장음표시 사용
181쪽
Fore M ausem superuncuum ει et νεργον suerit scientiam hanc autoritatibus itabilire, cum perspicue Spiritus S. afirmet Eccles 33
e senum contra senum.. Igitur Metaphysicae doctrinae consentaneum est, virtutem inter duo Itia nequaquam este positam. Aliter duo ei vitia essent contraria , cum semper. Virtus & viis tium sint contraria..so elem ιο Eιhisa visui re e usdem , omn/Mmas Theslogorum o Philosophor um sententia,sisturem sis meάiscritate inter
EX eodem errore hic medioeritatem virtutis ad Logicam vel Metaphysicam reijcit , quo supra contraria eodem reiecit. Est quidem principium Metaphysicum: in omni re contiaeua , s qua partes habet ,plus S minm, ct aquais raperiri. id-
182쪽
CAP. V. POLITICAR M. I tque secundum rem, vel quoad nos; AEqua- . te vero esse medium inter excessum s defectum. Vtrum vero in medio, siue mediO- ἡγώ, eritate virtus consistat, Ethici est conside. Αγώ -- rare , cuius obiectum est virtus. Ideoq; ρertiaee, Aristoteles ex illo principio id probati. a. -rsstreis Ethic. c. 6. eiusque libri magnam partem insumit in demonstranda generatim virtutis mediocritate, vitiorum vero exce
sis atq; defectu; quod singillatim libris sequentibus facit. Vnde alienum ab Ethico instituto id dici non potest, nisi Aristotelem in maxima librorum Ethicorum parte, aliena tractasse ingratiam Grammatiis ei credere velimus.
Cuius probatio imperitiae , & erroris
plurimum continet. Primo quidem, quia negat virtutem inter duo vitia esse posi Θμο--xam, dc duo vitia ei esse contraria. Ouod V X' . repugnat automati & rationa. Nam Ari- ω noni. stoteles i. c. Virtutem definit esse habitum, Aristoto squo eligimus mediocritatem quoad nos, a in conre ratione determinatam, prout prudens de 'rerminauerit. e sediocritas vero ait, inter
duo vitia consistit, unum quidem in excessu, alterum in defectu situm. Quod pluribus . argumentis ibi probat , & de singulis virtutibus moralibus cap. I. asserit , denique
183쪽
v INBIc IARvM. LIB. l. in explieatione earum praecipue l. 3.&4. Ethie. accurate demonstrat . s. N. Quem sequitur S. Thomas ibidem ilia
Commentario, & I. a. q. ga. a. I. ubi Id confirmat ex eo , quia mensura & regula actionum humanarum est recta ratio. B num autem ait, cuiuslibet mensuratis reia
gulati consistit in hoc, quod conformetur sua regula: sicut bonum in artificiatu ere , viseri quatur regulam artis. Malum autem Perconsequens in huiuImodi est per hoc, quod aliquid discordata sua regula , vel men-H. Quod quidem contingit vel per hoc, quod superexcedit mensuram, vel per hoc, quod dolait ab ea. Sicut mansese apparet in omnibus regulatis ct mensiuratis ; ct ideo Patet, quod bonum virtutis moralis consistia in adaquatione ad mensuram rationis. Maiat nissum est autem, quod inter excessum Odefectum medium est aqualitas, siue conformitas. Vbde manifeste apparet, quod vi tus moralis in medio consistit. A qua certi sima Philosophorum Theologorumq; d Orina, qui dissentiat, praeter hunc Grammaticum,noui neminem: cuius volusianas chartas, tam apertet veritati ogganientes, ramdiu toleratai ruisse mirum est.
184쪽
um non esse plurum conerariam, eodem - ν ectu, perfecte
Eque ullius momenti est, quod ex Α-ristotele&alijs, ipsisq; adeo sacrii pia A
literis affert, uni non esse nisi Unum coni contrariarium. Id enim vel eodem dumtaxat respem diuexsor ictu verum est , ita ut diuerso respectu ei-θε . - dem plura contraria esse possint: virtuti nimirum duo vitia, unum respectu excensus, alterum respectu defeetias; ut significat S. Tho m. m. q. 7 I.a. I ad. I.
Vel quod menti Λristotelis non minus Gum non conforme est,accipi debet de solis contra si' ipe rijs perfectis, ut ex eodem loco perspicue
colligitur. Cum autem aIt, i. c. t. I . muti ι- tipliciter dicantur contraria ,sic ea sequitur, stotelem.
quod perfectum en, Aut in competit esse contraria. His autem positis manifestum . est, quod non contingit uni plura contraria. esse: neque enim ultimo viserim es aliquid, neque unim distantispis sunt, quam duo extrema. Et uniuersim, si contrarietineadisserentia, dissereutia autem duorum en,
ergo O ipsa perfecta. Sed necesse est etiam
alii desinitiones contrariorum veras esse.
Quibus verbis significat id quod diei uest, solis contrarijs persectis, qua sub eoden
185쪽
Ha rese dem genere plurimum distant conuenire. συν--- Praeter quae,alia contraria, siue alias con-μ trariorum differentilis, enumerat tum ibi o dem, tum lib. s. mei. mo. t. I s. ubi ai .
contraria diei ct ea, quaesimul eidem ines non possunt, cum geuere disserant; ct qua plurimum disserunt ex i', qua sunt eiusdem generis; ct qua pluvimum disserunt in eoisdem subiecto ι ct qua plurimum disserunt ex iis, qua sub eandem potentiam cadunt; ct
quorum disserentia esu maxima , aut simpliciter, aut secundumgensia, aut secundum speciem . misi εὐο- Etsi vero duo vitia non plurimum diis μνώμην stent a virtute sub eodem genere, recte ta 'r Mi men ei dicuntur contraria alijs modis Iquia in ratione boni dc mali genus uommune non habent, neque eidem inesse
simul possunt. Ideoque Aristoteles 2. E hic. c. 8. & sype alibi asserit, Habiim emiremos , ct medio habitui, ct ibi contrarisses, ct medium extremis ------ asis extremorum inter se , quam meis Medis repugnantiam , longius enim a se mutuo ,
quam a medio distant. Ila categoriis de oppositis docet , α Mala quidem Gisonum esse contrarium , ct malum. DefeeIus
186쪽
, . Cuius rationem pulchram affert a. Et- hic. c. 6. Peccare ait, m Itis modi1 matum c Misisti, Unim, ut Othagorei existimabadit infinia piaris stria i , rum,bonum sinitum est, recte autem agere, ς-ν- .i non nisi uno modo ontingit. Quare istud
i diis, hoe BFcile est: quippe oe is sevo aberi rare facile est, illum tangere dissicile. Ideo
s excessu defectus νhθ est, mediocrum virisi tutis. Quae conuincunt Λristotelem coni stanter sensisse, VirtMtem esse in medio duorum vitiorum, eaque virtuti estis veret Contraria, etsi non habeant omnimodami & perfectissimam cuntrarietatem , qua i lem describit, Io. mei. Neque aliter inta; tam clara rectae rationis luee, sentire lictiti aduersius quam dum loquitur Scioppius, , quod actum est,& quod iniquum agi .. g. XVI. ins S UP γ ET I AE. κυια in des usita, eum non stat raro idem, non esse ψιrant btis contraria, ni- Aper accidens,popter os ecta inter se e gnantia.
DEiαde ex Dialectica discimns, eontraria,
ut & reliqua Opposita , dici secundum. Idem, ad idem, & eodem tempore ac loco, cui Consequens est, vitia illa, quae vulgo desectus Perhibentur virtutum. nequaquam este Virti - . E ribus
187쪽
tibiis contraria, cum secundum idena ias nimie diei, satis constet. Exempli caussi', Avaritia non est desectus, neque oppositum Liberalitatis, quoniam reuera non circa idem intennui 1, se ormiae, ut sic dicam, obiectum versantur Nam sormale & internum Liberalitatis obi ctum, est alienare rem familiarem, Avaritiae vero non alienare, sed retinere. Formale FO-co, ut habitus istos circa rem familiarem materialiter tantum occupari lignis cena, & sormam vel formalitatem habitus, ab obiecti sor- .enalitate secerno. EX euentu tamen, seu per accidens Liberalitas, & Auaritia contraria dici possitnt,quoni ipsa eorum obiecta, alienare & non alienare inter se pugnant. Sed eodem modo per accidens vitium in medio duarum virtutum spectatur, velut alterius nimiu, siue excessias, a licitas parum, seu defectuis Nam auaritia inter Libet rasitatem, & Parcimoniam media est, & a mogo quidem Liberalitatis deficit, Parcimoniae vero modum superat, Sic effusio in earundem virtutum medio collocatur, velut Liberalitatis excessus, & defectus Parcimoniae. I MIT
Vitia tam quae indefectu, quam quae
in excessii consistiant, virtutibus esse contraria, atque adeo Auaritiam esse de-
188쪽
CAp. V. POLIT Ie Aa v M. IAIRetium & oppositum Liberalitatis, ostendi ius docuissse Aristotelem & S. Thoma,
in quorum sententiam clarae veritatis argumentis persuasi , animis pedibusque eunt Philosophi omnes atque Theologi, ut indignum sit quenquam contra disierentem audire, aut rem certam inqua: ctionem vocare. Sed iuuat errores Gramismatici, & inscitiam , etiam in hac eius Probatione aperire ii Negat Avaritiam esse contrariam Liberalitati, quod obiectum formale illivi sit
non alienare, istim alienare, contraria autem dicantur secundum idem. Facit'sane In quo Scipppius, ut intelligendo nihil intelligat. ρonuntur Dicuntur opposita contraria secundum , 'ν raria idem, & ad idem ; illud autem in quo opia '' p*nuntur,nec debet, nec potest esse idem. .: Sic album &nigrum dicuntur contraria, respectu eiusdem silbiecti, in quo simul ense non possitnt: ipsa autem eorum esseniatia, ratione cuius non possunt esse simul, necessario diuersa . Simili ergo ratione Avaritia & Liberalitas habent idem genere obiectum, diui-fitias seu pecunias earumque usum, no item speete: nam illa moderate dat de ac-- cipit, ista dando deficit, accipiendo exce- Iu Κ 1 i dit,
189쪽
I 8 VIuvet cyanv M. Treandit, ut supra ex Aristotele diximusitIlade lnecessarium est obiectum formalen: sladiauersum. quae formalitas obiecti in formaalitatem habitus & actuum redundati ne que una ab altera secerni aut separari potest; habitus enim & actus ab obiectis ea sentiam desumunt, ut Philo phi loquunώ
Habituum igitur x actuum contrarioiarum obiectum. necesse est genere esse idem, ut sub eodem genere ponantur: spe. cie autem differre, ut contraria esse, pus. sint. Quod Scioppius videre debuit,vo definitionem contrariorum tam Melud rete examinauit. Nam habitus & actu obiecto formali contrarietatem trahunt. ratione cuius in eodem jubiecto etamoni pinunt. Itaque amor & odium Dei. eunkdem Deum pio obiecto materiali habent, obiectum autem formale amoris est , nitas diuina, odij severitas , vel Mimia simiter quos actus eum suis habitibus i. rigide & per se contrarios,lnemo sanus
Neque solum vitia in desectu, veram etiam in excessu sita,de quibuς tacuit Seiaoppius , obiectum formale diuersu a ibent, ab obiecto formali virtutis.Sic enim sibe-
190쪽
liberalitatis obiectum formale, est datio deae titio moderata, Prodigalitatis datio . nimia,&acceptio neglecta. Vt adeo nulla ia tibisim habitibus & actibus contraria relictuin est in exussit Seioppius, si idem esse velit obie- , reariis. formale, seu specificκm, quod est radix oppositionis contrariae; cuius.respectu obiectum genericum materiale vocari P otest, quamuis siro etiam modo formale 'uatenus genus suum habitus & actus in desumunt a. M Sed hine institiam Scioppius proditis, Π quod dieitex euentusuper accidens Liberalitatem ct Avaritiam contraria diei posse, quoniam ψsa eorum obiecta, alienam ct nou .
alienare tersepugnant. Cum enim pau- Contraria Io ante dixerit alienare auaritiae, &nonia ex ob ecto,
alienare Liberalitatis esse obiectum for- perserat male, quamquam id verum non sit, ut , μ' 'inelisum est contrarietatem, quam inde isti habitus trahunt, per se, non, per aecidens illis conuenire necesse est, quia essentiativi suam ab illis desumunt quatenus
denique abiurdo Ethicam silam Ius ne
doctrinam claudit, cum ait: eodem modo Scionis a per accidens vitium iis medio duarum viria ser m.