장음표시 사용
121쪽
de sensorium,sensus est sensoriu,si ergo deesset sensus, deesset Sc sensorium. Probatur etiam ex eo, quod natura nihil frustra facit; fecit au
tem sensum applicatum organo, ut ipso uteretur adsensationem, si ergo noni est aliud organum, nisi frustratorium esset, quo deberet uti sensus, non est alius sensus , cum no posset ope rari sine suo proprio organo. Probatur etiam rationemedij, per quod sensibile organo se a plicat : aliter numquam feret sensatio: sed non datur aliud medium, praeter ea, quae quinque ditas deseruiunt, ergo non datur alius sensus ihaec est probatio. Antecedens autem quod scialicet: non deest sensorium,inductione probari potest,discurrendo per omnia corpora, eX qui
bus resultari debebat sensorium ; per nullum enim aliud poterat fieri, nisi ex quibus facta su n& non datur aliud corpus, quod ad sensorium
aptitudinem habeat, ergo non datur aliud set sorium , praeter ea,quae stabilita sunt, ex quos quitur non dari alium sensum. Namicu qui 'que reperiantur corpora siimplicia, ex quibus poterat fieri sensorium, infra enim declarabis tur sensationem per partem simplice,& iimit
rem perfici, inter quas connumeratur quintum corpus caeleste,ct quatuor elementa, aethereum
122쪽
potest sensorium esse,sensuum corruptibilium: nec ignis, cum sit maxime activus, & Omnia corrumpat, nec terra per se, cum sis impressis dissicilis, verum commixta cum alijs potest esse, fensorium,&sic gustus, tactus sensori si est,
magis terreum. Restat ergo aerem, Ec aquam Aer,&aqua
capta sensuria, possunt enim per se essedar cqu id e m v ilas,. i ii e autem aud i tus,& o lfactu s.C si possunt esse ergo ex omnibus,ex quibus fieri poterat,sactum medias Gest, sensorium nullum deest, ergo nullus deest '' 'sensus. Est, & secunda ratio sit deest sen sori uni deest , &sensile, atqui non deest sensibile,ergo non deest sensorium , quod non desit sensibile probatur nam omne sensile,aut longe,aut prope percipitur : sed sentimus omnia a longe, Ut viilbilia,audibilia, ct odorabilia: quae sunt prope, ut tangibilia, ct sapores, ergo omnia senqsibilia percipimus, ergo non deest sens rium, propter mutua conneXionem,si non deest sensorium , non deest sensus, ergo don plures sensus, quam quinque, idest visus, auditus, olfactus, gustus, dc tactus. Istae rationes mulms: instan- Multa intias habρnt,propter quas si Philopon aestimandiis.ή iritur non necessariae: sed probabiles ,1 quas per-, pendere equum est. Et primo Fide tu Lmala il-.
123쪽
I latio ex numero corporum sira plici si quae pon
sunt esse apta organa ad sentiendum in Drre numerum sensim , nam limplicia corpora, quae sunta pia gava sunt duo aer; scilicet &aqua ergo potius debet inferri duos esto sensus, curre duo sint corpora simplicia, quae sensationi pon pie sunt deseruire; Nec ratione mediorum potest . inferri quinarius numerus sensuit, quia eadem ratione, duos es o sensus concludendum erat
- . i quia latum aer, & aqua sun t apta media,adsenasationem faetendam e Et tanto magis , quia si cut aer, pote usesse medium visus, ct olfactui; , sic poterit esse modium aliorum sensuum, &sio
rarione mediorum exteriorum, non possumus seesidat habere numerum sensuum. Amplius aqua est medium auditus, sicut aer, pisces enim in aqua audiui, ergo no potest esse firma ratio ex pluralitate mediorum,cum no haseamus , nee deter minata naedia, nequo certum numerum . Inia
superlicut Caro est medium gustus,& tanus, fiei potest esse medium alioru pluriu . Propter has h.' . :. rationes Auem stringens discursum Aristotimoba dum vult, triplici ratione philosophirobare derium με - ε numerum sensuum exteriorum. Primo timo--μ' ' dijs. Secunda ab organis'. Tertia a sensibili . bus. Amedijscuomne quod sentitur per carn
124쪽
pARs S ECV NDA. μ' nem, aerem, ct aquam sentiatur, sicut visibule , audibile, odorabile, gustabile , dc tangibile, ergo noth est alius sensus. Ab organi, , non est
Orgadum in quo non dominetur aer, Vel aqua, de his constituuntur tria organa: puta organum visus,auditus, Ic olfactus, Vel in quo non domi
titseuntur urgana, gustus tactus, cu ab ignesmniu corruptiuo non possit organu aliquod costitui Ex sentibilibas non sunt alia sensilia,
Decabipsis quinque sentibus peropititur,ergo aio datur alius sens s. Sed istisi rationibus sicuti; a ::: : Ec prarie dentibus eaede obiςctionesi DNjci pos- sui: dc ultra ii Iasiquis stit ii datur ali id senii ile,quod ab alio sensu perciperetur, si manifestuesset,ilauti vult Arith quod animali hi uta nori percipiuntodores, qui sunt per se odorem , nisi gratia nutrimenti ; .erso datur sensibile, cuius non est sensuit. Dilius Thom. alio discursu in
sensuvi δέ praesupponit sei, at ionem feri per ficiente sinimmutationem potentiae abcbiecto, seu a sp cie:&haec vel est spiritualiβ,& immaterialis, rui vel materialis, de istae immutationes posIunt quinque modis fieri. Primo en istasensus ali- . quando xςcipit pex sesam immutation e in spiri- Δ
125쪽
A D 'E Vs E s 1,Φ P. tualem ,& talis est visus: aliquando perssi Πει lationem spiritualem sed interuenientem otii locali circa obiectum, S hic est ait litus . Non enim potest fieri auditus , nisi fiat sonus, ad quere quiritur motus localis, ut percutietis, S percussi . Tertio percipit sensus per immutationem spiritualem, interueniente tamen'ulter
tione ex parte obiem, & hic est olfassus', rio enim pote si fieri olfactio, nisi res odorabilis at
teretur,& vi caloris exhalet ab odorabit i fumo- faeuaporatio. Quarto percipit sensus per ii mutationem spiritualerii, interueniente alteratione in organo ab obiecto, a quo sensatio fit,&iste est tactus,qui ab obiecto alteratur, quamuis intentionaliter recipiat tangendo', dc a calido ist calidus. Quinto percipiis ritualiter,ihter-meniente tamen alteratione maseriali in o gano non ab obiecto, sed ab humidos, cui colitur gitur sapor, sic enim lapida gustantur, ut latius cum singulorum sensuum operationes,& bdideclarabuntur: constabit. Ex quibus patet comune es e omnibus sensibus spiritualiter immutari interueniente tamen alteratione , vel in
obiecto, vel in organo, & cum nori possit feri4mmutatio , nisii is quinque modis, relinqtu tur quinque esse tantum sensis. Hie disturius
126쪽
est prosecto maxune subtilis ;& ingeniosus, sὶ cuti solent effer6ς a tanto Doctore considera tar : sed non liscenditiis sipra probabilitaten discursus ; es si stoliduni sit iam supra deci iis,nrifit sensatio per si,ecieme Ut ipse vult:& ut quam
Optime arguit. Cardinalis Toletus vir summs eruditionis , pluribus modis poterit fieri haec immutatior ipse enim ponit immutationem cualteratione ex parte obiecti tantum, cum possit fieri ex parte obiem,& potentiς, 6c sic elset alius modus sensationis ex sequenti alius sem us . Similiter inauditu ponit motum localem ex parte obiecti, cu possit fieri ex parte organi
&ex parte utriusque, sic enim a natura poterit constitui alius sensus: similiter haec immutatio per motum localem sequo fit sonus non concup- rit ad ipsum j et sensibilis est, quia sic possem dulcere,quoa ad Visum requiritur alteratio qua fit color; modo sicuti haec non requirit ir ad percL'piendum colorem, ita non requiritur illa percussio per motum localem', qua fit sonus, cum percipitur, ut audibilis in aurbsine motu locali, Vt infra dicetur. Ex quibus hic eruditissimus vir concludit D. Thomae discursum no esse ne
cessariu: sed probabile : posset tamen pro defensione tati Doctoris dici quod suus discursus ten- ἔ-t dat ad
127쪽
um lationς,conc rente tamen alteratione,quae
sit quinque modis, ct non pluribus : vel enim
nulla facta alteratione,nec in obiecto, nec in organo , ct hoc pacto fit visu se vel concurrente al- , teratione facta tu obiecto per motum localem, tantum; & sic sit auditus , vel concurrente alte-xatione facta n obiecto per evaporationem e halationis, ct hic est olfactus: vel oncurrentet alteratione in obiecto communicata in sensu, ct hic e si tactus: vel concurrente alteratione fa-ca in obiecto communicata ipsi sensui ratione alterius additi, putabumiditatis , cthlic est gursu;: sed nullo alio modo alterationis potest si .ri immut tio spiritualis, nisi aliquo istoru quinque . Vnde quinque suntlensus. Ad illud quod dicitur, quod potest fieri immutatio spiritualis
concurrente altexptione per motum localc,non solum ex parte obiecti, sicuti in sensu auditus e sed etiam ex parte potentia , ct organi,' sic ro-κ.s finis sultaret alter sensus e dico qu sed in hoc casu cum': -'tra eadem sit inambi tisi ficta tantum per motum i .is. μ' localem, siue sit ex parte potentiar, t eu ex parte organi, non faceret distinctum sensum, cum immutatio Vti iusque, sat concurrcte alterati J . ne per motum localem tantum. Ad illud vero
128쪽
fatur λnus permotum localem , sci licet est ex trinseca, Sc ped aecidens adhoo vh sonus sit audibilis, Sc eadem rasso conruptereae alictatio per quam si collar lii, hoc non d flerret Uisus ab auditu. Dico quod est diuersa ratio in visu,& . auditu, potest enim seri color per alterationes, de mixtibnos quae non si s iciunt,' ut color sit visibilis,oim non possit uideri sine lumino: sed in auditu statim causato sono, per percussi0ne, dc motum localem, non potθst esse quini sit ataudibilis; de ideo haec a Iteratio necessario concuriar:t, Ec intrinsedd ad sensitates auditus, non autem illa qua praecedit colorem, Ut est vi iusti & site discursus D.Thomae fatig osseaciter potest demonstrare quanque osse tantum sensus exterio res, nec plures .Persi eaciuς aurum intuenti diastursum,&rationes Arist demonstrative, kD- ηαiminatis efficaciter apparθbla probatu numerus sensuum , dc quod non sint nisi qumque praesuppo- sum leniiAnit enim sensationem fieri per corpora simpli st: eia, quar quatuor qualitatibus constituuntur: ca. Auruliditate sci licet, frigiditate, humiditate,& siccitate,ex quibus proueni ut , de aliae secundae qualitates, ut leuitas ,&grau itas Insuper praesu 'ponit aliud, media scilicet sine quibus non posi
129쪽
nis. sensibile enimi receptum in medio continuat0 cum ipso organo recipitur in organo, in sit alio truncarguit, quatuor sunt Cor , Sc non plura, ignis absolutus no' potest esset, nec medium,nec organum, quia est dimissi naus,& omnia cosumeret,bene mixtus
eum alijs corporibu potest deseruire sensati i , quia sine cal id unon fit sensus. Terra etiam
implexno' potest esse, necorganum,nec mendium luia propter eius crassitiem, ct duritiem non est septa ad receptionem , bene mixta , si νςdominetur, potest esse medium organum tactu Ast enixo corpulentior sensus. Restant ergo duo corpora simplicia quae possunt esse Organum, & medium , scilicet aer,& aqua, quae si considerantur,ut calida, ct frigida non sunt o Iri gainai, &imedia, spata ime potius sunt qualitatest. activae,quibus blaec corpora non possunt pati, dc 'recipere,bene recipiunt, ut humida, & iaccp; diaphana, seu transparentia rara, ct densa:istq ' enim qualitates sunt apta ad recipiendum,cuni go haeo duo corpora quatuor modis tantum sint apta adfecipiendum vel uti diaphana,& sic . deseruiunt visui, vel ut rara transportantia si num,&sic auditui, vel ut sicca superantia L
130쪽
C V A. iramidum ,&transportantia odorem, &sic olωctui, vel ut humida superantia stimum,& sic gustui; Terra enim tantum deseruit tactui, cum sit sensus corpulentior, mixta tameia, Sc temperata ab alijs qualitatibus, hoc itaque distursu deduxit Arist. quinque esse tantum sensus, Scnon plures, quia non deficit organum, non deficit medium, de istis dictis, omnia sensibilia percipiuntur: non deest etiam sensus, qu ia utique homini inesset, qui est perfectissimus inter omnia animalia, de isti quinque tantum insunt homini:dicendum est ergo non dari alium sensum, ipso enim no priuaretur homo, dc per hγpossumus obiecta diluere. Vtrum autem aqua sit organum visus, vel potius ignis, ut volebat Plato cussigillatim de uniuscuiusque sensus organo, & medio tractabimus,disputabitur. Nucin tantum haec sufficiant, quae communem sensuum tractionem potius inspiciunt.
E unoquoque sensu exteriori sermonem facere propositus ordo requiaritin primo de nobilissimo sensu via sus quem maxime diligimus, ut voluit Phil . P soph.