장음표시 사용
151쪽
se dictionem adduxere tex. autem hic est. Ex simis plicibus autem duobus his, sensoria solum suntis eX aere, & aqua; pupilla enim aquε: auditus Ve- ω ro aeris ; olfactus autem horti alterius est, ignis is autem,aut nullius est, aut communis omnibus, ri nihil enim sine calore sentitiuum est; terra ve- ro aut nullius est,aut intactu maxime miscetur; quapropter relinquitur iam nullum esse senso- rium praeter aerem,& aquam. In quibus verbisis Vltra quod no videtur distincte sententiam deis clarare, cum loquendo de sensorio odoratus, diri cat horum alterius est, & ignis aut nullius est, is aut communis: terra aut nullius est, aut in ta- ctu mixta , ex quibus non videmus manifeste
Alia. via. Quod contradicat sibi mei, de odoratu in a. besta di ' de anima cap. te odosatu,ait odor est sicci ; dc in l ib. de sensu,cap. z. odoris facultas suapte natura
o calida est; immo ita inquit. Quaeritur si quidem is in his accidit, sicut dicimus manifestum, quod si
oportet secundum hunc modum attribuere, deis assignare unumquodq; sensorium uni elemen- D torum, oculi quidem visivum,aquae existiman- ,, dum: aeris vero sonorum sensitiuum: ignis auo tem odoratum: ergo non est aeris, Vel aquae, ut
is in secundo de Anim. aiebat. Sed quoniam de
152쪽
PARS S E C V N D A. 333sensorio visus semper fuit constans, ipsumq. attribuit aquar, rationes adducuntur in contrarium Et primo si visus esset aquear naturae, non aqmα --
esset omnium sensuum purissimus, cum aqua crassitie proxime accedat ad terram,&sic purissimus esset auditus, qui aere constat. Amplius Asi si illa pars, quae nec sentit,nec habet animam sensitivam,non potest esse organum sensus: sed humor non sentit, nec habet animam sensitivam:
ergo humor non potest esse organum sensus,&sic humor. crystallinus non potest esse sensoriuvisses. Et quod potius organum visus sit igneae
naturae', qua aquear,ita probatur, tales sunt sen- -
sus , quales sunt res,quae ipsis sunt obieri: nam probauerat Arist.in secundo de Anim.& secun- do de pari. quod potetia sensitiva sit antequam sentiat, potentia sensibile: actu sensibile cum mutata fuerit. Sed sic est quod colores, de lumen sunt de natura ignis: ergo illa potetia,quae haec percipit,debet esse eiusdem naturae , de illa definitio,quam Arist.tribuit colori,non compe tit ipsit essentialiter sed ut visibilis est:Et propterea Plato definiuit colorem esse flammam, a si1ngulis corporibus emanantem,habentemq. partes,visui ad sentiendum accommodatas z. quinimmo multi colores resultant ex miXtione luminis
153쪽
natura ignis: huic correspondet experi nactum, videmus enim multorum animalium oculos corruscantes; immo nobis claudentibus oculos, vel in tenebris morantibus, multi fulgores ante oculos Versantur,quod aliquando accidit post expergefactionem: & de Tiberio Caesare legitur habuisse oculos corruscantes:hoc non pollet euenire, nisii in oculo, ignis delitesceret, dc si quis digito,oculum in altero angulo deprimat, profecto ignis emicabit. Propter has rationes
pi, ,hisb- Plato, quem sequutus fuit Galen.& si1 parum in . . . or hac opinione fuit constans, voluit sensus omnes, librum siti quatuor Clementis ascribi visum igni; auditum D aer: ; gustum aquae: non enim possumus gusta re, niti facta humectatione:tactum terrae: odoratum Vero non aquar, aut aeris: sed mediar naturae, vapor enim est res odorabilis, qui resultat, cum aer in aqua, vel aqua in aerem resoluitur :& ideo sectatores istius opinionis reprehe- dentes Arist. dicunt ipsum melius dixiste odoratum ex neutro cons are, quam ex illorum autero; sed de hoc infra,vbi de odoratus sensu per- A1;. g r. tractabimus. Ex nostratibus autem qui se pe-i is et . ripateticos profitentur, dicunt nullo pacto se sorium
154쪽
serium posse esse humore, cu sit insensibilis, &
propterea organum Visus,esse aliquam ex tunicis, &praecipue araneam,quae est media inter albugineum,&crystallinum humorem, dc hanc volui, Arist. intellexisse per pupillam. Galenus vero parum constans in Platonis opinione, qua expressit in dialogo de natura: ipse autem sexcentis in locis ,' de praecipue in decimo de usu pari. crystallinu humorem esse visius sensorium clarissime expressit, quem esse aqueae natura , nec ipse, nec aliquis dubitauit. De opinione autem Arist.circa organu visus, &quid ipse sentiat, nota tum primo, aqua, ct aerem quae elemeia,tantu ipse vult esse sensoria,
posse dupliciter considerari, uno pacto, ut sunt corpora simplicia, quatuor qualitatibus constituta, de hoc pacto nullum ipsorum potest esse organum visus ratio passo ut sunt diaphana id est
transpar entia, &hoc pacto possunt esse organa visus tantum: nam ut dicemus visio fit per apparentiam visibilis in organo factam, verum,&ii ambo ut aer, Ec aqua sint eiusdem naturae dia- phanae scilicet, nihilominus, potius aqua, quam aer est aptior, ut sit organum visus, quia non est ita tenuis. Sc fluxilis sicut aer, non enim posset in aere firmari apparentia, Sc sic bene aer est
155쪽
ras . D E SENSIB Vs. diaphanus transparens,& non apparens: δc inter humores aqueos, non est albugineus, Organum visus, quia est maxime fluxilis, iuuat benὰ, propter sui fluxibilitatem,visibilis transparentiam; nec humor vitreus, propter suam maiorem crassitiem, propter quam non est ita clarus: restat ergo quod humor crystallinus, qui eo nutritur; nec est ita crassus , ut vitreuS, nec ita tenuis, & fluxilis, ut albugineus,sit propridvisus organum,mediam tenCS naturam, Clarus, ut possit recipere omnes colores: consistens, ut
possit firmari rei visibilis apparentia:rotundus, ut possit omnem quantitatem recipere: depressus a parte posteriori, ut possit melius firmari, Ec si1tuari supra vitreum : depressiis etiam a parte anteriori, vissimulacra rerum non appareant in puncto. Secundo notandum est id quod habet Aris .in secundo de pari.ab oculis meatus advenas circa cerebrum sparsas tendui, per meatus non solu Venas:sed neruos intelligere oportet, per quos spiritus ad organum defluunt: de hi nerui visorij circum teguntur retina illa tunica , quae a molli panniculo cerebri ortum ducit : inter quos neruos Visorios,praecipuam partem continent,nerui illi optici dicti, qui prae ceteris neruis cauitatem continent,ut possint sub-
156쪽
p Αα s s E UNDA. rarministrare spiritus influentei ad visionem perficiendam,de quibus infra,vbi de modo,quo fiat visio pertractabitur.Tertio notandu no s ricorporis partes, alias esse similares : dissimilares
alias, ut ex Arist. a.depart.cap. I. vim sentiendi in similaribus sitam esse, actiones autem perdis- ς
similares administrari , dc efficacissima ratio Arist. est,quia afficitur id; quod potentia est ab eo, quod actu est,&cu illud quod assicit sensum sit simplex, & similare, hanc etiam condition C debet habere sensus,ut scilicet simplex, Sc similaris sit: faciem autem,aut manum nullus dixit este aliquid simplicium corporum, aut similarium,&propterea per has afhiones perficiuntur . Bene verum est,quod cum similares partes sint propter dissimilares, ear enim ex illis constant, afficines sunt diuersae, ct compositar, per
manus enim V.g. alia mireuntur, alia praemun-
tur , adeo ut aliquibus commodior sit mollities, aliquibus durities, itaque partes similares, ex quibus csistant dissimilares, aliae debet else mol- i εQziles, aliae durar, humidae, siccae, rigidari, lentae,' ' &huiusmodi. Et propterea partes Organicae,
Ec officiales ex ossibus, neruis, carne, ceteris .
huiusmodi constare debent; hinc visionem pro actione, Scoperatione sumptam ab oculis fieri, o S dicimus.
157쪽
sensiorium visus est humor cristat lin' cui po tentia visiua affixa e.
ias DE IEN BV s. dicimus,laquam per partem organicam , dc ossicialem . Si vero visionem accipimus pro seimsatione, per partem similarem dicimus fieri,
sic esset nulla contra limo in dictis philosophi:
supra enim in eo te capite dixerat actiones fieri per dissimilares,& exemplificando, ut acti nes, Ec officia organicarum partium sunt, Vt culorum,narium, Sc faciei totius. His ita constitutis nec contradictione, nec difficultate reperiri csitingit in dictis Arist.clara enim est sente-tia sua de primo organo, cui inseritur, spiritus visiuus, vult enim esse pupillam:& per pupilla, ut est videre primo de historia, cap. 9. intelligit
humorem interiorem , quo videmus: Sc sic totam illam partem quae est a cornea, usque ad crystallinum, pupillam esse vult,& ut secundo de pari. ab oculis meatus ad venas circa cerebrutendunt,ut inde proueniant spiritus temperati
ad visionem faciedam:primum ergo sensorium visus est humor ille glacialis dictus crystallinus, cui affigitur potentia visiua,vivificans spiritum, qui est primum sensorium potentiar, hic autem spiritus per neruos, de tunicas, in quas nerui degenerant,ambietes humorem crystallinum, communicatur: dc propterea nil aliud est potetiam esse affixam organo, nisi in illa parte ope
158쪽
PARs SECUNDA . r 3 rari, spiritus enim visiuus,qui nil aliud est, nisi purior pars sanguinis, vivificatus a potetia sensitiva, communicata per tunicas humori crystallino,tanquam primo organo videndi, in eo- de humore iudicare,& discernere colores habet. Ex quo colligitur differentia inter spiritu, dc humorem cryHallinum, ambo dicti sunt instrumentum potetiae sensit tuae: sed spiritus, qui est sanguinis purissima pars, licitur immediatu
instrumentum potentiae ex quo efficitur unum numero cum potentia , cum eadem generatione generetur, & eadem corrustione corrumpantur , cum enim spiritus evanescit, si1mul, de potentia labitur ; de non dicitur spiritus visiuus, nec potentia visiua , si utraque considerentur non affixa humori crystallino: Sed spiritus sensitivus,& potentia sensitiva: ubi autem affigum tur humori crystallino, statim dicitur spiritus visivus , dc potentia visitua, quia tunc potentia immutatur per apparentiam visibilis. Quod
autem humor crystallinus,&non alia pars ocul dicatur primum sensorium visus, multis comprobari potest. Primo propter maXimam curam,quam de illo habuit natura, ipsum enim si tuauit in medio, de omnes aliae partes, non sonu caetexi humores Ised, dc tunicae propter eius
159쪽
r o D E S EN SI B v s. munimentum a natura fabricatae videntur,alia propter nutrimentu: aliae propter tegmctum:
nec alia esset ita proportionata ad visionem vidis tam est sicuti, & hic humor: est enim aptus ad recipi dum colores propter luciditatem: retinendum propter consistentiam': ad recipiendum magnitudines, propter sphaericitatem,S aliqualem depressionem : neruis, Ec tunicisse-ptus,ne difflueret,& ut spiritus influentes reci pere possit: dc tande experientia constat ipsume si e videndi sensorium,quandoquidem ipso laeso, vel impedito, visio laeditur, Ec impeditur, quod non contingit alteri parti: nam si intercidat aliquod opacum inter corneam humorem crystallinum, sicuti in patientibus suffusionem, sfatim impeditur, vel laeditur visio, quodno accidit alijs partibus ut puta humoribus, vel tunicis: dc propterea reijcienda est illa opinio
quod in tunica aranea, tanquam in proprio sensorio constituatur visus ; nec ratio, quae pro hac opinione,&contra determinata assignatur, alicuius momenti est : nam, de si humor non sentiat, nec vitam sensiit tuam habeat, nihilominus sibi communicatur a spiritibus sensitivis,eadem enim ratione posset oppugnari, visione statuere in tunica , illa enim spiritu sensiitiuo esset vi uisi
160쪽
P s E et V ISI D A. 1 4 uificand : clara est itaque sententia)A st de or gano visus, quod sti: humorcrystallinus, cui aias igitur potentia selisitiua,per is lxitus sen si ii uos ad organum delata: ne liquid conclud it ratio
Contra hanc determinatioticam facta,quod solli cet non esset omitium sensu in puTissiimus Vi- Commiensius, si per aquam fiat, leu aqueae naturae esset, & non aet
cum non litata pura aqua sicut aer ri am no I sus organu.
sola pur Itas noris ad vilioni sorgareum , debebat enim crassi is alaturae os e s ut possctseo sibilis cmam retinene 'I & propterea conuenientiusiconstitutumsuit dei natura aquae. De igne autem,quod non possit esse organum sensus in a..
gendo de igne abita ei, ct ilon mixto cum diij, sicut dicitur de terra,ait enim aut nullius est,intellige simpliciter sumptus, aut Communis o 'inibus laesi alijs mixtus , nihil eniim sine calore sensitiuum est; de ilapotius vult Virtutem ignis ingredi sensitiuum : sic de terra, aut nullius est, aut intactu maxime miscetur: sed aer, & aqua sine mixtione organa sensus possunt esse.Quod autem in libatbsensu ignem tribuat odoratui in eo capite declarabimus metem philosophi; ideo usque ad illud tempus su stine ; de colore autem quod siit igneae naturae, dc quod participet lu-