장음표시 사용
71쪽
s6 Π E sE NS Iproprium esse unicuique sensui recipere speciem sine materia, quasi velit sensum recipere formam sensibilis in esse,scilicet intentionali, dc immateriali, & non materiam sensibilis . Videre aute virum istae species se teneant ex parte obiecti, vel potentiae, Vel potius utriusque, adeo superfluum est, ut visum sit mihi illud pretermittere, cum enim demonstrabitur non esse necessarium ponere species sensibiles ad faciendam sensationem, iam demolitae erunt opiniones illae,cum suis fundamentis: destructis enim speciebus non amplius subsistent, siue ponantur ex parte obiem, siue ex parte potentiae.
Non darseries sensibiles secundum Aristoteliis
D ostendendum species sensibiles esse imaginarias, nec ex principijs Arist. illud in primis suppo nendum est, quod est maximum axioma in philosophia, non esse scilicet multiplicanda entia sine necessitate; Vm de Arist. laudabat Empedoclem prae Ana Xagora, cum per finita, & pauciora principia generationem rerum saluabat ; non minus si sine specie-
Non esse multiplicada entia line necetii tate.
72쪽
s AERI M a. 3νωciebus msibilibus possumus sensationes es mere, ad quid ponere istas imaginarias species' Eci profecto non ab re dictae simi imaginariae species, cum, a sensu fion pemiplatitur, quid iamo, nec imaginariari dici debent, cum non pos
simus ahquid imaginari, nisi illud sit prius in
sensu exteriori ; ergo potius figmentiae dici debent. Quod autems sine ipsisu sensurones sitari possint hoc si ianifestum erat plenilis miti de sensu visus pertractabitur: stenim admittendar essent, priccipue propter visioneni deberent ad mitti, cum visibilia magiis:a longd visus percti piat; urgens enim causa ponendi assas fuit,ladis ciendum obiectum prisens potentis cum ergo demonstrauerimus sme ipsis posse fieri visionem, utique satis probatum erit , i lias inutiles
esse; Sola enim praetentia rei coloratae in medio diaphano illuminato, sufficiens causes erit visitonis: quod pro iniic sapponatur: Qtim imm o Arist. in lib. de sens. & sens quasi de intento destruit has species,cum manifeste declaret lumen, dccolorem non esse prius in medio, quam in organo et sed statim praeserite corpore tu minoso,& re colorata . st simul transparentia, vel apparentia in utroque . Quare nonavi deo necessitatem ponendi has species,cum nou
Lume stlore non se prius medio, quesnor in. . niti. A i
73쪽
Quid siciat cvatur11 est:in visione enim, utideclarabimus, sente Visui. semerens inaratum prestat, quod
Elad cpavid in lunaisuperficie testi, in alia)appa--tdihoc enim nothen diaphani importat, cti idemsu bd ita parens, & hoc bene, intellia sunt sua callentilitera= graecas: Ergo praesente recolarat itiis diaphano actuato per lumen,
si tim transparet*rmacolpri per aerem,m neam, albogineum humorem; crystallinum, itiquo cum sit terminus propter tunica illam re . tiforme dictarni, aron permittentem ivsterius
transparere e lacae ibi, nim amplius transphem. tiam: sed Upatentia pi: ila a potentia visima ibi. aiuxa fit sensatio per iudicium, & cognitionem,sp. ij sicuti insea prolixius declarabitur. Quod spe-
intentiona- cies sit qualitas intentionalis,&extensibilis, est
telligibile. penitus In IntelligiDile, nam quo pacto a re materiali potest extendi qualitas intentionalis' are enim materiali potest bene apparere forma illius, ct non materia, non secundum extensi
74쪽
2 R rex. em nem ,&rmitiplicationem ; quomodo enim p&test extendi vim qualitas in tanto spatio, quan tum est a coelo usque ad retram secundum quaint ibet partem diaptant: dices,sicuti hamean attamen . vi declarabimus inplicando naturam
luminis flumen non multiplicat . in i medio : Iz irrpen speciem: est enim m medio fur praesentia tantum tralparem in diaphati 1,ipsum' astita' - meo variu mrrideretus, sed stratidispidentanis1 in corpore ἰ solido facti et apparentiam , si xuti diximus de colore: 'tec linquiritur aliquid in medio .habitudo' p serat usicuti psse dextrumor positi-ος dis cinfra is od . ipedimisit principiam sentationis activum γροι
tentia autem receptiuum , Η 'passivum , ut vinluit Alberii veh immediatam pii pia', vite' ἡ et D. Thomas: ; medratim, autem poteritia ii Pace tantonum virorum i miniones multa fraudiitur incomoda: i primis sensatio cum p incipium sit simple actio,non potest a diibbus immedia, nec media
principiunas immediatum operatiotiisi Nam Arist. in a. de Anima 37.dicit animam esto cax iam essestiuam gienqrat nis, augmeritationis.
75쪽
εο nars E N MLB I. sciseri se idnis 1 Quomocli, ergo hoc tribui de . t accidelesti Externo , sicuti esset species quae etiam cepe retur immedio; de iii te inanima a. Araei plius, de Eoc maxime valetcptra Alberi qui vult selisum esse in habitu, cum habet spe ciem , supra enim declaratum est , sensum dε priuatione ad habitum reduci 4 generate,ermnon a specie ct ab habitu ad operationem reducitur lab obiecto se fisibili, ergo norva specie, quae non est obiectum, sed ipsius tantum repraesem taliua, & maxime si species, ut dicunt se teneat ex parte potentiar, ut dispositio ad recipiendum obiectum. Vlterius non potest imaginari,hane speciem recipi a sensu, non tamen ab ipso co gnosci, quia dicereis, quo modo ergo eius natu ram cognosces ' fit enini non est sensibilis, nee intelligibilis, cum sit singularis, quod ab intellectu minime cogi scitur', quinimmo omnis nostra cognitio a serisu ortum habet; illud ergo
quod non est sensibile, nec intelligibile; pr secto dari non debet ; dc hoc modo arguendi usas fuit Arist. in lib. de sens ct sens ad demon strandum, quod passiones sensibiles, non posisunt in infinitum actu diuidi, quia non essent, nec sensibiles, nec intelligibiles,& sic nihil es. 2-- senti. Adhue si visus per speciem, tanquam per
76쪽
A RIS PRIMA- εὶ repraesentatiuum,cognosceret colorem, Vtique primum cognitum a visu esset species; quia ib. lud, quod repraesentat aliquid potentiae cogni- tiuacise habet ad eam obiective, quia supplet Vi-
tem rei, quam repraesentat; illa autem res, si C
esset praesens haberet se obiective ad potemtiam cognitiva: ergo a pari, species quae reprP, sentat, obiective se debet habere ad potentiam cognitivam , quo modo ergo potest repraesentare obiectum, & non cognosci. Ex quo aliud absurdum sequitur, quod in philosophia est abominabile, nempe quod per incognitum, luceremur in cognitum , cum totum oppositum
etiam tyronibus in logica manifestum sit, inco gnitum enim per notum cognosci debet: sed per hos, sensibile cognosceretur per speciem ignotam, ' per Arist. iam clarum est, commune esse unicuique sensui recipere speciem sine ma
teria ; per speciem autem intelligit sermam et : et
sensibilis , ct non materiam ; dat exemplum de sigillo, & cera , recipit enim cera formam sigilli, non aurum, aut argentum : esset enim generatio auri, ct corruptio cerae, &sic perip sum,sensus non recipit speciem hanc imaginariam : sed formam sensibilis, a qua reducitur de i iliabitu ad operationem. Dices quo modo pin
77쪽
oa DE SENSI IS A ff., test fieri praesens haec forma sensibilis, ipsi seri siti, sine hac specie diximus supra, ct infra ex*misa, seis; actiuS declarabitur, in visu hoc facere naturant μωρ. i. diaphani, in auditu natura, qua dicitu dijcheu;ρο φης in odoratu , 'quae dicitur diosmon. Insuper est rex. Arist. pulcherrimus, qui assimilat poten tiam sen*tiuam 'iroe,ὶqui immediate potest militare,i&in lib. de sens & sense sentire est sicut speculari, &non sicuτ addiscere ergo p tentia immediate recipit sensationem,& non prius speciem, & sic nullam ali mi dispositio. nem acquirit potentia a sprete. Nec potest docere quod per receptionem speciei ocquiratur; hic habitus, quia ipse vult, quod mutatio de pri uatione ad habitum fiat a generante, & non pose t rario. receptionem speciei. Est altera auctoritas Arist Σ.de Anima et 3 9: &H o. ubi habet quod eadem est operatio re, obiecti, &potentiae; sed diuersa a. . .. ratione, Ut eadem est operatio coloris, qua color agit in visum,& visus videt, differentia est tantum rationis, Ec nullam facir mentionem do specie, & hoc est, illud quod saepe dicitur sensui in actu, ct obi bini in am1 idem sunt: si requi reretur species non ab obiecto; sed a specie rei Vltima ra- praesentante reduceretur in actu. Et tandem si non posiet fieri ursio, nisi pet receptionem spe.
78쪽
' Α Rrs' P R I M A; os ciet, quomodo visus distantiam rei posset per cipere,ct magnitudinem,cum per aduersarios, species recepta in organo facit sensationes. Dices distantia repraesentabitur a maiori, vel a minori angulo, quem facit in oculo: utique hoc non posset prouenire a specie, quae esset immediata ipsi oculo, bene posset prouenire ex mai xi, vel minoxi senstibili, ergo species nullo pacto D poterit repraesentare distantiam, nec magnitu- idine vel paruitate obiecti, quia species recipitur immediate,& sine distantia in oculo par- ἰuo; Vnde species repraesentas,no potest reprae . . sentare aliquod, nec maius se, nec distans. Hinc Vmanifestum est, non solum non esse necessarias species: sed frustratorias; quinimmo inutiles,& maximo impedimento ad sensationes facie-das , dc hoc manifestius apparebit,cum modus quo fiat)visio de mente Arist. declarabitur.
In quo sat actio sensus. Cap. VIII.
I sensus de potentia ad actum red citur ab ipso sensibili, nullo concurrente actu speciei sensibilis ; videndum est,in quo stat actio sensus, Scutrum sit potentia tantum passiua, nullo modo
79쪽
ε DE sEN SI B vis. activa ; an ultra receptionem, faciat aliquarii actionem: ex quo declarabitur vltima particula possita in desinitione sensus . In hoc fuerunt multae opiniones,vltra Iandunt sent.qui in quolibet sensu posuit duas potentias ; realiter distinctas, quarum Vna passiua erat, &altera am-ua; quam opinionem superius eiecimus cum ta xcti, suis fundamentis: sed mapis rationabiliter lo
ni tribuant nis, speciei sensibili attribuerunt. Unde Albiadum ipso, voluit tensum elle tantum potctiam passiuam.
tum poten- achive autem agere lentationem, inquantum
' ρ μ' ipsa potentia est informata, Ecdisposita a specie sensibilis: exemplum erat de aqua calida, qua calefacit active, in quantum illius calefactionis activum principium est calor, non autem aqua; Ipsa enim est potentia passiua ad recipiendum calorem. Alij vero ut D.Thom. Egid. Caiet.&csteri eiusdem scholae dicunt, quod sensus est potentia passiua, quia formaliter habet recipere speciem: agit autem sensationem, ut formata hac specie; unde species in potentia,non erit Velut calor in aqua: sed sicut calor in igne: species enim potest dupliciter considerari; uno modo, ut accidens inhaerens, alio pacto, ut repraesentans obiectum: primo modo receptio spe-' . . ciei
80쪽
PRIMA. est iei non est sensatio, ut autem fit unio inter po tentiam, & speciem repraesentatem obiectum, sic fit sensatio, adeo ut potentia, formaliter est potentia passiua recipiens speciem: ab ipsa autem specie immediate fit sensatio in quantum
habet repraesentare obiectum ipsi potentia'. . Sed si velimus stare decisis,cum nullus usus rationabiliter ad sensationem faciendam attriabui debeat speciei, nisi frustratorie, quin immo
cum maximo impedimento, vanae censeri debent istae opiniones, praesertim cum contradicant Arist. qui in a. de Ani. 3 r. voluit animam esse causam amuam generationis, motus a Uymentationis, & sensationis, de per causam acti-uam intelligit principium immediatum quo, ut declaratum fuit supra. Determinando ergo di- Incimus sensa tionem non consistere in sola recep- s .
tione sensibilis, siue sit repraesentatum a specie
quod superfluum est siue sui praesentia in
organo,per medium ad hoc habens potentiam, quod rationabilius est, non per hoc tamen statim fit sensatio: sed requiritur iudicium sensus, Ec haec formaliter,&proprie est sensatio. Unde dicebamus in definitione quod sensus est potentia , quae alteratione quadam intercedente fit similis sensibilibus, illaque discernere,&iu- I dicare