Vindiciae politicae aduersus pseudopoliticos, qui Gaspare Scioppio in Paedia politices suppetias pseudologicas ferente, finem et media verae politices corrumpunt, auctore Henrico Vvangnereck Societatis Iesu theologo

101쪽

Ed haec satis sint, ad Grammatici i Q Aristotele intelligendo, interpretandoq; imperitiam coarguendam , qui etsi hane de verbis litem obtinuisset, nihil ad causis summam id referret. Nam siue Fo diae nomine notitiam experiment al em, siue doctrinae methodum in elligamusa nuhil alienum a bea faciunt , qui principij Christianis & moralibus in Politiea utuntur ac nituntur. Nos vero post euietionem verae significationis, a te Amiae Lector hoc petimus, ut poediae titulum Pseudopolitieis & Pseudologicis hisce pageliniis, immerito a Scioppio inscriptum esse . pronunties e & inscitiae priorem Λω nitionis Scioppianae partem condemnes. Neq; de altera eius parte, qua pietatis iustitiaevi principia Politicis eripit, mitius censebis, ubi totas vindietas perlegeris. Hie obiter ista aduerte . - i. pietatem&iustitiam perperam a P

102쪽

Iitiea ad philosophiam moralem ablegari. p.

eum Politica aut totam Philosophiam mον is,aralem, aut nobiliorem eius partem com- Polirisamplectatur, ut infra dicemus. Aristoteles pertinenncerte 3. Ethic. c. s. Ius Politicum seu eluile, im simpliciter, reliqua autem , iura μ- eundum quid vocat, & Politi c. c. 8. bonum ciuile esse iustum ipsum, pronuncia ;quare ex mente Aristotelis Seioppius P liticae praedo censeri debet, cum illam bono sto spoliet .a.. Et si verum sit a politico pietatem , inu perenon aliter praescribi, quam quia ,sis ad conis sis βως-- seruandum Statum vitia, qui tamen re non nomine Status est , coelum dc repositam ibi nobis salutem , velut finem vitiis mum, erectus respicit: nec quae ei contraria sunt admittit. Ideoq; conseruatio Status, non a bonis dumtaxat fortunae , seu externis, ut falso autumat Scioppius: sed multo magis a vigore iustitiae aliarumque virtutum religionis praecipuλdependet . Neq; norma ac mensura mediorum Politiis eorum, est incolumitas Status quaecunq; ,

sed a tecta ratione & virtute prosecta . 3. Falsum est eam unam esse Pietatis vistilitatem in Politica, quod amorem & reuerentiam conciliet. Nam utilitas Pieta

103쪽

ga VINDICI A RVM. Liv. I Fosy.-M. xatis generalis est, imperium prosperare Reipti, ad Male ergo eam in Theologia solum com- PM ιscam: memorari vult Scioppius, cum ad Politicam tam pertineat, quam prosperitas Reipublicae aut principatus. Deinde victoria & tutela aduersus hostes, aut reis

belles subditos, diuinitus pijs Principibus

concessa, non ex amore & reuerentia oritur: sed inter alias, ab his diuersas pietatis utilitates referri debet. Male ergo. Scioppius praecipuas pietatis utilitates omisit, aut exclusit, ut deinceps manifestius

s Seio .us Instrumenea Lσ-gua in nae. Ρostrem δ instrumenta artis ea sunt, quorum adiumento, siue ope, praestat artifex, quae, sunt ossicij. Et Logicae quidem Instrumenta vi no e Ds εο, sicut Rhetorica pro Di β. sis,. pyi οβώ-νω-Inuentio est ratio exeo' gitandi argumenti ad quaestionem tractandam, id est vel explicandam. vel probandam.Dispositio vero est apta inuentorum collocatio. cuius tres simi species, Enuntiatio, siue Axioma , Argumentatio & Methodus. Cum enim argumentum explicans collocatur cum quaestione , vel themate simplici: voeatur Enseriario, aut

Prop. a i in qua thema simplex est id., de quo

arguae

104쪽

argumentum dicitur, argumentum vero explicans est id,quod de themate dicitur. ut si dicam, ram in has,rmi mr in My quaestio, siue thema simplex, habitin est argumentum explicans. Cum vero argumentum probans , costocatur cum themate coniuncto, dicitur Argumentatio, ut si dicam, πινr- ect abie- , eum erebris

auri deniq; certa ratione alia argumenta, re argumentationes priore, alia posteriore I co collocantur, dicitiar Methoduri Verbi gratia. Meus M. Inueni virtutis definitionem, diuisionem,causis Ias, effecta, adiuncta , partes, consentanea, dic sentanea: Sed aliud horum prius, aliud posterius colloco , quoniam eius rei tectas habeo caussas ; nimirum aut veritatem , ut natura thematis recte cognoscatur quae Metho is doctrina vocatur nil personas, tempora, Rica, aliasque rerum appendices siue attributione aut circumstantias, quae Iam Prudent HE Metho

ERrat scioppius de secum pugnat,eum

Inuentionem de Dispositionem pro ainstrumentis Logicae assignat. Instrumen--- ta enim esse ait, quorum adiumenrs , siue

Diuiti

105쪽

dem eum

qui supra dixit metum artis esse opis existremum, artifice praepars oportet, quodq; si facit, non habet ultra quod faciat, alioqui enim extremum non est. Logicae autem ossicium esse censuit, dirigeres restificare mentis actiones , siue operatiotanti, inter quas & hic , & ibi numerat In uentionem ac Disipositionem. Unde ex ipso contra ipsum ita concludo. Quae diriguntur &rectificantur per artem , non sunt instrumenta artis ς inuentionem ιχ dispositionem Logica ex ossicio per praeiscepta sua dirigit & rectificat e pertinent ergo ad materiam disinem, non ad instruis menta artis. Horum enim per se non est

dirigi nec rectificari, sed adiumento esse ad directionem & rectificationem . Si dicas non inuentionem & dispositio nem,sed inueniendi & disponendi praecepta, ab eo intelligi : primum ratio loquendi est incongrua. Deinde apparet quod initio dixi, illa quatuor non recte in Logica distingui. Instrumenta enim Logicae diuersa non sunt prsceptis, quorum op operationes mentis dirigit & rectificat , adeoq; ossicium suum praestat: quod in- instrumentis artis proprium esse ipse

Suioppius definiui Cuic in

106쪽

Cui Grammatico in assignandi Rhe- Λ, estoricae qumi instrumentis, Elocutione & ,. . . Rctione , Clarissimus Rhetor Quintilia- μα-ὸn anus forte litem moueret, si audire tu . recte Nam is l. ia. Instit. c. s. inter Oratoris inia π x F vinstrumenta refert quidem etiam verborum P figurami facilem copiam , ct actionis gratariam. verum initio capitis ita ait:mehunt, qua me redetiturum promiseram instrumenta non artis . ut quidam putauerunt , sedi iti Oratoris. Quod ideo dixisse videri potest , quia haec aliaq; partes Rhetoricae

esse. . 3 . c. s. statuit. Verum cum non re

pugnet eadem esse instrumenta & partes rei, artifices enim ipsosq; adeo Rheto-Tes , dum Perorant. manibus, brachijs. lingua, oculis, alijsq; membris seu corporis sui pinibus,pro in itiumentis uti manifestum est Scioppium hinc non accuso: sed inde, quod Elocutionem soldm & Aetionem, non autem Inuentionem & Dic positionem, aut memoriam saltem,inter instrumenta Rhetoricae numerarit. Cum

non minus horum , quam illorum adiumento, siue ope Orator praestet, quae sua sunt officij. Sed hoc proprium est tumultuariae & arbitrariae doctrinae, nihil certum ac stabile a sim .

S. XVII.

107쪽

tum, aut quaestio dicitur. Quod de quaestione aperte docet Aristoteles t r. Topic. c. 3. Vbi quatuor genera praedicatorum tradit: Nemo nos,ait, existimet dicere, quod

aliquod horum proprium , definitio, genus , accidens,) per se prolarum, propositio aut problema sit. Sed quod ex hus problemata, s propositionci fiant. Tam propositionem autem quam problema sub quae- Bione Aristo eles compraehendit. & ipso quaerendi modo ibidem distinguit. Audi ergo Grammatice philosophorum Principem , & disce ab eo thema Iimplex , seu terminum simplicem , non esse quaestionem, sed quaestionem ex illo fieri. Argumentationis quoq; definitio Ob- meriscura dc inepta est. Ait argumentationem I ερ Μesse, cum argumentu probans collocatur' 'γ- Cum themate non iuncto. Quid est thema coniunctum p an conclusio P sed quis ita loquitur aut quis ista audit: &non Grammaticis nugis serulam tae precatu 'Methodi diuisioni non reluctor. Habet Dia su suam procedendi rationem&dispositiois eboa/nomnem ars ac suam itidem prudentia: diueria ε ερ'

sam quidem, si finem & alia spectes, nota

amen repugnantem. Cum enim pruden-E Iia .

108쪽

cs V IN DIC I A Rum ZIB.l. tia arte aliqua utitur, de prudens artifex eam tradit, Methodum artis obseruat: ne isque eius naturam peruertit, nec falsi quid. quam admiscet. Id verum est, prudentiae

leges non permittere, ut omnibus omnes artes aut scienti ei aut Omnes earum partes tradantur, vel permittantur: quia no omnia omnium indoli ingenio,infirmitati aut statui conueniunt. Eam ob caussam

sacri Canones Clericos G Religiosos a quibusdam scient ijs arcent, cap. I.& Vlt. N. Cleriei,vel agonachi secularibuι negotiisse immiscea=xta. Inde etiam sacrarum litia terarum lectio imperitis passim non per mittitur , ne sua culpa pharmacum in venenum vertant. Quam prudentiae cautionem, & scientiarum seu artium veluti dis pensathonem, si Scioppius prudentiae Meiathodum appellat, nihil quidem falsi dieit, sed eausi, nihil id prodest. Atq; hactenus ostensium est perspicue, nisi fallor, Scio p-

pium Logicum non esse, sed in ipsis scientiarum omnium ostio ac limine, turpiter impegisse,adeoq; eius suppetias non nisi Pseudologicus & inanes haberi debere φ

Cap. III.

109쪽

C A P. III.

De vera Politices sine, obiecto, osscio, in- . frumentis. g. L .

VIdeamus nunc , in quibus artis Politicae constet persectio , ut de iudicio istorum. qui tam inclementer de scriptoribus Politicisitatuunt, id quod dixi, fiat perspicuum. Finis ergo Politicae est Beatitudo, seu felicia

lasciuilis, quae αυ- κεια definitur , id est copia rerum oriritium, ad viuendum commode, Sco sententia necessariarum. Nam haec res est, quae homines impellit, ut in Societate velint tuere, quoniam mutuis iuvamur ossicijs. Nec quisquam inuen itur, qui solus sibi praestare pos. sit, quae vitae usus requirit.

f. II.

politicae loquitur. In Admonitione ad PM νιμις storem, ait essestatus conseruationem ς ε περ paulo aute appellat politicam , utilitatis

E a publi

110쪽

Lia I. publiea scientiam. siue eorum , quibus uti

possumus ad condendum tuendumq, statum. Deinde asserit Politicam in tradendti iti to-ram occupari, qua utilia sunt condendo σconseruando Imperio aulsatui publico. fixus sisem esse publieam felicitatem an ea tractariri debere Ialutem, seu incolumitatem tm. Beatitudinem aute seu felicitatem,& ineolumitatem Status ciuilis,collocat dumiam bonῶ ese taxat in bonis externis, Imperio , gloria, potentia , opibus , rerumq; huius vitae ac fluentia. Quod inde manifestum est, quia doctrinam de virtute, eiusq; curam alienam a Politica putat, quam maxime pro , priam esse fateri deberet, si eam finem P liticae esse agnosceret . Hinc velut ex tripode pronuntiat r in α- hae δε Admonitione ad Lectorem; quorum nul-- ρηε -- ad eam rem eΠ, censenda esse alleuaa Pollatea, ta 'ia autem ess omnia, g amuis

vera, quamuis utilia. si ad sublimior: scientias pertineant. Et paulo post: Foliticum quo , Principi pietatem praefribi re, non ali ter tamen . quam quia sit ad conseruandum statum villuse. Et: deterrere hominum animos ab assectanda, vel tuenda Byranni' de . ad Ethicam pertinere se. Et cum mis