장음표시 사용
31쪽
Patrum tuorum, nati sunt tibi stij, qui Dociorum munere fungantur , & r. ad Timoth. 3. . utita ab infantia sacras hieras no s. qua te possum instituere ad salutem per sdem . quae est in Christo Iesi:
iue Secundo probatur ex usu perpetuo Ecclesiae; quia obseruatum est, vi essent Doctores, qui non tantum docerent populum, sed spccialiter alios , ut possent ipsi esse postea Doctores. . Esdrae cap. a . praeter libros populo scriptos alios τo.sapientibus tradidit. Vbi iam distinctio est doctrinae respectu populi, alit respectu ill rum, qui studium aliud malis, adhibent ad do ccodum. Dcingc Actor. r. dedita Paulus a Caiamatiose dicit se edoctum filisse: & Actor. ii. iam dieitur fulse in Ecclesia Antiochiae Prophetas &Doctores. Praeterea in Concilio Lateranens sub Innocent. II. N habetur p. unico de Asa Isru ad docendos adolescentes doctrinam Eecb-siasticam , & seripturam Cathedra instituitur; S hune fuisse morem paternum dicitur in Concilio Parisiensi tom .et. Concit. lib. I. illius Concilii eap. i.& tr. Et in Concilio Toletano . O.29. Et tandem in Constantiens Concilici Ione 3. quando damnatur, artic. 29. iclcphi S nouisti, me in Trident. scitione 13. cap. 2. de reformatione, & scitione 23. cap. 3. de Scholasti eis instituendis, S conservandis Cathedris multa ha bentur. Patres enim illi in unum congregati magni semper secerunt studium saerae Seriptura ; unde Scholasticorum instituendorum euiaram summopere commendarunt, & ut eorum
studia promouerent, idoneos Magistros ipsis
Denique ex Rus3 n lib. a. cap. s. Nicephoro lib. . cap. 32.33. codcm de Pontino, &Cl menter & Feu ardenti in verbo Artes liberales, de Eusebio lib. s. his h. cap. 1 o. N II. multa habentur
de schola Ecclesiastica, cum agit de pantheno Magno Philosopho, qui prxerat scholae Ecclesiastier. Legatur Castro contra haereses, verbo Stadia generalia. Nunc crgo esticio argumentum : Scriptura est multis locis dissicilis, & quae
potest ese occasio errandi non redie Elin intes-ligendo, ut Seriptura, Patres, & expcricratia i satur : ergo est necessarium primo studium ad illam intelligendam, deinde ad cognoscenda ea, 'ur deducuntur, alias absurdissime sepe in te pretabimur illam. Secundo arguo, quia scriptura bene intesaecia potest ole utilissima ad
confutanda plura, quae forte solo lumine naturali non possunt confutari; sic confundimus Iudaeos, Drobantes ex iis, quae ipsi credunt, iam venisse Messiam; ideo enim dicit Paulus est utialis ad arguendum e ergo dicendum est Hie n cessariam hanc disciplinam in Republica Christiana. Tertio praeterea utilis, vi defendatur, ne concedantur aliqua , quae necessario do fruunt principia. v Quario . inter Patres frequentissimum es in scriptura multa essedis scilia, Sideo,&Diauina gratia, ac magno studio opus esse ad Scri-
Ruram intelligendam. Praecipui sunt laeneusib. 2. cap. 97. Origencs lib. I. contra Celsum .& hoi nil. s. in Leuitie uiri, homiL ir. in Exod. Sed maxime Ambros Sermone g. in Psalm. ii 8. Matia obsinuas an Scriptara .sed F quae sunt occalta.
diligenter examines, paulamn Incipies rationes coti
tigere Doctorum. Overrentur ιιιι a Dei rerbo de quo lusι , quod Mnas librum livatum aperuit,3d infra: solus fientia clauem detulit, o dessit aperire hominι. Ch sostomus homil. . in Ioan. circa illud Lucae: Scrutamini, ponderat, non esse
dictum, te te, sed Scrutamina. Quia samma sinquit o .eu diligentia. Idem homil. a . in Mati hom. . Ain brosius Epistola Α . ad Constam tinum. Hicroymurioin . . Epist. 1 . ad Paulinum de institutione Monachi, S tom. a. Epist. log. quae est prima illius tomi. Vtrobique sunt multa de dis scultate,& nee aria diligentia,&Epist.
ad Calasam. Augustinus a. de doctrina cap. 6. S ir. conscis p.r . N Epist. 3. Tanta ei Chraia
operientia, tum in Motione scripture , tum in variis, R oppostis bruticorum interprcta tionibus , hanc veritatem ita inueniemus stabialem, ut Lutherus lib. I. contra Zuin tum inuitus fateatur , quod si diu mundus duret propter diuersas interpretationes , quae suo icmpore erant, fore necessarium Conciliorum de-
crcta recipere. Et congruentias adducunt sancti, quia si esset clarissima omnibus, facile viles rei, de fastidium ab studio reuocaret intellectum , cui facile inutata plerumque vile seunt. C A p v T V. Vardi errores e rea pr.edactum doctrinam refutanIur.
Contra hanc conclusionem prima haeresscsse potest eorum, qui negant credendum esse Scripturis, &solo nos interno spiritu contentos esse volunt; consequenter enim studium
Scripturae inutile dicerent. Ita Srent scidius, vid oeet Palladius lib. de haeresibus huius temporis , idque Libertinis esse tribuit. sed huius n. resis iandamentum illis principiis rescitur, quubus scripturae authoritas probatur, 2.2.quaeRI. Secundo ergo Lutherus, Brentius, & similes dicunt Scripturam esse clarissimam, suique interpretationcm suciliorem , quam Patrum commentaria , &igeo sola opus esse lectione scripturae , ex quo sit ut micleph , ut habetur in Coheil. Constant. sess. g. artic. 29. damnauerit studia, Vniuerstates, &c. dicens non magis Ecclesiae prodesse, quam Diabolus. Alii similiter studium Philosophiae damnauerunt, ut actor est
Plateolus in Elenchis haeresium lib. i. in verbosibosa,
32쪽
Riuet ista, ubi refert Carolstadium, & Melanthonem, Luthero in sua Pathmo existente, scholasticos suasisse, ut humanarum literarum liberi combustis mechanica ossicia assumerent, & Carol stadius Agricola effectus est. Mclanthon v ro in pistrino collocatus. Fcuardentius in addi tionibus ad lib. Castri, verbo artes tiberales, resert illam historiam ex Frederico staphilo olim Lutherano , postea Catholico impugnatore. Petrus Auai lardus, de eius discipulus Asphonsus
naidus doctrinam omnem sinctorum con-t mnunt circa annum i o. Et non parum ille
Melanthonis disseminatus est errore scimus enim nuper i Anglia hereticorum industria adolescentium magnam librorum copiam in feretro deductam cantu sun cbri, de peruagationibus in loco publico igni combustam. 0 Contra quos di eo primo, studio maeno Opus est ad iritelligcntiain Scripturae, illudo: non tantum utile , sed necessarium est ad conlaru tionem fidei, &religionis Christianae. Et hine Secundo insero Theologinm , quae in deductis ex rebus cognitis de fide versatur, etiam neccss riam esse. probationem vide supra. - Sed contra primo obiiciunt haeretici ex Scriptura ; quia lux, re lucerna ipsaeappestatur, per se ergo nobis imanifesta est. Antecedens sum
tur cx Psalna. 48. I raeceptum Domina luc1dum ill minans oculos. N Psalm. 1ax Lurerna pedibus meumriam ratim, O declaratio Sermonum itiorum alta-mmat. S 2. Petrii. Habemus frmiorem prophetia cum Sermonem , ctis lenescitis attrarinus lamquam lucerna ardenti in cula nos loco, & 2. Corinth. q. Euaves iam mistrum in iis, qui pereunt esse opertum, in quibus Deus bulas sectiti excaecativo
cutis ansitium. Denique liber fgnatus erat in lege veteri Esai. 29. qui tamen lain liber apertus dieitur Apocal. 3. Secundo arguunt cx Patribus. Preri a lo- ea, & difficiliora sunt ni in in ex August. a. de
doctrina Christianaea p. s. Magus. sacras scripturas modificavit, ut locis apertioribus fumi acc&rreret , obsecurioribus ot/m Lindiu detergeret: κιὼθ l enim fere de omnitas obscurιtatιbus eruit, quod non plani me ἰὼ am alibi reperiarur. Et Chrysostom. Homis. q. de La=aro. Ipo titi, o Prophetae omnia contra fecerunt, manifesta , O clara pracderunt velati communes arbu Doctores , ut per
se quisque disiere possi ea, quae viscunturr esia se Etione , & Homis. 3. in a. ad Thessal. Qiramia
rem opus ese contionatore ρ omnia clara sunt. opla nae crapturis Lumi, sed quia delicatuti est, aud tο- νει ΔIectutionem a diesri ven Ies , propterea con-
z3 Respondeo ad primum aliquando in illis Imris, ut Psal. 18. non esse sermonem de tota Scriptura , sed de decalogo: ideo cnim dicitur praeceptum Domini. Quid erum clarius quam praecepta decalogi , Diliges Deum. non orcides c. Aliquando vero est smimo de aliis, S tune dicitur Scriptura lucerna, non quia per se mani sina,
sed quia manifestata illuminat: quando enim Dauid appcllauit lucernam , nondum Agnus
aperuerat librum , sed adhuc erat s gnatus , ut haeretici fatentur, S tamen eo tempore luccrna appellatur. Ideo ergo lucerna dicitur, quia ma- niti stata illuminat; S: ideo bene Acimus attendentes illius sensibus, tanquam lucernae existenti in loco caliginoso, ut nos illuminet: N Da- .uid bene addidit: Declaratio frmancina tuorum ilia Iuminat . intclligit declaratione opus esse. D
nique si ber apertus iam cst , quia mysteria, de prophetiae sunt in aduentu Cnristi eius praedia ratione, &Apostolorum doctrina expl:canda,& ad hoc opus est studio, xt sensum Apostoli-
eum ex traditione Doctorum possinus cognoscere, ita enim fiet ut eum fundamento, A non ex proprio cerebro sacras Scripturas interpre
Ad argumentum desimplum ex auctorita- 1 ic respondeo primo , nonnunquam ad excitanduin animi torporem eorum, qui propter scripturae diis cultatem ab illius studio diseed hant , exaggerationibus loquuntur , de alias mentem suam plane explicant. Augustinus nim Epist. io s. fatetur se plura nescire in scriptura , quam scire ; S Chrvsostomus H mil. oi in Ioann. circa illud cap. I. Scrutam
na scripturas . notat dicrum esse , scrutumnis, non legue , quia magna dr gentra optra eii, profund us e dere iubet, ut, qua alti desuestu u. ιnaenire pinemus. Et in loco ab haeticis citato in
quit, Qua Ascura sunt.parum i manifestaste enter
percurre; quodsi non poteras assiduitate lectronis ιnu nue qaod dicitur, auede adspientiorem, vade ad doctiorem. Itaque haec omnia indicant primam sententiam esse per hyperbolem , dc exaggaationem dictam. Deinde Secundo loquuntur de iis, quae quisque scire, & credere, ta faccre tenetur , quia magna ex parte in illis sunt in nifesta, praeeipue si syinbolorum addas : deinde particula sere ab Augustino allata manifeste indieat dili quas exceptiones. Denique ultimo id ost dissicile stire quis eorum sensuum , qui alibi faciles sunt . accommodari dcbeat Scriturae disseiliori: Superest ergo quod dice am , toti Reipublicae Christianae rheol
giam ratione.utriusque muneris non utilem tantum, sed necessariam etiam esse; non tamen euilibet est necessarium per se Theol giam scire. C A p v et ULExpendisur mens D. Thomae eirea necesi ratem Theologia.
Ogabis ergo cum duae partes sint reuelatae doctrina i de qua loquitur Sanctus Thmmas r quando gicit esse necessariam, uidetur e- niin loqui de fide, quia ea sola est, quae cst ad salutem necessaria,& cognitionem sinis, di ut plures sic certo eognoscant , quae possunt de Deo
scire , Theologia enim omnibus conuenire non potest. Alia vero ex parte videtur nece
33쪽
Theologia , quia de illa sermo est in hae quaestione, di de necessitate fidei acturus erat in a a. Respondet Caietanus , sanctum Thomam non loqui de una , aut alia parte determinata , feci de doctrina ex reuelatione accepta, in communi sumpta , prout comprehendit omnem cognitionem , quae fundatur in reu latione.
16 Nihilominus sine dubio sanctus Thomas loquitur de Theologia prout est quaedam g
terminata pars doctrinae, quae reuelatione innititur. Primo , quia methodus postulabat, ut prius ageret de necessitate doctrinae , quam docere aggrediebatur , ut sanetus Thomas docet quaeli. i. prologi in principio , & communis Authorum est mos; ea autem erat haec pars determinata. Secundo , in sequentibus
articulis nomine sacrae doctrinae Theologia intelligitur , quae procedit ex fidei principiis, quia de illa sola verificatur , quod sit scientia, quia haee docet discursum , & satetur Caiet nus. Tertio denique ess caciter ex quaestione prima prologi , in qua quaeruntur fere omnia illa, quae innae quaestione, ubi manifeste agit de necessiate Tneologiae prout est cognitio discursiua procedens ex principiis fidei i ita
enim concludit in argumento , sed contra, articulo primo. Oportet ergo esse usquam doctri Bam quae ex princ*ιὼ Ides procedat, &a. P principia huius doctrinasantper reuelutionem: constat autem de eadem egisse.,7 Nee nos mouent coniectiirae Caietani, quia sanctus Thomas ad probandum , Theologiam esse , eamque necessariam , assumit esse
de facto fidem , quod dupliciter probat ex quo optime concludit conclusionem , scilicet, csse Theologiae scientiam; quia sicut ex principiis naturali lumine notis procedit naturalis criniatio per discursum ; ita necesse est ut procedat alia ex principiis fides , quae vi constat ex dictis , utilis si ad declarationem , & conserua tionem fidei. Itaque diseursus Sancti Thomae est, datur necessaria fides; ergo & doctrina in diate procedens ex diuina reuelatione. Quod ad secundum explicuit , cum supernaturalia principia dixit esse principia Theologiae.
ARTICVLVS ILVirum luera doctrinasii sientia
Conclasto. Sacra doctrina est scientia quatenus procedit ex principiis notis lumine superioris scientiae. Ηvim articas dis altas partim ea Λυ, ρο-
An Theologia sit scientia, & alicui sciena
tiae subalternetur. Theologiam viatoriam ese evadem em,docentatiquι. Cap. I. Theologia spernaturalis viriorum non en
Theologium Mararum esse euidentem, docent aliqui TRia suo ordine disputanda sunt, Prim5,an rrheologia si scientia euidens, & certa, Secundo , an habitus Theologia si scientia, Tertio, an alicui scientiae subalternetur. Pro solutione primm discultatis notandum aest, conclusones Theologicas, quas de Deo per discursum cognoscimus, aut procedere posse ex solo naturali lumine, aut ex super naturali: ex naturali lumine procedunt, quando utrumque discursus principium est cognitum solo natur si lumine, quae Theologia naturalis est , di ad Metaphyscam pertinet; aliquando vero cognoscuntur ex supernaturali lumine , quod dupliciter potest contingere, aut quia principia cognoscuntur obscura cognitione fides,aut clara cognitione, scilicet euidenti supernaturali cognitione principiorum, & ad hunc secundum modum Theologia Dei, & beatorum potest reuocari: quia licet Deus non haseat cosnitionem discursum, tamen unico sngulari intuti tu comprehendit recte connexionem quarum dam propostionum cum aliis principiis.De hoe ergo modo ultimo Theologiae, quae non proce dit ex cognitione aliqua obscura, non potest vulum esse dubium, quin si euidens, sue crcata, siue increata st. Ex quo ulterius sit,illam The logiam essentialiter diuersam esse a quocumque habitu non euidenti. Ratio autem est, quia euidentia non conue- 3
est actui intellectus , per aliquid superaddi-- tum
34쪽
tum ipsi actui tanquam subiecto a non enim sud est visio, di cui dentia illius, sed in cntitate ipsa visionis euidentia includitur; pari modo in
aetii intellectus euidentia est omnino inirinseca entitati actus euidentis : erit ergo talis aetii , &habitus ad illum inclinans essentialiter diuersus ab omni actu, qui caruerit euidentia. Et eadem ratio est de habitu cui denti proportione scru ta; sed quia in via communiter non est cognitio supernaturalis euidens etiam in testiis cante, sed
solasdei cognitio, st Ut eommunis Theologiasii pernaturalis procedat ex principio ex fide cognito:aut quia xtrui uiue fide cognoscatur; aut
quia saltem aliquod principium mediatum, aut immediatum sola fide s1 cognitum, quod sum
ex Sancto Tl m. suaest. I. prbi Ogi art. I.&3. Cai. hic,& Cano tr.dc locis cap. r. S commune in apud alios Doctores. Alira ergo modo conclusio
nes Thc logicae possunt cognosci sine euidenti cognitione principiorum, di hoc dupliciteriaut uia virum'; principium cognoscitur persdem aperiraturasin; aut saltem unum cognoscitur sdrialiud uero cognitione naturas, S euidenti, R deTheologia utrumq; cst dubium, utrum habeat euidentiam. Eadem v emo de actu,& habitu est ratio ; quia habitus non habet euidcntiam, nisi in actu primo , quatenus principium in actus secundi, qui in actu secund habet euiderm tiam unde s alius caret euidentia in actu sicuti
do,consequenter etiam,&habitus caret euidentia tu actu pH in . 4 prima ergo sententia dicit Theti logiam nostram esse identem. Ita sentit Archiepiseopu
Hispalens, quaest. i. prolog. artic.3. notab. q. & t. q. ad 3. di quidam Nominales apud Crego rium quast. i. arti c. . quos ille impugnat. Enr.uod1. 2.quas . r. cx vario tamen principio haecocet; quia Archiepiscopus Hispalensis eu eo
tantum mouetur, quia ex principiis certis de s- de per cui dentem consequentiam concludit
Theologia proprias conclusiones. Apud Gr
gori uiri vero quas . . arti alii Nominales v luntTheologiam habere euidentiam ex euidentia testinoni j ; quia quidquid a Deci reuelatur
est euidens esse verum s elso si euidentia reum lationis, erit etiam euidentia vcritatis quoad anst, ex qua tinquiunt in cuidentia potest bene in sciri euidens conclusio. Henrie.vero illud dicit lex quodam lumine, quod putat esse in Docto- tribus medium inter lumen gloriae, di lumen fidei , quod in Doetoribus ille contendit in ea quaestione.
est euiciens.s Ico tamen primo Theologia supernatura- Ilis, qua communiter est in viatoribus, non est euidens, loquimur de Theologia super natu ratis, id est, quae procedit ex principio superna
turali cognito lumine illo , quod in viatoribus
communiter reperitur. Concluso se intelle taest eommunis Caici .hic Cani.lib. 12. cap. r. Durandi quaest. 1. Prologi. Probatur autem primo; quia si eo nelusones Theologicae esciat euiden tes , articuli fidei sere omnes essent nobis euudentcs ; quia legitima consequentia fieri sepe potest ab illi a conclusionibus ad articulos fidei Hic enim discursus cst lcgitimus, &Theologiaeus: Quidquid humanam habet voluntatem, est homo: Christus humanam habuit voluntatem; ergo cst homo. Vel, Quidquid aeternum est, est Deus; Christus est aeternus: ergo est Deus. Vel, ubicumque est proprius,&verus filius,est etiam verus pateri sed in Deo est una persona, quae Psh
filius: emo est alia, quae sit pater. omnes illi discursus sunt Theologici , quia procedunt ex principiis fidei: sct ergo, ut conclusiones sint Guidentes, & tamen omnes sint ex articuli; fidei disseilioribus , obscurioribus a essent e so cuidentes nobis. Sed a priori ea ratio est, uia lumen fidei, quod sol sim commune est fi-esibus, liret saeiat certo assentirio sed non facit
euidentem assensum t ergo ncccsse est, vi conclusio etiam eareat euidentia.impossibile namq; est cognoscere melius conclusionem , quam principia ; implicat cnim certius cognoscere, aut Elarius propter connexionem cum princi pio aliquam conclusonem, quam ipsuin principium.
Vnde primo constat, Hispalensem deeeptum 6 suisse; parum enim resert quod consequentia sit euidens, si principia cuidentia non stit. Sicut enim per consequentiam certam ex probabili principio non potest sequi certa concluso ; ita neque ex principio Obscuro potest sequi concluso euidens , quantumuis consequentia per quain probatur sit euidens. Propter hoc igitur alij inuenerunt quandiim euidentiam in princi piis Theologiae natam ex euidentia testimonii; quia est cuidens nobis Deum, non posse diceret aliquid falsum s ergo constat euidenter aliquid
dicere constabit non salsum esse, sed verum; ex quo ultra dicunt,st ut conclusioncsTheologicet euidcntes sint. Hunc modum aliqui impugnant , admittendo quidem euidentiam testim nij, qua constet, Deum aliquid testiseari, nihi lominus dicunt , nulla ratione seri euidentem veritatem rei testiscatae, quia testimonium in medium valde extrinsecum ag euidentem rei; tum etiam; quia seet verum si, omne dictum aDedi esse verum, sed falsum est dicere, omne diactum a Deo esse euidenter verum. Vnde ex illo antecedenti non poterit colligi euidens concluso.Sed tamen istum modum impugnandi insus- stlantem,S falsum existimo. Primo enim; si consequentia in sequi staΩr- ma syllogistica disposita est, R antecedens ex v-traque parte conceditur cui iunx: ergo 1 cons riacias erit euidens , quia assensus omnino cutiens non potest causare obscurum assensum conelus nis. Parum ei in rcscrt, quod concluso in se ipsa non videatur , quia euidentia abstractiva causata, vabi gratia, ex effectu euidentia
35쪽
dentia vera est , etiam s non sit rei intuitio
quod etiam mcdium evirinsecum si, tantum probabit euidentiam consiquentis ex antecedenti illo causatam esse imperfectam, quia non causatur ex aliqua plusca connexione cntitatum, sed ratione sgnificationis, non tamen inde
tolletur quin sequatur euid cntia, quae dicitur intestis cante, aut testificantis, si syllogismus recte disponitur, & praemissae sunt euidentes, & consat Deum testis cari, quod contingit in hoc casu; quia bene sequitur. Quod Deus dicit: esta parte res: sed secae v se trinum Deus: dicit ergo hoc est a parte rei, ut ille dicit. Sed nolo inrobatione nutus immorari; alibi etiimproba-imus hane euidcntiam in tostificante , quam communis Doctorum sententia concedit, sum posita euidcnti cognitione, quod Deus aliquid
V Secundus ergo modus , quem sequitur Zu-
mel facile impugnatur, quia licet haec propositior omne reuelatum a Deo est verum euidens,
id est euidenter eo itum , si omnino salsa,
quia,quae de salicto credimus reudata, cognoscimus tantum obscure e tamen haec propositio. Omne reuelatum a Dco est verum, non tantum
certa est, sed cuique euidens etiam lumine natu tali ; quia lumine naturali constat non poste
Deum dieere aliquid falsum, & aliter quam cst:
ergo est euidens omnia a Deo dicta esse vera, licci non si euidens, nec verum, illa esse euidentcr cognita, ut vera. si ergo haec est euidens, di praeterea est euidens D dum aliquid dicere, cui-dens omnino erit a parte rei ita esse scut Deus enuntiat, licet in se ipsa non videatur.
Ratio ergo, qua impugno dictos Nominales apud Cregorium cst: Quia quidquid si de Angelis, 'rophetis, &Apostolis, tamen in aliis
communibus viatoribus , non est euidens Deum aliqua reuelassci quia sidclcs non credunt propter icstimonium clare vitan, sed propter testimonium obscure visum. Si enim eonstaret, Deum dicere, nulla esset dissiculta, in credendorem esse veram; neque ullus haereticus suit ita ad audiendum proiectus, ut concedens Deum alia quid dixisse, negaret csse verum ; in eo errant, rod post Ecclesiae propostionem nolunt ere-ere, ut dictum a Deo quod, ut tale credendum
in propos tum , & est euidenter eredibile esse a Deo dictum: non tamen est euidens, sed obscurum esse a Deo dictum: R ideo dixi in eonclusiotie commvncm viatorum Theologiam esse
Obscuram , quia nolo modo disputare virditi Anglii omnes,& Prophetae, & Apostoli habu rint cuidcntiam testimonii Dci prout Deus est: est enim alterius locii sed ecrte huiu, loci est seu reeonclusones illas Theologicas ex vi testim nil euidenter cogniti deductas fore euidentes intestis cante : N ideo illam Theologiam esse diuerse rationis ab illa, quae caret etiam euidentia illa: ia vidi, I, euid cns omnis cognitio a non euidenti differt esentialiter : & quia assentiri
propter testimonium obscurum , aut proptertistimoni vin clare cognitum, nianifesta est di
uersias essentialis. Concluso ergo nostra tantum de communi supernaturaliTheologia procedit. Superest resutare r. qui, ut possit defende- i ore euidentiam concluso ius Theologicae , illud lumen ossinxit , illum impugnat Dur quaest. I. prolog.quaest.2.artie.7. Ego breuiter hane rationem escio ; quia,ves illud lumen est, in sum, aut acquisitum; si acquisitum, ergo ex praecedentibus actibus: cum ergo illi ante illud lumen essent obscuri, similiter, & illud lumen. Et fere eadem ratio est etiam si sit infusum , quia saltem ex aliquo actu intellectuali tansuam ex
dispositione producerentur: sed illa dispositio
praecedcns cssct obscura ; ergo, & habitus ad
quem disponeret. Secundo , quia ille habitus proprius non esset iustorum , sed Theolog
rum: illud autem neque Theologi experiuntur, neque eum aliquo fundamento fingitur, quae e
nim ipse adducit nullius momenti sunt, di faeilὰ admodum soluuntur.Haec ergo concluso si de Theologia nostra, quam ex principiis si dei colligimu5.C A ν v et III.
Theologia eommuniter sumpta secundumst,
neque es euidens . neque ιneuidens.
Ico secund5,Theologia communites sum- rapta secundum se neque euidens est, neque etiam ineuiden sed abstrahit: Theologia vero nostra secundum se est in idens.Hanc eonclusionem propono contra Med. I. 2.quaest.D. artis ad quintum , &ex parte contra Caietanum hoc loco, qui dicit, Theologiam secundum se cile scientiam, non autem prout in nobis; Cai tanus enim stie dubio adhuc Theologiae nostrae dicit,accidere ineuidentiam; Hine enim putauit posse manere in patria,ineuidentia ablata,& arti .dicit , lumen euidens esse obiectum formale Theologiae beatorum a lumen autem reuelans abstrahens ab eirulentia,& ineuidentia,dicit, esse
obiectum formue nostrae Theologiae. Quae doctrina non apparet quo sensu vera sit; aut enim nomine Theologiae intelligit Caietanus The
logica obiecta, aut ipsam scientiam Theologiae; si loquitur de ipsa scientia , aut illam sumit in
communi prout comprehendit euidentem , &ineuidentem tanquam inferiora essentialiter diuersa r aut nomine Theologiae sgnifieat illum
habitum, qui in nobis eti principiis sdei per dis.
eursum generatur a s de hoc nabitu loquitur, non potest dicere, quod secundum se 1;t euia dens, quia ut dixi, eludentia, S in idcntia sunt differentiae essentiales scientiae; ergo differentia essentialis nostrae Theologiae est esse eertam sile uidentia; ergo secundum se caret illa, quia, quae
ex propria natura,& essentia alicui conueniunt, conueniunt secundum se.Hre igitur secvngum
se est ineuidens,& obseura, sevi habitus s dei, quod ipse Caietanus art.3. I. Sed contra fatetur
36쪽
ine essentialem differentiam Gergo nostr he logia exessentia sua, di secundum se est ineui
Ex quo probatur secunda pars conclusonis. si vero nomine Theologia intelligit Caietanus scientiam supernatu ein in c immuni circa conclusones Theolo eas, non potest dicere, . euidentem secundum D;primo quia , quae se- . cundum se superiori generi conueniunt, per se eoueniunt in primo mogo omnibus inserioribus e5tentis sub illo sed Theologia nostrae, qus est unum ex inferioribus. non conuenit ulla euidentia;ergo neque genus illius Secundo, quia
illud genus potest contrahi per identiana,&differentiam sine euidentia; ergo aeque capax est utriusque; non ergo magis seςuna uin se est euidens, quam ineuidens.Tota ergo concluso posta est vera quod stilicet secundum se nostra Theologia est ineuidens, Thelogia vero incommuni secundum se abstrahit, quousqe in illa specie eonstituatur, ouae; quia , innititur in principiis euidentibus, ut seeundum se euidens. Alio modo intelligi potest Caietanus, non de qualitate Theologis, sed de obiecto Theologiuco ; saepe enim Thelogiam appellamus illas co conelusiones; quae scibiles sunt propter connexionem cum principiis eosnitis supernaturaliter. Et ita id videtur volui se Caicianus, quam do dicit, Theologiam esse euidentem secundum se, id est, obiecta Theologica esse ae se euidentia, di clara, quamuis nobis propter nostram impe sectionem sint obseura. Sed primo licet hoe intendat. quid referret ad cognoscendum, an nostraTheologia si scientia Seeu nilo quia obiectae sic euidentia, S clara, non est aliquid intrins eu obiecto, sed extrinseca denominatio in ordine ad clara cognitione,qua cognoscuntur; quia scut esse cognita, ita esse euidenter eognita,inextrinseca denominatior eum ergo lumine claeo , & obscuro cognostibilia sint, secundum scinee clara, nee obscura sunt, sed lumini videliacet gloria sunt clara, di obscura lumini fides, s cut enim Trinitas personarum est euidens, fieelata lumini gloriae beatorum, ita etiam nostr Iutitii fidei est obseura, illud certe videtur ve- eum, obiecta Theologiae e2 se esse suscientis sima, ut clare cognoscantur,quid tamen si se eundum se esse clara , non video quid in obie- ho intrinsecum possit fgnificare. C A p v T. rei
i Ico 3. Theologia nos a est certa. Aufeconcluso procedit de illa. quae ex prines o certo de fide, S alio certo naturali eroeedit pree sequentiam euidentem i quia s cons quentia tantum sit probabilis, vel principium adiunctu incipio h dei sit sotu probabile, non
est dii hiu quin conclusio incerta sit,&pertineat ad opinionem x. citur tamen aliquo modo ad
Theo iam, sicut tablucinatio, aut Physica
habitus opinatiuus aῖ habitum scientiscum se Ict reduei. Concluso ergo procedit de iis, quae
sequuntur per consequentiam euidentem ex principio utroque de fide , aut saltem ex uno certo de fide, Si m alio lumine naturali certo. Quod enim talis assensus futurus si certus probatur, quia antecedens , & consequentia est certa. Sinim concluso ni aliqua ratione opponi potest primo Aureolus apud Greg. quaest. I. prolog. arse a. qui dicit, discursum procedentem ex principio euidenti naturaliter, pertinere ad Metaphysicli,quae dicitur naturalis theologia; discursum vero proeedentem ex actu fidei, pertinere ad fidem; discursum vero procedentem exprobabilibus ad probandam rem de fide,
esse Theolo cuimsed primo non loquitur Aureolus coiis, riquenter; quia si ad naturalem scientiam pertinet discursus, procedens ex euidentibus naturaliter,ad probandam conclusonem, qua de fide est; ergo ex naturaliter probabilibus procedens pertinebit ad naturalem opinionem ς non ergo ad Theologiam. In eo certe deceptus est. quod putauit conclusionem deductam ex rosus reuelatis a Deo pertinere ad habitum vita aes, de quo infra. Cui fauet Sotus 2. Post.quaest.2. ad consutationem 7. dum dieit, Theologicum discursum esse ex principiis fidei per consequentiam ineuidentem, quia, inquit, quae uidenter colliguntur ex principiis fidin pertinent ad hialtum fidei. Quod etiam docuit se tus 3. distinct. 33. putat enim eundem esse habitum ad assentienuum iis, quae a Deo sunt rousata iis, quae ex illis deducuntur. Sed res est plane salsa, di sundamentum similiter. primo, quia sue discursus pro dat ex aliqua pro possitione incerta, aut ex principio certo per consequentiam incertam , concluso simper est incerta; pertinet erso ad opinionem. Vnde miror quomodo simul dicit Sotus,me logiam esse scientiam. Secundo, salsum est sundamentum , ex quo mouentur. Primo , quia
assentiri primis principiis sile discursu ex ti bitudine , & apprehensione t minorum,& an sentiri illi, quae e2 illis deducuntur, pertinet ad diuersos habitus, stilicet ad intellectum, & seientiam: ergo pari modo a sentiris ne discursu rebus a Deo dictis propter diuinu testimoniti,
aut propter connexionem cum rebus dictis a Deo pertinet ad diuersos habitus: Ratio autem a priori est. Primo quia multa sunt, quae non deducuntur ex utraque propositione cie fide, sed ex alia des de, S alia lumine naturali cognita ; ergo motivii assentiendi in illo casu est multo inferius quam inotitium fidei, q uia motivum fidei est divino in testimonium solum; at ucro motivum secundar conclusionis non est tria
aut horitas; neque enim qui reuelauit anteeedens, consequenter reuelauitea, quae inde s quuntur naturaliter. Est ergo motivum pro-Positio ex reuelatione cognita: haec autem non
37쪽
Dein aequando est motivum utraque propositi de fide . innititur asscnsus conclutionis in consequcritia, cuius necessitas naturaliter tantum cognoscitur: ergo impaleat existimare ma gis repusnares osse aliter se habere, quam consequentiam,aut illud ex euius connexione pendet, ut non possit aliter se habere. Et hinc e nia stat differentia habitus fidei,&Theologiae, quia habitu, s dei est non di ursuus; habitus vero Theologiae est discursiuus, ileet vierq; si cestus,& ineuidens. 47 Ees hae conelusone colligitur solutio alte rius quaestionis. Vtrum Theologia nostra maneat in patria Suppono enim ex 2.2 &I.2.6 dein non manere in patria,ut probat S. Thomas a. a. quaest 67. an. 3. Ex hoc autem dupliciter probatur non manere Theologiam, primo a smi- ii, quia fidcs non manet, quia, aut repugnat eius obscuritas cum claritate visionis beatificae: aut certe non eongruit illa imperfectiorem illo sta tu i persectissimo pari ergo modo de Theologia loquendum est, cum si ineuidens. Caicianus respondet huic argumento, ineuidentiam
accidere Theologiae, , ideo manere posse illo accidente ablato. sed contra, quia liret Theol - .gis in communi accidat ineuidentia sicut disse rentia accidit generi quod contrahit et tamen non accidit nostra Theologiae; non is tu sp test ab illa auserri:at cum illa imperfectione manere non potest: nullo ergo modo manere potest. Quo argumento probat Sabo. I. 2. qua st Q art.3. fidem non posse manere in patria. Secundo arguitur, quia ratio Arisalis theologis est principium obscure creditum : sed potentia. hunc actum habendi in patria tollitur; ergo iam non potes Theologia suos actus habere; fiet ergo ut in illo statu tollatur. Ita docet Zumel. quaest. .concluso.2. Scotus quaest . prol. in s ne pr.quaest. .ad 4. Med.M.qus'. s .artr .ad 3.LieriCaietanus hie doctat oppost uin,&dicitur,fuisse opinio Victoriae, sed non video fun
Theologiam esse proprie Mentiam pri
ma opimo docet.. is Α D secundam disputationis partem aec dentes, an, scilicet. Theologiae habitu, stseientia.Primo non est disseultas de illo habitu.
quo cognoscuntur cones usones de Deo in principio suocrinaturaliter cognito euidenter;
nihil enim est cur ille habitus non si persecti Dsma scientia. Est ergo quaestio de hoe habitu,
qui in nobis est certus,& ineuidcns. Osoluti ne auicni notandum est, nomine scientia aliquando intelligi quamcunq; certam cognitio nem , S: hac acceptione non tantum nostra
Theolopia, sed etiam habitus potest scientia appellari. Qua ratione Luc. a.dicitur, Ad dinitim, jentiam Auru , &Iob. 9. Scio qροd Redemptor meus νsu ιι.I. Reg.2 seu quod terti, e regnatum
sis. In qua acceptione loquens Augustinus de doctrina Christiana cap. 1 . dicit Non esse v rcndum dicere no, scire . quae idoneis testibus nouimus N 3.dc libero arbitrio. Id. inquit,si
dicimur. quod certo novimus. In hac igitur acceptione non est dubium. Theologiam esse selen tiam. Alici modo scientia dicitur improprie spniscans quendam spretalem habitum certum intellectus , in qua aceeptione quaestio est; virum Thcologia sit seientia Prima sententia dicit, Theologiam esse proprie scientiam, quia inquit, de ratione scientiae proprie dicta non esse euidentiam, sed esse ceriatam cognitionem conclusonis in principio, quod sne dubio Theologia habet .sed quia naturaliter haee ccrtitudo haberi non poterat s ne identia , Philosophi omnem scientiam euiudentem esse dicebant , non quia conceptus seientiae euidentiam rcquirebat, sed quia certitudo, quae in nomine seientiae sgniscatur, non
loterat s ne euidentia gigni. Ratio cst, quia ile habitu, Theologiae ad fidem non hertinet, vi probatum est et superest ergo ad scientiam
referatur. Hane sententiam mordicu; desendit Canus a. de locis, cap. 2.ductus auctoritate sancti Thoms in hoc articulo in quo Themlogiam scientiam absolute appellauit. Idem defendit Magister Zumel in hoc art q.2.conclus2
idque dicit esse mentem omnium Sanctorum. quos certe citat. non tamen loca, quia nec pote rat. Adducit s. cim. q. 4.de veritate,M.f.Sed nullus in D. Thom. clarior es articulus contra insum, quia in eorpore aperte dicit S.Thomavisionem esse de ratione scientiae. Vnum igitur potest cliare Aug. Ie Trinitate eap. I ubi ra-plicans illa verba Paul. .Cor. a.dixit esse munus scientiae Fidem nutrire, gignere. 3c contra impios defendere. quod plane est munus Theolo p . addit statim. hancApostolus proprio vocabulo ieientiam appellare videtur.Theologia ergo proprie scientia est dicenda. Secund probat ex aliquibus scripturae lo- eis , in quibus videtur haec doctrina appellari
SAtis constat questionem hanc esse de nomine, scilicet, scientiae. quid fgnificet.Rcs enim
certa est.Primo, quod in cognitione discursu a,& certa, nostra ineuidens Theologia cum aliis scientiis convenit.Praeterea est certuin,quod illud genus contrahitur per habitum euidentem,&ineuidentem;in primogenere omnes naturales scientiae, & aliquae si pernaturales e tinctur, a quo essentialiter differt nostraTheolosia ratione cui denti m. Est ergo quaestio trunx illud genus cognitionis certae , di dirarsuae
38쪽
proprse significetur nomine scientiae;an veth Illud tantum, quod euidentiam includit. Si enim primum dicamus ese significatum adaequatum nominis , Theologiam scientiam esse fateri necesse est. Si vero signiscatum sit aliud genus, quod per euidentiam constituitur, non proprie esse scientiam iacith co istabit. hi Dico tamen , nomine scientiae intelligitur proprie euidens cognitio,&ide heologia non est propith scientia, sed analogice,proprioritamen significatione,quis fides Prima pars huius
conciusionis est communis,quia praeterCanum, S Tu melium neminem vidi, qui ineuidentem
nostiam Theologiam dicat propriὸ esse scientiam a in quastione autem de nomine mulitim authorum multitudo valet. Ita sentit plane S.
Thom. .I a. quaest. s . a. s. in cor manitest Edi- icens de ratione scientiae esse euidentiam, quod etiam docet quaest. 14 de veritate ar. y quod viso sit de ratione scientiae, quia debet ex primis
principiis procedere,&r. a. q .ar. s. hac unica ratione defendit idem esse non posse scitum, Screditum: quia de ratione sdei, est obstulitas: de
ratione vero scientiae est visio. Itaque de mente D. Thomae nullus locus est dubitationi. Cle
mens Alexandrinus a. lib. stromatum, non lonias a principio perspicue tradit quatuor ese, intellectum,sent um, scientiam,&opinionem: intelligentiae autem,&sensui communem esse euidentiam: haec autem , scilicρt intelligentiam,&sensum esse sundamenta trientiae Arist. praterea I. Post: cap r. mani selle dicit, iumendum esse principium scitatiae ex iis, quae per apprehensionem terminorum cognita sunt:si ergo euidentia de ratione seientiae cst , Theologia non est scientia , s nomen in sua prima signiscatione.
maneat. Ex quo insertur altera conclusionis
pars quod Theologia non si proprie scientia. 13 Sed dices Philosophos omnes requirere tantum certitudinem, Λ non euidentiam quia certitudo aliter esse non potest , quod competit scientiae Sed contra, quia hoc ipsum probat nomine scientiae semper esse intelletium heb: tum
euidentem a quia cum non scirent certitudinem separaui ab euidentia, non cognouerunt genus
aliquod, quod celtitudinem ineluderet, & abstraherent ab euidentia. Vnde nec illi nomen imposuerunt. Quia vero Theologia similior est scientiae,qu3m fidei, quia conuenit cum scientia in esse cognitionis distut suae certae,cum fide vero tantum sit similis in certitudine ideo non ad isdem, sed ad scientiam hie habitus reducetur,& lato uocabulo scientia dici pcilest , ct hunc lesse existimo s. Thomae mentem in hoc articu lane sibi contrarius iit, & irae ratione voca-
Isiam eqtensis August. & Paulus scientiam, appellant , &s. Thom. supra,
di super Boetium 3. de Trinit. quae n. a. ari 2.
N ad meta. leti. r. Cum autem dicimus, Theologiam esse latentiam vocabulo non nihil extenso, nomen scientiae accipitur prout etiam sapientiam conii Mndit Infra enim probat s. Thom, ait hanc doctrinam bile sapientiam, Arati Di m L pari. D. Th.
quet est quaedam persectissima lentia. Dicitur
autem sapientia Theologia, primo quatentis de rebus alti simis disputat,& ex ratione altis sina assentiendi, se licet propter e nnexionem eum rebus a Deo reuelatis: quin etiam sapientia dici deho, quatenus de alijs rebus creatis,&inseri ribus agit, quia de illis per altissimam rationem a sentiendi propter reuelationem diuinam disputat. Sed respondent plurimi aliter ad argumentum supra positum concedendo, identiam requiti in principiis scientie; non tamen, inquiunt, opus est, ut hi subalternatis scientiis euidentia principiorum sit apud scientem, satis enim est, ut inferior sciens credat principia ab alio accep ta, ex quibus cones usionem ex nives state inse rat, Iie enim scientia subalternata credit principia ex scientia subalternante , & ita musicus ab arithmetico principia per sdem accipi si nihilominus scientia sub alternata , pr ut coniuncta scientiae alterius dicitur absolute scien istia. Ita ergo , inquiunt , Theologia nostra subalternatur scientiae Dei reuelantis, di ne atorum, quia eorum ministerio saepe a cipit testimonium diuinum , & accipiendo per fidem
principia cognita evidenter in scientia subalteria nante, quia non uiritur, ut euidenter in sub alternata scientia cognolcantur: hoc ergra m do Theologia est scientia prout coniuncta cum scientia Dei. Ita docent Hispalens s. q. t. prologa Capra &Caietanus in hoc articulor putantque hanc esse mentem S. Thomae hic , qui di-diit ese qualdam scientias , quae procedunt ex
principiis scientiae se perioris, cui subordinantur, & talem esse Theologiam respectu scientiae
Sed mihi fixe doctrina non placet, primo enim falsum est,subalternatam scientiam esse vetam sesentiam, quando per sdem ab alio principia credita accipiuntur ; illa enim redita sunt humana fide , quae neque certitudinem hahet, neque euidentiam: ergo concluso in illo principio deducta in certa est,&ineuidens ergo nialista ratione eu scientia ; quia conclusio naturalis non superat certitudinem principiorum aliis sequitur , quod qui ex apprehensione teris minorum non assentitur alicui principio , si illud ei edat fide humana,habebit sesentiam : & i dein sequitur si ipse per se crinitionem trabeat illius. Νimiliter in eadem ieientia potest quis
credere cones usonem aliquam illius scientiae,&postea se ire sequentem ςones usionem, quae Dmnia per se salsa sunt , de contra Arist 1. Poller. cap. a. qui dieit, non habere scientiam , qui non scit vique ad per se nota conelusionem reis ducere. Vnde primo Topit. cap. i. id satis explicat, demonstrationem esse debere ex primis, aut ex illis, quae ex illis principii, deducta
sunt. In nostro autem proposto desectus certitudinis non probat Theologiam non esse scientiam, quia principia cognita per fidem diuinam
certa sunt, unde etiam conclusones: nihilominus euidentia deficit, quia in cognitione eulu dentia
39쪽
dentia non est, neque in proprio principio istrinseco, quod est assensus fidei. Nihil autem reisseti quod in extrinseco principio sit euidentia, sciit neque aliquid refert emtitudo dicentis, si
credens non habet certitudinem.
i. Qi ndo igitur dicitur inseriorem scientiam
principia accipere superiori scientia, aut mus cum ab arithmetico , non est intelligendum,
quod 1 scientia in alio subiecto existenti,&ab alio supposito musicus accipiat principia, quia id
non sufficit ad euidentiam,&certitudinem 'Optij actus: sed sensus est, in eodem intellectu ex cognitione superioris scientiae saepe deducitur conclusio alterius scientiae in eodem intellectu; Be haec est mens S. Thomae expressa quaest. I . de veritate, art. s. ad tertium , quem locum
pro se aduertarij adducunt. Sed verba S.I mae sunt , quod ieientia subalternata non est proprie scientia,nisi prout eius cognitio coniungitur cum cognitione elus, qui habet scientiam subalternantem, id est, proprii intellectus, qui illam habet cognitionem, ex qua alia. sequitur,
hoc enim modo tantum illa continuatio esse
potest , quia nullo modo potest continuari scientia unius subiecti cum scientia alterius; siquidem alterius cognitio non potest influere in meam cognitionem. Est igivi similitudo S. Thomae, quod sicut una scientia tribuit principium alteri scientiae in proprio subiecto e ita scientia Dei tribuit principium nostrae Theologiae, licet in modo differant, quia scientia tubisa i ternans per conclusonem propriam in fluit in aliam conclusonem alterius scientiae ; scientia veto Det non intrinsecὸ insuit,sed est reuelans,& iaciens;vt nos ex testimonio reddamur certi, ut videlicet ex creditis certas conclusiones colis
ligamus, quae cognitio certa, di discursi sit modo dicto.
Ap v τ VII. Theologiae B virtus intellectualu .r Ico secundo, licet Theologia non sit pro- priὸ dicta scientia: est tamen propriE clicta
virtus intellectualis. Ratio est aperta, quia fides sine euidentia virtus est ergo Et Theologia, cum
etiam habeat certitudinem. Quod si obiicias, quod neque fides, nec Theologia disponunt intellectum ad optimum. Respondetur, quod particula, Optimum, non signiscat persectissimam speciem , sed quoddam persectissimum genus potentiae, quod non possit recipere malum moris,& erroris,& talis est fides, & Theo- logia. 4 Contra ultimam partem primae confusonis potest esse obiectio : quia scientia nequiae contingentibus est , neque lingularibus : sed Theologia de contingentibus esit, Ec singulariis bus, quia articulus fidei est de Christo, de Dei incarnatione quod fuit opus liberum Dei. Respondetur, quod ea pars, quae de Christo tractat, et Iide Christo tractet, tamen tradit ea, que
naturae incarnationis , &' relonis hypostat eniunt communia ; illa enim naturae illius operis miraculos uniuersalis potest considerari,ut se tectum sit scientiae. Quod vero supponat princi pium contingens, nihil refert, quia contingens
prout radit sub diuina reuelatione, est res certissima,&que certo cognoscitur, qua praecedente certa cognitione illius , caetera quae demon strantur certa etiam sunt,illa suppositione facta,
Iam ex his colligitur quid dicendum sit de ea ιν
parte Theologiae , quaelin Scriptura interpretanda versetur , an sit scientia. In qua duae possunt esse concius es. altera , quae probat aliquem non esse sensum Scriptum propter falsitatem ι cum tamen verba paterentur illum sensum: vi quod tensus illorum verborum, Iusto tisa ru Iexposita. non sit, quod iusti non teneantur implere preceptar id enim ratione potest conuincere, di quo ad hoc vera scientia est sicut alia Theologia. Aliquando etiam sensium positiuum elicit in exclusione alterius per consequentiam. Sed quando tantum cognitione linguarum illam exponit, effriaturalis scientia, non indigens fide, quia potest interpretari non eradendo;habitus vero ad credendum est fides,
ut bene Durandus,q. .prologi. Fidei autem ob
tectum proponitur per scientiam, qua explicat Scripturam,qnq aliquando est stientia, aliquando ars, ut linguarum cognitio. Superest, ut ad iundamenta oppositi lanten- .citiae respondeamus. Ad argumentum ex Scriptura sumptum. Respondeo primo, plurima, aut o
mnia intelligenda esse de scientia sumpta lato
modo, pro certa cognitione,qua ratione hoc no.
mine sumi lupea probaui,& loca adducta contra nos necesse est se intellior quia ut ex loco Iete.& B. petr. constat. sermo est de doctrina , qua
pastores Ecclesae subditos populi instruunt:illa autem non est Theologia , sed cognitio fidei, quam Scriptura appellat stientiam: non est ergo ibi sermo de Theologia. Deinde, etsi de illa Getsermo. responderem dici scientiam eo modo, quo&fides appellatur stientia; immo di magis proprio modo,quia magis ad cognitionem pro prie scientiae accedit, ut distinguit ut donum intellectus dono scientiae, Eclipientiae. Magis posset concludere auctoritas Augustini, qui dicit proprio vocabulo,scientiam esse appellatam eam, quae defendit fidem. Reipondetur tamen , nihil planὸ contra n 1i probare, quia nomine illo propriovocabulo non excluditur impropria signiscatio, sed communis significatio ; dieit enim in fine lib 'nomine scientiae intelligi aliquando rerum diuinarum,& humanarum cognitionem; nomine vero sapientiae idem desniti a Philosophis , latiori significatione: tamen Paulum illis verbis, Λη tWμmascientia. at firmusviemia, scientiam a sapientia distinxisse,intelligens nomine scientiae , humanarum rerum cognitionem nomine vero sapientiae , rerum diuinarum. Qxyod etiam dicit in principio, lib.I4.ec dicit illa huma-
40쪽
harum rerum cognitione etiam defendi fidem S proprio vocabulo fuiste appellatam scientiam,vi distinctio a sapientia insinuaretur. C A p v x VII LGeologiam ho iam non sulatur nari si
entia beatorum docet vera opinio contra Caiet. or alios. 31 I IT totam disp. absoluamus,superest dispu- v temus de eo, quod tertio loco disputan- dum promisimus, an scilicci Theologia alicui seientiae subalternetur. Et primo inquirimus virum Theologia nostra subalternata si scien tiae beatorum,ut inde caetera sicilius dignoscantur. Affrinant Caietanus. Hispalensis, 1 Cap.
quaest. I. prolog. concl. r. quia S, Thomas dotacuit Theologiam nostram procedere a Gentii Dei seu i Miis ea a scientia Arithmeticae. Sch tusqliaest. 3.prolog. Zumcl. quaest. 3. Duran.q:7. num r. Nihilominus res certa est non proprie
esse si balternatain Theologiam nostram illi scientiae, quia subalteri, an aebet demonstrare propter quid, idest conclusonem, ex qua suta alternata deducit, quod in illa scientia non reperitur. Primo enim illud, quod quas principium est id scientia Dei, est principium in nobis fide cognitum; mnia enim quae ad Trinitatem,uniatatem . & Dei essentiam pertinent, non sunt . crinita in alio principio ab ipso Deo, sed in seipio , & ea ipsa obscure sunt a nobis cognita. Vnde seut neque Adei stibalternatur Theol pia , ita neque scientiae dei, alias omnes meimitas diceremus subalternari intellectui principiorum , di aliae multae conditiones, N propri tates, quae de subalternatis dicuntur i. Post. cap. io. non post uni huic scientia applacari. Neque unquam S. Thomas docet oppos tum , quia tantsim docuit procedere ex lumine scientia siperioris, quod quidem verissimum est. Arivero procedat scut illi subalternata non docet,& exemplum, quod adhibet tantum est ad Ndinem quem hahet frui subalternata, non a tem ad modum ordinis.
33 Caietanus vero distinguit de Theologia secundum se, R de nostra: de Theologia pecundum se dieit subalternari , & esse veram silentiam: nostram vero Theologiani subalternari, sed nostram non esse proprie sesentiam. Cui
distinctioni opponi possitiit quae supra dixi in
illa conclusone,an sit secundum se euidens. Ad do, nullo modo veriscari de Theologia , quod st subalternata. Primo, quia Theologia beat rure, & Dei no habet cui sit balternetur laquam scientiae diuersae, quae ostendat propter quid.De nostra vera propter eandem lausam , di quia sunt eadem principia, eaedenaque conclusones, Obiectum non eontinetur sub obiecto illiuia Denique sunt theompatibiles , tantum abest, ut subalternentur: dico ieitur,Theologiam n stram proprie non subalternari scientiae beat tum , neque Dei, sed subordinarii non deperiariusiam Inu.D. TA
dentia subalternantis, sed quia nititur in reuelatione Dei, qui vi reuesaret, deberet seireptius, ad modum , quo late λ disca, di Perspectiva subordinantur Mathemathicae in illo, qui non nouit Mathematicas, sed per fidem credit principia acccpta a Mathematicis.
C A p v T IX. inio Durank. Aior discultas meo iudieici cst in eo. V- 3 qtrum Theologia aliis scientiis sublatilin tur , quia in pluribus saltem conclusonibus ab illis pendet eoiiiugens uniuri principium ineuidenter cognitum per Theologiam, aut idem, di alterum cognitum euidenter per lumen natu disse aut naturale scientiam. Exemplum est commune in illo syllogisnis, omnis homo est admirativus; Christus est verus homo ergoChristus natura sua est admirativus. In quo irllogisnomaior est conclusio naturalis scientiae de liomine: minor vero est articulus fides. Quaestionem hanc tractat Duri quast. 8 Prologi,S respondet,Theologiam non se balternari aliis scientiis. Probat autem in Mathematica, de qua cile poterat dubium,quia eis in Mathematica aliquid probatur, quod Theologiae sit principium, o Deum esse unum, tamen id non probat a primri: tum etiam, quia Theologia non aecipit illud principium, ut probatum in Mathematica, sed
ut certum per reuelationem , alias contendit
Durandus, quod si aliquod principium probaretur a priori in aliqua scientia, quod ut sic probatum a Theologia acciperetur, id ad subalte nationem suisceret. Ex quo principio probatur , Theologiam subalternari aliis hient ijs, quia potest aliquas conclusones deducere ex conclusone probata in alia scientia, & ex aliqua propostione fide eredita. C A p v et X.
Theologia tuti ias Migi sientia
Mulier natur Ieo tamen, Theologiam prout habitum 3squendam signiscat, non subalternari Gheui scientiae. Probatur primo , quia scientia substernata debet habere subiectum conte tum sub stibiect6 alterius seientiae,a qua principiaaccipiat ad probandas coii elusiones subiecti proprii. subiectum autem habitus Theolo
gia adaequatum , ut constat , non contin
tur sub alio subiecto. Est enim subiectum adaequatum Theologiae omne illud , de quo
aliquid probatur per eonnexionem cuinr bus reusatis , unde nihil est, quod non claudatut in subiecto adaequato: ergo, Sc. S cundo , quia fieri ab aliqua conelutione possit accipere principia prout in illa eognita, tamen non eget nae subordinatione ad scientiam aliquam,