장음표시 사용
141쪽
, R D E AE E Us I B vtera succedit tunica, quae nigrae uuae, cui pediculus detractus sit persimilis, vuea appellatur, in cuius medio, est foramen, visibilibus peruiu, quod .proprie pupilla dicitur, haec inquam corneam humectat, &est media , ne cornua sua duritie crystallinum laedat, estq; coloribus varijs infici apta, dc si ad nigredine declinare ce
natur,cto hoc factum est a prouida natura,ne lumen dissoluatur : sed in unum coeat; &est veluti opacum,oculo superpolitum, ut melior fiat uilio. Succedit postea tunica cornea,ad modum terii cornu, exilis ad modum, Sc alba, ac dura, ν t visibilia penetrare possint, dc ne leui de causa rumpatur, de crystallinum a laesionibus seratiare valeat. Est, de alia tunica, quae non ambit totam corneam, nec ipsi superponitur: impediaretur enim transitus visibilium; sed ipsa, cornes alligata, omnes alias nunicas, Sc Oculum calua-xiῖ connectit, coniunctiva dicituri .l I est mirabilis structura oculi ex parte interiori,tot humoribus, de tunicis constructi: Sed non minus sapientissimi opificis prouidentra, in partibus exterioribus oculi , i admirari debet:Jnam
non contentus ambire oculum tuniea libat cor-
. nea dicta, ita tenui, alba, dc dura; ut defendere possit, ac tegere totum oculum: ipsa enim pria
142쪽
ma omnium , &sola omnibus iniurijs est exposita , fumiq. pulueris, & frigoris, & aestus,contundentium , atque incidentium incursus excipitr vltra ergo eius exploratam fortitudinem, varie etiam ipsum oculu muniuit, ex parte si periori, supercilijs, &inferiori malis: versus maiorem angulum,nasum: versus minore duriossis iugalis productione instituit,aduersus maiorum molium incursus, id ipsis, omnibus maiorum corporum offensas prius recipientibus, oculus ipse n medio locatus nihil laedatur. Cutis etiam ipsi confert, undique enim cbntracta, oculum intro comprimit, ipsa in multas plicas corrugata,& si quid, ossium convexitatem pro tergrestum,intris in oculum feratur, prima periculum subit,ac prima labefactatur deinde palpebrae contunduntur Sc veluti scuta at te corneam obiecta primo modis o nibus patiuntur, antequam lesio ipsi cornee communicetur. Aliud etiam mirabile in hac constructione inspicitur, nempe inconstitutione palpebrarum, inferiorem immobilem fecit: superiorem ita promptam motui voluntario, ut nil citius m
ueni possit, ut d letesionibus statim corneam, Scoculum tutum reddere possit, se ipsam veluti scutum opponendo: quinimmo pilis ipsas orn uiti
143쪽
. DI sS N S I B V s. uit, in summitate palpebrarum parte duriuscula, dc cartilaginosia,que tarsus appellatur, ipsos'. non quemadmodum in supercilijs, in seipsos incidere voluit, neque ita densos: sed raros, de qui non excrescentiam haberent: raros quidem,ne visum impedirent, sicuti sit delassi essent, dc si nimiam excrescentiam haberent:insupercilijs autem voluit pilos in seipsos incidere, I Tatione ornatuς,& ut prius,ad tutelam oculi exciperent id omne quod a fronte, Sc a capite de- , flueret, in palpebris autem, non solum raros pilos construxit: sed non sursum ad supercilia spectantes, neque deorsum ad malas, neque in tro in ipsos oculos nutates: nam si sursum, non prohiberent offensas,gratia cuius effecti sunt; si deorsum,visionem incommodassent continuitatem spectandorum pruhibentes; si intro,ipsi
priores oculum laederent quin immo commensuratissimo interuallo illos inuicem constituit:
nam si logius,a se inuicem distassent, multa oculis incidere potuissent: si vero sese contigerent,&vidis tam est densi essent, perpetua noctem
De motibus vero musculorum , qui oculos diuersiimode agitant, postea loquemur. Haec
Medici, dc praecipue Galen. in praescrutandis
144쪽
naturq usibus accuratissimus, in multis locis,prgsertim io.de usu pari. At philosophi,& precipud Arist. quod suo tempore non erat exquisita se- 2 ' Σcandi in minutissimas quasque partes ars,Vt in-ψμ' 'nuit in lib. te part .animali: Ec secundo de anim. Et forsan quia no decebat Philosophum, ita minutissime partes corporis nos ri contemplari, hoc enim excedit methodum scientiscam, Sc
potius ad medicum spectat cum philosophi munus sit generaliter considerare nostri corporis partes, Sc similares, de organicas in quantum actiones , de operationes naturales producere pollunt: idcirco Aris considerauit oculum, inquantum est in stria mentum ., ct organum videdi,&sic sufficiens fuit ipsi conte piari illas parteS tantum, per quas hoc opus perfici possit.Vn-dd primo de histor. anim. distinxit oculum tantum in tres partes, in pupillam, nigrum oculi, - , dc album; reliquas autem partes tacuit, quia potius illae adminiculantur istis dictis, vel forsan quia in unam substantiam venire crediderit, sic non distinxit humores, vel alias tunicas,vel etia, quia ista tres dicta partes nostro sensui occurrunt. Per pupillam non foramen Vueae ut Voluerunt medici) intellexit, sed ut primo, & serundo,de hist.animal. secundo, de tertio,de ani-
145쪽
' . D E SE NSIBUS.uit, in summitate palpebrarum parte duriuscula, ct cartilaginosia,que tarsus appellatur, ipsos'. non quemadmodum in supercilijs, in seipsos incidcxe voluit, neque ita densos: sed raros, Ecqui non excrescentiam haberent: raros qui- dem,ne visum impedirent,sicuti si densit essent, Ec si nimiam excrescentiam haberent:in supercilijs autem voluit pilos in seipsos incidere, Sc Tatione ornatus,de vvmus,ad tutelam oculi exciperent id omne quod a fronte, Sc a capite de- flueret, in palpebris autem , non solum raros pilos construxit: sed non sursum ad supercilia. spectantes, neque deorsum ad malas, neque in tro in ipsos oculos nutates: nam si sursum, non prohiberent offensas,gratia cuius essecti sunt; si deorsum,visionem incommodassent continuitatem spectandorum pruhibentes ; si intro,ipsi priores oculum laederent quin immo commen-- . suratissimo interuallo illos inuicem constituit: nam si logius,a se inuicem distassent, multa oculis incidere potuissent: si vero sese contigerent,
&ut dictum est densi essent, perpetua noctem
De motibus vero musculorum , qui oculos diuersimode agitant, postea loquemur. Haec ' Medici, & praecipue Galen. in praestrutandis
146쪽
sertim io.de usu pari. At philosophi,& precipue Arist. quod suo tempore non erat exquisita se- 'candi in minutissimas quasque partes ars,Vtin-kμ
nuit in lib. lepart. animali: Ec secundo de anim. Et forsan quiano decebat Philosophum, ita minutissime partes corporis nostri contemplari, hoc enim excedit methodum scientiscam, de
potius ad medicum spectat cum philosophi munus sit generaliter considerare nostri corporis partes, de similares, de organicas in quantum
actiones, de operationes naturales producere
possunt: idcirco Aris .considerauit oculum, inquantum est instria mentum, Se organum vidC-di,&sic sufficiens fuit ipsi conte piari illas partes tantum, per quas hoc opus perfici possit.Vnde primo de histor. anim. distinxit oculum tantum in tres partes, in pupillam , nigrum oculi, i , dc album; reliquas autem partes tacuit, quia pOtius illas adminiculantur istis dictis, vel sorsan quia in unam substantiam venire crediderit, licnon distinxit humores, vel alias tunicas, vel etia, quia ista tres dicta' partes nostro sensui occurrunt. Per pupillam non foramen Vuear vivoluerunt medici) intellexit, sed ut primo,&O- α ρ' Vetundo,de hist.animal cundo,& tertio,de anima il-
147쪽
ins . V π Sm FTSI Bus. D. ma illam voluit esse humore,quo videmus, dein quo est senti edi vis,& hsc est prima pars oculi P Secunda vero est niger ille orbiculus, qui pupilla circuit, qui, etsi multis inficiatur coloribus , semper tamen ad nigredinem declinat, Se
propterea nigrum oculi appellatur ; hic orbic lus omnibus animalibus, eaecepto homine, de equo, in sua cuiusque specie unicolor est: nam boues nigru habent,caprae mediu , oues aquilur' at hominibus, de equis in oculis maxima colorust equistisi varietas inest: nam insunt aliquibus glauci, seu
ita es merat Galen. in lib. artis med. magnitudinem . . . crystallini humoris,situm, splendorem, Sc cla-io G i, ritatem dicti humoris , situm cum scilicet magis praee mines,Vltinio tenuitatem, de paucita- Causidio tem aquei humoris,qui in pupilla coiistit Aristi ebibium is quinto,degene. anim.Colores omnes ipsius ocu-zlζ' 'M li medios esse inter glaucu,& nigrum, dc glauci coloris paucitatem; nigri vero humoris co- piam esse pronunciauit,humoris inquam aquei, qui intra pupillam continetur. Conducunt autem , Ut concausae pelliculae, corneae leuitas,& splendor, tertia causa potest esse color vuear tunicae; eodem enim colore videtur aqua per ubri trum
148쪽
trum coloratum, quo colore coloratu est signo euidetissimo, quod qui glauci sunt,die minus vident, noctu vero magis, e contra, qui nigros habent oculos: quia ad vissionem concurrit aer luminosus, qui, die multus est; glauci oculi non possunt substinere motum illum, a multo lumine factum. Alio signo comprobatur: nam mare profundum propter multitudinem humoris, nigrum apparet. Sed dices quomodo potest nimia copia humoris aquei producere colorc nigrum,& paucitas colorem glaucum, cum pueri nuper nati habeant oculos glaucos,&tamen nimio humore abundant. Vnde Arist. a. de gener. animal.& secundo de pari. licit,pueros in ortus
principio,multa humiditate abundare, dc praecipue in oculis, quia apparent tumidi, magni,&glauci, quomodo ergo glaucitas ex pauco humido, dc nigredo ex multo.Adhaec dicimus breuiter per multu humidu, quod est causa nigredinis Arist. intelligere profundum , adeo Vt per quantitatem intelligat crassitiem , Sc corpore itatem, lumen enim minus,profundas partes attingit, Sc propterea opacat sicuti in mare euenire solet; quando enim est multitudo humoris non profunda ; sed dilatata, claritatem potius
149쪽
profundum,prosem opacum apparet,&nigria: ad propositum ergo multitudo humoris aquei sparsit, dc superficialis, potius oculos claros, dc glaucos efficit ; sed profunditas aquei humoris opacitatem,& nigredinem: iri pueris autem est multitudo humoris in oculis eXtrinseca,& sparsa,&propterea tument,post temporis spatium cocoquitur ille humor, ec spissatur est enim debilis in principio ortus sic facile mutatur, de temporis progressu, alios colores recipit, quos
sibi natura praefixit,&haec de pupilla, dc nigro nutatis .i Oculi Est,& tertia pars,quae album oculi diciturae .il simile albo oui , quod in habentibus sanguinem M ih pingue, & crassum est,& propter hoc nunquam
riget oculu, , quia caret carne, &hoc a prouida natura, ne humidum oculi frigore algeret, nec calore desiiccaretur, hinc totum oculum esse aquear naturae dignoscitur, quod Aristot. persuasit. Primo quia perfractis oculis, quod inde exit,aqua est. Secundo quia pueris oculi in magnitudine excedunt alia membra proportionaliter, pro ut infra quando de proprio visus organo pertractabimus,aperietur.
150쪽
PARs s ECUNDA: xia De primo Sensorio visus. Cap. VI. Eclarata prima particula in desinitione Visus posita, nempe quod visus sit
potentia sensitiva affixa oculo,succedit modo videre in qua parte oculi sit primo assixa, de sic videbimus de primo sesorio visus, est: enim magna disssientio inter grauissimos viros,& praecipue in doctrina Aristi&causa dissentionis oritur, ex eius dictis,Voluit enim
ipse, quod pupilla sit hoc sen sorium, dc per Pupillam no solum ipse intelligit foramen vuear: sed humores omnes,&tunicas, illos detinentes, qua visui deseruiunt: auget difficultatem eius dictum in secundo de pari cap. I. Visum,&Omnem sensationem fieri per partem similarem: ideo obscurum est videre,quae sit haec pars similaris,cui hῖc operatio debeat applicari,cum quo videbimus quomodo potentia visiva, suo primo organo affigatur: prius autem oportet adducere verba Arist. in a. de Anim. I so. ubi videtur declarare, cui parti similari tribuatur visus sensorium,similiter,& aliorum sensuum , ob quorum verborum malam intelligentiam, in varias sentetias grauissimi viri abiere: immo fuere, qui Arist.deserentes, ipsum etiam in cotra-