장음표시 사용
261쪽
CAp. IL POLITICARvM. ady exemplum principis, qui si ad malum praeit, eodem uno impetu feruntur subditi juxta illud:
Regis ad exemplum totus compunitur orbicunde Politicus instillare debet impe- is nolis,
rantibus non solum bonae vitae, sed etiam comme.- integrae famae amorem ac curam. Nam iania.
ipsi quoque a DEo tollocanturβper candelabrum principatuum ac Rerum publicarum .is luceant omnibu/, qui sub imperio ipsorum sunt. Etsi hanc boni exempli lucem, non ad suam sed Dei gloriam. subditorum is utilitatem referre debeant. Quo sane spectauit S. Augustinus, cum lib. de bono Viduitatis c. a a. dixit: Nobis enim necessaria est vita nostra atqsfama mosra, quae verba perperam infra allegat Scioppius. g. v.
Egat Seioppius animam esse subie Ariue teles elum Politicae;assirmat Aristoteles i. si Ethic. c. I s. claris hisce verbis: Qua si ita habent, perspicuum est , Toliticum aliquomodo nosse oportere ea, qua ad animam stemtinent;
262쪽
siubmouere debet, vera nimirum pietatu ac virtutis praecepta. Dissimile inquam est hoc Iimile.&prorissus absonum. Nam ut ex Medicinae natura apertum est, & Aristoteles i. c. significat, Meditus per se circa corpus dumtaxat eiusq; ianitatem ac aegritudinem versetur. Malae autem bonaeque valetudinis caussae proximae, corporales sunt & corpori insitae : quas aut tollere aut stabili reum cum Medici ossiciu est. Et si vero morbos inter peccati originalis & actualis effecta conis
numeremus , est tamen ea caussit remota.& per se extra facultatem ac curam Medici, cuius non est curare morbos animi, sed corporis. Nisi per accidens aeger ijs peccatis laboret, quae frequentata bonam Corporis habitudinem labefacta.re talent, ut crapula & libido; ab his enim aegrum deis hortari , a Medici ossicio alienum non est. Verum longe alia est Politici ratio. Nam Politicae 2biectum praecipuum ac propriti, est vita ciuilis secundum iustitiae aliarumque virtutum moralium regulam ordinatata. Cum ergo Politicus de eiusmodi virtu
tibuς in Republica stabiliendis, & viiijs
contrarijs extirpandis,praecipit aut disputat , non solum verissima & utilissima. sed maxime
263쪽
CAp. II. POLIT ICAR vina os maxime etiam propria tractat. De Religione autem, virtutibusq; supernaturalibus seu Theologicis, uti vocamus, Fide, Spe, laCaritate , etsi propria proxima Ll; cur , Religionis Christianae praesidibus, Theologiiq; incumbat . Politica tamen princiis pia sua inde desiimit , & per ca oculo Sidentidem ad ultimum Finem retorque , ne transeundo per bona, temporalia , amit-δat aterna, quod a suis filijs Ecclesia depre
Cum vero ex Scripturis sanctis constet, sDeum publica praesertim peccata, publi- ob eisian, eis calamitatibus & imperiorum euersi O- me Dea prine punire a Politicae munus est vitia coer- πων. cere ob eam quoque caussam, ne inde iusto Dei iudicio Resipublica damnum capiat: virtutes vero promouere , Ut Reipublicae incolumitas,subditorumq; salus, propitij Numinis fauore stabiliatur. Acia cedit iij i tuendae verae Religioni S curam incumbere , ut ei eiusq; ministris aduerissus hostes, & contemptores suppella S ferat. Nullo autem simili titulo vel debito, Medici ad curam Religionis aliarumque virtutum adstringuntur; alienum ergo
est ab officio medici qua medicus est, de
264쪽
his disputare, non autem ab officio Politiisci, qua Politicus est.. F. Vm.
SEd iuvat Scioppij in sacris Scripturis
imperitiam , quam alijs frequenter &immerito obijcit, ex hoc loco obiter aesti-Poerapa n. mare. dubitet ait, quin morborum omniam omnium caussa sint peccata ' A t vero, quismoVborum nisi scripturarum imperi us, nescit eas asiar serere morborum quorundam caussam non esse peccataὶ De caecitateTobiae,&anflictione Iob clarus est locus Tobiae 2.v. a. Hanc autem tentationem ideo permisit Dominus euenire issi, ut posteru daretur exemplum patientia eim,sicut s lancti Iob. Nam eam ab infantia siua, semper Deum timuerit, ct mandata elud custoὰιerit, non est eonia tristatis contra Deum , quod plaga cacitatis euenerit ei, G. Iob quoque initio libri sui Cap. I. v. I. dicitur fuisse virAmplex stre- iam, ac timens Deum, s recedens a malo. Christus Ioan. y. v. 2.& curaturus castis cum a natiuitate discipulis interrogantibus , quis peccauit ' hic, aut parenici eiιώ, ut Meus nasceretur respondit: Nes hie peccauit, ues p ποιον eius, sed ut manas
265쪽
CAp. II. POLITICARUM. EI I sentur opera Dei in illo. Omitto alia exempla aliorum, quibus Deus morbos immisit sine illorum culpa, ad probationem patientiae vel alias caussas, idoneis historijs testatas. Neq; talia in peccatum originale referri possunt, cum non ex naturae cursu , sed peculiari diuinae prouidentiae
Media, qua ex subomio penisur ficiemia,al:- na esse a Polusco. Γstrumentorum ratione aliena tractat Politicus, si ea conseruandi status inedia, seu mo Hos praescribat, quae ex stiblimiori pendent scientia. Ut si dicat, Principem debere creberrimo sacramentorum usu, dandi eleemosynis Deum sibi reddere propitium. Sic enim futurum, ut Deus imperium eius prosperet. .
FAlsium esse, quod tradere media, seu
modos conseruandi Status, qui ex
blimiori pendent scientia, alienum sit a O a Polia
266쪽
a I I VINDICIARUM. LIB. II. Politi ea ex supra dictis liquet. Sicut eis nim omnes scientiae teste Aristotele l. a.
poster. c. 8. communicant in communi-
bus principijs Logicae & Metaphysicae, atque ex ijs demonstrationes Ras conficiunt, etsi de ipsis principijs nihil demonis strent: ita scientiae quoque morales, inter quas eminet Politica, tum in ijsdem, tum Comm multo mastis in principiis communibus
a p. Verae fidei ac Iheologiae, unde prima reia ora am =e- gula morum ac vartututum simitur,comiactant. mu ni cant.
Quare sicut alienum nihil facit physicus, cum demonstrat non posse corpus simul moueri & quiescere, ex principio illo metaphysico: Non potes idem simul esse 9 non esse, aut illo Logico: non potest idem de eodem simul vere a mari s negari, ita ossicium suum facit Politicus, cum ex principio uno Politico & altero Chri gaeta kὸAd stiano concludit: Principem conuem eco,emori certissima media ad veram Imperi' fluitatem parandam adhibere; sed medium certissimum ac praecipuum esse verum Dei cula
tum, orationis item, aliarum virtutum,
qua Principi conueniunt , studium, Christiana religio se partim sacra liter a docent, ergo cosuemi Principem ista cordi habere
267쪽
ae factitase, neque ea a se, vel rationibara Politieis aliena putare. Maechia vellus ipse praecipuum status Maiah seu Reipublicae conseruandae medium Re- ωὰ de aligionem esse censet, eaque de re pluribus latone capitibus agit lib I. discursuit de Repu- P .plica. Nam ubi religio em ait cap. II. Deum habent bonae leges ac bona disciplina, ex quibus fortunati felic rerum euentus, in expeditionibus praesertim bellicu, nascuntur: sicuti e contra etiam, siublata religione eo ruere Rempublicam oportet, quoniam sublato Dei timore sequitur impietas, ex ea1 . ruina imperiorum. Caput vero ι a. sic orditur : Quicuns Principes atque Reipublica semeti os conia seruare cupiunt, in id unum pre cateris incumbere debent, ut verum Religionis cultum recte instituant 2 venerentur. Eamq; materiam usque ad cap. I 6. late prosequi tur , etsi falsa & verae Religioni aduersan-fantia, Romanaeq; Ecclesiae contumeliosa tum hἰc, tum alibi admisceat, praeser timlib a. c. a. quae infra attingemuS Idem Macchia vellus, de Fortuna &Ω- Dem dato disputat, in Principe c. as. &lib. 2. dic fato.
cur S.Cap. 29. quam eandem rem attingit
lib. 3. c. I. Neque alienum quid a Politico
268쪽
quam unam pro fortuna & fato Iuo,Christiana fides agnoscit, sincera positisset. de . . . tanquam indubitara supposuisset. Quia vero corrupit,& tum haec , tum alia ... - ad religionem spectantia examinandi, imo & calumniandi, ac censendi audaciam sibi sumpsit, boni Politici limites exiscessit ; cuius est ea, quae ex sublimiori seis cultate pendent, non conuellere, sed tanis quam veritatis virtutisque regulam sibi a Deo propositam . reuerenter amplecti, nee de illis, sed ex illis concludere . Quae eo attuli, ut appareat Scioppium clientis sui immemorem , eum ipsum acincusare. dum alios accusat.
Religione ct virtute imperia certius proseis rara, quam ullis Pseudopoliticorum pra- ceptu s consiliis.. - . f. L
Hoc etsi salutare in primis praeceptum, ac Principis auribus animoque iustilliri M-
269쪽
3 gnissimum, tamen a Polica Schola alienum, tum propter arcanum Dei cons1lium, tempo-'ς Ut ralium bonorum concessionem ex usu anima- πρηες I si Tum nostrarum moderantis, nobis non explo UI rato certum est Nam istas Dei propitiandi rationes esse, ex Theologia discimus; simulautem & hoc, Deum non aliter Principis, quam .uis religiosissimi imperium prosperare, nisi sic ipsius & subiectorum, ad animae salutem interia tale vidiat. Iosiae quidem, S. Ludovico, alijsq; spectatissimae pietatis regibus . non aliam ob caussam parum prospere plurima euenisse sci
am non alienum est a quibusvis scientijs & facultatibus, uti principijs
uniuersalibus scieruiarum stiperiorum, tam non alienum est a Politica, uti certis inis verae fidei ae Theologiae principij , quibus etiam istud ado umerari debe . Regna principatus &Respublicas Vera a. i. Religione ac pietate , iustitiae item alia- piet u Re rumque virtutum, seu praeeeptorum diui- 'bo se
norum Custodia, conseruari: neque euer
ti. aut publicis insolitisq; calamitatibus affigi,nisi peccata imperantium, aut sub
270쪽
eto VIN DIC IA Ru M. LIR. ILin ea quoque Censuram mereatur. Nam . in primis, ut ostendatur scri pior Politicus. peccasse contra Methodum artis, necesse non est demonstrari, eum aut aliena tractasse, aut talsa: cum ipse Seioppius supra, Rationis in uniuersim quinque numerarit vitia, Obscurum, Ambiguum, Falsum, In consequens, & Alienum. Et si ergo scriptor nec aliena tractarit, nec falsa, potuit peccare obscuritate , ambiguitate , auta ..consequentiae vitio, ideoq; vituperationem mereri.
Deinde etsi ab his quinque viiijs immunis sit, potuit in illud labi, quod a Sci-
oppio omissum nos eo loco addendum idiximus,& Mutilum vocavi mi omissionem nimirum aut neglectum alicuius , quod artis proprium est, praecipue obie- .
cti proprij & principalis. Illud enim ne
cessario tractare debet, qui artem aliquam integram profitetur. Quod si unam dum taxat, alteramue partem attingat, necesse saltem est eam ad principale obiectuntare ferre; vel expresse, vel implicite: ita, ut nihil tradat, quod cum praecipuo artis fi- ne, aut obiecto pugnet .