장음표시 사용
101쪽
I1Ε S E N SξIi πε. Dctui per iptatbes Ergo illatum L lacta adseu'Abdomi vela deferuntur, ut ab illo eo, rum i disseren tra; discretio, recte haberi posisit s Quare i in oestauit Alcati isti sibilia com esse penso sensibilia senseum paxticis mrium, sicut in alijs loeis ictare manifeltauit: sed
voluit sic sensum communem cognoscere sensibilia propria, sicuti in sensibili donarnunia ζxviri Vtrorumq; no nes ad imum deferantur,
Aec quaestio agitari soles, an per distinctam speciem, a specie sensibilis proprij commune. sensibule sensum proprium immutet: an per eandem ; cum autem dete minatum sit harum specierum superfluum , &inutilem Vsum, quia, ut exactius declarabimus, sensibilis forma sensit immutat, moueturquPsio, an sensibilis forma communis ; distincte, a sensibilis proprij forma,sensum afficiat: an per eandem formam sensibilis proprij. In hac dis sicili quaestione plures sunt sententiae, quarum
102쪽
. Z PARS PRIMA. sspraecipua attribuitur D.Thomae, & sequacibus, quod sensibile commune , non afficiat sensum per sui simulacrum, distins tam a sensibili proprio, cu una species siti qua sensibile proprium, Ec commune, simul immutant sensum : haec tamen est ditarentia ; quod sensibile proprium producit speciem,quoad entitatem suam, commune autem,dat modum , quod est dicere colo, ratum, speciem producit, sed quia est talis figurae, vel talis magnitudinis, mouetur, vel quiescit,idcirco talem speciem modificatam, vel asibier se habentem,& non distinctam producit: hoc pacto sensibile commune dicitur agere in sensum,non per propriam speciem: sed modificando speciem sensibilis proprij et pro Comprobatione huius opinionis, sit prima ratio sensus per modii unius,percipit sensibile proprium cum communi inseparabiliter, et ' per unam speciem illud totum percipit, de sic non per distinctam speciem, sensibile commune sensum afficit. Secundo si essent duae species distincte communis, S proprij sensibilis, utique si separarentur suos effectus producerent; ut calor, dc album,cum sint in eodem corpore, sicuti e3lor calefacit per aliam speciem ; quam pet al-ledinem, de albedo das regat, non perical 'rem:
seeungum D. Thom. sensibile comune modificat specie sensibilis P
103쪽
Rationes quibus suis pradicta pin. delitui
Prima ratio. seeunda ratio. Tertia ra. ti .
rem; separatae illae formae adhuc operantur sed quantum non potest mouere visum sine colore, ergo non operantur per distinctas species. Praeterea non videtur posse assignari species quantitatis distinctas a colore, neque multitudinis,c motus,&quietis: concluditur ergo bene ab istis, sensibile commune, tantum modificare species sensibilis proprij, ut scilicet alio modo afficiat visum color : sub figura triangulari, quam sub figura circulari. Et alio modo afficere auditum unam Vocem, quam multitudinem Vocum; quare sensibile proprium,dicunt, ficit sensum per speciem, Comune autem ipsum modificat . Haec sententia, de si sit clarissimorum virorum, nihilo tamen minus non videtur posse substetari propter multas difficultates : dc primo iam declarauit Philosophus, sensibile commune,essse per se sensibile, sed illud dicitur sensibile per se,quod per se afficit sensum, ergo per sui simulacrum. Secundo sensibile per se i
primit characterem in sensum, ergo mouet sensum per se. Amplius sensibile commune, ut dictum est de mente Arist. sentitur a sensu partiaculari, Sc proprior sed dicitur commune ; quia a pluribus, quam ab uno sensu percipitur, ergo Vt loquar more ipsorum a specie distincta a sen
104쪽
sibili proprio, aliter non diceretur sensibile comune, si perciperetur,per modu sensibilis proprij,quia modus rei non distinguitur a re; Sc sic si quantitas verbi gratia percipitur a visu, per speciem coloris, in quantum quantitas modificat speciem coloris: ergo quantitas non per speciem ; sed per modum perciperetur a sensu; sed nullum sensibile per se secundum ipsos potest mouere sensum nisi per speciem, ergo sensibile commune non esset sensibile per se. Deinde si miris i sensus circa sensibile comune potest decipi, non autem circa sensibile proprium: ergo per distinctas species utrumque mouet sensum : quia si
Vtrumque,per unam speciem moueret sensum, cum circa unum decipitur, circa aliud deciperetur: sensus enim deceptio accidit cum alio pacto,species repraesentat sensibile, quam sit: ab Vna autem specie Vnum sensibile repraesenta-
tur,&sicuti sensibile proprium differt a sensibile communi, quia in diuersis generibus repo- .nuntur, ut quantitas, dc color: sic&species v-triusque habent differre, nec una potest repra sentare sensibile alterius generis. Et cum adducunt Philoponum pro hac opinione,miror prinsecto quomodo hoc dicatur, cum Philoponus expresse in multis locis declaret sensibile com
105쪽
,.ss D4 Eus i B v ζ. - mune, aliquid plus agerem sensum, quam senasibile prorium , qui discurrendo perim nos sensus particulares, di it non sim Iem; sed diuersum assessum imprimeret sensui sensibile cum mouetur, quarn cum stat, ergo a diuersa specie, si diuersum affectum imprimit :& h6c probat distincte in tactu, qui dicit viaec formalia λ verba. Sed, &tactus aliquem alium ames uni
patitur cum mouetur tangibile, alium quaniado stat; si enim non ita esset, in influentes statiotes fluvios, cum una sit aquae continentia, de eodem modo,quatenus aqua est, agit intactum non simul sensu perciperemus, quod mouptur,
Sc si1 stat, quod stat';& hare si recter corisside tur est pulcherrima ratio, na stantes in fluuio, aqua, ut senssibile proprisi eodem modo sempedaiucit tactum, Sc nihilominus non mutato mo do istius sensibilis proprij, sentimus motu, qui est sensibile commune; quare concludit ex hoe ergo clatum est quod sit ob hoc sensui diuersu; affectius Et Alem: Voletis declarare quoi nodo visus motum pdrcipiat, dicit hoc fieri ex penaceptione distantim , atque interualli iam istud
quod mouetur videatur acquirere diuersia141 distantiam, de rem, quae mouetur pereipit e collationei ad rem mouentem, &stabilem tpropterea
106쪽
PARs PRIMA. ης propterea ea quae in locis latissimis mouentur, minime percipit moueri: secus ea quae in angustis,& apud aliquem manentem, quia habet cui faciat collationem : si1 militer numerum percipit: ex continui priuatione , quae enim discreta sunt, interuallo corporum specie diuersorum, plura esse dicit: ex quibus clare patet haec sensibilia communia,diuersos affectus generare insensu, dc no per modum tantum sensibilis proprij : sed per diuersas species. Bene tamen dicimus,non posse haec sensibilia communia afficere sensus proprios,sine sensibili proprio 1 per sόas i. a. se tamen ipsos afficere, Ec alia specie,non separata tamen a specie senssibilis proprij, dc ideo sensum pro
secundario afficere sensum per se tamen . Ite- aliam spe.
sepe, non ut sunt sensibilia per accidens, nam uterentur discursu, &intelleo u, cuius esset coiagnoscere substantiam per se, ut dicturn est de Diari j filio: sed canis cognoscit dominum Cognoscendo eandem figuram, ergo figura mouet visum canis, distincta specie a colore: Similiter asinus cognoscit praesepe in quantum Ca- dem figura repraesentat imaginationi id e sen
sibile, quod prius perceperat, siue sit eiusdem, vel alterius coloris,ergo per speciem ut loquar
107쪽
more Latinorum )distinctam a propria speciem ratio. proprij sensibilis. Ad huc quantitas,& figura,
spectant proprie ad scientiam Mathematicam, distinctam a scientia naturali, quae proprie considerat accidentia propria, sicuti Mathematica accidentia communia, quantitas enim de figura licet a naturali scientia considerentur, illas i men tractat, ut sensibilia sunt, & ut sunt termini sensibilis corporis, & cum omnis nostra
cognitio ex sensu ortum habeat, & nihil sit in intellestia, quin prius fuerit in sensu, dicimus; quod siicuti diuersae sunt illae scientiae, ex diuersis sensibilibus ortum habere debent, &sic per . diuersas species, ut ipsi dicunt, sensibilia illa di- . . uersa offerre debent, aliter Mathematica sciet tia, quae de sensibilibus comunibus pertractat, non esset distincta, a philosophia naturali, quae de sensibilibus proprijs considerat: Sc non pos- set prius disci Mathematica scientia, quam philosophia naturalis, cum subiecta scientiae Mathematicae innitantur, Sc offerantur, cum sensibilibus proprijs: cuius oppositum obseruatum est ab antiquis philosophis,quinimmo nemo admittebatur in gymnasijs,nisi exercitatus in Ma..
εrmatur thematicis. Confirmabat hanc opinionem Tu- per T M- risanus vir multae speculationis in secundo a
108쪽
PARS PRIMA.tis medicinalis supra tex. r 6.ubi volens soluere, quare sensibilia communia, non dicuntur set sibilia per accidens, cum quantitas, de figura videatur accidere albo,alijsque sensibilibus pro
prijs, sicut, &Diari j filius: dicit quod hoc non
est verum, quod accidant illis in quantum sensibilibus; sed insunt eis per se , albedo enim non est separabilis a quantitate, sicuti a Socrate,&subdit quod dicuntur sensibilia communia, quia a pluribus proprijs non separantur; per se autedicuntur sensibit ia,quia semper simul cum proprijs imprimunt intentiones suas in sensibus, cum enim visus sentit magnitudinem, ibi imprimitur magnitudinis character, similiter defigura, dc alijs: abstrahit enim horum species
non minus,quam coloris, bene verum est quod communia non agerent in sensus, si essent separata a proprijs : propterea dicuntur apprehendi, mediantibus proprijs :& sic per se: sed non primo,ssicuti si diceremus, risibile inest animali mediante homine, non inest per accidensani mali:sed secundario,haec Turis an .Ex quibus patet,sensibilia communia esse per se sensibilia , illaque imprimere characteres suos in sensibus proprijs, non tamen primo. Hsc sunt quae in re tam ardua habui quid sentirem, & si
109쪽
sa DE S E N S I s V S. viri illustres aliter sentiat. Hoc tamen animaduerti velim,quod cum determinatum fuerit spe cies senstibiles esse superfluas non esse agita damquaestionem,& determinandam,virum sensibi- lia communia per diuersas species, a speciebus sensibilium propriorum percipiatur a sensu:sed bene posset moueriqtimstio, utru sensibilia communia moueant sensus proprios,per eadem si . mulacra, sevi eosdem Ebaracteres,quibus ipsos mouent sensibilia propria: adeo ut diuersiitatem tantum sumant a modo oster di, vel per diuer-ob. .is' sa simulaCra,&diuersias characteres.Circa quod conclusum est sensibilia comunia alio charactei re assicere sesu propriu,ab illo, sessibilis proprij, &si non sine ipso , &propterea perse; sed non primo. Ex quo obiter dicendum est quod si seni sibile proprium primo assiciat sensum,&secuni dario sensibile comune,ergo causa doloris, pri-Prima, di Dra, Sc immediata erit intemperies, quae spectat dolo ad lentibile propriu: secundario, solutio coimperies, sec. tinui, quae spectat ad sensibile commune: sed de
.. Reassumendo ergo communem sensus deS- ά I: nitionem, dicimus sensum esse animae potentia,
o GR organicam,quae alteratione quadam intercede
te, sit similis sensilibus, illaq. ct discernere, de
110쪽
PARS PRIMA. 93 iudicare potest; Ex qua iam clare patuit, an po-tctia distinguatur essentialiter ab anima; dc quae sit alteratio atii a sensibilibus;& ad quod terminetur haec alteratio; dc an fiat silmilis perspeciem repraesentatem sensibile,vel aliter: visum est etiam, an detur sensus agens, dc in.quo consistat achio sensus, cum non dicatur tantum potC-tia passiua: determinatum etiam de sensibilibus , dc propri js , & communibus in communitamc.Restat modo videre in particulari de vn quoque proprio sensu,& de proprio uniuscuiusque sensibili, Sc de modo sentiendi, pr priam desnitionem assignando, sub
illa communi comprehensam, priuS tamen tractando denumero,& sufficien--rtio tuo et L tia sensuum par