteros deriuauit ad suavem odorem praeceptorum Dei feramus,ipsis in sua ecclesia laeti deseritiamus,ac proficiamus de die in diem,
donec occurramus omnes in virum perfectum,in mensuram
plenitudinis Christi. Hunc ordinem ostendit beatissimus ille ecclesiae doctor Paulus: Accedentem inquit ad Deum Opor- Ηeb. IL. tet credere.Et Rom.v. Per quem habemus accessum per fidem in gratia istam. Ac rursus ad Hebraeos:Sine fide impossibile est Heb.11. placere Deo.Sed & propheta dicit: Nisi credideritis,non in- Esaiae q. telligetis. Vt ergo intelligentiae aditus patescat,omnium pri- August.inmu symboli professio proponitur,in qua fidei catholicae fundamentum, super quod aedificium ecclesiae surrexit, constru -ς- 'ctum manibus Apostoloru ac prophetarum continetur, idq; Ephesia. mirabili breuitate,perspicuitateq; sermonis,ut de hac summa diuini dogmatis propheta no immerito dixi sie videatur, Ver Esaiae 1
bum consummans &abbrevians in aequitate, quia verbum breuiatum faciet Dominus super terram.
47쪽
NE vero quis in primo vestibulo statim offendat,nemo
putabit hanc fidei regulam ac doctrinam,humana tan
. thoi tum industria perdisci compararique posse. Dei enim
P donum est fides. Caeterum,uerbi minister huius fidei praedicax. Corin.I. tor, secundum gratiam quae ipsi data est,non nisi plantator 1-Corum. est & rigator. Neq; tamen ut Apostolus aioqui platat est ali- ih qqφ' quid neq; qui rigat, sed qui incrementum dat Deus,qui unicuique partitur mensuram fidei prout vult. Illi ergo tota laus debetur,qui intus & docentis organum temperat,& discenti
Qua de re,cum nobis latus magister quem coeli coelorum adorant,ac tremunt dominationes & potestates audiendus sit, oportet huc accedentem deponere omnem arrogantiam ac supercilium,omnem carnis sensum & humanae rationis ars.Timo.I. guttas,ut simpliciter certoque credat quicquid nobis ad salutem diuina tradidit authoritas. Quod tame non prius faciet, quam Deus id per suam gratuitam misericordiam ipsi largia . . tur.Nam ea sola facit,ut fideles simus, ac Deo per omnia credamus.
Fides sid i DES ergo,de qua hic agimus,est donum menti homi- nis diuinitus infusum,quo citra ullam haesitantiam cre- Eudius id rix Vexis ima, quaecunq; diuina eloquia docuerunt: Lauretid. quam Paulus apostolus describens,consistere asserit in earum He II- rum,quae non videntur cognitione,assensioneq; longe omRQm-ῖ- nium certissima,quod in Deum,cui creditur, nulla suspicio Ιψδημ' vallitatis cadere possit. Haec sola aditum praebet, ac facit, Vt qui per incredulitatem & superbiam veteris Adaea Deo excidimus, Deo rursus appropinquemus, ac etiam per charitatem Radice in inseramur. Insecta est in Adam protoplastae radix:vnde consequens erat,ut stirps quoq; tota vitiaretur. Erant siquidem ea est tota homini in primis praecipuae illae animae vires, intAlectus Scstirps ge- voluntas,in hoc diuinitus inditae,ut Deum veluti optimii lineris hu' mul& maximum rerum omnium conditorem ac conserua-
au' ha dὰ torε perpetuo agnosceret, agnitum vero,quoad fieri posset. Ymholo complecteretur. At posteaquam protoplastes legem Dei ne ad catecti. glexit &sathanae legibus obteperare maluit protinus interalib-j--lestiam hoc est mentem & rationem,qua iudicaret, quid eligendum, omnis error inuasit: Itidem voluntatem,qua expeteret quod commonstraret ratio, carnalis concupiscentia grauiter
48쪽
liter vitiauit. Atque ita factum est,u t recederet homo qui ad Duplici re imaginem Dei creatus fuerat a Deo conditore suo compa medio.
ratusq; iumentis insipienti bus,similis illis factus sit. Vtraq; er is
go parte vitiata,duplici remedio opus erat,fide, quae purifica Acto. s. Tet cor,hoc est,mentem & rationem,ceu fontem animi:&cha I.Tunotaritate,quae submoueret prauas cupiditates,ut ad ea tantum feramur quae praescripsit Deus.Sed utrunq; remedium no aliunde quam a Deo petendum vel expectandum erit.ambo enim
ipsissima Dei dona sunt, quod nemo per fidem Veniat ad pa- Ibiti strem,nisi per filiivn. Et vicissim,nemo veniat ad filium,nisi pagom Ster traxerit eum.Rursus, Charitas Dei per filium promerita, non aliter diffunditur in cordibus fidelium,quam per spiritum sanctum qui datus est nobis.
IAm ut ad symboli apostolici, in quo haec fides proponitur, Suma sym
expositionem pergamus: Principio sciendum est,quicquid b*ii- inibi continetur, tribus verbis summatim comprehendi, D uis Nempe fide in Deum,qui unitate essentiae simplicissime unus Deu' vris est,& trinus in personis,quarum tamen eade in deitas,eadem essetia. reressentia &coaeternitas,eadem omnipotetia, eadem maiestas, η'is'Pςxso eadem sapientia, eadem bonitas.Prima appropriatur patri, secunda filio,tertia spiritui sancto. Quarum proprietates di- de Id tam serte obseruandae,& retinendae sunt.Pater innascibilis est Fi- bo. lius ab aeterno genitus,appellatus Verbum S imago Dei pa . Pyψpm atris,qui destinato tempore assumpsit humanam naturam ex :um diti virgine Maria, Spiritus sanctus ab utroq; procedens,utriusq; te obserua quidem nexus inestabilis. Pater per filium condidit uniuersa, dκ. Filius restituit prolapsa, Spiritus sanctus viriq; cum utrisque cooperatur. Pater,cui summa est authoritas,per filiu redemit ecclosiam per spiritum sanctu gubernat, vegetat ac vivificat. Tribus ergo partibus hoc symbolum,ut sunt tres sanctissimae Tres symis trinitatis personae,ad quas refertur,constat.Prima pars Patri, boli par-secuda Filio tertia Spiritui sancto deputatur. In singulas per xςδ' sonas nos credere profitemur,ut diuinitatis unitatem,ac parem potentiam testemur. Nam pares sint necesse est, in quos par fiducia collocatur.
49쪽
Credo tu D ET M Patrem omnipotentem, creatorem caeli terrae.
EVM sicuta est,nemo vidit unquam, vinet seraphicae quidem metes diuinam naturam sicuti est comprehendant.M ulto minus noω in hac vita mortali quibus tantum per f1dem Deum videre licet,sed tanquam in speculo & aenigmate. Optimo ergo iure syiri boli prima v ox est, Credo.sed hoc initio commonendu est duplicem esse crededi rationem.Prior cum credimus Deum esse,& vera esse quae de Deo dicuntur,quemadmodum &daemo
50쪽
nes credunt,& coiremiscunt, sciunt enim illum mentiri non posse & plerique philosophi crediderunt,sed tamen euanu Roma. runt in cogitationibus suis. Altera ratio credendi est in Deo, Credere in siue in Deum credere, quemadmodu pij credunt,qui pro com Deo vel in pertissimis habet omnia, quae sacris Biblijs ac catholicae eccle Dςvm star diffinitione in spiritu sancto prodita sunt,&sine omni du Aug- insobitatione sperat, quae Deus ibi promittit. Rursus timent quae lito-iib- ι- manatur, breuiter & constanter Deo credunt, eique se totos βης
committunt quantum possunt. Qui tibi nihil quati proprium otiim&insita potestate positum vendicant, sese illius clemetissimi dem in nodomini seruos profitentur,suaque omnia tradunt diuinae vo- hi. e*igat luntati, propria abnegantes in omnibus. Quod facimus cum Pςμβcredendo amamus, credendo diligimus, & credendo in eum vi imus. Haec est fides quam in nobis exigit Deus. Nec tame inue Aug.in Ionit quod exigat, nisi donauerit quod in ueniat. Haec nos Deo V s P scopulat, haec in huius vitae tenebris praelucet, ostendens quidvcre fugiendum,quid expetendit: haec nos armat, impavidos, inuictosq; reddit,aduersus omnes mundi sathanaeque machinas rhaec est quae cosolatur nos in omnibus afflictionibus spe bonorum coelestium, semper habens in ore: Si Deus pro HO- Roma.sbis,quis contra nosξ Et, Non sunt condignae passiones huius seculi ad futuram gloriam quae reuelabitur in nobis, de qua
scriptu est: Induite vos armaturam Dei in omnibus sumentes Ephe.6scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea extinguere. Et iteru, Circuit vos tanquam leo rugiens, quaerens 1.Petri squem deuoret, cui resistite fortes in fide. Et rursus: Et haec est l.Ioan.Fvictoria quae vincit inudum fides vestra.Si delit haec fides,nul- Nulla opeia bona opera conferunt ad salute.Nam diuus Paulus peccatu ra bona
pronuntiat, quicquid non est ex fide intelligens, quia non est λbsqvς sine fide quicquam meritori t. Sin adiit,omnia cooperatur in ebonum. Neque enim Deus fide formata sibilie credetem sub- Roma.S' leuare desinet, nihilq; et euenire permittet, nisi quod ei pro- Aug- in sosit, etsi nesciat, v t siue vivamus siue moriamur, doministinus.
CRedim R*,inqv m, in Deum. Cum Deum dicimus,senti Deu isd
mus Illam aeternam men te qua nihil este potest nee ma
iuS, nec sapientius . nec melius, quae incomutabiliter in sine tepore quae est ipsum cste,& aqua venit rebus conditis,ursint aliquo modo .Sic Exodi iij.legimus: Ego sum qui sum. Et qui est,misit me ad vos & Christus ait: D eus spiritus est id est, Io u--