장음표시 사용
131쪽
seph.quia multas rerum differentias cognost re facit pyopositum est aggrediet primum enim locum tenere debet , non totum propter multarum rerum cognitiones 3 quas ab ipio nanciscimur pre ceteris sensibus;cognitionem enim rerum quae sunt a generatione, de corruptione alienae, non nisi visit habemus': corpora enim
caelestia, dc stellae lumine praeditae, non nisi Visu cognoscuntur, metiuntur, ac eorum motus
considerantur: unde si visus non esset,praesta tissima scientia,quq Astrologia appellatur, profecto abolita esset; sed etiam caeci inter viuctia , dc mortua , veluti media animalia iudicantur. Quamobrem natura maximum apparatum, de admirabilem structuram in oculis construendis
adhibuit, viaild lamptuosissimus sensus appellatur; &non vulgares philosophi, in hoc nobilissimo sensu praecipua animi sedem statuerunt:
cum ab ipssis oculis, hominis clementiam, misericordiam,odium,amorem,iram,tristitiam, Sclaetitiam indicamus: quo factum est, ut cerebrupraecipuum inter omnia nostri corporis me bra, teste Galeno , propter oculos fabricatum sit a natura: hinc ceruicis tot flexiones , supercuha,palpebrae, tot humores, tot tunicae a natura
132쪽
PARS SECUNDAE os ergo locum in tractatu de sensibus propter eius
dignitatem, Sc elaboratam circa ipstim a natura industriam tenere debet. LQuod ex operationibus etiam comprobatur,cum ea quε a longinquo maxime sunt, statim, & sine motu perci piat; non ita ea quae audiuntur, cum visus auditum anticipet, unde, &si seni stimul genere tur cum ictu, imam, tamen prius videmus, suculi in bombarda, videmus lumen,& post te
poris spatium audimus sonum, es ire conesonatoribus, si a longinquo sumus,videmus motum is & labiorum, vocem autem non porcipimus; operatio ergo visus magis aJremotis est, quam auditus.' Succedit odoratus, qui non ita eminus, Ut visus, de auditus: neque opus habet
tam propinquum habere sensibile, ut gustus, &tactus, qui per internum mediu sensibilia percipiunt. Ratione obiectorum etiam visiis primum locum tenere debet, deinde auditus, olfactus tertio loco, gustus quarto, & vltimo tactus. Nam visus cir a colores, Sc lucem Versatur, quae cum igne communicant; Auditus circa sonos, qhi i sunt aerei, gustus circa succos, qui sunt aquear naturae, succis enim vehiculum est humidum, tactus circa terrestria,&solida medium locum tenet olfactus,cum circa exhalati
133쪽
nes Versetur, quae sunt media inter dicta compora , vel enim est media inter aquam, Ec aerem, dc dicitur humida: vel inter terram , dc ignem ,& dicitur sicca exhalatio; ex vaporibus, enim de exhalationibus desertur odor . Ex his ergo patet inter tractatum de sensibus,visiai primum locum tribui debere: de ut ordine proposito procedamus: desin itiua enim methodo progredi institueramus. Primo a definitione visiis auspicabimur, sunt enim definitiones principia demonstrationis, ex quibus omnes passiones, actiones,& proprietates rei tractandae demo strantur. Erit ergo haec visus definitio. Visus est facultas animae sensitiuar, crystalloidi affi-Xa , quar: colores per medium actu perspicuum
recipit, illos'. discernit, dc iudicat. Et primo praesuppositis ijs, q0ae dicta sunt de communi
animae definitione , dicimus modo visum esse facultatem animae, quae Vn ita cu spiritu anima li tanquam suo immediato instrumento ab ipsis vivificato, affixa oculo, dc praecipue crystallino humori desominatur vitiua: supra enim dictum fuit animam sensitivam, unam formaliter plures virtualiter, in diuersis organis, varias naturas sortiri, in oculo.scilicet visivam in aure auditiuam, dc sic de alijs,spiritus ergo anti malis
134쪽
PARs SECUNDA. 2Iν malis,qui est subtilissima pars sanguinis,est immediatum, de primum instrumentum potentiae sensiitiuae, Sc facit unum numero , cum ipsa potentia, quia eadem generatione generatur, ' eadem corruptione corrumpitur , huius spiritus fons, de origo est in corde ut voluit Arist. Ec non in cerebro,cum cerebrum ipsum sit exa-gue: hic inquam affixus oculo, ut organo iam tanti, sustultus per influxum nouorum spirituum a corde, ob sui continuitatem, visiuus appellatur , dc receptas formas colorum, per medium perspicuum actuatum , de illuminatum potest iudicare, dc discernere . Requiruntur ergo plura ad faciendam Vissionem , potentia , scilicet visiva: oculus tanquam organum: medium illuminatum ; & colores; quibus sigillatim declaratis, clare apparebit, quo modo fiat visio . Quid autem intelligamus per potentiam Vissiuam , satis declaratum est; succedit modo videre, de alijs partibus, quae ad visionem concurrunt: dc primo se offert oculus, tanquam organum istius potentiae de quo multa consideranda sunt; dc ante alia de Situ oc
135쪽
Optimo eo silio a natu La Oculi situs in parte superiori ,& sublimi eonstitutus est,& vide
Rist. I. de partic. I. ait naturam optimo
conssilio, animal ibus perfectis, ac fanguine praeditis, in parte superiori, cleanteriori capitis, oculos constituisse: superiori qu idem na m cum sint aquear naturae, a cerebro quod est frigidu, Sc humidum facilli me conseruari possent cum omnis conseruatio fiat a similli,) &defendi, ne a siccantibus, de calefacietibus Iardantur; & hoc mouit Gal. tanquam a Veritate coactum,ad dicendu,cerebrum esse factum propter oculos, ut 8.de Usu pari. ibi enim declarat, non absque ratione a natura esse fastum, ut caput supra humeros, collo producto , sit eleuatum; haec enim eleuatio propter oculos fuit: nam ad demandandum, spiritus animales a cerebro, non erat necessarium, Cerebrum esse constitutum in eminentiori loco: cum spiritus non sint graues, ut propter ea requirerent locum eleuatum, a quo descenderent naturaliter :&in animalibus, quae Visu carent,
cerebrum simam est in parte thoracis, ut i j deni spiritus per totum corpus demandentur, sicuti in ostrecolis animalibus est videre : immo incrustatis animalibus aliquibus, sit uato cerebro in parte
136쪽
PARs S E C V ND A ais in parte thoracis: in summitate,insunt aliqua, veluti cornua', quibus oculi praeeminent: ergo Caput, natura constituit animalibus perfectis supra humeros, longo collo eleuatum, propter oculos, in quo loco constituit cerebrum, ut sua frigiditate, dc humidate, oculi, qui sunt aqueae naturae conseruentur. Sed qua ratione in sublimiori parte sint constituti; non propter aliud certe, nisi quia destinati erant ad percipiendum res a longinquo, quae tanto magis percipiuntur, quanto in sublimiori parte spectatores siluantur. Signo euidentissimo in speculatoribus, Scqui a longinquo, prospicere volunt, in sublime aliquem locum constendunt. In Superiori e go parte, dc proprie sub fronte, in ossis cauita
te collocati sunt oculi: ut res a longinquo perci pere possint, de a cerebro, tamqua a simili conmseruentur,&foueantur, de spiritus qui a corde omneς procedunt, cum ratione suae originis sint calidiores , in cerebro temperentur, ibique accipiant commesurationem quandam secundum quam omnes sensus operantur:& propter hoc nil mirum si in Arist. quandoq; reperiatur vim sentiendi in cerebro sitam esse, non enim hoc dicitur , ut cerebrum sentiat. Sui enim na
tura in sensibile est sed quia in ipso spiritus tem-
137쪽
rao DE SENsIBVs Qui,a,qi perantur, Ut sint apti ad sentiendum: propterea Aa I .iώ dictum est in cerebro esse vim sentiendi. V ndd
i E i. primo de pari. Cap. I . dicebat caput esse sineb v p φροςr carne. ut melius sentiat cerebrum, idest ut pos quam spui sitis fripiditate cum careat carne, temperare
spiritus, Ut sic temperati,essent apti ad lentiendum, caro enim est calida, de hi spiritus cu sint subtilissima pars sanguinis , non generantur in cerebro,quod est exangue: sed in ipso corde per
venas sparsas circa tunicas cerebri, quae purissimum sanguinem continet, temperantur, Scadoculum ad absoluendam visionem demandantur. in anteriori autem parte oculos natura col
locauit, ut fiat prospectus, quo motus agitur: motus autem sit in directum,& in partem anteriorem : ideo ibi, dc non parti posteriori infixit oculos . Addo, dc aliam rationem, quia ut declarabimus) visio fit per habitudinem rei pra sentis, Ec directar , nec unquam posset fieri viasio, niti praesente re: haec autem reperitur directa, de ante;ergo in anteriori parte collocari debebant oculi: sed quare gemini sunt facti a natura, dicendum non propter aliud, nisii quia in ipso animali est pars dextra,& s1nistra,& sic quilibet sensus dexter, Sc simister est, praeter tactu, qui cu siit per totum corpus disseminatus in toto
138쪽
PARs s E C V N P A. raIcorpore apparet, sed ceteri sensus,gemini constituti sunt,etiam gustus, in quo quaedam distinctio videtur, per tenuem lineam, diuidente linguam, &hoc factum est a natura, ut laesa una parte, in alia possit sensatio seruari, quamuis etia in tactu,pars dextra, Se sinistra sicuti in manibus apparet, in quibus perspicacitas tactus, Videtur, dc proprie in Vola manus, dc prscipue in utriusque manus indice. Sed quid velit Phil .in
ris sensorijs, corpus proprium habere. Profericto nil aliud vult significare,nili qudd, visus via
tur organo,humore crys allino,qui tantum deseruit visui,& no alteri sensui , cum caeteri sensus,pro sensorijs utantur cartilagine, tunica,Carne,aere, membrana, quae pluribus communes
sunt ; &haec de Situ oculorum. Succedit modo de Structura, dc partibus oculi. De Structura partibus oculi. Cap. V.
Um omnis operatio sensitiva, ut voluit Aristo t. a.de pari. animal. Cap. I.d
fiat per partem similarem, simplicem , ut infra melius explicabitur quando de modo,quo fiat visio pertractabimus,
139쪽
nunc vero supponatur hoc, &humor crystata linus sit illa pars similaris, sicuti ratione, de experientia comprobabitur ) per quam perficitur vi sio. V nde ab omnibus, Sc Medicis, Ec Philosophis, dicitur primum organum visus hec qui- dem pars, seu hic humor crystallinus est lucidus4 rotundus, de in medio situs, quo absoluitur visio, non omnino Sphaericus: sed parum. depressus a parte anteriori, de eXteriori: a par te posteriori, habet cotiguum humorem vitrea diξtum: hic non est ita albicans, sicut crystalli nus , nec ita fluidus, ut albugineus: Sed assimi latur vitro liquefacto,cui est admixtum aliquod nigru . in hoc humore vitreo, est affi .us crystallinus,veluti gemma in anulo, a parte posteriori depressus, ut firmam sedem in ipso vitreo Laberet, qui mediam partem posteriorem ipsius crystallini ambit, quem conseruare, & nutrire habet: est etiam humor crystallinus,a parte anteriori parum depressus, ut possit simulacra, ct apparentiam sentibilium, non in pucto recipere , sicuti si est et Sphaericus. A parte anteriori, est humor albo oui persm ilis; unde albugineus appellatur,qui totum oculum irrigare habet,et defendere crystallinum, ne ab extrinseco praecipue ab aere exiccetur; hic albugineus humoc
140쪽
est fluidus, subtilis, Sc multus, interceptus inter corneam membranam, dc cry stallinum ii
morem,ut facile detur additus, dc spiritibus, dc sensibilibus. Et cum hi humores sui natura sint
Buxiles ab ipsam et natura comparatum est, Vt aliquibus tunicis, Sc membranis contineantur, quae a cerebri panniculis ortum ducunt,& ssica parte posteriori versus os capitis, treS numeratur,quarum Vna, Vitreo humori cotigua,ipium continere habet, quae ad retis figuram, retina appellatur, Ec a molli panniculo tangente cerebrum oriturialtera tunica huic associatur, quam secundinam dicunt,quae habet fouere, nutrire, Ec defenderet retinam , ne rumpatur , Ortum
etiam ducit a molli panniculo cerebri.His tuni cis succedit altera dura, ct solida, a duro panic lo cerebri orta;&istar tunicae in posteriori pa te vitrei positar,termin*t transparentiam, idest faciunt, ut senstibile non ultra,transpareat: edin humore cry stat lino apparentiam faciat, sicuti operatur plumbum in speculo,a parte posterio-riori possitum. A parte vero anteriori sun t quatuor tunicae, una quae albugineu, ne in cry stallinum defluat continet, de haec aranea nuncupatur, admodum telae aranear, quae per disse