Vindiciae politicae aduersus pseudopoliticos, qui Gaspare Scioppio in Paedia politices suppetias pseudologicas ferente, finem et media verae politices corrumpunt, auctore Henrico Vvangnereck Societatis Iesu theologo

461쪽

rantem, multo vehementius suspectum reddit. Si enim credidit venturum esset aliquando iudicem vivorum atque mortuo-rram, male Principibus supremis consulit, ut quibUuM rationibuι vitam ct Imperium

meam , o sola hon si specie contenti laudis existimationisque securi sint. Ducitur quidem vulgus specie redii, sed non Deus,

qui interrogabit opera Principum, sco'itationes firmabitur, Sap. v q. Contrarium ergo inferre dc monere .

debuit Macchia vellus , si verae pietati ac Religioni Principum saluti contrarius' non esset. Nullum equidem in hac vita constitutum habetis iudicium Principes, sed istum ect vobis, sicut aliis litumini. bira semel mori, poΗ hoc autem iudicium Heb. 9.v. 2 7. quod declinare nemo Regum potest. Vitam igitur & Imperium conis seruate ijs rationibus, quae non solum specie recti homines capiant, sed Deo quoque placeant. Si enim, ut Sapientiae voci bus vos adhorter; cum sitis ministri regni illius, non recte iudicatu, nec custoditu legem iustitia , neque secundum voluntatem Dei ambulatur horrende ct cito apparebit vobis, quoniam iudicium durissimum his , qui praesunt , siet. Exiguo enim conceditur mia

462쪽

stricordia , potentes autem potenter tormenista patientur. Non enim Fubtrahet fles Wam cui ruam Deus, nec verebitur magnitudinem cuι quam: quoniam pusillum o magnum ipsi fecit, ct equaliter eura illι ess de Omnibus. Fortioribus autem fortior instat cruciatio. ε d vos ergo reeras Principes sunt hisermones mei. Ut disiatu Hylentiam, O non excidatis. Qui enim custodierint iu-sa iuste iustificabuntur: ct quι didicerinoi r inuenient quid respondeant in rem euindo iudicio. Vbi Obmutescent Principes amplexi praecepta Macchia velli. qui homines quidem non metuere, illos' honesti spe ei e fallere, Deum aulcm Uffendere docet ,& contemnere, imo & negare . Hue prolabi necesse est eos, qui alienum .

CAP. III.

463쪽

CAP. III. POLITICARvΜ. 363 CAP. III. Doctrina Maechiauesti de Fato ct Fortuna,

a Dei prouidentia s virtute animos abduci, ac liberum arbitrium peruerti. f. I. Miseehiaue , de sertunaeae fata, συι κῶ νι

CA P. xx v. De fortuna non sine graua iniuria & contumelia diuinae prouidentiae disputat, ut ex hisce verbis perspici

potest : Ne arbitrium nostrum extiVNa- MAbelbitur, eam opinιonem sequor, Ut alteram no- is frarum rerum partem, fortunae arbitratu bisor οὐ- iudicem procurari, aberam, vel paulo mimo na se oberi nobis administrandam rebarqui. Fortunam enim montano sumini omnia prosternenti comparare soleo,cte. Nihilominuι, cum tali

foratur ingenio , nihil impedit, quo minus homines pacatioribus temporibus possint obicibus , aggerabum prospicere, Ut iterua exundaus canalibus desuat; aut impetu represso, tam effuse pernicioreque non feratur. Idem accidit de fortuna,qua vim sisam exerit, ubi nulla ade Z ad resistendum instructa virtus ; eo sisos impetus conuertit, ubi nullos aggeres,nulla impedimenta, quibuημ

464쪽

3 o VINDICIAR v M. Lἐs. III. bi obuiam iripsit, nouit isse extructa, sc.

τὸ , is Erum et tam felicem existimo, cuius in ad modo agi n- ministraudo consilia, remi orum conditioni vi congrua, respondent: vicistimi infelicem illum puto, Doce f - a cuius rerum gerendarum Procuratione tempora discrepare vιdentur. Constat enim

homines in lys rebus, quibus ad finem deduiscuntur quem finem ob oculos pr psuum habent, nempe Iloriam ct opes non υna rarione deliberare. Nonnulli circumstet e uodammodo, alty impetu, complured vi arte multi, sunt qui patienti animo, es anato quam plurimi, ct unus quuque hM modis inter se repugnantibu/, eo feruenιre pote L sterum praeterea e duobus videmuου, cui in agendo obseruatio est, qu o destinauit, peruenisse, alterum nequaquam. Tricipim ex duobus alteris, videmus Utrum A contraryssui's aque felicessieri. Qua res aliunde non

manat, quam a temporum conditione, quaecum eorum agendi modu, vel consentit vel repugnat,sc.

Stet itaque sententia, si cum fortuna vi- eisitudinepulchre consentit, hominum obstiis nata in procurandis rebu/,ratio ista ct modus , felices dicentur. Contra si cum illa dis-Met, mistri sunt. Satim tamen iudico feorocem esse, quam circumspectume duci. Fortuna

Disiti

465쪽

Chr. III. POLIT ICAR M. 37 Ie una namgsemina est, ct ut quis eam subj-ciat, necesse est, ut fuste eamsubagitet, ars stiget. Aemo non videt eam libentius ab lys, qui ardentiores, qua ab istis, qui in asen-- frigidi sunt, pati sie vinci. Proinde qua

femina est, ea iuuensem amicitiam amplectisuri Minκω enim rerum rationem habent,

ct ad omnia seunt scrociores: sic , m ct in sam etiam sidentiori animo Imperium ex

ercstant.

Adiungo, quae ad eandem rem perti nentia, ex eadem farina pinsit, lib. t i. discursuum, cap. XXIX. de Fato seu Fortuna. Pro eodem enim haec duo illum habereta, apparet vel ex titulo, cui, licet Fatum frequentius nominet, solius Fortunae nomen inscripsit hisce verbis: Fortuna homi num animis tenebras offundit, ne vim suam ingruentem refringant; qua de re capitis decursi ita disserit . Si rerum vicissitudinem contemplemur.esmperiemus multa accidere ex Fato ita uria gente, ut i s obuiam ire nemo Possit, quamuis in promptu remedia fuerint. Et siP. R. talia quadam acciderunt, in quo omnis generis Urtutes enitebant, ct religionis inprimis, ac rei militaris sudium vigebat: eui

mirum videri debet, si Atys Rebustubsicis

Aa a pro

466쪽

372 VINDICIARvM. LlB. III. x prouinci si etiam eueniant, in quibus nullania'. hamm virtutum tantopere elueent ' Inpria si is . ω.n mis igitμr habenda ratio en earum rerum , semper resi- quaefato apso, seu anrorum influxu euenire In ρυρορ-- videntur: ct quibus ut resistamus , fortunar t. non permittit. Quarum exemplum luculentissimum enta,quod P.R.clade Gallica aecepit tae. Quod si quis igitur animo comprehendat, res a P. R. prius, tam praelare longo annorum numero

gestaι : 3sque has conferat, quas aduersu Gallos gesserunt, tam diuersas esse com eisnet , ut non ab uno eodemque, sed diuersis populis gesta esse videantur. VB, adeo scilicet occaecat fortuna animos hominum, ait Liuius, cum vim suam ingruentem refringi

non vult.

' μα Quo fit, ut qui in perpetuis perieulis ver-

ρει es . santur, minus vituperari debeant: ct minus laudari, qui eontinua felicitate fruuntur , cum ct illos ct hos fata e. trahere viis deantur : n que consilium illorum ad rem flendum malis, neque horum virtus 'ad cons. parandam felicitatem multum facere queant. Solent equidem fata suis uti mediys. Nam ad res magnas patrandaS, non nisi viaris egregiys utuntur, qui oblatas fortuna ocis

casiones arripere queant a ct F qua magna

467쪽

moles impendeat malorum, prius quam eueniant, solet eos viros, qui consilio 's obuiam ire possent, aut abolere, aut certe ita assuere, ne resistere ullo modopstrata, sc. Hoc unum pronuntiaos de fortunae viria

bin, ct fati necessitate, quod historias omnisge eris percurrenti facile apparebit. homines fati necessitatem euitare non posse: sed

faciliorem euentum lys , qua ab eo impendent, e cere, eum promouere: adera Paris Parearum

carum relin texere, non retexere, aut rumia reias rex,

pere. Quod e sitas habeat, non deset ta- νον me , Ut animum abryciamus, xini ρlaisis uecommittamus fato, sed quacunque fortuna aspirante benesteremus, diligenter pruden terg, rebuου nostris prouideamus: quod far rum via, ct rationes producendorum esse- riuum, obscuriores sint, quam ut a. nobis in restigi queant. Atque hie est Macchia uelli sensus de Fortuna & Fato, ex quorum arbitrio &decretis pseudopoliticam felicitatem totatam fere suspendit: non sinemultis grauibusque erroribus, quos praeterire nobis non licet, cum improbitatem mali scriptoris, &Pseudopoliticae fallaciam, clarius ob oculos po-

468쪽

3 4 VιNPI cIAR v M. LIB. III. g. II.

FAtum in siderum influxu Macchia-

uellus collocat, cui tribuit quoque certum υitae statium, quo omnia in hoc υniuerso contenta terminari affirmat l. 3. d Fartim scurS. C. F. Non isitur aliter fatum acci-g- . pit, quam quod teste S. Aug. l. s. de civit. c. I. homines usitata loquendi consuerudine n telligunt, vim nimirum positionis siderum, eam pracsue, qua est, mando quis nasiitur, seu concipitur. Quod aliqui alienant a Dei moluntate vocantes, ut paulo supra ait, fatalia, qua praeter Dei s hominώm voia Iuntatem, cuj udam ordinis necessitate conis ingunt,) ab qui ex illa etiam hoc pendera coormant. Sed non omnimodam necessitatem Macchia vellus Fortunae & Fato tribuit . Fortunam enim, veluti iam ineae indolis,

fuste subagitari, &instar fluminis obteiactis aggeribus reprimi putat , ideoque ferociam potius suadet, quam circum spe

469쪽

Cap. III. POLITICARVM. 37 ctionem. Oua in re Platonem aliqv. x Marisia tione sequitur, qui in postrem ψ de Repub--pia

lica asserit, Necessitati ne Deos quidem re- ,οBem μ- si tere, qua vero ab astris geruntur, talia in- qaitur. aer dum esse, ut euitari sapientia, industria,

laboris quea-t. in quo sita est fortuna ; qua

vero certis causis progrederentur ac permanerem fixa , id dici fatum. Vbi appare hae e duo a Platone distingui, etsi nec a fato quidem, velit necessitatem inferri ele-ictioni. Uerum Macchia uellias fortunae vim filia se, & maiori vi obiecta repelli & cohiberi a si erens, eam sententiae suae ludibrio a voluntate Dei alienat. Nam si a Dei pr. riti,ismuidentia decerni& ab eiusdem potentia aseolisis Auefiihi eredit, quae loquendi abusu fato ac Des alie- fortunae tribui solent, impie Deo fustenta n Gintentat, &aggeres ac ferociam opponit: cuius volantisti resistere nemo potest, dc conotra quem non est consilium ἔ cuius potentiam ac sapientiam tamineae imbecillitati dc stultitiae comparare, non minus stultum quam blasphemum est. Neque enim . solum Fortunae effectus intelligit, contra quos valere potest illud Poetae: Tu ne .cede malis; βά contra audentior ito; ipsa S. νβιDnes producendorum essectuum , ctfa -

470쪽

VIND ICIARvM. LIB. III. torum vias, Ma hiauellus verbis &leniatentijs designat, ut legenti δέ intelligenti planum est. Sua ergo vi Fortuna Maechia uelli nit1-tur , nihil Deo debet, nec Imperium aut vires illi fert acceptas, quas sit diuinas, diis uinitatis contemptor crederet, a foeminei nominis contumelia abstineret. Sed illi ait S. August. l. c. qui sine Dei voluntate δε- ι ὰων, bo, cernere opinantur sidera, quid agamus, vel

repelti deis quid bonorum habeamin , malorumue pa-bera tuimur, ab auribria omnium repellendisiunt: non solum eorum, qui veram religionem te

nent, sed qui Deorum qualismeunque , licet falsorum, volunt esse cultores. Hac enim opinio quid aliud agit. nisus nusim omninseredatur aut rogetur Deus f Quod ipsum profecto agit Macchiauellus, cum docet omnem felicitatem aut infelicitatem amodo agendi, ac res suas procurandi, temporu conditioni consentaneo vel dic sentaneo pendere. Sibi ergo quis'; Deus est; neque caussam habet, cur alicui supplicet, aut e coelo spem rerum suarum suspendat, qui non aliunde, prosperitatem manare persuassim habet, quam ab agendi modo, & animi ferocia , si eam secundum temporum conditionem recte moderetur .. Etsi

. Di