장음표시 사용
111쪽
teri oportere . de Tyrannidis turpitudine non in Politica , ed in Ethica tractari debere. Anima Pran vis, aut salute anima non esse subiectu Politica, sed Toeologia. Opinione, seu famam pisparti conseruare imperium, si cui pietas seruar animiam: ac propterea b Acut an acroasi T h ologica Princeps , ut an mam seruet, subetu esse vere pius item in Potitiea Schola . ut sarum seruet, doceri
existimara pium. Imperium siue amore , piaue reuerentia, aut reflectu stabiliri: in autem non es lai virtute sed opinione virtutis ;sicut e diuerso odium ct contemptum non essici vitiis, sed opinione vitiorum. Fas a guendum politicum, si dicat principatum maxime cominunem, ct plerisLPrincipum accommodatam., rigida iuro ct aqui ac dei conseruanda religione conservari. Quorum omnium falsitatem. & noxiam fallaciam, ex nostris hisce vindiciis cognoiacere licebit
Esse noe primum Pseudop Biae fundamentum ;sed Aristortam clare aduerser .
E Si vero hoc primum omnis pseudoia
politiae fundamentum , Rationem a
Status bonis externis, sive Imperij stabili-E 3 tat
112쪽
o VINDICIAR v xl. LIB. Ltate potentia, gloria, opibus circumscribere : animi bona in virtutibus sita auci negligere, aut eXcludere, tanquam a Politicis rationibus & arte imperandi aliena. Hinc utile ab honesto diuellunt, multa enim bonis externis parandis, conseruaudisq; conducunt, quae cum honestate pugnant λ qua opinione nullam pestem maiorem in vitam hominum inuasi se cum Panaetio sensit Cicero lib. 3.. de ossici js. In
de manat pestilens illa distinctio quam si
non verbIS, Te certe magna pars imperantium profitetur: dum aliqua non quidem Christiane & Theologice, attamen Politiace fieri posse ac debere existimant, quia conseruando statui conducunt, quidquid reclamet Theologica&Christiana doctri. na ; cui Scioppius in Curia Politica nec Iocum, nec suffiagium permittit. Necessa rium igitur est , etsi id alterius maiorisq; operae foret, verum Politicae finem, paucis Leetori explicare: ut rei cardo, & Scio p-
iij apaede usia, ac quae deinceps dicenda sunt, possint intelligi. Repugnat hoc Pseudopolitiae infelix
Principium autoritati & rationi, siue o, turae, siue fidei& gratiae lumen sequamur.
Autoritaten ,Aristotelis in prima acie sta-
113쪽
CAP. III. Po2ITIC ARVM. II tuo, ea enim, ad bonos scriptores calum ianiandos abutitur Scioppius, eiusq; patrocinium simulat, ut adeo illam repudiaret non possit. Aristoteles igitur I. Ethic ς- δη -υDiales probat Summum bonum esse Politicae fi- .vj--.nem. Illud autem non consistere in bonis externiS , Ostendit c. s. p. 8 I o. ubi Beatitudinem in actionibus virtutis collocat,
. ei ι bona externa pro instrumentis assig-DRt. Vndec. I s. Videtur ait, vere Politieus huic virtuti scilicet, maximam ope ram impendere: udet enim ciues bonos esscere , t Ams obseruantes. Similia habet l. 1O.c 60. 8. y. &l. I. Magnoruta mora in
Neq; aliud docet in Politicis. Nam l. I.
C. I. asserit communitatem ciuilem spe- ctare bonum praecipuum. Ibi d. c. s. quae Ciuitas vere, non nomine tenus appelle
lux, de virtute in primis debere esse solli- citam. Et: Ciuitatem non esse Societatem loci, nec belli, nec commerciorum , sed recte vivendi. Et: finem ciuitatis esse beate vivere. Et: Societatem ciuilem non e L se conuiuendi, sed honestarum actionum gratia, in quibus beatjtudinem constituiti. I. & IO. Ethic. Sicl. 7. c. I. docet Bona externa,diuitias , potentiam , famam esse
114쪽
E VINDI cIAR v M. LIB.Linstrumenta,&ad bona animi, tanquam finem referri debere.Ibid c. a. probat felicitatem ei uitatis non consistere in dominando alijs. Et, c. I . addit nec in arte mi
litari de victoria, stam ess Ex quibus alijsq; similibus to eis, mani-kstu est Aristotelem finem Politicae non .eon si ituisse in bonis externis,sed in Societate beate vivendi, id est secundum regulam rectae rationis, seu virtutis: neq; pec . αυταρκει- intellexisse primario sufficientiam siue copiam rerum ad vitam corporiris necessariarum, sed ipsas virtutis acti Ones; in quibus tum singulorum hominum, tum Reipublieae beatitudinem sitam esse censuit. Summum enim bonum esse aliquid per se sufficiens , siue δυταρκες docet I. Ethic. c. 7. etsi tum ibi, tum alibi bonorum externorum adiumenta illi adiungat. Neq; alia autoritate nunc nobis opus est; sequuntur enim silmmum istum Naturalis. veritatis Magistrum ornnes, quibus veritas & virtus cordi est. Sed iam rationis lucem adhibeamus, eamq; prius,quam naturaAum alteram diuiniorem, quam fides aeeendi .
115쪽
FIoemPoliticae proprium ac praecipu
um esse vitam socialem rectae rationidi virtuti congruam , Natura, quae hominem animal sociale siue Politicum fecit , claris argumentis docet . I. Cuiusque rei. finis est bonum ipsius praecipuum ac proprium, ad hoc enim re-.liqua referuntur. Societatis auxςm hum sataria, manae quam considerat & dirigit Politica, hisMis..praecipuu ac propriam bonu est, rita So- ρνopriam cialis ordinata secundum recta rationem sonum&virtute, choc enim diserimine Socie- - , μή hiate belloru, eorumm homina, qui bel hiaturitu vivunt,discernitur, ergo hic est finis Politicae praecipuus. Reliqua aute, ut Impexij potentia, gloriaciabilitas,opes de
reru omni affluentia,instrumenta sunt Madminicula virtutum,quae humanaeS ei tatis mi propriae. Hac enim animi gratia expeti apta fiunt, ct oportet omnφs expete re, qui recte sapiunt non autem illorum graistia animum, ait Aristoteles 7. Politic. c. I.
II. Is est finis cuiusque rei, quo obtent L s . bene
116쪽
VINBI cI4RvM. . LIB.I. bene habet, nec male habere potest. Atqui bonis omnibus externis suppetenti bus Respublica aut Imperium, nisi viri saccedat, bene non habet: sed viiijs sceleribusque faedata nium ma sicet potentia,
gloria, opulentia, male habet, tantoque peius, quanto maior est harum rerum e cessus. Ergo humanae Societatis., S: Politicae facultatis finis, non est bonorum externorum copia. Ideoque florentissima licet potentissimaque Barbarorum, Turcarum, & quorum uis Tyrannorum imperia, vituperamus ac deploramus: quia bonorum eiusmodi putamina, de exanime veluti corpus sectantes, status Politici nucleum & animam, justitiam diis
co aliasque virtutes, aut negligunt, aut
III. Is est finis politicae,' quem lex naturae mentibus nostris insita, & pro So cietate hominum potissimum lata respicit. Haec autem non praecipit Imperium suum augere, alienum minuere, neque potentiam, dropes immodice cumulare Sed alijs facere, quod sibi quis fieri velIcta, non facere quae sibi feri. nolit, neminem 1aedere, sua cuique tribuere & reddere , non eripere; quae virtutis, Iustitiae praeter ι rimis
117쪽
CAP. III. POLITI c A RVM.' , tim actiones sunt. Ergo illis sinis politicae continetur, non bonis externit, quae natura voluit esse adiumenta virtutis,non
impedimenta. Eundem finem prae oculis habuerunt, quicunq; legibus bonis Remis publicam aliquam laudabilom fundarunt. Vnde Aristoteles 3. Ethic. c. I. docet Iustitia legali, quae leges obseruat, omnes virtutes contineri, quia legibus omnes Virtutes praecipiuntur, & omnia vitia prohibentur. Cuius ea ratio reddi potest, quod pleraeque virtutes, aut p stantissimae, ut justitia, fortitudo, liberalitas, Caritas siue Amicitia,ad vitam socialem referantur, in eaque exerceantur; earum ergo cura ac ciisciplina, proposita esse praecipue debet Politicae ac Politico. IV. Eandem esse felicitatem,siue eundem finem singulorum hominum, & esuitatis siue Reipublicae omnes consentiunt teste Aristotele 7. Polit. c. a. sed manis stum est felicitatem ac finem singulorum hominum consistere in virtute, non in bonis externis, ergo neque felicitas & finis Societatis humanae siue Reipublicae eonsistit in istis, sed in virtute, eiusque actionibus. Neque refert plerosque ho
mines & plerasque Respublicas ac impe
118쪽
tuboce. Urun Ie Iallv M. LIB. Lria, virtutem post gloriam, opulentis m, potentiam collocare, & in se a haec aest ima. re. Non enim is finis naturae congruit , quem sibi plerique praefigunt, sed quem praefigere deberent. Quare in ilia, qui δε eunkum naturam se habent considerare oportet, quid natura conueniat: non in iis, qui corrupti sunt, ait magnus Aristoteles i. poliri c. I. 3. R.
rea, ad ne osmum asterna Reatuudinis refert.
AD eundem finem bene vivendi, Fides.
vera Politicos ducit, tum ijsilem rationibus altiori lumine collustratis, tum validioribus magisque proprijs argumen
I. Fides, Christiana docet persectam
felicitatem nonin hac vita mortali, sed altera, eaque aeterna obtineri: ubi regnum paratum sibi a eonstitutione mundi teste Christo Matth. a s. v. 34. accipient repossidebuna. qui illud obseruatione praecepto rum Da i, & virtutum exercitio, merue runt. Haec felicitas, haec vita aeterna, ideoque vere beatae est finis ultimus vitae
119쪽
mortalis, & singuhs hominibus, priuatim, & omnibus communiter propositus. Ad eam ergo Atinendam referri necesse est tum priuatam vivendi rationem a sinisgulis, tum publicam in Republica ab omisnibus , & maxime a Principibus, ijsque, qui in im perio lunt. Ne Societas humana, quam ad beatitudinem facilius assequendam D E v s insiluit, 'fiat salutis impedimentum, & exiiij occasio. Perspicuum autem est non potentia, nec gloria, nec opibus.&vitae huius eom, 2 modis, lad mandatorum Dat obseruatio
ne quae actibus virtutum continetur, aeriternam salutem ac fel initarem parari, juxta illud : si mis ad vitam ingredi, serua mandata. Matth. I P. v. II. Virtus igitur, huius vitae finis est, tum publice, tum priuatim, per qua peruenitur ad vitam beatam quae est finis ultimus & non habet is , finem. Huic fini congruere oportet, Veram Politicum & Politicam e ac in eius obsequium redigi, quidquid potentiae, gloriae. & cuiuscunque terrenae felicitatis,
- s. Imperia. principatus, Respublic33 1 . iis peculiari ratione a DEo prouenire dc di- ρ eQ-ipensari bacrae literae affirmant. Sap. f. F. a Deo.
120쪽
Σ. Ω 4. e udite ergo reges, intestigite, discite iudices finium terra, ctc. qu omam data est a Domino potest vobis, 2 virtus ab
altissimo. Dan. a. U. a I. Et Vse mutat tempora, ct aetates, transfert regna, aeque constituit. Idem Daniel e. q. v. a 2. Regi Nabuchodonosor ait: Eiicient te ab hominiabus, Θ eum bestis feriss erit habitatio tua, oenum ut bos comedes, septem qμofi em-ννυε m tabuntur suster te: doneescias, quod dominetur excelsus super regnum hominum, cuicuns voluerit, det illud, quae repetit ibid. v. 23. &c. s. v. a I. Adstipulatu . Doctor Gentium ad Rom. I3. v. I. iubens omnem animam potestatibus subbmioribus
subditam esse, non est enim pote 3 nisi a
Vnde si e colligo. omnes potestates aDEo ordinatae sunt teste S. Paulo, ergo ipsarum finis praecipuus non sunt bona externa, sed gubernatio legi diuinae & virtuti congrua; alioqui a DEo ordinatae non essent. Repugnat enim sapientiae de bonitati diuinae, bonum maius ordinare ad minus. leges nimirum suas, & cura virtutis ad imperij potentia, gloria, opes. Cum ista illis seruire conueniat, semper enim δε- terim melioris ea gratia, ait sapientissimus Atystoteles 7.Polit. c.I4. Cum