장음표시 사용
201쪽
, quo ad eorum essentiam: sed ipsa illustrando fa-
. . . cit, Vt actu moveant,et perficiant potentia ratio
natet & hoc pacto etia intelligitur dictu Alex.
in primo de Ani. ubi asseruit corpus semper habere superficiem: sed non semper colorem,nisi dum illustratur: semper enim corpus habet superficiem, id est latitudinem,quae ut diximus supra,potest alio sensu ; quam visu sentiri:sed non semper colorem, qui actu moveat diaphanum, cum sine lumine color videri non possit. Sic innabire ergo ad principalem quaestionem , est ne color in tenebris ,& in profunditate solidi corporis sdicam esse colore, pro ut color est qualitas co poris naturalis: sed non ut est motivus diaph hi, hoc enim non potest effici, nisi .per lumen, sine quo videri non potest: & sic dicimus non ' generari ipsum colorem, ut est qualitas nat ratis corporis in perspicuo terminato, nec in i soconseruari, silcut lumen per praesentiam comporis luminosi,& aboleri per eius absentiam ;od tantum ab ipso lumine habet , ut possit m uere diaphanum,&sensum, idest ut visibilis est, Ec in hoc assimilatur lumini, quia sicut lumin sum corpus per sui praesentiam actuat perspiacuam, quod prius erat potentia, dc per eius abdentiam aboletur lumen , sic coloratum corpus
202쪽
r A R 8 8 ECUNDA. isse ius prisentia mouet diapbanum actuatum per lumen , in ipseque transparet, donec in terminatum diaphanum incidat, in quo apparentiam iacit, non amplius transparentiam; & per dicti corporis colorati absentiam, omnino aboletur,& transparentia, dc apparentia coloris, & hoc nota bene, quia ex hoc apparebit modus, quo
De modo, quo fit visio, ides quomodo in potentia recipitur bile , re ab ea possi iudi-
Is definitis,oportet videre quomodo potetia visiva recipere, disternere,& iudicat e colores habet. dc quonia
to hoc conuenerunt omnes Opini
nes , quod no possit fieri visio, nisi color sit praesens, & directus potentiae , aliter enim videre colorem non possumus: hinc multae opiniones resultarunt, quae diuersum modum repraesentandi colorem tinxerunt. Alij dixerunt no requiri aliquid a colore, & obiecto effluere,quod potentiae fiat praesens, cum totus effluxus fiat a radi js visualibus ad rem visam, Sc hanc opinionem tutati sunt Perspectivi omnes, ut est videre
Diueis, piniones de modo visi nix. Prima opianio.
203쪽
ii. D E s E NS PB V s re apud Vitellionem . i Alij emuere quidem a potentia : sed non suffciens est, nisi ab obiecto etiam aliquid effluat, quod obuiam sat radiorum effluxioni: & hane
opinionem, Veluti Platonicam tutatus est Galei in septimo de Hippocr.&Platon placit. Tertia 6νι- . AIij magis peripatetice loque nies asseruere; '' omnem emuxum procedere a re visa ad posen
tiam , & nihil ab oculo extra mitti, & isti in diuersas abiere sententias.
'pi Alij enim voluere obiectum potentiae scri praesens, per speciem genitam, ab obiecto, de lumine, reprssentante ipsi potentiae obiectu: de quarum specierum natura etiam dissentientes fuere: nam alij voluerunt speciem esse eiusdem 2 ' 'i' naturae cum obiecto. IAlij alterius naturae,ipsam q. no videri a potentia visitua: fuit etiam alia discrepantia inter hos: nam alij dixerunt specie illam se tenere ex parte obiecti, & habere vim
Se ala opi- Aliqui ex parte potentiar, dc lictere vim passi ' siuam, cum nullam actionem ii Anant poten-
. tiar sensitiuae , sicuti supra declabatum est in quaestione de sensu agente .sὸν imi Alij dixerunt esse superfluum, ponere species '''' sensibiles ; sed inexactissime eXposuerunt mom
204쪽
P A R SECUNDA . 1 stdum, quo obiectum possit fieri praesens ipsi po, tentiae; tanto magis, quia non potest fieri sensatio, de maxirpe visito, sine medio , quod ab Arist. dicitur primo moueri ab obiecto. Istae sutopiniones quae passim circa modum, quo sit visio, inter manus disertissimorum virorum Vagantur : quarum quaelibet seorsum est examinanda , ut tandem eligere possimus, quae ha- 'irum siti magis remota a contradictione, i de ma- - iiiiii gis intellestum acquiescere faciat, demente ta- ii . .
men Arist.cuius opinionem inter eius abstrusis sima dicta, difficillimum est eligere. D
Per pectivorum de modo vi Vis opinio rep -
Opinio, Vt pote, quae maiora absurda contineη faciliter reprobari potest , in cuiu*Fefutar iii Ea tione non est multum laboradum: nam Sc si ipsi1 multis regulis ilini tantur , dc fere infinita volumina compila Uzrint, ac COTum placitis, multas mensuras,&dimensi0neS, corrigant, multas . conspectui delectabiles prospectivas concinnant, praesupposito, radiorum
visualium defluxu visionem fieri,sing quo diffi- A a cile,
Perspectivorum opinio de modo visionis pro bata expe tientiis, &tationibus..ia a a.a. -
205쪽
reprobatur multis ra tionibus ,&experietiis Prima ratio contra Perspecti
eila , I pene ina possibile videtur aliquas' a pa
rentias saluare, &inter caeteras distantiam, Semagnitudinem rei visae, nis ab oculo radij vi states ad rem visam effluant, nota sine multiplici errore dij iudicare poterimus, ut exactius de aclarabimus,quando opinionem Platonisin Galeni ponderabimus. Contra istam tamen opinionem generaliter loquendo no possimi Perspectivi intimius coli derando inquirere, & iudieare, cuius natura sit hic radius visualis, non enim posset concipi, radios visuales, esse de natura potentiae visitum mam Vltra quod determinatum siti, potentiam visivam esse animae facultatem organo affixam, Se inseparabilem,suasq. operationes ison nisi in organo, quod crystallinus humor appellatur producere , in imagianabile etiam, & ridiculum est asserere, potentiam visivam, quae est unita cum spiritu illo animali,secundum quam unionem efficitur unum numero cum potentia, cum illo suo spiritu enfluere per tantaria distantiam,quanta est hinc vDque ad caelum ad videndum astrum, sine disi lutione , de spirituum , & potentiar. Nec ista opinio posset euadere effluxum hune,esse effluia Xum corporis cum ut dictum est potentia lisccum spiritu habeat tantam connexionem,quod eadem
206쪽
P ARdiSE C V N P A. 1sreadem generation e generentu r,dc eadem cor ruptione corrumpatur: Vt propterea Vmlmnumero dicantur: spiritus autem corpus est, cum
sit subtilissima pars sangu inis,quod forsan Perspectivi negare non postent, cum velint ipsos progredi, & moueri, quod proprium corporis est . Quod si dicerent radios hos, ab ocu- Eliasi lis effluentes, esse siubtiliora corpora,quam pars
illa subtilissima sanguinis: profecto si hoc esset
Verum, aut ignis, seu igneae naturq erunt: aut per, aut lumen: lumen autem non esse corpus,
iam satis exacte probatum est : nec posse esse radios visuales , lumina: vltra quod deesset co pus luminosum in oculo a quo tantum lumen ' efflueret: dicant quaeso,cur non in tenebris videremus , ct in nocte, cum sitne exteriori lumi, ne, sufficiens esset illud lumen, quod ab oculis efflueret,ad illuminandum aerem,cum suadeo validum, Sc praepotens, ut usque ad astra tendere posset. Et si est et diurno lumine infirmius, tanto magis in none Videretur, interdiu vero minime,sicuti nonnulla propter debile lumen, die non videntur, nocte vero sic, ut cicendulae, Ec alia huiusmodi. Amplius si radiorum lumen est imbecille, i unde est quod cum multa sima n tenebris ani-A a a malia
207쪽
visitates nostrit de natura ignis. Alia ratio.
xss . A DIE UDNς in rnalia coniunguntur, S conueniunt, non auge tur, cum mixtu est: sicut lumen ex multis paruis
lucernis augetur:ex multis si uiui unitis; quod singula facere non potesse Tandem sit hic radius visualis lumen est, vel luminosus, cur aliorum Nisus non videmus, cum lumen vi sile sit saltem illustrare posset diaphanum. Sc si in terminum incideret, puta parietem, vel aliud corpus dena sum, apparentiam in illo faceret, sicuti facit lu-anen lucernas, Sc alterius corpori si luminos. Lunae ergo esse radios visuales impossibile est, nec aerem luminosum propter easdem dictas rationes': frustra etiam :emueret aer cum foris non deest ., Nec imaginandum estvisuallas xa dios esse igra em, seu efflaxum ignis: nam essent calidi, &lvstiui, quod non est: eX tinguerentur etenim , cum per aquam videremus : Sc si ignis essent, vel de natara ignis, natura te ipsis esset sursum moueri, Unde oporteret ut facilius, sursum versus videremus : deorsum coacti, &vix aspiceremus: de si corporei sunt radij, cur calidum, Sc frigidum non percipiunt: nam cu animati essent, tacti l es differentias potius, qua colores percipere deberent. Tandem sicorporei essent radi j pupilla perforata deberet esse, ne corporis penetratio daretur. Amplius, si cor
208쪽
p ά R ς Is E C V N D A. issporei est ent,cum progrederetur, in angustum redigi deberent, Sc no in latitudinem.Sic enim Caetera corpora progredientia pati videntur, aqua enim cum progreditur coarctatur, Scconum facit, quanto magis progreditur, dc est solidior radijs . Denique his rationibus potest reprobari haec opinio, quibus reiect afuit supra opinio illorum,qui dicebant lunien esse corpus.
Stoicorum opinio de visione reprobatur. t .c Cap. XVII.
Isionem fieri per istum a visu mae re sibi cotinuum voluerunt Stoici: imaginantur enim a visu fieri percussionem aeri sibi continuo, ibique figurari in conum, hoc vero tanquam percusta in basi, a visibilibus sensationem fieri: hoc forsan modo incuditur moneta, cum facta percusisione figuratur nummus, dc fit veluti tactu per baculum: tangimus enim per baculum, veluti, icto tangibili. Solent hoc modo Chirurgi , pei specillum, seu tastum, res remotas pertingere, sic & vissionem tacto aerea spiritu visuali, qui aer tactus Videtur percutere res visibiles, i facere sensatione* . . Contra hanc opinionein possunt
209쪽
ες- . D E: s E N S I B V S. possunt obi jci ea quae aduersus facientes visiones per radios, obiecta sunt: sed particulatim,
R, is erin- Contra hanc opinionem opponi possunt, quo νihioti m . pacto potest figura ri aer a vi siu: & quomodo aerpulit ditia eXcipere potest nisum, dc percussionem,cu ra .-' αὐ- rus sit: & profeso si talis esset aer,ut nisum re-ὐ.h h cipere posset, profecto,& renisum sentiremus, sicuti in baculo, cum omne agens, in agendo rexi, tau. . patiatur, hoc prorsus inintelligibile est insupee visio non esset colorum perceptio: sed tactus. Alii titio. AmpliuS retru ambulantes no Videremus, quia radius non posset inniti aeri. Alia ratio. - Praeterea dubitandum erit, nec posset saluari, quomodo fieret refractio a speculo ad rexi, iiii. . Visam. Tandem cUr ea quae sunt proxima pupillae non videmus,cum stante hac opinione d berent maXime videri, cum nisus, ct impressio
per breue spatium,& prope fiat melius: reijcien da est ergo haec opinio. Galeni de visione opinio. Cap. XVIII.
Alenus inter medicos praecipuus, studiosus naturor rimator, reiecta Stoia
corum opinione, qui volebant nihil vitissis ad inspectricem facultate tr duci,& in hoc melius dicereEpicurum affirmatallo et quam-
210쪽
nui lacrum voluerit esse, dc ideo melius Arist. Gal.pro sui diceret au tum at , ut ipse sibi imponit, qui vult no compiobae
corporeum timulacrum: seci qualitatem quan- Arist qua-dam, per circumtuli aeris a erationem, a rebUS dam elicu-
ad intuitum usque nostrum peruenire : de qua zzz. y opinione postea tractabimus; idcirco missa pro nunc opinione Arist. ad Galen. sententiam re- , deamus, qui vult, ct a re visa, qualitatem quandam progredi, dc ab oculis spiritum visivum fulgidum, de luminosum: cuius opinionis hic vltimus articulus, ab oculis scilicet, spiritum visituum progredi, eisdem argumentis supra fastis repelli potest, eum de necessitate, corporei essent, hi spiritus,cuius opinionis infinita absu da sequi manifestum est .QUnde Vallesius Do- Vallesuadeost Regius in suis controuerlijs, Viden Stot In- pius multas commoda , quae spiritus visuales Concomitare ne, adducit possens, commentus est, satis extortam OXpossi- he il'quationem dictis Galeni, & antea rei jcit duas eX- reprobat positiones, unain eorum qui dicebant de mente eopiobat.
Galeni, quod spiritus eXeunt extra oculos adeertam distantiam:ad reliquum spatium deserri virtutem videndi illustratione,& prope res ipsas, quae videntur coire cum speciebus,cto illic fieri u itionem, nulla colorum specie ad ipsunt oculum