장음표시 사용
91쪽
verissima sint & utilissima, ab Acroasi sita submouere debet Cartera Poediar ipsius nostrae Lectio aperiet. v ALE. I. X.
HAE e monita sit ni Scioppii, quibus ne
fallatur Lector, admonitione & cauo
I .. tela opus habet. Summa eis. In priori par-
nonώρars te eX Aristotele pugnat, triplicem artifi- contνueae. cem esse. Unus est velut opifex , siue usu peritus, aut empiricus, qui nescit, quare
hoc aut illud faciat. Alter ita artem scit, ut caussam possit reddere, qui velut Archite eius, praeest operi , ideoque Architectonicus dicitur. Tertius deniq; quamuis nec usum, nec scientiam habeat, nouit tamen,quid artis proprium,aut ab ea alienum sit; quid male aut bene ab eo dicatur, qui artem docet, vel de illa discrit. Hunc ab Aristotele et παιδευμενον, ipsamq; hanc facultatem Poediam, appellari contendit. Qui se- Inposteriori parte negat Poedia praeditu esse, qui Politicorum praeceptorum ratio ne s. ad sublimiores scientias , Theologiam nimirum & Ethicam pertinentes an fert. Neq; aliam Pietatis utilitatem vult in Politica eommemorari, quam quod hominum
92쪽
miniam animos Principi reddat propitios,
ut eum cum ament , tum revereantu .
Cuius doctrinae falsitas ex dictis aliquantum patet , & magis deinceps patebi . Nunc hac parte omissa Scioppium imperitum & fallacem esse Aristoteliε interpretem demdnstremuS.
ARistoteles lib. r. Ethicor. Euctim. c. 3. non Politicos speciatim, sed uniouersim, eos Philosophos arguit,qui ut Phue s. m. Iosephi videantur, cum nihil sciunt, nihάl euat. rare, sed debito modo spe nesciunt: rationes
alienas a reproposita, ct inanes asserentes. Hic enim sensus est verborum illorum riar γαρ χνες, οι δια m δοκειν ψιλο φου ει- να, κἀμοὶ, εἰ μηδὲν, λεγειν, αλα με 'ο-που πολaως λαν, νουM , λέγοντες οἰχ οπίους λογους τῆς Φαροργε ιτύας, κοέ κενου . Quae
ct sequentia a Scioppio perperam explicari clarum est ex hisce proximis verbis:
93쪽
δί άπα δευ Ha . Quae ita redduntur: Id vero faciunt, aliquando quidem ex inscitia, aliquando exsuperbia.Qtibis vinei contingit etiam expertos , er agendum idoneos ab hu, qui nec preditisunt, nec valent intelangentia architectonica, practica. --riuntur vero id, propter imperitiam. Non ergo Aristoteles, ut falso ait Scio pispius , hos qui multo studio, vel rerum ho-num 1 vsu Toliticam,aut aliam mentiam didicerunt, apae deusiae insimul at: sed Philosophici nominis aucupes, qui rationeSalienas & inanes proprijs ac solidis destituti, imperite aut arrogater accumulant ,& loquuntur cum tacendum estet , ut ex ipsis verbis perspicuum sit. Neq; dicit illos, ab istis disputando, sed ignorantia de arrogantia vinci , non rationibus nimi iarum, sed clamoribus . & iniquis ardetioianum eiusmodi, ipsisq; similium iudicijs: a quibus calumniam homines docti & periti, non ob suam, sed ipsorum a pardeusiam& imperitiam. Dequenter patiuntur. Quae enim ratio patitur hos , qui cum multo studio rerum hominumqς vsium coniunxerunt, ab illis reuera vinci, qui Aristotele te ite
94쪽
CA II. POLITICA Rum set Ie teste nec praediti sunt, nec valent intelligentia architectonica, aut practica: cum si vincerent, necesse foret alterutro illos valere ρ Non tanti est Scioppius, ut in ilia Iris gratiam credamus Aristotelem tam si Ahi& veritati contrarium esse; illud potius Aristoteli & veritati dabimus, ut eiusmodi interpretes imperitis, aut arrogantibus Philosophis accenseamuS.
uinis esse Qeriorem explicationem nus δε ν, quem ora ex libro g. politis. e. 7. MI II. de tripliciar fice, aperario, rchitecto,
Eque usior est explieatio eius loci,
quem exl. 3. Politi c. e 7. vet. o. aD sert. Vbi contendit ab Aristotele per Medieum Dμιουργον intelligi empiricum siue expertum in Medicina; π α α,εομένον vero eum esse , qui ex sena itis didicaris , quid in arte recte secusne ira tur , quid propriiam' ue homogeneum, quid hetero geneum , siue alienum quiue , licet nec inum, nec mentiam η-dendi habeat, Bouit tamen , quid male aut bene ab eo dicatur,
qui . inediσinam docet, vel de illa disserit. Verum Ssisppius repugnat inprimis S. D a Thois
95쪽
3a VINDI cIAR v M. LIB. . Romisis/ Thomae, qui Aristotelem, his verbis expli-S. Thoma. cat: Viserim dicit, quod ε Medicus triplixeΗ. Vnm quidem esE, qui non nouit artem, sed ordinata ab altys, aliqualiter scit applicare ad opus. Alius en artifex principalis, qui nauissimpliciter omnes caussas ct principia Medicina. Et tertius en expertus , qui aliqua nouit , sed non pliciter. Cum igitur dicimus Medicum iudicare de eo, quem fanat intelligimus de Medico secundo ct ter tio modo. Etsicut circa Medicinam ect conia siderare triplicem Medicum , scilicet practicum,scientem 2 expertum, sic circa omnes alias artes fere. Cum autem Scioppius Pae diam sitam post Λristotelem, autoritate
S. Thomae praecipue fulcire laboret, non debuit in ipso statim vestibulo ei repugna- Sale, is Sed Aristotelem eum s. Thoma aduei
re diui- sus hune Grammaticum sentire , recta ρ' ' quoq; diuisionis ratio ostendit. Cum enim perspicuum sit tria artificum genera a S. Thoma enumerata, in omnibus fere artibus spectari, si πεπαιδευμ ένον Aristoteles vocavit Analiticae peritum, &δημιουν γον. empiricum siue expertum et ergo omisit merum Operarium , quales sunt, qui sine
ulla arte, artificum iusia faciunt, ut funes
96쪽
CAP. II. POLIT I CAR vM. spirahendo,aut machinas applicando, in architectura, alijq; in alijs artibus. Non auiatem est mutila Aristotelis doctrina , ergo falsa est Scioppij interpr*tati .. Quod ulterius sequentia Aristotelis Rosessis
verba confirmamaum asserit nos tribue- ulterius ex re iudicium. de artibus non minils πη-- ωριας δευμένοις, quam edomW, siue scientia praeiaditis.. Vbi Aristoteles non debuit omittexe i γου , si ijdem iniqui experti. Nam Certum est expertos,de artibus& operibus artificiosis., non minus bene iudicareia, quam scientia pollentes ; quin etiam ex-Perto1 magis, quam eos , qui rationem sine experientia tenent, propositumsinem assequi videmus, teste ipso Aristotele I. mei. c. T.
Qui 8, Polit. c. 6, censet unum quid esse exi , qua fieri nequeunt, aut di ilia sunt, ut qui non participant, siue usu addiscant v
ra artu, bo ieorum iudic, fiamta Nec ergo Aristoteles ii . arte expertos ειμι πιι hic appellat, cum inter iudices artis non numeret:. nec riu & scientia deis istitutos, scientibus. aequat, cum ineXpertos iudices reiiciat, Quibus Analytica Scioppiana suffragari non potest.
Sicut enim argumenta ex locis comu
nibus ducta, neminem faciunt in viis geηςre ,ium Fien D 3 Periis
97쪽
s vi Nn I cIA Ru M. LIB. I. peritum , eum circa nullam certum subi ctum versentur, ut praeesare docet Aristo-steles I. Rhet. c. a. sub finem; ita praecepta Analytica, quae generatim solum iubent demonstratione3 facere proprias, non alien , ' & vetat de enere transire in gemo, nulla de particularibdis politicae, aliarumq; scien tiarum obiectis aut limitibus, recte sentiendi, aut iudicandi facultatem tribuunt nisi partieularis scientia aut experientia , quae rei supt propria aperiat. Quibus cognitis tum demum generales regulae recte disserendi , in unaquaq; materia adhibendae sunt. Quo uno argumento ex ipso Aristotele contra Aristotelem & veritatem, pugnare Scioppiu Onuincitu ..
Eque l. r. de partibus animalium e. I. Παδείαν aliter quam pro habitu eX- perimentali,& m παδευμενον pro expert ab Aristoteli sumi, eadem ratione colligi mus. Cum enim dicat mar δε-ένον possi iis
98쪽
iudicare per icaciter , quid recte aut nomo rectetra at is, qui disserit, nemo autem ex
solis generalibus principijs, recte iudicet de rebus partieularibus, uti dictum est: Non ergo Aristoteles peritiam cossiunium Praeceptorum Analyticae, sed habitum exis Perime talem Poediae nomine intelligit. Ei usimodi enim habitum praeter illum , qui scientia disitur, in qua uis faeultate & dis. Ciplina recte constitui, autoritate eiusdem Philosephi planum est. Nam I. mei. c. Ladicit experientiam scientia ac arti fere similem esse, sper experientiam scientiam ac Grtem hominibu3 prouenire; omnis ergo disiciplina his duobus habitibus, scientiae seu
artis,& experientiae nititur ac perficitur. Neq; opus est addere tertium pro meriS Oo Petrarin, nam cum hi non ex arte sua, sed aliena artificiose operentur, artifices qui- dem aliquo modo, non autem ullo habitu ad artem spectante praediti dicuntur Et si vero Aristoteles i. I. de part .ani mal. methodum illam probet & eligat , qua a generalioribus adi speciali ora fit Drostressu sinu quam tamen euincet Scio pia E m emptus, hanc methodi rationem Poediam .d rodiam eo appellari. Sed figit Alistoteles tracta cison Pectionis si e term os mathodicos, eo qne iat,
99쪽
VrNDICIARvM. LIB. I. ad faciliorem intelligentiam accomm dat, ut tanto facilius is, qui expertus est,de dicendri iudicarc possit. Cum ad haec doctrina de partibus animalium , ex eorundem diligenti notitia, inspectione, sectione multisq; adeo demeris fere experimen iis dependeat : euidens est Aristotelet Poediam, quam facultatem recte iudicandide doctrina aliqua interpretatur, non nisi expertis attribuere; nec Analyticos Scio p-pianos, nulli praeterea scientia aut experrientia praeditos, melius de talibus, quam coecos de coloribus iudicare . Optimus deniq; verborum suorum interpres est ipse Aristoteles, qui vocis deri- Uationem secutus. , puerorum quidem educationem seu disciplinam πα δώ-eonque educare seu instituere, παιδευειν pacsim, praecipue l. 8. Polit. vocat. Cum
vero, de adultis eas voces usurpat, experientiam siue usum nouingongrue intelligit: nam ut pueri educatione, sic adultiores rerum experientia instituuntur. Emmplum clarum est I. Ethic. c. s. ubi haec ha
100쪽
CAP. II. POLIT ICAR v M., ouit, do i id recte iudieat , eorum s ea boni iudex: singularum quidem rerum , qui ima singulis, simpliciter, qui in omnibus en ex
βίον σαάξεων. Id est, Quare Folitica novi, st idoneus auditor iuuenti; inexpertus erim g actionum humana vita , non Analytiis Orum , quibus iuuenes in Logica imbuistin tur. Cum ergo. Aristoteles ideo reijciat iuuenem a.Politica, quod non sit z rouis., huiusq; caussam assag tinexperientiam, necesse est metrix hυμενον hic qum diei, qui rerum actionumq; humanarum experientiam habet. Vnde colligo. Poeriam quoq; initio l. I. cla partibus antis malium pro habitu , seu notitia expertia mentali accipi, debere; eo Otiam argN-mento , quod vita.I. Ethic. c. 3. ita ιχ hἰς quosdam dicit de omnibus recte iudicare, quosdam de certo genere. Analyticus autem de omnibus quidem generatim redieiudicat, non item in particulari: nisi particularem scientiam aut experientiam haheat. Non ergo ille ad mentem Aristo-