장음표시 사용
41쪽
conclusonem per prima principia peruenire, nihil ab alia scientia accipiendo , ut satis constat in adducto exemplo: quia haec eoncluso,quod Christus est ris bili,,probari potest habitu ridet,
di primorum principiorum. Omne animal r tionale est admirativum : Christus est animal rationale: ergo adimirativum. Rursus, omne admirativum est risi biles Christu, est admiratia uus: ergo risibilis. Ecce quomodo ad reddendam rationem propter quid non egeat alia seu lentia. Nihilominus potest lapius pendere ab alia scientia, quando conclusionem probat ex eonclusione alterius scientiae , nihilominus ea dependentia quoad illum actum non test subalternatio habitus appellari. Diccs, erit saltem sutialternatio ad habitum primorum principiorum, a quo ut minimum debet pendere. Respondetur, hanc dependentiam esse communem, & esentialem I cientiae, ut se, R ideo scientia subalternata aliud speciale debet habere. scilicet dependentiam ab alia scitientia, quatenus eget condus ne illius ad c gnitionem propter quid propriarum conclusionum. Habitus autem Theologiae non est eiusmodi, quia habitu principiorum potest d monstrare conesulionem praediistam. Nec inuenio nune conclusionem in Theologia, quae ad probationcs Theologicas a priori indigeat concluso ne alicuius scientia, prout ab illa accepta : quod s reperiretur , siceremus certe,
non habitum Theologiae, quia ille secundum se totum a nulla scientia pendet, sed aliquem actum Theologicum illi scientiae subalternari, quod si inuenire , non video quid absurdi s queretur. Ultimo quod aliae scientia The logiae non possint subalterilari dicit bene Durand. loco citato, quia illae habent evidentiam,& ideo a Theologica conclusione non possunt 37 pendere, quia illa esset ineuidens. Dissicilior res esset, si reneluso illa Theol
gica non penderet a renesus ne fidei, sed ab a lia supernaturali .sed tune direrem, illam scientiam pertinere ad illam Theologiam, quae procederet ex principiis cognitis supernaturaliter euidenter. Itaque, non es et subalternatio rinius scientiae ad aliam, sed potius identitas. Sucut enim modo idem Theologia habitus ve satur circa Omnia, quae ex supernaturaliter er ditis procedunt: ita tune idem habitus The logiae euidentis deseruiret ad omnia illa, quae ex. principijs supernaturaliter creditis procederent
ti ct supereatara cientia Theologia.
De unitate scientiae Theologi ς.
Prima opanio probatur. Cap. I. .
Omnibus e nexu cum Dei rsimonio alpen timur per quamlibet partem habstus Theologiae. Cap. 3. Uumenta eontra eonelusionem primam
Argumenta contra Iectinuam renelusionemissitiuntur. Cap. T.
C a v v et L prima vinio probatur.
S pono primo. quando de Theologia loquimur, intelligi habitum certum, non opunatiuum , qui in scholasticis reperitur in pluribus conclusionibus: certissimum enim est apud omnes, hunc habitum differre ratione eertitudiniti ab illo, qui in certitudine scientiam imitatur. secundo suppono, non esse quaestionem de Theologia certa in communi sumpta prout coinprehen clit discursum omne ex supernaturaliter cognitis procedentem. quia hoe modo The logia procedere potest ex diuino lumine e denti,aut ex obseuro testimonio. Constat a tem ex talibus discursibus, duos habitus essem saliter diuersos generari, alium euidentem, aialium ineuidentem, qui oritur ex principiis c mitis obseure in testimonio obscure cognito;&hac est nostra Theologia de qua loquimur Denique tertio, ut minimum dici debet, hane esse specialem naturam seientis,qus eum certitudia ne caret euidentia, in quo ab aliis generibus sciaentiarum differta ASuppono praeterea eum Soncinate, & C preoti scientiam esse habitum quendam iudica tiuum ab speciebus diuersum, qui inclinat immediate ad iudicium & non ad apprehensi nem, species enim sunt, quae immediate ad arprehensionem concurrunt. 3Est ergo dissicultas, utrum haec natura tantum aliquod speciale genus subalternum st,aut potius una scientia secundu speetem ath mam, R id est quaerere. Visum haee nostra Theolo ast uniea smplex qualitas, id est, non composita ex partibus essentialiter diuersis. Suppono enim alias illam qualitatem habere realem compos-tionem partium, saltem gradu alium eiusdem naturae, nihilominus tamen dieitue illa qualitas simplex secundum essentiam, quia in omnibus partibus est natura eadem secundum spectem id ergo
42쪽
ergo quaerimus, utrum vna sit secundum esset tiam infimam. Prima sententia dicit, Theologiam non es.se unicam simplicem qualitatem secundum es sentiam, sed Ilures habitus, quot sint conclusones diuersae per Theologiam cognitae r ita
sentiunt cum Oham eius discipuli,quaestione 8. prologi , Cab. ibid. Cregori quaestione 3. in
principio, Marsis. quaest. 2. art. q. qui, concedentcs plures habitus essentialiter diuersox pro numero eonclusonum ; dicunt tamen o dine , & colleetione quadam Ordinata esset vianam scientiam , quae tamen sinplex qualitas non st. Hae tamen sententia eonsequenter
nullo pacto loquitur , dicens, esse plures habutus, & vnieam scientiam, quo enim senili una cientia est, est unicus habitus,& quo sensu se hi plures habitus, sunt plures scientia, ut optime vidit Durandus Min. .prianti Ratio est aperta, quia quilibet illorum habituum est essetitia liter scientia, quia est per demonstrationein in clinans intellectit m ad essentiendum eum diccursu ex principiis certistergo sciat plures h bitus sunt , eadem ratione sunt plures scientia. Impossibile enim est multiplicari rationes gen ricas, no multiplicatis speciebus coleis, sub illo genere: impossibile ergo est genus habitus multiplicari , non multiplicata ratione scientiat, in qua est ille habitus. Α contrario vero, s pro pter ordinem aliquem ex illis pluribus una sciaentia st, eodem modo unus habitus, sula ab unitate specles ad generis unitatem in aperis
tum argumentum, ti enim est unus homo unum
animal est; & s, una seientia, habitus unus, imo ει una qualitas eo sensu, quo una scientia cst. I Quapropto non probo, quod Eumel. qui
stione i. conclus a. in hoe art. docet sequutus
Nars lium, quod licet Theologia plures haburus esset, esci nihilominus una scientia, quia, inquit, plura in uno genere sunt unum in alio. Hoe inquam , verum esse non potcst; quia si Theologia plures habitus est: ergo & plures sesentiae, quod si plura in uno genere, in alio sunt unum, non intestigitur in generibus essentialiter subordinatis, quia a multiplicatione superioris ad multiplicationem inferioris est legitimum argumentum. Illud ergo solum est vGrum in generibus non si hordinatis, seut plures homines in genere substantiae sunt plura corpora, di plures substantiae, sunt tamen unua
exercitus, di unus numerus: in generibus autem subordinatis illa doctrina non potest veris
ς . Durandus igitur propter hae dicit, Theo-kiniam esse plures habitus, & plures ieientias,
adhue loquendo de Theolosia, quae conclusones insere ex principiis ereditis etsi enim in principio videatur tantum distinguere tres hahitus, scilicet Mei, quo assintimur rebus in scriptura conic ntis, vin habitum ad defendenda er
ἁita, alium ad inferendas.conclusones ex creditis: tamen in fine quastionis etiam docet non omnia, per rei ationem deducun-
tur, cognosci per eandem scἰcntiam; scut non cognoscimus per euidentem habitum omnia, quae per deinon strationem cognoscimus; non
tamen explicat quot habitus in Theologia ponendi snt; neque doeet unde id possimus, colligere. Item videtur sentire scotus quaest. prologi quast. 1. lateres i. f. de secundo dico. Sedeerte , si non tot habitus eonstituant, quot Nominales non facile inueniretur principium ad defendendos plures habitus,& non tot,q uot Gabr. & reliqui posuerunt, ut in secunda optinione magis explicabo.
Sicunda ergo sententia dicit, Theologiam
esse uni eam silentiam, &vnicum habitum, non tamen specie aliqua subalterna, sed secundum speciem infimam, atque ade6 esse unicam fmplieem qualitatem. Ita dotet S. Thomas in hoc articulo, & q. I. proiny art. r. Ric. etiamari. I. q. r. Hispal. q. 3. prolog. Caiet. Bannes,& Zumel. in hoc articulo. Quae sententia, sicut& modo in schola magis est recepta, ita etiam verior est. Ratio vero ciscax est, quali s. Th mas in hoc articulo reddit; quia seientiae debent unitatem accipere a formali obiecto, id est, ab illo motivo, quod ex parte rei cognitae se tenen& saeit intellectum assentiri eo nelusionibus rscut in voluntate bonitas, quae illam mouet ad rem amandam,constituit speeiem habitus: & inpotentiis cognoscitiuis illa obiecti ratio adaequata, quae rem reddit talem, ut potentia pocsit circa illam versari, tribuit speciem potentianergo pari modo illud motivum , quod est ratio assentiendi conelusioni, debet speetem scientiis
tribuere r ergo eum illud unicum est, uniea est scientia. Ratio autem assentiendi conclusoni,
ut per se constat sunt illa princisia, ex quorum
eonnexione conclusoni assentimur,&ita haeeonnexio est, quae nobis manifestat veritatem,& conexionem terminorum conclusonis. Ego
enim ita rem eoncipio, quod scut in visu, pr tercolorem obiecti, est necessarium lumen, quod requiritur ad hoc, ut color videatur, ita praeter veritatem,&eonuenientiam, quς est in ipsis te
minis propriis debet a nobis apprehendi qum4am connexio cum rebus iam veris iudicatis, qua connexione detcgitur a nobis illa conuenientia , &statim eonclusoni assentimur.
Vnde quando haee connexio est smilis, id est, ad smilia principia, idem habitus potest nos inclinare ad talem assensum. Sed tales sunt eonis elusiones Theologicae,quae corrueniunt in connexione cum rebus a nobis creditis seut a Deo
dictis , quae connexio est smilix rationis quia prineipium est smilis rationi stilites auctoritas diuina non immediate applicata talibus pro- postionibus , sed mediate media eonnexi ne , quam habent cum rebus dictis a Deo ,
43쪽
N ideo omnia, quatenus illis diuina auctorIta mediate applicatur,est obiectum formale, id est iratio formalis obiecti, Eua illud sei bile eonstituitur. Consequens probatur a smili in fide, quia unus, & idem habitus, & qualitas sicit nos p
tentes adcredenduin Omnia , quae a Deo dicta sinis quantumuis diuersa sint inter se proptersundem rationem assent icndit ergo eodem modo diuinum testimonium mediate applicatum est ratio alterius habitus, qu; perdiscursum inclinet ad omnia illa, quae eum diuino testimonio connc xa sunt. Consequens probatur secundo, i quia aut tot sunt habitus Theologiae constituendi, quot eonesus nes, aut licita, nisi unicus, quia reuera nulla maior unitas sngi potest in conclus Onibus Theologicis,quam conuexio incommuni illo principio unde omnia deducantur.Sed quia hise connexio non potest apparerenis adhibita alia propos tione, ideo necesse cst, ut Theologia saepe conclusonibus cognitis tu
s Nec mirandum est, quod unicus habitus possit ad tot extendi, quia ut benes. Thom. q. I.
quod lumen supcrius est solei ad plura extendi, S in specie in easu praesenti nulla est diiscultas,
quia giuinum testimonium potest omnibus vetis applicari: unde s ipse velit illa testiscari,iuini- ne eodem sdei poterimus omnibns assentiri, Rex consequenti eodem Theologia habitu assem tiri omnibus , qua ex reuelatia aperte colliguntur: unde etiam obiter insero, eodem etiam habitu opinionis posse nos assentiri omnibus, qua probabiliter deducuntur ex rebus a Deo reuel tis. Eadem enim meo iudicio ratio est in habitu laesinante ad eerta, & inclinante ad probabilia, quia s euidenter contentis in principio eredito unico habitu assentimur: ita etiam probabiliter eontentis in reuelato principio unico habitu
C A p v T III. Mens D. Thoma. b c Metanus in hoe articulo explicat hane r otionem s. omae dicentis unitatemThe logiae sumenda in esse, & probandam ex os lecto formali, & Caietanus primo praemittit distinctionem obiecti sormalis inesse rei,&in esse obiecti, S concludit seruandam csse unitatem ab Obiceto, non in esse rei, d in esse obiecti,& quidem merito: d quia S. Thomas exemplum adhibuit in obieeto sorm,li, in esse rei, scilicet iii colore. Dicit S.I ho may, obiecturior ile, sum
psisse indistinete in maiori pro obiecto Armatim esse rei,aut iri esse obiceti; possea vcto in munori sumpsssit pro obiecto formali is esse obi , 'bi iam dissimilem aereptionem concedit in medio quod .itium estMeinde falsa esset maior, no a inclis in seis determinate dicendum est, speciem sumi ab obiecto formali in esse obie-Mi, non in esse rei. Caiet. sua doctrina rem in
D. om. facilem essest dissicilem, primo subiaiectum elaca quod confundens cum obiecto: non enim idem est subiectum ali iuς iudieii, Sobiectum. subtemini enim est id , de quo in iudicio aliud praedicatur; obiectum vero in t tum illud eomplexum praedicati, & subiecti,
quod per connexionem unius eum alio ess est obiectum sussiciens ad terminandum assensum, ut diserte s. Tho m. r. r. q. I. art. . conclusones seientiae appellat obiecta illius, & art. a. dicit obiectum fidei esse quid complexum enunciabile in nobis o qui perco inpositionem assentimur. Et potest optime illa conuenientia, N coniuncti odiei ratio sor indilis, tencns se ex parte pbi cti, quia reuera constituit obiectum in esse rei, quia facit illam rem polentem assensum tomi nare. Sed tamen, quia proeler illud esse, & illam
eonvenientiam terminorum , necessarium est
aliquod aliud inegium , ut appareat illa conuenientia, sare appellatur illud obiectiim cognoscendum obiectum materiale: formale vero est
illud per quod apparet, 't disert N dilueide
S. Thom. dicit r. r. loco citato, quod materialia obiecta alicuius seientiae sunt corisu sones itilius e formale vero obiectum est medium, per
i cognoscitur obiectum cognoscendum
od explicat etiam S. Thomas a. post. eat. 23. . i. & titulo de demonstratione cap vltimo, ubi explieat ex obiecto sormali esse sumendam unitatem , & ab illa quae eonstituit obiectum cognoscendum in esse scibilis. Id autem est modium, & ratio assentie; di: ex quo ex connexione cuia principiis ultima unitas scientiae est s menda r itaque obiectum formale in L Thom. a quo sumitur unitas habitus, in medium assen
Ratio autem ea est, quia esse scibile inobis licto formali est denominatio extrinseca in cibi cto cognoscendo , quae denominatio sumitura potentia ipsa ad cognoscendum obiectum scientifice e ergo ab illo est stibile obiectum, a quo intellemis constituitur potens scire pr xime. Constituitur autem intellestus potens ad assentiendum per principia discursus; & per habitudinem, & connexionem conesu sonis cum principiis: ergo ab iis principiis, & a connexi ne eum illis redditur scibilis fundamentali treeonchisor ergo ab hoc formas obiecto, Nabhoe medio sumi debet unitas, vel diuersitas harabitus, & ideo diuinam veritatem dieit S.I hom. 2.2. quaest. I. art. 1. esse obiectum formale fidei,& ab Me dieit esse unicum habitum fidei, quo stione 4. Articulo ς ergo D. Thom. intelligit homine obiecti sermalis illud, quod ut cognitum, est ratio cognoscendi aliud; medium enim assent endi prout cognitum facit aliud cognoscere. Et ideo S.Thomas adhibet exemplum ineolore; qui facit, ut proprium subiectum sentiari possit, & prout ipsis sentitur, ratio est, ut sub tectam sentiatur. Intelli sit autem s. FE in loraturit peout etiam in ludit lucem, quia sneesseatiuum visus non est color prout a lacedisti iritur, sed prout in communi accipitur.
44쪽
comprehendendo lucem, & hoe modo color tum acceptum non tantum est ratio obiecti inesse rei eo nilitiaens quoddam concretum in genere qualitatis; sed etiam Osiectum formale inesseo siecti, quia nulla alia forma opus est, quae
se teneat ex parte obiecti id est, suae cognoscatur, ut obiectum coenoscatur. Illud enim vitimum, quod cognoscitur per se, & facit reliqua cognoscere: id appellatur obiectum formale, &id est motitium ad assensu in , & ab ill ieciem sumit habitus assensus. Quia igitur in Ineologia id est nieum, scilicet connexio clini princilio credito,& reuelato,ideo Theologia: habitusebet esse unicus.
a1 Solum potest esse obiectio, quia abstractio,
quae communiter eonstituitur ad specificandas scientias: non est motivum ad assentiendum rergo obiectum quod sormale est ad specificandum non debet se tenere ex parte obiecti cogniti. Respcindetur, non esse contrariam hanc doctrinam ei, quam diximus, quia utraque simul vera est, quia connexio eum principio est immediatum obiectum formale scierit , ut sic, &ab illa specis eatur 1 sed quia principia cogno
scuntur ex apprehensione terminorum, ex va
ria apprehensione prinHeia, & illorum assensus
specie umuiit; apprensiones autem terminorum eo sunt diuersael quo res cognitae diuers-m de a materia, di sensibilibus a D strahunt, ex qu5 st ut scientia a ebn hexione cum principio :principium ab apprehensone, apprehenso ab abstractione diuersseentur : sed timnia vi constat, a ratione assentiemii : tili, enim via bmnino incerta constituuhtiir plures, aut pauciores de
quo tamen 1. post. cap.ra. multa dixi. Nunc patet ratio S. Thomae, qu Ad scut in volantate a r
tione volendi habitus sumunt speciem ; ita e iam in intestinu a ratione assentiendit sed unica est haee ratio in Tfieologia scisseel eonnexio cum diuino testimonio: ergo Theologia est hicus habitus. C A p v T IV.
sua rariane Theologia inussis habitus. 33 pliciter autem potest intelligi, Theol I sia in esse habitum uni eum simplieis essentiae, id est, quod habeat plures partes gradu ales ,& praeterea extensiones circa eonclusiones diuersas, ita ut singulae partes singulis conclusonibus diuersis respondeant. Quo pacto exicndi scientias multonim sententiaca, di in actibus sensuum est verum,quod alia pars actus respondeat uni parti obiecti , alia alteri. quando unico actu videtur aliquod obiectum. Alio modo imtelligi posset alia imaior unitas in habitu Theologiae, ut non haberet hane extensonem saltein
in habitu, quo pacto habitus s dei carci hac ex tensione, quia quaelibet pars illius habitus deseruire potest ad cognoscendani quamlibet propo-stion tim suscienter propos tam i S a Deo dictam, quod in fide existimo esse indubitabile,
probandum tamen alio loco: smili modo, quoeliaritatis quaelibet pars se extendit ad omnia, ut
nim se per modum potentiae isti habitus. Vnde scut quaelibet pars potentiae visuae se extendit ad omnia obiecta, eodem modo qualibet pars charitatis ad quaelibet obiecta; & sim liter quaelibet pars fidei, alias enim per fidem in sim nleo actu non haberemus insciens principium
ad assentiendum omnibus, quae nobis propon rentur, prout a Deo dicta. Contra hanc ccinclusonem prima obiectio I si sumpta ex veritate rerum, & principiorum, quae ad discursum Theologicum concurrunt, qu e obiectio insta est tractanda. Seeunda sumi potest ex diuerstate certitudinis Theologiae, quia cum principia inaequaliter certa saepe assu- hiat; necesse est esse in ectetitudine diuersam ipsam conclusionem. Respcitiditur tamen , a ctualem certitudinem esse essetitialiter differentem in diuersis actibus: supponocnim quod e iusdem potentia sunt diuersi actus, quia potentia habet v niue salius obiectum, actus vero amplicatur circa aliquam partem obiecti tantum, ita etiam in habitu, qui se ex parte potentiae tonet, contingit, ut plures sint actus ratione diuersarum rerum , quibus actu applicatur: actus
nim ille per se alteri parti obiecti nequit applicari: at vero potentia, vel habitus, qui modo vem
satur circa hoc obiectum per hunc actum, potest per alium versari Erea aliud partiale cibi ctum, ex quo si, ut inaequalem eertitudinem in actibus ditierss habeat idem habitus, &in seipso in eadem parte habet varias certitudines in actu primo, quia illud nihil aliud est, quam ea dem parte posse ad varios actus concurrere. C A v v T V.
Omnibus connexti eum aluino testimonis assentimur per qMamlibet panem habi. ias Theolom.
Ico serendo , Theolosiam extendi ad o- qmnia illa, quae connexionem habent cum aluino testimonio, ita ut per quamlibet partem illi omnibus assentiamur. Cuius ratio a priori est. Primo, quia fides, euius obiectum est primaveritas, per quamlibet partem tendit in omnia obiectar ergo Theologia. cuius obiectum sor- male est prima veritas , ut mediate applicata per connexionem per quamlibet partem tendit in omnia obiecta. Secundo; quia alio modo non
bene defenditur Theologiae unitas, quia si qumlibet pars adaequatur suae conclusioni, sne dubio qu libet ab alia differet secundum essentiam ab alia parte; quia adaequatur diuerso obiecto secundum speciem, scilicet diuersae eonclusom. Adhibco exemplum in potentia visua, quia seset oculus unus ad colorem album, alius vero
ad nigrum, &sie ad quambet species coloris,
quamuis omnes lumine uterentur ad eolorem
45쪽
viden bius, s ne dubio diectemus specie differre
potentias in duobus oeulis existentes: ergo asmili, si una pars habitus tantum ad assentiendum alicui propostioni affrmativae applicatur, alia vero ad diisentienduim alteri pro postioni, v. g. huic, Christus habuit peccatum, ine dubio ille partes essent diuerse specie. Tertio, arguo, quia aut illr parte, sunt diuisibiles aut in diuisiabiles circa quamlibet con susonem l non to quor secundum intentionem sed extensiue ii, ordine ad obiectuὶcertessieetur esse indivis bile,
secundum extensonem ex parte obiecti ergo si indivisibiles sunt non habent quomod v mantur. Quae enim sunt indiuisbilia extensiue, non possunt secundum extensonem v niri. Ex quo fieret, vi saltem tot indiuidua essent Thera ialogiae, quot essent conclusiones scitae, indiuidua non tantum partialia, sed totalia , quia quaeli-het illarum partium per se esset totale indiuiduum, nullam habens unionem cum alia parte. Quarto, quia nullum principium est, neque aiacius primus , qui diuidatur numero in n cibis,
ut unus numero non sussciat ad omnia obieta eiusdem spretes, loquor de his, qui se tenent ex parte potentiae, quales sunt habitus, non de his, qui se tenent ex parte obiecti, quales sunt species ab obiecto Droductae, illae enim diuersa tumero diuersis obiectis respondent, di diuero secundum speciem diuersis obiectis , ut si tiro de anima dicitur. C A p v T vi. Orgumenta contra conclusionem primam
Contra primam tamen conclusonem sun
aliqua argumenta. Primum, quia in The logia vidcntur omnia concurrere , ex quibus
possunt diuersificari seientiae. Primo satis constat quam dissimiles res sub Theologia possunt
deduci: spirituales,& corporales, Deus ti creaturae, dec. in quo non eli multum diis cultatis, s in esse stibilis conuenirent; sed non tantum inesse rei, sed etiam in esse stibilis videtul differre,
quia Omnes diuersae abstractiones , ex quibus communiter accipiuntur diuersae scientiae ; in Theologia inueniuntur , ut probatur tam in conclusionibus, suam princ; piis: ergo si vero ex
varijserincipiis diuersias scientiarunt est venancerte in Theologia sunt diuers arti euli. sed inda, iis no moror, quia omnes sub eadem ratione
creduntur, scilicet ratione veritatis primae, quae illa reuelat. Transeo ergo ad alia principia, quae in Theologia sunt sumpta ex naturali lum1ne, quia saepissime cum propstione credita colu
tur alia euidens modo ex experientia sumpta,
modo ex Phrgea modo ex Metaphrsca,& Ω-ini etiam posset ex Malematicar aiuersitas ergo illorum principiorum, aut diuersias abstractionum illam m debet escere diuersos habitus in
Theologia. In hoc argumento non multum cu
rialium, quae in Theologia probantur, modo ex parte subiecti format s &medii, atque motivi ad assentiendum sussciens unitas ollendatur,
quia unitas habitus ab hac pendet quidquid de
albus st. pari etiam modo omitto illud,quod de articulis diuersis dicitur, quia reuera illi ex eadem authoritate, & veritate creduntur, & ita scut unica fide creduntur propter motiui unitatem,ita etiam eidem scientis possunt esse principia, quia ut dixi, illa δiuina veritas extrinsece applicata est ratio assentiendi. Diis cultas ergci est propter diuersitatem principiorum ex alijs scientiis sumptorum. Raespondent aliqui, diuinam authoritatein, R eius reuelationem , esse
rationem formalem assentiendi, sed ut appareat conclusionem in principio reuelato contineri, saepe esse necessariam aliam propostionem, qua constet in principio reuelato. Sed non omnino
soluitur disse ultas, quia s sensus si, quod propositio reuel ua, & ratio assentiendi illi, est tota ratio motiua ad assentum conclusonis , non vero alia propositio, quae in discursu antecedat,
ea omnino falsum. Primo , quia in sylogistico
discursu, duae sunt propositiones mentales inter se connexae, quarum utraque est ratio assentiendi, non enim est ratio propter quam magis
una quam alia si ratio assentiendii denique de qualibet quis poterit fingere esse tantum condia
tionem asentiendi,alteram vero esse motivum.
In pro post to autem poterit quis assumere maiorem sillogisni euidentem, & dicere eam esse rationem assentiendi, conditionem vero esse pro postionem de fide, ut appareat eo risus nem in euidenti pro postione contineri. In Veritas igitur est, adaequatum motivum esse utrumque principium, At quodlibet esse parti
le,Nideo cuilibet opus est, ut alterum coniungatur,ut appareat connexio coclusionis cum ipso.
Respondetur ergo fatendo; utrumque principium esse in cognitione distursiua rationem ac lentiendi, ita tamen, ut illud motivum totale supernaturale iam si, quia ineludit aliquem su-lIcrnaturalem actum necessario , & appello il-ud motivum, prout totum copulatim loque do est pipernaturale , quia illud per naturam non potes esses. Dico ergo rationem sorma lem adaquatam Theologiae esse tale motivum, idque s gnificari per diuinam veritatem, media te tantum applicatam, quae applicatio requirit
aliud principium partiale , quod non sussciequantumuis δiuersum si, ad variandam ratio nε formalemTheologiae, euius munus est asse titi omnibus, quae in diuinis reuelationibus O sotris contenta sunt, licet ad hanc continentiam cognoscendam saepe necessarium sit aliud principium assentiendi. Ex quo fit, ut abstractio terminorum principii non variet hanc sciaentiam, quia eius totale motivum radicate non est apprehenso terminorum , neque naturale
est ratio tota assentiendi. Sed principium u-plex est aliud eti illa apprehensione c ognitum, aliud ex diuina reuelatione: speciem alitem sumit I beologia supernaturalis a motivo super
46쪽
naturali, quod per naturale principium assentiendi applicatur, & trahitur eum principio supernaturali ad dandam aliam speciem praestantiorem. Hie enim accommodari potest quod S. Thomas dicit ad secundum . quod superior habitus habet uniuersaliorem rationem obiccti addiquati. Ideo enim Theologia supernaturalis spretem sumit a motivo super naturali, di ad illud etiam trahitur principium naturale, quantumuis sit diuersom. Sicut fides unica omnia reuelata compresendit, licet in se in abstractionis modo multum differat, quia eius est effectus reddere intellectum potentem ad assentie dum omnibus nitelatis: ita igitur effectus Theologiae est reddere intellectum potentem ad assentienduin eum discursu omnibus, quar ex principijs i Euesatis colliguntur. C A p v et v ILArgumenta cono seandam eoneta on m lutimur. is p ontra secundam eone lusionem eonstituo L aliud argumentum, quia si quaelibet pars Theologiae se eviendit ad quamlibet confusionem Theologicam i ergo qui unicum habuit Theologiae actum, iam habet habitum adrelia lquas conclusones; consequens autem videtur lcontra experientiam. Respondeo idem quod lin fide , in qua simile argumentum escitur, quod seut cadem fides suis eii ad Omnia reus lata a Deo, nihilominus post receptam fidem requiritur etiam propositio sussciens rei reu lata , ut habitus fide, eliciat actum circa talem propositionem, ita & qualibet pars Theologiae constituit hominem potent cra ad asentiendum iis, quae connexionem habent cum rc bus reuesatis : sed ut eliciatur actus necesse est, ut prius appareat eonnexio,ad hoc autem neeessariae sunt aliae eonclusones, aut principia naturalia, R notitia eonnexionis consequentiae, qua quia desciunt, non potest versari circa quamlibet conclusonem Theologicam, quisem cla- liquem actum habuit, eum alias quilibet homo etiam plebeius ex rebus dictis a Deo aliquid intulerit , & ideo ex illo actu aliquam habitualem qualitatem adquisierit.
Secundo potcst obijci , quia sequitur poquemlibet erroris actum remitti,aut tollia lico logram,ae reliqua, alias omnes Theologiae con Husicinis. Probatur consequentia, quia Tlico lagis eirea reliquas conclusones vertatur, etiam circa illam contius onem circa quam in error; ergo tollitur, aut minuitur mi habitum erroris aequisitum cae actu illius. Respondeo, supernaturales habitus non esse incompatibiles cmia aequisitis. Sic enim quamuis in iustificatione uitiindiratur habitus, non expelluntur habitus vit citum. Ad hunc rem modum in in tellectu non it Incompatibiles habitus naturales, N supertimuiri N ita tantum abest, ut
habitus erroris exiistit, idest. impediat habi-
tum, qui si circa conclusones Theologicta reliquas,ut neque remittat habitum circa ipsameon lusionem. Isti ergo habitus smul erunt. Quod s acquiritur aliqua tognitio, qua appareat eonnexio tonesulionis Theologicae, ab ilialo tempore impedictur habitua erroris. Obiicies, ergo erit perpetuus error se nil productus circa aliquam cones usonem Theologicam, quia non est per quod expellatur. Respondetur negando consequentiam, quia etsi habitus Theologiae supernaturalis non si incram pati-silis eum illo habitu; tamen potest expelli peractus contrarios adquis tos circa eandem con-Husioncm Regulariter enim qui habet actus supernaturales , habet etiam naturalis alios Gesus circa eadem materiadia obiecta, & per illos actus generantur habitus, quibus ediptis luntur habitus naturales adquisti sic enim quis dem amisi per haeres; in , manci nihil minus idem circa aliquos alticulos , quos tamen non eredit per fidem ex motiuo,suo antea Hoc autem non possit csse, si amissa fide, nihil magis intrinsecum in homine mancret, 'Vim si nihil eredidissct. Quoties enim aliquis habet aliquem actum ectium cirra aliquod Obiectum, facile posica eidem assentitur, licet non applicet media priora, ex vi tantum memoriae, quia c.
noscit saeile illud obiectum nonnunquam a se creditum, & ideo quas s hi credit, & quas eYui prioris testimonii assentitur , hie autem est saepe naturalis, S generat habitum naturalem.
ARTICVLVS IV. Vtrtim sera doctrina si simia
practica, sed principaliter speculativa. D i s P v Υ Α T I O IR
An TheoIogia sit practica scienti , vel
speculativa. Duplex opinio refersur. Cap. I. Vera opinso. CV 2. Diuuntiar argiamenta. Cap.3.
practicae Cap.s. C A p v et Lmplex opinio refertur. 1N hae disputatione non erat, mr dissenso a esset, sed mirum est quantum inter se Auth res discordet.Ρriura sententia vult,Theologiam ego
47쪽
esse tantum speculativa, scut Metaphysica,quae est naturalis Theologia, est pure speculativa. Ita Henr. I.part. sum fundari potest in s Thom. quaest. I de veritate, art. 4. ubi dicit, fidem es se in intellectu speculativo; sed hoc parum re
seri, quia aut sententiam mutauit,aut certe tania
tum voluit esse in speculativo intellectu. x Secunda dicit,cte pure practicam: ita se tus quaest. q. prolog. q. Ad piastionem igituν, & s:
Ad argumenta prιncipatia. Durarid. q. 6. num. 3.& Σ . dicit enim, fidem, & habitum, qui deducit ex fidei principiis, esse practicum, licet alias dicat habitum, qui defendit principia fidei, esse
speculatiuum. Denique Bonavent. quaest. 3. prolog. mediam vult esse Theologiam inter Ipeculativam, & praeticam, vocatque assectitiam Fundamenta virtusque sententiae esse videntur, quia supponunt, eundent habitum esse non poste speculatiuum , & practicum. quia
sunt essentiales differentiae diuersae , & conceptus inter se oppositi, quod tamen parum convincat, ut infra magis explicabo.c λ v v et II. Vera opinio. 1 r Ertia igitur, & vera est sententia S. Thom. I & illius Schois quodTheologia habitus simul practicus sititi speculativus , maxime tamen si speculativus. Ita dicit S. Thom hic, Squaest. I. prolog. art. 3. Zumcl. Caiet. & Bannes super hunc articulum. Mc. ait. I. prolog.
quaest. . Hispalens & Capr. quaest. a. Irolog.
Nominatos etiam hanc sententiam defendunt Cabr.q. II. Grcs. q. α May. q. vltim . arti q. Et s alia via, quia putant, In eologiam, secundum unam partem habitum practicum feeuh- dum aliam speculatiuum esse: illi enim, qui ci ea quamlibet conclusonem suum hahitum conitituunt, consequenter alium etiam habutum dicunt esse circa conclusionem practicam,
aliurn circa speculativam , sed hoc supra iam
4 Pro intelligentia huius dubii, suppono nomine speeulatiuae scientiae, illam intelligi, qua
praeter cognitionem veritatis nullius alterius oreris vel actionis causa est, ut quando cognoscitur triangulum habere tres angulos aequales duobus rectis: aliam autem esse cognitionem
practicam , quae scilicet prater eognitionem veritatis alterius operationis in ipso subiecto principium est: talis est cognitio, qua proponitur voluntati aliquid, prout sibi conueniens, hoe enim est proponere illud prout amabis ex qua cognitione sequitur amor in appetitu .Haeceognitio dicitur inter practicas affectiva, quia non incit obiectum, quod enunciat , sed potius affectum mouet, ut amet: dicitur ergo op rativa, & practica, quia causat amorem obiecti,
quod proponit ad amandum, non quia causat obiectum. Et hae ratione Aristoteles lib. 3. demima cap. s.& Io. a textu. 46. tribuit intelle-
ctui practico proponere obiectum, Rinouere appetitum. Alio modo actus regnitionis potcst esse prin- scipium, non tantu in mouendo appulitum ad morem, sed & ad alias actiones,& regulariter talis est regnitio, quae praescribit modum agendi rem, lic enim dirigit potentias executivas iudicando ea, quae obiectum habere debet,& ex consequenti iudicando modum in ipso exercitio obseruandum, ut est cognitio, qua coSn scit pictor proportionem, quam habere debent digiti manus. Hoc ergo posito, habitus dicitur practicus, non tantius quia eliciat actum, id enim etiam conuenit speculativo, sed quia esicitatium practicum, dicitur practicus, speculatu uus vero dicitur , qui clicit actum speculatiuum, idest, in sola veritate manentem, quia non potest esse principium operis. Ad actum autem practicum non requiritur semper habere effectum, satis est ex parte ipsius tale obiectum habete materiale, quod sit actionis principium:r sulariter autem esse practicum pendet ex O tecto materiali, idest eo usone cognita, non ab obiecto formali: parum enim refert ex hae, aut illa ratione assentiri, si eidem conclusoniassentimur, eodem enim modo de seruit ad pra
Sententia igitur S. Thomae sicile eius arguia si mento probatur, quia omnis habitus se extendere potest ad omnes conclusiones, , propositiones, quae connexionem habent eum proprio Obiecto formali. Vniuersale est potentijs, & Κ bilibus se extendere ad omnia illa, quae particia
pant formale obiectum: omnes ergo conclus nes, quae connexionem habent eum principiis reuelatis, & participant tibicctum sermale, setinent ad hane scientiam. Sed euidens est, eones usiones practicas, &speculati uas connexi nem habere cuin rebus reuelatis: erso habitus hic inclinat ad omnes assensus: ergo inclinat ad
assensus practicos, & speculativos: est ergo habitus speculatiuus, S practicus, habitus enim eatenus tantum speculativus, & practicus est, quatenus ad actus speculatiuos, & practicos i
Secundo est apertum argumentum ex fide et desumptum, quia omnia, quae a Deo reuelaniatur, possunt cadere sub obiecto huius habitus is ergo Deus propositiones practicas,aut spee latiuas revelet ex vi sua fides poterit circa ipsas versari, igitur Theolosia versari posset circa conclusones, quae ex illis principiis deducerentur: sed speculativae, & practicae conclusones colliguntur nunc ex talibus principiis: ergo emdem ex illis tune colliserentur: Theologia ergo Hrea illas omnes vertari posset: in ergo natura sua speculativa, & practica, quia ex natura sua ex vi obiecti formalis eirca omnia illa est indicserens. Vlterius vero de facto reuelata sunt quγdam obiecta practica, S speculatim alia, di ex ipsis colliguntur conclusones practica in a. a. k1. r. Ac speculatiuae in hae prima parte: ergo
48쪽
Dissolaumo argomema. Ontra hane eo usonem aliqua obiici possunt. Primo , quia putant esse practi
cam, obiiciunt Scripturae loca, quibus fides nostra dieitui ordinata in contectionem morum,& prolectum anim qui inoperibus consistit,ut
est illud loari. io. Ut credentes vitam habeatis, Ec.
Et similia alia, & per te sonstat fidem supereaturalem nobis datam esse, ut virtutibus supernatur libus obiecta proponantur. Respondetur
primo, aliud esse loqui de fine ipsius docentis,
aut addricentis, aliud vero de fine intrinseco i-pli cognitioni t prior ordinatio non variat cognitionis naturam, sed tribuit modum accidentalem. Ordinatio igitur in opus ratione ipsius entitatis cognitionis, haee distinguit cogniti nem practicam ab speculativa. In illis ergo testimoniis saepe sermo est de intentione Dei reue tantis. Addo etiam ex natura sua cognitionem fidei habete illum ordinem, sed id non excludit,
ut in aliis obiectis tantum veritatem intendat, di ratione aliorum ordinetur ad opus. Ordin tio enim hac magis prouenit ex obiecto materiali, quam ex formali, id est ratione assen tiendi. 9 Secundo, quod practicum, & speculatiuum sunt differentiae essentiales habitus intellectualis, impossibile ergo est, ut idem habitus sit practicus, de speculativus, duae enim disserentiae, quae immediate idem genus diuidunt, non possunt in aliquo inferiori coniungi. Tettio, quia practicum,& speculatiuum simirationes inter se incompatibiles: ergo licet accidentales essent, respectu habitus non possent coniungi. Antecedens probatur,quia speculativus habitus est, qui tantum ordinatur incognitionem veritatis, neque per se principium esse potest alicuius operationis, quantum est ex vi obiecti materialis sui: practieus vero est, qui cognoscit veritatem,& praeter hoc ordinatur in aliquam operationem, cuius potest esse principium. H Vatij sunt respondendi modi, plures enim ne gant practicum, ει speculatiuum esse essentiales differentias, de in aliquo sensu verum dicunt, quia habitus maxime significatur ex obiecto sor-
mali, scilicet ex ratione,& medio assentiendi, ut bene S. Thom. non ex hoc, quod habitus praesica , aut speculativus sit. Ex sua enim sententia tantum habet se extendere ad ea, quae habent connexio mctim suo obiecto formali, liue illa
spe labilia sint, siue practi ea. Addo tamen, ita a si habitus practicus dicatur ab obiecto malo tali adaequato , tune aut praxis est disse-rcta tia esse alis, aut quod verius est, inseri di fercntiam essemulem , quia si eius adaequatum
obicetiarn, quod. Mnateriale est practi coem,semis
per habet diuersam rationem agentiendi Tune aut cm ab obiecto adaequato Placticus est habi-
tus,quando ratio assentiendi e elusionibus tam
tum practicis est applicabilis: si vero ratio assen tiendi est communis eo luscinibus practicis, Mlpeculati uis, ut in fide, & Theologia contingit, tune habitus simul est practicus, Se speculativus. Theologia enim non est practica ab obiecto ad
aequato, quia non omnia, quae sequuntur ex re
uelatis sunt practica, nec speculativa, Theol gia autem comprehendit omnia, quae ex illis so
Dico igitur, quod practicum, de spe latiuum
ex obiecto inadaequato non sunt essentiales differentiae, nunquam enim ab obiecto inadaequa is, sed ab adaequato sumitur differentia specifica, Ec ideo coniungi bene possunt. Sectis est de ratione practici, aut speculatiui siumpta ab ada quato obiecto , quae nunquam comunguntur, quia vel differentiae essentiales sunt, vel illas i ierunt, quia haec ratio semper accipitur ab obiecto formali , quod tantum speculatiuis conclusionibus est commune
Ad tertium stellior est solutio. Respondeo Iaenim habitum speculatiuum non ordinari nisi incognitionem veritatis , ex parte obiecti ali cuius, in cuius cognitionem inclinat, quae deletu ire non potest alicui operationi, & ptout in illud inclinatus, prout sie non inclinat ad opus, sed tamen, quatenus inclinat in aliud obiectum , potest esse practicus, quia inclinat ad Deus me clia cinnitione illius obiecti: & habitibus potest esse tes facilior, quia habent plures actus: &ita non est mirum, si ratione unius actus specul cui, dicatur speculativus , &ratione alterius
d icatur practicus. Addo tamen non tantum senum habitum posse simul esse speculatiuum, depracticum; sed etiam unicum actum, quod de diuina latentia teritur S. Thomas, infra qu. q.
art. I s. 8c in actibus supernaturalibus rationalis
naturae, & in actibus Angelicis faelle constat, quia talibus actibus contingit plura videri simul, quia videntur in aliquo uno; & tunc certa idem actus potest esse practieus ratione unius obiecti, &ratione alterius speculativus, quia solam veritatem attendit in uno obiecto, in alio
vero praeter veritatem mouet ad opus. Fieti enim potest, ut obiectum speculabile, & practi
eum in uno principio videantur , ut consutia
Beatis, & in Angelis, qui comprehendunt plura unico actu, in illis enim actibus sunt obiecta practica, & speculativa simul, de eodem enim subisiecto potest cognosci praedicatum solum pertinens ad praxim, & aliud pertinens solum ad speculationem.
CVpersunt in hae Disputatione duo breuis suom a dubia. Primum est,utrum Theologia -- maliter sit lpeculativa, & practica, an vero eminent et soluM & eadem .uestio est de quocunq; --- ς'
49쪽
dictu, vel habitu, quis mul sit speculativus, Npracticus. Respondeo breuiter, speculatiuum duplicitex accipi, aut genetice, vi significat hahlvum ordinatum ad contemplationem, possibilem tamen contrahi alia noua persectione; alio
modo accipitur specifch pro illo gradu, & habitu qui in sol un contemplationem Crdinatur. Posterior haec ratio peculatiui sumitur ab obiecto adaequato : prior veto tantum signiscat continere habitum obiecta speculabilia , non veto fgnificatur illo conceptu ratio adaequati
obiecti. Es Eodem modo practicum dupliciter potest accipi, genetice scilicet, aut speeisce ab obiecto
adaequato, quomodo sensit suum sumitur uno modo in genere, prout etiam homines comprehendit i alio modo in specie pro illo gradu senis itiui , quod nihil rationis participare potest. Prior enim ratio sentiti ui ad rationale etiam est indifferens. Prima ratio sensitivi dicitur e se in homine, non secunda, quia in homine est simul ratio senstitui, & intellecti uir secunda vero ratio scia sitivi dici solet tantum eminenter contineri in homine Laque dico , Theologiam esse sor maliter speculativam,&practicam,s ratio 1peculatiui generue, di communiter accipiatur pro cognitione obiccti ordinem non habentis ad opus: si tamen speculatiuum significet specialem rationem, quae sumitur ab otiiecto adaquato, id est fg iiscat scientiam putespeculatiuam, tune haec ratio speculatiui emi venter solum est in Theologia, iacui ratio sensitivi tantum eminent et eli in homine. Simul igitur verum est, quod Theologia sol maliter est
practica,&specusat atra,& alio modo continet e. minenter tantu n differentiam practici,& speculativi, quae simpliciter speculatiuae sunt,aut simpliciter practicae Ita diuersas opiniones conci
is QEcundum dubium est, utrum Theologia stomagis speculatiua , quam practica quod
s. Thomas, &illius Schola dicit esse principaliter speculativam, secundario veto praesteam. Ricardus contradicit simul esse practicam, &speculativam, sed magis practicam, & forte id
domit, quia de sacto maior pars eorum, quae re
uelata sunt, di quae ad Theologiam pertinent, continent praxim, ut constat, de libris Prophetarum,& magna pars scripturae consiliit in pro ponendis praemiis, aut iuppliciis, aut in dire
ctione ad operationem; adde etiam omnes deis te imi flatione, Pontiscum, ad mores enim pertinent,quae in iure Pontiscio continentur,&mul ta in Scriptura sacra, quibus vitiorum natura de tegitur.
t Sed tamen ex hoc capite non deberet Ricar dus colligete esse maxime practicam , quia ι
Theologia ex natura sua potens est ad omia
quae ex rebus reuelatis sequuntur: impertine autem omnino est ad hanc naturam, ut haec, aut
illa reuelata de ficto sint, id enim accidentale est, ex quo pendere non potest natura Theologiae Neque enim alterius est naturae, quia haec, aut ii a leue Iantur, sicut nec variatur rides, quia quaelibet susscit ad omnia, quae diuinam authoritatem patticipauerint per testimonium. Pides enim ex se potens est ad illa omnia, quae ex Dei testimonio cte4i possunt, siue speculativa, siue practica. Et eadem ratio est de Theologia in iis, quae sequuntur ex proptia rari ne formalit alias si tantum reuelata ellent, quae ad speculatiuam pertinerent , fides etiam olet magis speculatiua , similitet, & Theologia: hoc autem ridicυlum cst, si non loquamur de actibus, quos sdes etiam habere potest, & de ratione speculativi, & practici, quae habitui ex propria natura prouenit. Et in hoc dissicultas consistit, quia non videtur polle .ine Theologiam speculatiuam magis, aut practicam, quia ex natara sua aequaliter tendit in ea, quae aequaliter rationem sot malem participant, ut quaelibet potentia aequaliter inclinat an obiecta materialia, quae aequalem habent rationem sol male in t si igitur obiecta practica aequaliter participant authori tatem,& testimonium Dei, aequaliter respiciuntur a Theologia: sed de facto aeque proprie in
obiectis praelicis , di specillativis eli ratio obiecti formalis i ergo aequaliter respiciuntur 1 Theologia,& si de , non est igitur cur magis practica,quam speeu latitia dicatur. Respondet ut tamen sne diibio magis esse igspeculativam, qu na practicam. Id autem in hoc
consistit, quod respicit Theologia obiecta spe culabilia magis intrinseco modo, quia ia practica ; quia speculabilia sunt magis illi inii inseca.
Eius vero ratio ea est, quia lumcn supernaturale, qualis est sides, maiorem connexionem habet cum obiectis supernaturalibus, quam naturalibus : se ut 1 contrario obiecta supernaturalia magis respiciunt lumen supernaturale , quam naturale, quia non possunt alici tum ire certo co-l gnosci, & ideo sunt talia obi Pa e vidcin orditanis cum lumine supernaturali. Qtia ratione S. Thomas articulo sequenti dicit, hane scientiam maxime versari circa illa , quae sua altitudine transcendunt lumen naturale. In obicctis autem supernaturalibus magis est spheu labilium, omnia enim, quae pertinent ad Trinitatem, atque Diuinitatem. magis speculabilia sunt, & eadem ratio est de pluribus mystitiis gratia . Γrgo Theologia, R fides cum magis cum his omnibus proportionentur, magi, sunt speculat tuae, id est, maiorem connexionem habent cum speculati uis, quia maiorem habetit connexionem cum supernaturalibus. Ideo enim di tiratione
de subiecto, &obiecto Theologiae dixi, Theologiam maxime versari circa Deum, & ex se habere maiorem connexionem cum illo, sicut cum praecipuo obiecto.
Aliatatio esse potest , quia Theologia versa - is
50쪽
tur maxima certitudine , & inquisitione circa tibiecta sua r id autem proprium esse videtur scientiarum speculatiuarum.. Sed mihi ratio haee non placet, quia certitudo, & exacta cognitio etiam pertinere potest ad scientiam practicam, habet enim si scientia est, eo ipso euidentiam, &certitudinem. ad hoc autem magna inquisitione opus est, & si id saepe numero tractet agendo de pluribus circunstantiis: sed hoc non minuit certitudinem , quia de omnibus illis certum fertur iudicium. Deinde etiam Theologia descendere potest ad omnes illas circunstantias , quia exprmcipηsTheologicis,&prudentia naturari pote it inserti quid faciendum sit in talibus casibus,& in omnibus indiuiduis, quae similes habuerint
circunsiantias secundo, quia certitudo, atqueexacta cognitiopetenda est ex ratione asentiendi, ex quo sit, ut ex eodem proueniat cognitio practica,& eius persectio: non igitur illius persectio extrahit cognitionem ab specie habitus p tacti ei. Illud quidem verum est, quod cognitio persecta prout practica tantum requirit cognitionem certam eorum, quae ad opus pertinent,& non mensurantur quae cognosci debent ex natura subiecti, sed ex necessitate operis: at vero cognitio exacta speculatiua mensuratur ex iis,qus subiectum habet:omnia enim pertinent ad illius cognitionem, licὸt non omnia pertineant ad operationem, di ideo exactior dici solet cognitio speculativa practica, non quia cognitio ipsa practica non vetietur cum maxima certitudine, Rcognitione veritatis circa proprias conclusiones.
ARTICVLVS V. Vtrum sacra doctrinas dignior a*s
Cori lusio scientia superat alias scien
tias certitudine.& dignitate materiae, di sinis ad quem ordinatur. In pra. Mentitas. S.r honias explicuit naturam habitus Tholoria: nunc illam comparat ad reliquas scientius . ia enim Io: epi s ribitur explicata iam natura Theotis a. Porrit an istem comparari ιη obiecto formati. ex quo proced/t,atit in ob et o Materiali, vel insubie o, aut Di entitate retra eca, o certitudine, O demque conferri pote, i cum scient's prati cis in fine , ad quem ordinatur. Horum ommum prater mittam qua faciliora
De dignitate Theologiae. 'ura rarium in hac ren rouersia, Ur quid
Ver sententia prima conel Io. cap. 4. Reyonso is argumenta contra hanc conclu-sAuem cap. s. Verasententiasecvnaa conclusio contra secundum modum dis=L. Cap. 6. Sattis eoirano fundamemo.Cap. 7. nTheologia superer atius scuntias in cersi dine. Cap. s. Duplex conclusio meraesententia circa cerri. tuHnem Theologiae eo aratrone si en
ciuia coram in hae controuersia, ct quiu dubium. DVo nobis suo ordine tractanda sunt in hac idisput. Primum erit, ut tum Theologiae habitus sit supernaturalis secundum suam entitatem. Secundum, vitum superet alias scientias incertitudine. pio decisone igitur plinas dii lictillatis,nota, quod 1stio est, non de Theologia illa, quae ex e- auideli,&supernaturali cognitione Dei procedit, qualis estTheologia Beatorum facile enim constat hane naturalem scientiam superare sed quisito est de Theologia,quae in nobis est,&procedit ex iis, quae per fidem supereaturalem ex di uino testimonio cognoscimus. De qua primo, satis constat excedere habitus intellectuales, qui propter desectum certitudinis virtutes intellectuales non sunt, qualis opinio est, Theologia enim, licet euidentia careat, certitudinem habet magna m. secundo etiam excedit naturales seientias in obiecto sormali, id est , in rationea sentiendi, ex qua conclusio deducitur : includit enim in illo principlum unum , aut plura diuina authoritate simata , quod nulla natu talis scientia habet. Ex hoc tertio si , ut etiam superet alias scientias in obiecto materiali , id est , in conclusonibus, quae huic habi
tui obiieiuntur, quia praeter pliara, quae etiam naturali lumine cognoscuntur , attingit conclusiones alias, ratione principiorum supernatura. lium, qua: pcr Metaphysicam cognosci non ponsent. .ilia sunt, quae ad Trinitatis mysterium, de mystcria gratiae pertinent. Vnde rursus quarto etiam intelligitur, quomodo in subiecto naturali, de quo tractat, alias scientias superat, quia
licet adaequatum subiectum Theoloiae sit illud, de quo aliquid probatur ex principijs reuelatis, tamen praecipuum subiectum , quod Theologia magis respicit , est Deus, in quo etiam fu- petat Metaphysicam, quia etsi illius praecipuum iubiectum sit Deus, tamen non tam exaetheognoscitur, quam a Theologia, quae praeterit - la, quae de Deo per Metaphysicam cognoscuntur , se extendit ad Trinitatem , proprie C tates;