장음표시 사용
231쪽
aro DE SENS Iρ u sactum. Haec est opinio Latinorum ferebmmu νεν ,b, ;, quam Aristoteli imponunt. Sed quia nemia tibiύ d. 0. ni praeclusa zst Via philosophandi,videtur mihi z: et hanc inuentionern specierum esse superfluam, bH . . cum sine potest seri visio,&recte conside α. ' riuiti,ipsa apparebit multis absurditatibus refer ta in primo contra hanc opinionem possunt reduci, ea quae dicta sunt supra, quibus rei estiesunt species sentibiles in communi: sed ultra dicta, specialiter loquendo de speciebus visibili .2, 2,ζό bus , positio haec specierum meo iudicio in ima Mς ginabilis videtur: nam primo non possum imaginari aliquod recipi a sensu, organo,& potentia bene dispositis, quod non sentiatur,sic dicebat Auer. in tertio de Anim. de intellectu,&in- telligibili, receptio, est eius intellectio: & si intelligere est Licut sentire, ut volebat Arist. iiii illo loco, receptio utique in sensu ,erit sensatio quomodo ergo species recipiuntur ,& non sen-M RRO tiuntur. Amplius species non est senstibilis,non
est intelligibilis , cum sit singularis : ergo nihil erit: omne enim quod est, vel sensibile, vel in telligibile est. Hoc modo arguendi usus fuit Arist. in lib.de sensi sens adprobandum sensi. bilia non posse diuidi in infinitum in actu: nam reducerentur ad aliquod senstibile , quod esset
232쪽
PAR sas E C V N D A. vlterius indivisibile, &hoc cum non esset nec sensibile, nec intelligibile, nihil esset, cum omne , quod est, vel in sensum cadit, vel in intellectum , eodem pacto si species sensibilis, seu visibilis non videtur, non intelligitur, ergo nihil est. Pret terea non possum imaginari species axe visa per medium , ad organum peruenire enam non est una species, quae ab obiecto procedens defert eius stimulacrum , sed multipli- Cantur, quo Vsque ad organum pertingant; &tunc quaero, Vel ab obiecto una species tantum producitur, ct illa producit alteram, atque illa alteram , & sic luccessive usque ad oculum: aut ab ipso obiecto omnes producuntur per i deficientem defluxum. Hoc ultimum dicere impossibile est: nam cum species sint eiusdem rationis, si una non est sufficiens pertingere ad organum, nec altera : quare superstuus erit due fluxus specierum ab obiecto; aut dicendum erit Unam propellere altera, & lic defluxa depelleretur a defluente,&sic essent corporeae, quod non admittitur. Relinquitur ergo ut multiplicentur per prodiis hione, adeo Vt una producat
alteram.Contra quam opinionem multa ab ur
da sequerentur , dc primo in imaginabile est multiplicationem tot specierum fieri instenta-
233쪽
a1a DE SENSIB S. Inee, de sine tempore. Amplius non esset res visa quae videtur: sed imago rei visae: nam prisma species primo ab obiecto resultans, rem visam bene repraesentare poterit, sed cum pro ducat secundam speciem profecto in secunda erit imago prioris, dc tertia erit imago secti leto, Ec si1c deinceps: qua de re in organo,non rem V, sam iudicabimus: sed imaginem rei visar. Prae terea quomodo distantiam iudicare poterimus, cum ultima species in organo recepta no reprPsentabit rem visam, ubi est: sed illam,quam sibi obtulit, praecedens species,quae erit prope oculum. Quid ergo erit illud, quod aerem medium metitur. Amplius simulac aspexerimus, etiam longinqua videntur, ergo non per mulinis , tiplicationem specierum. Adhuc li species lige i' incorporea, de intentionalis est,quumodo manuies, i, gnitudinem , dc figuram repraesentabit Iim ' super quomodo manet ipsarum figura,aut caui-
sexta ratio tas, aut curvitas ,& non confunduntur ' Deinde
quomodo a laeuibus parietibus istae species, figuratas recipiunt imagineS,Cum tamen , DCCC septima ra uitatem habeant, nec curvitatem Similiter aspeculis, quae laevia sunt: adhuc unde est, quod multiplicatae species in speculo statim abeunt, , nec breui quidem manent, abeunte re visa, νε
234쪽
pΑRs s E C V N D A. ais praesens erat' Aliud etiam est in imaginabile,cu istae speciqsssint adeo mutabiles , de multae sint
per medium multiplicats, cur flante vento non disperguntur cum aere in quo Versantur Vl- Niri, i
timo non possum imaginari, quod species colo 're careant, & illas percipiendo , visus colores appraehendit. Similiter , dc figuram cum ipse D. μααin figuratae sinta Et profecto possitis speciebus, vi im, i
haberet intentum Galenus contra Arist. nam he tibii.
cum iudicium sit de visibili repraesentato a specie, quae est praesens ipsi oculo, quomodo pos set fieri iudicium de distantia, dc magnitudine visibilis Et tandem Arist. videtur determinasse, Sc omnino deleuisse has species: nam in lib.
de sens.&sens .declarans modum, quo lumen, dc colores perueniunt ad oculu dicit, no sic per- uenire lumen,& colores ad oculum, sicuti 1 onuad auditum, sonus .n. prius est in medio, qua in aure ; sed color,&lumen simul est in medio,&in oculo, de sine tempore, de motu . Hac doctrina stante, arguo sic,species sensibiles per aduersarios,debent poni, ut obiectu fiat praesens ipsi potentiar, dc cum sensus operetur per medium, prius debet esse in medio, quam in organo; sed in medio non potest esse materialiter, sicuti in re ipsa, ergo intentionaliter per speciem reprε-
235쪽
ai4 D E S E N S I B V s. sentantem ipsum obiectum, dc prscipue hoc es set propter visum, qui magis a longinquo, dc per maximum mediu operatur. Sed vult Arist. quod lumen, & colores, qui sunt obiecta visus, non sunt prius in medio, quam in organo, ergo non requiruntur species, quae facerent ipsi esse in medio, priusquam in sensu; sed alio modo colores mouent simul medium, & organu, quam species, te quo infra. Plures aliae adduci possent rationes, quae omnino species visibiles, tanqua si ias, &superfluas a meo animo tollunt : sed is ariatantummodo lassiciant. Reie. Etis ergo speciebus superfluu est videre virum illas oporteat ponere ex parte potentiae, Vel ex parte obiecti, id est utrum sint inuentae , Vt melius potentia recipiat , an ut obies tam melius agat : nam si fictilium est illas ponere, sit quomodocunque, delendae sunt, &veluti superflus reijciendς, ut declarando modum, quo fiat visio videbitur. m
236쪽
Ddius, quo fit misio de mente Aristotelis. p. XXII.
Eiectis hucusque omnibus alijs opinionibus, de modo, quo sat visio, quod scilicet non per effluXu corpOris , nec a visu, nec a re vise,nec per illustrationem, & specieru effluxum, de tandere tecta Aristotelicoru opinione de speciebus visibilibus oportet modo videre,quomodo fiat visio, de mete Arist. pro qua opinione illud in primis animaduerte tu, quod, velut anguis, fugiem N timuidum est in philosophia, entiu scilicet multiplica evita sine
. Ο in . . t L . t . necessitate.
tionem line necelsitate; illa ergo erit melior, quodem
dc tutior opinio, quae visionem seruabit sIne tot mi in fili. speciebus, sine effluxu a re visa, dc a visu, &cu hqrhi' 'qua stabit facilis, &unus modus videndi omnia visibilia, cum magnitudine,&distantia,sine tot imaginationibus , de diuersis modis videndi, quae obseuritatem potius, in tam clara naturae operatione pariunt; Sc ut ordinate prOcedamus multas hipotheses assumere Opus est b. Illud in primis nota dum est, in quo stat tota rei pothesi, dilucidatio: eo pacto perspicuum in actu idest ibluminatum a coloribus immutari, dc pati, quo pacto perspicuum in potentia a lumine: dc pro inte,
237쪽
ά- , Drues E N s a B V S. lintellectu istius maximae propositionis , Ut videamus modum, quo lumen immutat perspicuum in potentia, in quo stat veritas, tam insignis naturae operationis, est notandum: lumen dupliciter considerari posse , Vno pacto, ut est passio naturalis corporis, idest luminosi corporis , ut ignis, astri, de caeterorum huiusmodi, lug& si sint differetia, in hac tamen natura Communicat, ut scilicet luminosa corpo ra sint. Alio pacto conssiderari potest, ut est actus perspicui iii- terminati, quod ante in potentia erat:no quod
ipsum diaphanum aliquid patiatur a lumine per
alterationem, & mutatione: sed praesente ipso corpore luminoso in perspicuo,de potentia tra- sit in actum, dc efficitur proprie, actu perspicuum, quae natura a Graecis dicta est
vis quaedam, & potestas traijciendi ,&repra sentandi colores;perspicuum ergo nihil patitura lumine; sed praesente luminoso corpore sit actu perspicuum: nihil est ergo lumen in perspicuo niti praesentia corporis luminosi in ipso,
cuius prssentia acquirit, ut sit omni quaque perspicuum,seu perlucidum: hinc colligimus nihil a corpore luminoso efflui ad hoc,ut perspicuum efficiatur in actu ; sed tantum eius praesentia,de
potentia efficitur actu perspicuum;quae quidem
238쪽
PARs SECUNDA. tix praesentia est veluti quaeda habitudo in medio ια propterea hic transitus de potentia ad actu, per praesentiam corporis luminosi, non dicitur alteratio, quae fiat per motum in tepore, dc pertransmutationem : sed sic dicitur pati perspicuum , veluti si quis ponatur ad dex tra alicuius :pati diceretur, cum nec motum , nec alffectione ullam in se acceperit, talis est perspicui mutatio; . 'prdesentia enim illuminantis, tale reddit perspicuum, quemadmodum ex habitudine eius, qui cum stat ad sinistram, fiat dexter, nulla pas sione intercedente: inde colligitur, quod deX- ter desinit ectis dexter, ubi transmigrarit sini
ster, ita lumen cessat tranflato illuminante. Sic Color si in ergo dicendum de colore, quod dupliciter Con- eius mxsε-
liderari potest uno pacto, Ut parito corporis na- tat perspi turalis est , dc sic definitur, quod sit tremitas dum habi--
corporis diaphani terminati, propterea UlcI- sentialii
tur diaphanu esse materia coloris , ipsum enim ' suscipit, ut terminatu est, cuius natura satis exa
supra est declarata. Alio pacto, ut est motinus diaphani idest ut visibilis est, ct hoc pa- cto dicebat Arist. color sine lumine videri non potest: motus autem qui recipitur in diaphano a colore , sicut dictum est de lumine,non est motus,qui fit per transmutatione,& in tempo-
239쪽
re: sed sicuti per praesentiam corporis lumin si, lumen est in perspicuo: sic per praesentiam Corporis colorati, color est in diaphano in actu, dc illuminato ; &sicut lumen per praesentiana corporis luminosi efficitur actus diaphani; sic
color praesentia rei colorator efficitur veluti secundus actus diaphantiactuati; color enim es motivus diaphani in actu , sicuti lumen est motivum diaphani in potentia, sine motu aliquoi& tempore : sed tantum secundum habitudin praesentialitatis; quoniam sit ut dicebamus il lumine, quod praesentia illuminantis tale redaditur perspicuum, quale ex habitudine eius,qui est ad sin illiam, si fiat dexter,& desinit trans lato illuminante; sic per praesentia rei coloratae, perspicuum in actu, recipit habitudinc pro emtialitatis,& ipsa translata desinit talis habitudo nulla mutatione facta in perspicuo: utaneo qui erat in sinistro sit fiat dexter. Habemus e
go colorem recipi in medio perspicuo actuato, solum per praesentiam rei coloratae, nulla facta effluxione a colore, sicuti de luia ne dicebamus. Quod autem hic modus recipiendi lumen, dccolore in medio diaphano ita se habeat, patet in ipsa umbra: nam sicuti umbra per prae sentiani
illius, quod obtenebrare potest, sit: sic lumen,
240쪽
pAR S SECUNDA. ars dc colores per praesentiam illuminantis , de co locati in medio fiunt: Color ergo de lumen in Color, tu perspicuo sunt,sola praesentia corporis luminoia in 'io' reii, & rei colorata . Secundo notandum, duplex ora esse perspicuum, quoddam transparens: quod
dam n solum transparenssed apparens, quod propter laeuitatem, de densitatem colligere, de retinere apparentiam potest, dc praecipue si terminum habeat opacum, quod transgredi non licet, cuiusmodi sunt specula vitrea, lapilli tras- lucidi, &aqua ipsa, quae cum lit crassior,&solidior aere, potest colligere, Cc retinere appa
rentias quod non potethfacere aer huiusmodi
est pupilla, quae apparentias a re Visa, per trans parens perspicuum traiectas: haec enim est natura perspicui , seu diaphani, ut dictum est colligere,& retinere habet, & proprie in humore
crystallino,qui cum sit aquear naturae, terminato ab humore Vitreo propter opacitatem tunicae retins,aliarumq. tunicarum,&Ossium caluaris, Q.
non amplius , de si sit perspicuus traijcere po- st,cum ultra transparentiam acquisierit apparentiam , ibique affixa potentia visiva iudicare, Ec discernere colores in ipso apparentes habet. α Hinc colligere potes, colores a perspicuo inter- Nota. minato illuminato habere transparentiam ; ab