장음표시 사용
161쪽
Capy V. POLITIcARum 1 Is Ethicae & politicae. Sicut autem Ethica,ita di Politi ea distingui potest in Regularemiaec Exemplarem, aliaque membra Scio pispiana. Quare Scioppius nolens volens, Probat esse proprium politicae, quod statuerat probare esse alienum. II. Argumentum Moralium Aristote- Argiamen iis non recte recenset. Nusquam disputat tum Morari ille de numero virtutun, nec prolixe de Carundem connexione. Singulas virtu- res accurate explicat, earumque plures Vna cum continentia, in modera an dis reis
Primendisque animi passionibus versariCstendit l. 3. . dc 6. De amicitia & amicorum ossicijs acgeneribus, duobus libris 2. &9. diuine disputat: ut caussa nulla sit, cur ista potius Ciceroni tribuantUI , quam Aristoteli , Quo minor est, quisquis maximus ea hominum, qui natura duce , de Moralibus scripserunt. III. Incongrue ossicium externum his vocat, quod Deum & homine S specta . ex mum An enim id eo externum est, quia Deus & non reqhomines extra nos sunt 3 Atqui diligendo e P
Deum ex toto corde, ex tota anima, s omnibiti viribuι, ct proximum sicut nos ipsos, ossicium istud implemus; quid autem magis internum est homini, quam amor, &
162쪽
quidquid in corde & anima peragitur,&quam ipse Deus Sed diuitiae quoque &
pericula extra hominem sunt, neque tamen ossicium externum esse putat Scio p- pius, cupiditatem in illis, timorem in istis moderari. Non ergo externum est, quod intus est: et si id, quo refertur, foris sit. l , . Diuisionem osticit in medium tDperfectum, non ad mentem Ciceronis, ex cuius i. i. de Oisc ijs desiumpta est, explicat Perfectum autem ait Cicero, officium, rectum ops nor vocemus. quod Graeci κατομω- αα , hoc autem commune, quod θ καθηκον vocant. A que easic definiunt, ut rectum
quod sis, id perfctum ossicium esse dicant
medium autem usicium, id esse dicant. quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Nulla hic heroicae virtutis me utio est, po test autem aliquid esse rectum & perfectu etsi non sit a virtute Heroica, quae reS magnas & arduas gerit. dc ab Aristotele 7. Ethic. c. I diurna dicitur, quod ex hominibus veluti Deos efficiat. Equidem virtutes Christianae, cum diuinum aliquid habeant , heroicae dici pos .
sunt: sed non solent, nisi cum ardua quaedam & magna aguntur, aut sustinentur . Ita S. August. l. I o. de civit. Dei c. a I. cen-
163쪽
CAP. V. POL TIeAav M. Id suit Martyres appellari posse Christianorum Heroes, si profano nomine uti velinita . Kατο:Θωμοι ergo a Cicerone id in-
intelligitur, ut ipse latis explicat initio libras. de offici js, quod omnes honestatis numeros implet, & omni vitio vacat ;-Θήυν autem, quod benefactum probabili ratione p itatur, etsi aliquid sinittriauectus, aut viiij adiunctum habeat, Cum iaque ibi en ne iit hominibus, aliquid viiij.
aut culpae virtutum actionibus aspergelse, recte eiusmodi officium commune appellatur, defaecatae enim, & purae putae Viri tum actiones, admodum rarae
Neque sane apud Gentiles vlla perfecti ossicit regula inuenitur, quod Deo Vs Ue-quaq; placeat , cui fluo Fide impossibile est Placere. Ea cum Epictetus quoque & Seneca caruerint, male illos excipit Scio p- pius. Si de virtutibus moralibus, 'date nus sine vera fide haberi & exerceri posia sunt, praeclarius scripserunt. longe ea ipsa in re non quidem Grammaticorum , ad Theologorum aliorumq; sapientum iudi cio, ab Aristotele silperantur . U. Aristoteli quoque & sensui communi repugnat, cum Virtutum ac Vitiorum characteres siue notas & signa , quae
164쪽
H2 VINDICIARUM. LI v. Lexactionibus fere desumuntur, Exempla vocat, & Ethicae Σxemplari adscribit rExemplum enim iuxta Aristotelem χ. Rethorie. e. zo. singulare ali id ex uno, aut perpaucissimilib- confirmat ; quae autem toti alicui generi, siue speeiei conueniunt, non de uno , sed de omnibus singularibus fidem faciunt; neq; inter exempla, sed pr
sviais, VI. Suum in Ethicis iudicium suspeia Fab. u. ctum reddit, cum Ethicae fabularis, quae fi- σα ἀεινα - ctis exemplis hominum actiones dirigit , Hiau ri, Magistros & veluti corypheos producit, Apuleium, Heliodorum, Boccacium, reiarum verborumq; obse nitate Jcnoxijs illecebris infames; qui si de bonis moribus aliqua afferunt, tanti esse non possunt, ut . ex fimeto colligantur: cum aliunde sincera , & nullis sordibus inquinata eademia, multoq; plura petere liceat. Atque talia, sunt specimina, quae Scioppius edidit, Vt credamus licet iniurato, non esse magis Ethicae, quam Logicae peritum; quod ma eis deinceps apparebit α
165쪽
proprium,&a Politica alienum quod Cen- ς πυπιεμ ores isti a Politicis tractari postulant. Nam de . - ne terrere hominum animos ab affectanda vel tu- a Mnda Tyranuide, ad Partem Ethicae Pareneti- ἔμπιμε. Cam , seu praeceptiuam pertinet: Tyrannidia vero turpitudinem deseriber ad partem Dogmaticam , cuius est de honesto&Turpi dispu-zare, quae Sut forma, ac velut anima virtutis Scviiij. Cum enim v. g. uterque in alienanda re familiari versetur, Liberalis & Prodigus, sicut vicissim in eadem non alienanda, seu qu renda aut retineo da, Frugalis &Αuarus: honestas diturpitudo facit, ut Liberalitas sit virtus, Proiadigentia siue Effusio vitium , virtus etiam sit Frugalitas seu Parsimonia, vitium vero auaritia. Nam Liberalis alienat,quoniam honestum
est alienare , turpe vero retinere. Prodigus contra alienat, ubi turpe est alienare,honestum vero retinere. Avarus contra, seu sordidus re-
tinet etiam, ubi dare honestam est, turξe vero retinersi.
ARistotelis Ethicam a Politiea non dia A ε με stinguit,tanquam scien tiam totalem, sed partem Politicae facit. Neque hactenus h,am, 2 reperistientiam moralem,Ethitae nomine is nab
166쪽
ra VINDI cIAR M. LIB. I. ab ipso appellatam. Politica ex mente ipsius totam philosophiam moralem complectitur. Hinc initio Ethicorum ad Nicomachum , nulla alterius scientiae mentione facta Politicam se tractare profitetur,eique cap .hpro obiecto stimmum bonum, siue finem ultimum assignat, reliquas vero scientias ei sub ij cit tanquam Principali ae architectonicae ; Vbi enumeratis. praecipuis icient ijs Ethicam non tacuisset, si aliam ignouisset extra Politicam. Cuius partem l . Io. c. s. dominam quoque deserendis legibus & Republica, libris politi- eoru comprethensam facit. Et de ea ibidem non ut de noua scientia, sed eius, quam ira: libris Ethieorum tradidit, parte praefatur. Idem manifestum est, ex tribus vivendi generibus, quae assignati. Et hic. c.3d Ni-
m. c. . & l. I. Eudem C. I &capo. ita explicat : Cum ad vitam beatam L ordinata
At tria, qua prius dicta sunt, velut potissima
bona, Virtus, ct Sapientia, s olupta et viadem in treu esse vitra, quas cuntiti Fui compo-tti degere eligunt obticam.'Philosophiam, Voluptuariam Ex his Phalosophω ev tit
sapientiam ct contemplationem veritatis , Politiem actionas hausas, ha enim sunt . qua a virtute proueniunt veluptuarius veri
167쪽
CAP. v. POLITICARUM. tas νὴ voluptates eorporis. Non solum ergo Artis stotelis sententia , virtus eiusq; actioneSad Politicam & Politicos, verum etiam ad nulIam aliam facultatem pertinent: ideoque nullum aliud vivendi genus virtuti ausgnauit, quam Politicum . Quod ipsum luce meridiana clarius eluiscet ex principio lib. I. Magnorum Moralium cap. I. Quia inquit. constituimus aiaxere de moribuι, primum considerandum est, cuiusnam facultatis pars,sit mos. Vi igitur
breuiter dicam, videtur non alterius, quam
Politica pars esse. Non enim potest in Politia τὼ quidquam effici, nisi quis qualis sit: qua
lem autem dico probum. Probum vero esse, es virtutes habere, oportet igitur eum, qui Politicageret, moribus probum esse. Qua pars est uti videtur. s principium Potitica Tractario de moribus. Notam v r. appellarionem recte videtur habere, hac tractatio non moralem seu Ethicam.sed Politicam
Secundum Aristotelem igitur, nulla alia est philosophia moralis, quam Politica, ad quam vulgo dicta Ethica se habet, sicu doctrina de terminis simplicibus & Enuntiatione ad Logi eam; & sicut Analytica siue doctrina de Syllogismo & demonstratione, cst pars Principalis Logicae, ita
168쪽
doctrina de legibus & Republica est prin
cipalis pars politicae, eiusque nomen veluiati per Antonomasiam retine G. Vnde contra Scioppium concludo.
Quod pertinet ad partem scientiae, id a scientia alienum non est; sed deterrere hominnm animos, ab assectanda vel tuenda Tyrannide, eiusque turpitudinem describere proprium est Ethicae, teste Sciopia pio, eaque est pars Politicae, autore Artiastotele; ergo non est alienum a Politica, sicut non est alienum a Logica, quod tra ctatur in libris Perihermenias. Imo Aristoteles ita Ethicam putat pertinere ad Politicam, ut illam appellatione Politicae eompraehendi velit . Cuius sententiae duplicem caussam,idetur praecipue habuine. unam quia homo natura est animal ciuile, ut docet l. r. polit. c. a. & alibi saepe; unde consequens est mores humanos de plerasque virtutes ad Societatem ciuilem referri, in eaque exerceri & perfici. Alteram, quia sine legibus di Republica, mores ad virtutem non facile formari, neque vitia coerceri possunt, ut tradit l. I O. Ethic. c. s.
169쪽
CAI'. V. POLIT ICARUM, Iarg. VII.
Ostendi non esse alienum a politica,
quod alienum cum Pseudopoliticis credit Scioppius, si ea iuxta mentem Aristotelis sumatur pro scientia integra, complectente duas precipue partes: unam de vita priuata, qua etiam Oeconomicam compraehendo. cum nec ipsa limites priuatos secundum se egrediatur', alteram de legibus &Republica. Nunc idem de eadem demonstrabo, ut vulgo distinguitur ab Ethica, siue sint plures scienviae totales, siue quod mihi verisimilius est unius scientiae partes, Philosophiae inquam MO- ratis: quam eandem esse cum Politica sapienter ac vere Aristoteles censuit. Cuius de Politicis sensum ac verba, utinam nostra aetas denuo tandem amplectatur s Sed pergo. I. Politica, prout est specia Iis facultas constituendi, conseruandi de gerendi Rempublicam, est vera ars dc scientia pra- istica, eaque praestantissima; ergo propriu
ipsi est ubiosae Reipublicae turpitudine &
170쪽
defectus ostendere. Cum enim ars sit re- Eta ratio operis alicuius efficiendi, sequitur malum artificium non esse opus artis, sed contra artem, ut docet S. Thorm I. 2. q. 7. a. 3. ad I. adeoque non posse alite de eo tractari. quam ut vitetur aut corrigatur, neque enim aliter est obiectum aliatis. Respublica autem vitiosa, est malum artificium, ergo artis politicae proprium est tractare de illius malitia , & iecessu a Regulis verae Politiae, in quo sita est ipsius turpitudo. II. Pollitea vel est ipsa philosophia moralis, ut loquitur ac sentit Aristoteles, vel
certe, ut omne S fatentur, pars eius altera.
Quae dirigit mores humanos in ordine ad bonum commune, sicut Ethica ad bonum uniuscuiusq; , quamuis id ipsum ad bonum commune referri debeat. ut enim l 8. Polliti c. c. t. praeesare ait Aristotcles, Nequaquam oportet existimare aliquem ciuiumGt esse sui fU- , sed omno eluitatis; pars enim
qui , en riuitatis. Cnea autem cuiumis partis, natura seuare icere delet ad curam Z totius. Ergo sicut considerare turpitudi- e. d. n*m genera tin & in vitiis priuatis Et hi raro cae , ita considerare in Republica vitiosarie puboca. proprium est Politicae , adeo luidem, Ut 3 . id