장음표시 사용
171쪽
CAP. U. POLITICARUM. . Iayid alienum sit ab Ethica . Nam ut idem Aristotelest docet, A. met. C. a. t. I 6. eiusdem facultatis en opposita contemplari, sed Erhica non contemplatur, Rempublicam legitimam , ergo neque oppositam vitiosam. Non est enim eius facultatis considerare priuationem, cuius non est considerare formam Oppositamia. III. Politica scientia & Prudentiata, quae non suum dumtaxat, sed commune
etiam bonum curat, circa eadem versaniatur. Ideoque Aristotelis lib s.c. 8. Politicam & hanc prudentiam assirmat esse euniadem habitum, obiecto videlicet e uterque enim Rempublicam considerat. Sed ad dit essentiam earum eandem non esse, 'Mia Prudentia Politica agit, quae agenda esse , scit, ideoque virtus est: scientiam autem Politicam etiam ij habent, qui non agunt, quae agenda esse sciunt. Quare idem Aristoteles lib. s. Politic. c. s. sapienter in summis magistratibus, praeter amorem Reipublicae, & facultatem eam gerendi, virtutem requirit, qua faciant, quae facienda esse sciuut Unde rursus contra Scioppium colligo. Prudentia Politica est habitus cum vera ratione actium,circa ea, qua non solum vniis I cuilus
172쪽
cemur, omnis quaestio, aut disputatio eius artis propria est , cuius fuerit Praedicatum , siue At- tributum: ut haec quaestio, Frao Asarnia Labe-νaιuara contraria e non est Ethicae , sed Dialecticae. Nam quid sit contrarium ex Dialectica, discitur , quamuis subiecta sint Ethica. Docet autem Dialectica esle contraria illasvasub eodem genere posisAE Hur mum H ident
ΡLurimum momenti habet, quod a veris Politicis ac Philosophis contradiis citur. Malitia enim Vitium , Turpitudo , non siint adiuncta Tyrannidis, sed eius es sentia & ratio formalis, sicut caecitas oculi aut hominis caeci. Nam sicut legitima Respubliea, est bene disposita secundus regulam rectae rationis, Ita vitiosa est male disposita contra eandem regulam; eique aeatione distinguitur ab illa; neque aliten potest tractari in Politica. Vbi aduerte . me: arris vitia & errores artis, non esse proprie spe- μ' .cies obiecti essiciendi, seu quod ars inten
dit & esseir: ars enim seu scientia practia z. '
ea, est habitus eum vera ratione factiunt, ut docet Aristoteles a. Ethicor. repugnat ergo vitiosum, seu malum artificium
173쪽
I3x VINDICIAR v M. LIB. I. esse opus artis, cum a vera ratione siue reis gulis artis deficiat. --εΓ- Unde sequitur Tyrannidem aliasque , ' Pseudopolitias non aliter esse speciem Politia
, quam Syllogismus Sophisticus α' ' Pseudographus , sunt species Syllogismi aut modi disserendi , qui pro obiecto
Logicae assignari solet. Sunt ergo species obiccti analogice aut aequivoce sumpti, quo pacto animal pictum potest dici species animalis : ideoque itum ad contemplationem,non ad operationem artis spectant, nisi quatenus per eam corrigi pota sunt, ut supra quoq; explicatum est. Certe Syllogismus Sophisticus non est verus Syllogismus, sed apparens de vitiosus: eodemque modo Pseudopolitia non est vera Politia, sed apparens & vitiosae i. Quare sicut impostor, rei & errorum Magister, qui Sophismata doceret, noria ostendendo eorum vitia, ac solutiones: sic eandem notam meretur, qui Tyrannidem aut alias Pseudopolitias ita tradit, ut vitiosas esse non ostendat, sed potius tanquam utiles ac necessarias artes commendet , quod sane egisse Macchiauellum palam est.
Notanda est deinde hominis fraudulentia de
174쪽
CAP. V. POLITICA Rum I 3Itia & imperitia. Negat Politicum tractare debere , de turpitudine , velut adiuncto Tyrannidis. Et probat inde quia quid sit contrarium ad Dialecticam scilicet, spectat. Atqui de turpitudine quaeritur; non est autem idem aliquid turpe & contrarium esse; nam etiam virtus contraria est vitio, non ergo contrarietas per se habet turpitudinem. Probare igitur Scioppius debuit de turpitudine, eam non spectare ad Politicum. Sed extra chorum saltat Grammaticus, &in hoc ipso saltu foede
Asserit enim hanc quaestionem, sitne
a uaritia liberalitati convivaria' non
esse Ethicae,sed Dialecticae, si e enim e G-. rhodi magistros docere. Certe non alij id docent, quam iste ipse, vel ipsi similes, qui Magisterium ijs in rebus usurpant , quaS nunquam , aut non recte didicerunt: de quorum propria Methodus est falli, aut fallere. Si illa quaestio est Dialectica ; ergo
175쪽
, r3 V INPIe I ARVM. LIll. I. Nγὰλω , &-s an ct cur caro aduersetur spiritui, Stionianis. e 1 sit contraria λ de qua S. Paulus ad Ga lat. 6. & alibi disputati Scilicet Dialectici est explicare modum & caussas rebellionis, quam ex originali labe traximus. Simili modo has quaestiones: ε- Devi sit triniti s uniMAn Sacramentasint septem'
An parici poenitentia tres ' ad Arithmetia, earn Scioppius amandare cogitur; quia . praedicata sunt numeralia; numerus vero est obiectum Arithmeticae. Eodem Maia. grstro, n esse aternum, immensum infiniarum , omnipotentem sit Deo proprium ' non
Theologus, sed Logicus disputabit , quia
proprij naturam explicat. . Paradoxum itaque est & falsum , quae-rri dis. - sti ODRm ad eam artem pertinere , cuiuso, , - fuerit praedicatum. Id verum est, praedi-σῶ mri. Cati explicationem aut definitionem, fre- δερο ex aώa quenter ab aliqua facultate peti, & pro in entia pe- principio assumi, ad quaestionem aut con- clusionem alterius scientiae disceptandam, vel probandam. Quod contingit, cum praedicatum pluribus rebus ac sciqntijs Commune est,ideoque per principia cominmunium scientiarum probari debet, uti supra docuimus ex Aristotele. Qui l. I. poster. cap. 8. frustra in scientiis principia
176쪽
CAP. v. ' POLITIcARvM. I 3 scommunia ac propria distinxisset: si quaestio aut conclusio, cuius praedicatu commune est, & in communi aut superiori scientia explicatur, ad illam, non Vero ad inferiorem, seu particularem scientiam, cuius subie stum proprium est, pertineret.
Sic definitionem contrariorum ex Loia Gefνωοne
sica, seu potius Metaphysica, ubi late de , CcI Mijs agit Aristoteles i. i o. assi urit Ethicus, eaque stipposita,ex natura virtutis & viiij, Ηλι-. liberalitatis & Auaritiae, earumque pro prietatibus , quarum considerationem manifestum est ad Ethicam, non Logicam pertinere, ) demonstrat virtutem vitio, di liberalitatem Avaritiae e sie contrariam. Atque eadem est ratio in caeteris.
S VP P ET I AE. Auaritiam S liberalitatem, non esse sub eodemgenere , sed i m sub habιtu alienanis, HIamsub habitu non aueia
IAm vero Auaritiam Ethicus sub alio genere
ponit, sub alio Liberalitatem. Nam Libera- initas est sub habitu alienandi, seu largiendi, Avaritia stib habitu non alienandi, sed acquirendi aut conseruandi. Liberalitati ergo contrario nomine opponitur Effusio, Avaritiae parcimonia. Cum enim liberalitas &Ellusici sint sub eodem geuere, sub habitu nempe largien
177쪽
k VINDIeIARUM. LIB. I. di, plurimum inter se dissident, quoniam illa
honesta est, haec vero turpis. Similiter Auaritia & parcimonia sub eodem habitu, non largiendi, sed retinendi plurimum inter se dissident Nam parcus non dat, sed retinet, quia turpe est dare, honestum vero retinere. Auarus autem retinet, etiam Vbi turpe est retinere, honestum vero largiri.
E Thicorum Princeps Aristoteles,quem in doctrina morali sequuntur Philo-- .beseat, sophi & Theologi, unam virtutem & duo
ine, vitia ei opposita: liberalitatem videlicet, νεμυρρή - Auaritiam& Prodigalitatem, circa com-.s miinem v sum peeuniarum assignat l. q. Ethic. c. I. Quorum genus esse necesseta est, habitum utentem pecuniis in communi. Hunc autem proxime diuidere licet in eum, qui recte pecuniis utitur , nec diis uersus est a Liberalitate: & in habitum .
oppositum , qui pecuniis abutitur. Hic, cum abusus duplex sit, unus in excessu, alter in desectu, in duci vitia speciei infimae sub diuiditur: Prodigalitatem, quae in dando excedit, & Auaritiam, quae deficit. Neque praeterea aliud vitium , aut
178쪽
CAp. V. POLITIeAEvM. 137 aliam virtutem praeter liberalitatem,circa Communem Vsium pecuniarum Aristote-Ies constituit. Unde habitum alienandi, sub quo Scioppius Liberalita em & Pro ς' galitatem ponit, habitum item acqui'-, taxendi, sub quo Auaritiam & Parcimonia Parrimoniis Collocat, una cum ipsa Parcimonia, com- βυον mentum Sci oppilesse merito pronuntia- ςqmm νι -
Equidem habitum alienandi seu largiendi, distinctum ab habitu acquirendi seu Conseruandi ,. Aristoteli ignotum nisi hinc patet; quia c q. Ethic. c. I. eiusdem habitus docet esse dare & accipere, siue acquirere: & utrumque Liberalitati xxi- tibis Iba huit, etsi magis illud quam istud. meis dare,
-im ait, υβι diuitiarum in Iumptibinis Aeripere,. -pensis consistere videtur, acceptio vero: ct in qu rem
Oportet, quam accipora unde oportet, auem- accipere, sede non oportet. Custodiam quoque.siue conseruationem eidem pauisio post tribuit. Neque ait, sua neglige qui vult inde a*s opem ferre. Neque quibusvis dabit, urpsit dire, quibus oportet , σquando, s ubi honestum eu.
179쪽
VINDICIARvM. LIB. I. Risumque Utrumq; item in viiijs oppositis agn striam ψisiis scit. Prodigalitas igitur , inquit, dando ct σν non accipiendo excedit , accipiendo deficit. σσσς ς Illiberalitas siue Avaritia) dando quidem de Pit,sed accipiendo excedit. Repugnante igitur Aristotele . Scioppius Liberalitatem, sub habitu alienandi constituit, Mab habitu acquirendi excludit. Vnus est idemq, genere habitus, dandi & accipiendi, ouem tres illae species singulae aliquateia uaritia iam participant. Nam etiam Avaritia non repriη- dat, licet non uti oportet. Prodigalitati Nar ac per quoque non repugnat, accipere , &sua re νος ρ ρ .conseruare, licet non accipiat uti oportet,ing - -' & quantum oportet, neque sua conserueta uti oportet. Experimur tape prodigos multa accipere, & quaedam etiam conser
unde illud quoq; sequitur , nee parci in
moniam esse diuersam a Liberalitate,praeter illam enim nullam aliam viri utem, cir- ea communem usumpecuniarum Magni ficentia enim cum vitiis oppositis, circa magnas & cxtraordinarias impensas versantur assignauit Aristoteles, tum l. c.6. Ethic. c. I. & a. tum I. 2.c. I. Quem cum
alijs Philosophis & Theologis stquit
180쪽
S. Tho m. ibid. in commentario, &2 2. q. III. I 8. II9. I q. 3 s. Suffragatur ratio aperta. Nam Liberalitas moderatur usum pecuniarum, qui
rectus non est nisi quis det quibus,& quae,& quando oportet, resque suas ita curet, ut habeat, unde det. Ipsa ergo , Liberali ta S retinet , cum retinere honesturn est, adeoq; parcimonia Scioppiana superua- Canea est, aut certe non nisi partem, & ostficium aliquod Liberalitatis significat . Quae virtus nomen suum inde praecipue videtur accepisse, quod teste S. Thom. 22. q. 177. a. I. c. liberalis animum suum ab
affectu inordinato pecuniarum , liberum esse ostendit, dando & accipiendo ac reintinendo , uti oportet; etsi magis ei proprium sit dare, magisq; id nomen Liber
litatis & liberalis prae se ferat . g. XIII.
jImiliter, quaestio hare, si xias rius mediseriis
eas siue i. medio duorum sitiorum posita re-lysin Logica, aut Metaphysica, quam in Ethi Ca tractatur. Primum euim ex Metaphysi eis .. disti-