Vindiciae politicae aduersus pseudopoliticos, qui Gaspare Scioppio in Paedia politices suppetias pseudologicas ferente, finem et media verae politices corrumpunt, auctore Henrico Vvangnereck Societatis Iesu theologo

271쪽

2. ICAP. II. POL IT I CARUM traMethodum artis,quam prudentiae gra- iis itissime deliquisse, ne ite planum fieri pO- dem/.ελε- te ' Nam contra Methodum artis pec- Gώλcauit, quia proprium Priecipuumque politicae obiectum, Rectam Reipublicae formam neglegit, aut peruertit. Neglexit inquam, quia eius finem L vitam ciuilem ex Tegula verae virtutis agendam, non pro-Posiuit, neque media debita assignauit . Imo utrumque peruertit, quia bona eX- terna gloriam, opes, imperij conteruatio- .nem finem Politicae fecit, & media tradidit. principijs naturae & gratiae aduersa ,

Ut paulo post patebit.

Vnde conjequens est prudentiae quo que Methodum ab eo neglectam, quia non lotum nihil cauit, ne sectoris judiciu de recte secusve factis deprauat et, quod Scioppius ad prudentiae Methodum merito requirit: sed data etiam opera hoc ipsiam egisse videtur, ut a radicibus vera Politicae principia conuellere .. III.

SVbiectae materiae ratione, aliena tractat Politicus, si v. g. Principem, vi Deum sibi red-

272쪽

Iuria curam

aor VINDICIARUM. LIB. II.

dat propitium , & aeterna selicitate potiatur, vere pium ac religiosium este: non autem pietatem & religionem Proe se seri c id est, id agere iubeat, ut qualis est , pilis nimirum & religiosus, talis etiam ab alijs existimetur Nam hoc nihil est aliud, quam tractare de fallite ammae , quo' modo scilicet Princeps animam sitamseruare, vel saluare Possit. At enim anima Principis, aut saliis animae non est subiectum Politici, sed Theologiae': cum in Politica tractari debeat salus, siue incolumitas ibatus. Igitur hoc est, quod aiunt, degenere ingenuό transrc.

g. IV.

Non alienum est a Politico, principem

admonere de ultimo hominis fine is hunc enim tanquam Politicae proprium assignauit Aristoteles i. I. Et hic. c. d.& alibi. Quia vero censuit beatitudinem in hac vita naturae, viribus posse aequiri, dcconsistere in actionibψs vir Lutum, tum intellei his, tum voluntatis: ideo totam,vltimi finis adeptionem, procurationem ac possessione ita Politicae propriam e ite putauit, eique reliquas Omnes facultates ac scien

273쪽

CΑp. II. POLITI cARVM. Eo Iscientias subiecit; quia ad finem ultimum, quem Politica spectat, necesse est fines inis

feriores, velut bona minora ad bonum

maximum dirigi. At postquam vera fides si '.

vltimum finem nostrum in Beatitudine vitae alterius, situm esse, neque naturae vi- Theo etiaribus eo perueniri posse ostendit: Politi- sectatica , huius finis proximam adeptione Irta Procurationemque, tanquam viribus suis superiorem , Christianae disciplinae ac Theologiae.& sacratiori potestati conce sit: sic tamen, ut hunc vitae Eumanae tum priuatae, tum communis sis premum fine, velut eminus respiciens totam imperandi parendique rationem eo referre no

celsarit s.

Vt enim Aristotele judice Politica, Ve- με e Pr --rae fidei lumine nondum collustrata, in ceps si nia alias facultates ac scientias principatum eo tenuit, ob ultimi finis sibi propnj, uti vi- -- raridebatur, praerogatiuam: ita nunc potiori jure, postquam summum bonum altioris facultatis potestatisque esse credit, sacratioribus disciplinis ac legibus famulatum& obsequium debet: ut earum ductu ac ope, ad ultimum finem principes ac subditi perueniant, nec ab eo utrique, vel alterutri aber Ient . Neque

274쪽

ao VINDICI ARVM. LIB. II.

m nere.

Neque hoc est degenere ingenu3 trans re, si scientia inferior, facultatis superioris & maxime siti premae, ad quam ultimus. finis omnium pertinet, principia communia assemat, ac inde, quae in sua materia vltimo fini nec ossaria aut congrua sunt , deducat: etsi non sit illius eiusmodi priniscipia, vel ultimi finis naturam, examinare. aut demonstrare, sed tanquam certa ac indubitata supponere uti supra ex Aristotele demonstrauimus. Facit ergo Politica ossiciam facultatis inferioris, cum principem monet, ut DEI propitiandi ac aeternae felicitatis obtinendae caussa, in principatu.vere pius ac religio is esse velit, non pietatis ac religionis simulator; hoc enim ultimus Politicae finis requirit, quem disciplina Christiana, omnium facultatum scientiarumque Domina proponit dc e

plica .

Neque cum vera pietate ac religione pugnat religionis ac pietatis o Pinio, sed 1llam sequitur,velut umbra corpuS. Cuius curam suis etiam discipulis Christus commendauit, cum dixit: Sic luceat lux vestraeoram hominibus, ut videant opera vestra bona, ct glorificent patrem vestrum, quι ι

calus. Magnus stimulus ad virtutum est

275쪽

exemplum Principis, qui si ad malum praeit, eodem uno impetu feruntur subditi juxta illud. Regis ad exemplum totin compunitur orbis. unde Politieus instillare debet impe- is nolis, rantibus non solum bonae vitae, sed etiam commeα- integrae famae amorem ac curam. Nam Mn. .

ipsi quoque a DEo tollocantur sper candelabrum principatuum ac Rerum publicaruriri ut luceant omnίbus, qui sub imperio ipsorum sunt. Etsi hanc boni exempli lucem, non ad suam sed Dei gloriam, subditorumcn utilitatem referre debeant. Quo sine spectauit S. Augustinus, cum lib. de bono Viduitatis c. a a. dixit: Nobis enim necessaria est vita nostra aliqsfama nostra, quae verba perperam infra allegat Scioppius. g. V.

Ethic. c. Is . claris histe verbis: Qua si ita 'habent, perstimum est , Toliticum aliquomodo nosse oportere ea, qua ad animam stemtinent ι

276쪽

tinent; perinde, ut medicus oculorum, omisniumq, partium corporis notitiam hab/re debet e fc tanto etiam magis, quo honoratatior spraestantiores Politica, quam Medicina. praestantiorci autem Itidici multum in cognitione corporis opera ponunt. Pertiinet igitur ad Politicum consideratio anime,

idi horum causia, σquantum satis est ad ea, quae inuestigams . Delibera nunc t e- stor, Aristoteli , an Scioppio credere velis: aut indignare potius audaci Gramismatico, qui Politicam ablata ipsi animae

cura, exanimat .

Est anima eius luc salus Theo Iogiae subicebim , ut diurnae gratiae virtutumque Theologicarum ornatu ac praesidio , salutem operat tir , & proxime compa inrat. Est eadem anima subiectum Politicae, ut per virtutes morales in ciuili Societate, secundum rectam rationem, non sine oris dine & respectu ad salutem aeternam, regi tur ac dirigitur, ut ex dictis supra clarum est. Certe Aristoteles i. c. asserit vere Fositici virtuti maximam operam impendere , studere enim cluci bonos emere, legumfobseruantes; virtutis autem probi

tatis vi sedes anima est , necessatio igitur

. hanc

277쪽

hanc spectat & considerat Politicus, nisi virtutis cura sibi propriam ab ij cere velit. g. v I. .

ATque hinc apparcit, quam simile dis

simi illud sit, quo exemplo a Mediis cis petito, Scioppius seb finem Admoni tionis ad Lectorem , bonos Politicos calumniatur. Quis dubitet ait, quin morbo- - . rum omnium caulset peccuta t Nessi ra- De ρέ ω-men Medicus αιπα δευοάας, imo stoliditatas eia, iustam e gerit reprahensionem,side eau ς ι 'Febrium dissutans , peccati Originalis ct 'e Gualis mentionem inferat , evmi qui morbis carere velit, peccata fugere rubeat. ι enim verissima' eim disputatio , neque non muliiplicem hominibus afferre post vitalitatem , tamen quoniam Uκ ἀκει- , , seam aut propriam , sed alienam ct hiatero geneam esse conflat, ea supersidere , nec in alterim artis fuci inuadere debuit. Simili ter igitur Politicus Padia legibus parere, ea-q e, quae alterim sunt genero, quamuis v

278쪽

cum per Iemon oectat.

siubanouere debet , vera nimirum pietatu ac virtutis praecepta. Dissimile inquam est hoc simile.&prorissus absonum. Nam ut ex Medicinae na tura apertum est, & Aristoteles i. c. significat, Medieus per se circa corpus dumtaxat eiusq; sanitatem ac aegritudinem versatur. Malae autem bonaeque valetudinis cauilae proximae, Corporales sunt & corpori insitae: quas aut tollere aut stabili reum cum Medici ossiciu est. Et si vero morbos inter peccati originalis & actualis efficta conis numeremus , est tamen ea causi i remota, & per se extra facultatem ac curam Mediis Ci, cuius non est citrare morbos animi, sed

corporis. Nisi per accidens aeger ijs peccatis laboret, quae frequentata bonam C Orporis habitudinem labefactate Iolent, ut crapula & libido; ab his enim aegrum deis hortari, a Medici ossicio alienum non est. Verum longe alia est Politicitatio. Nam Politicae Ebiectum praecipuum ac propriu, est vita ciuilis secundum iustitiae aliarumque virtutum moralium regulam ordinata. Cum ergo Politicus de eiusmodi virtu

tibuς in Republica stabiliendis, & viiijs

contrarijs extirpandis,praecipit aut disputat , non solum verissima & utilillima, sed maxime

279쪽

CAp. II. POLITICAR M. a Pymaxime etiam propria tractat. De Religione autem, virtutibusq; supernaturalibus seu Theologicis, uti vocamus, Fide, Spe,&Caritate , etsi propria proximaq; cura Religionis Christianae praesidibus, Theologisq; incumbat: politica tamen princiis pia sua inde desiimit , & per ca oculo Sidentidem ad ultimum Finem retorquet , ne transeundo per bona remporalia , amit-δat aterna, quod a suis filijs Ecclesia depre

catur.

Cum vero ex Scripturis sanctis constet, rDeum publica praesertim peccata, publi- οι eis AH, uis calamitatibus & imperiorum euersi O- ne De-ρ- ne punire . Politicae munus est vitia coer- maticere ob eam quoque caussam, ne inde iusso Dei iudieio Respublica damnum capiat: Virtutes vero promouere , ut Reipublicae incolumitas,subditorumq; salus, propitij Numinis fauore stabiliatur. Acia cedit illi tuendae verae Religionis curam . incumbere , ut ei eiusq; ministris adueris sus hostes, & contemptores suppetias ferat. Nullo autem simili titulo vel debito, Medici ad curam Religionis aliarumque virtutum adstringuntur ,' alienum ergo

est ab officio medici qua medicus est, de

o rus

280쪽

aio VINDI cIAR AL LIv.n. his disputare, non autem ab officio Politici, qua Politicus est.

SEd iuuat Scioppij in sacris Scripturis

imperitiam , quam alijs seequenter x immerito obijcit, ex hoc loco obiter aesti- r.e M .. mare. Q- Abitet ait, quin morborum amisiam omnium ca se sint peccata 8 A t vero, quis momborum nisi scripturaruin imperi us , nescit eas as. - serere morborum quorundam caussam non esse peccata ὶ De caecitateTobiae,& afflictione Iob clarus est locus Tobiae a.HId. i Hanc autem tentationem ideo permisit Dominus euenire illi , ut posteris daretur exemplum patientia eiviscuis sancti Iob. Nam eam ab infantia siua ,semper Deum timuerit, ct mandata eiu/ custodierit, non es eonia tristatis contra Deum , quod plaga cacitatis euenerit ei, cte. Iob quoque initio libri sui Cap. I. V. I. dicitur fuisse virAmplex stractus, ac timens Deum, ct recedens a malo. Christus Ioan. 9. v. 2.& 3. curaturus ea cum a natiuitate discipulis interrogantibus , quis peccauit 8 hic, aut parenici eis ,

ut eaeus nasceretur respondit: Nes hie Peccauit, nes pareηιον riin, sed ut manife- l. -