장음표시 사용
251쪽
n. 'D y s 'g N sn B v s. intellectu istius maximae propositionis , Ut videamus modum, quo lumen immutat perspicuum in potentia, in quo stat veritas, tam insignis naturae operationis, est notandum: lumen dupliciter considerari posse , uno pacto, ut est passio naturalis corporis, idest luminosi corporis, ut ignis, astri, &caeterorum huiusmodi, que& si sint differetia, in hac tamen natura Communicat, ut scilicet luminosa cor po ra sint. Alio pacto conssiderari potest, ut est actus perspicui interminati, quod ante in potentia erat:no quod ipsum diaphanum aliquid patiatur a lumine per alterationem, & mutationsi: sed praesente ipso corpore luminoso in perspicuo,de potentia tra- sit in actum, dc efficitur proprie, actu perspi-Cuum, quae natura a Graecis dicta est vis quaedam,& potestas traij ciendi,&repra sentandi colores;perspicuum ergo nihil patitura lumine; sed praesente luminoso corpore sit actu perspicuum: nihil est ergo lumen in perspicuo nisi praesentia corporis luminosi in ipso, cuius prssentia acquirit,ut sit omni quaque perspicuum,seu perlucidum: hinc colligimus nihil a corpore luminoso efflui ad hoc,ut perspicuum efficiatur in actu ; sed tantum eius praesentia,de potentia efficitur actu perspicuum, quae quidem
252쪽
PARS SECUNDA.praesentia est veluti quaeda habitudo in medio ι& propterea hic transitus de potentia ad actu, per praesentiam corporis luminosi, non dicitur alteratio, quae fiat per motum in tepore, &pertransmutationem : sed sic dicitur pati perspicuum, veluti si quis ponatur ad dex tra alicuius rpati diceretur, cum nec motum , nec assectione
ullam in se acceperit, talis est perspicui mutatio; praesentia enim illuminantis, tale reddit perspicuum, quemadmodum ex habitudine eius,qiai cum stat ad sinistram, sat dexter, nulla passione intercedente: inde colligitur, quod dexter desinit esse dexter, ubi transmigrarit sini ster, ita lumen cessat transato illuminante. Sic ςrgo dicendum de colore, quod dupliciter considerari potest uno pacto, ut passio corporis naturalis est, &ssic definitur, quod sit extremitas corporis diaphani terminati,& propterea dicitur diaphanti esse materia coloris, ipsum enim suscipit, ut terminatu est, cuius natura fatis exacte supra est declarata. Alio pacto, ut est in
tinus diaphani idest ut visibilis est, &hoc pa
cto dicebat Arist. color sine lumine videri non potest: motus autem qui recipitur in diaphano a colore , sicut dictum est de lumine,non est motus, qui fit per transinutatione,& in tempo-
Color sicut lumen per eius praesetiam immutat perspicuum secundum habitudine praesentialita
253쪽
re: sed sicuti per praesentiam corporis luminosi, lumen est in perspicuo: sic per praesentiam corporis colorati, color est in diaphano in actu Ec illuminato ; &sicut lumen per praesentiam corporis luminosi efficitur actus diaphani.; liecolor praesentia rei colorator efficitur veluti secundus actus diaphanitas uati; color enim es molimis diaphani in actu , sicuti lumen est mo
tiuum diaphani in potentia, sine motu aliquo dc tempore : sed tantum secundum habitudini pro sentialitatis; quoniam sicut dicebamus dς lumine, quod praesentia illuminantis tale redaditur perspicuum, quale ex habitudine eiu quies ad linistram, ii sat dexter,& desinest traris
lato illuminante; sic per praesentia rei colorata', perspicuum in actu, recipit habitudine praesen . tialitatis,& ipsa translata desinit talis habiti,do nulla mutatione secta in perspicuo : si ut in eo; qui erat in sinistro sit fiat dexter. Habemus er go colorem recipi in medio perspicuo actuato , solum per praedentiam rei coloratae, nulla facta effluxione a colore, licuti de lumine dicebamus. Quod autem hic modus recipiendi lumen, dccolore in medio diaphano ita te habeat , patet in ipsa umbra: nam licuti umbra per praeuentiana
illius, quod obtenebrare potes sit: sic lumen,
254쪽
pARS SECUNDA. 2rsct colores per praesentiam illuminantis, & co lorati in medio fiunt: Color er o de lumen in Color' lu
peripicuo lunt,sola prae1entia corporis luminΟ- modio preii ,& rei coloratae. Secundo notandum, dupleX minosi coeeste perspicuum, quoddam transparens: quod- colorat .
dam non solum transparens,sed apparens,quod propter laeuitatem,&dentitatem colligere, de retinere apparentiam potest, ct praemipue si terminum habeat opacum, quod transgredi non licet, cuiusmodi stant specula vitrea, lapilli tras- lucidi, &aqua ipsa, quaecum sit crassior,&solidior aere, potest colligere, Si retinere apparentias quod non potest facere aer huiusmodi est pupilla,quae apparentias a re visa, per trans parens perspicuum traiectas: haec enim est natura perspicui , seu diaphani, x t dictum est colligere,& retinere habet, & proprie in humore
crystallino,qui cum sit aquear natura , terminato ab humoreVitreo propter opacitatem tunica retins,aliarum'. tunicarum,&ossium caluaris,
non amplius , dc si sit perspicuus traijcere potest,cum ultra transparentiam acquisierit apparentiam, ibique affixa potentia vis tua iudicare, id discernere colores in ipso apparentes habet. Hinc colligere potes, colores a perspicuo inter- Nora. minato illuminato habere transparentiam ; ab E e a organo
255쪽
re: sed sicuti per praesentiam corporis luminosi, lumen est in perspicuo: sic per praesentiam corporis colorati, color es: in diaphano in actu, dc illuminato ; &sicut lumen per practentiam corporis luminosi efficitur actus diaphani ; ite
color praesentia rei colorator efficitur veluti se cundus actus diaphani actuati, lor enim es i notiuus diaphani in actu , sicuti lumen est imo
tiuum diaphani in potent ia,ine motu aliquo Ec tempore a sed tantum secundum habitudin praesentialitatis , quoniam sicut dicebamus de lumine, quod pra entia illuminantis tale redditur perspicuum, quale ex habitudine eiu quiosi ad sinistram, si fiat dexter,& desitiit transtilato illuminante sic per praesentia rei coloratae, perspicuum in actu, recipit habitudinc praesen tialitatis,& ipsa translata desinit talis lia bitudo nulla mutatione secta in perspicuo: sicut an eo; qui erat in sini stro sit fiat dexter. Habemus erago colorem recipi in medio perspicuo affuato , solum per prassentiam rei coloratae, nulla facta est luxione a colore, sicuti de luia ne dicebamus. Quod autem hic modus recipiendi lumen, dccolore in medio diaphano ita se habeat, patet in ipsa umbra: nam sicuti umbra per prMentiam illius, quod obtenebrare potest, st: sic lumen,& cO-
256쪽
pARS SECUNDA. 2rsdc colores per praesentiam illuminantis, de colorati in medio fiunt : Color er o Sc lumen in Color, tu
peripicuo lunt,sola praesentia corporis luminΟ- modio preti, de rei coloratae. Secundo notandum, dUpleta noli coeeile perspicuum, quoddam trans parens: quod- coloratae.
dam non solum transparens,sed apparens, quod propter laeuitatem,&dentitatem colligere, Sc retinere apparentiam potest, dc piaecipue si terminum habeat opacum, quod transgredi non licet, cuiusmodi sunt specula vitrea, lapilli tras- lucidi, &aqua ipse, quaecum sit crassior,&so lidior aere, potes colligere, Cc retinere appa
rentias quod non potes tacere aer huiusmodi est pupilla,quae apparentias a re Visa, per trans parens perspicuum traiestas: haec enim est natura per sipicui, seu diaphani, t dictum est colligerein retinere habet, dc proprie in humore
crystallino,qui cum sit aqueae natura , terminato ab humore Vitreo propter opacitatem tunicae retinpaliarum l. tunicarum,&Ossium caluaris,
non amplius , dc si sit perspicuus traijcere po- Ctest,cum ultra transparentiam acquisierit apparentiam , ibique affixa potentia visitu a iudicare, Sc discernere colores in ipso apparentes habet. Hinc colligere potes, colores a perspicuo inter . Nora. minato illuminato habere trans parentiam , ab E e a organo
257쪽
MO DE SENSIBUS . organo apparentiam : a potentia iudicium. Pe spicuum enim antequam sit illuminatum, est inpotentia perspicuum, alcum actuatura lumine :lumen enim est actus perspicui interminati, redditur actu perspicuum, ac ex sui natura ha bet traiectricem colorum sacultatem; qua nulla alia est , nisi quod cum color in una superficie diaphani sit, in alia transpareat, immo per Omnem sui partem, cum omniquaque sit perluci dum . Sed cum haec trans parentia colorum, in diaphanum terminatum inciderit,sicuti in speculo, non amplius progreditur transparentia;
sed ibi apparentiam faciunt colores, huiusmodi est humor crystallinus, qui terminatus a tunica retina, & ali js caluariae partibus opacis, ibi as parentiam colorum reddit , cui affixa potentiam , 446 Vissiua , illos discernere, iudicare habet, Sc: n. haec est illa similitudo, qua sensus fit similis senta*μβh lbili recipiendo enim apparentias color u nonis sit albus, vel niger, sod ut voluit Philoponus, sensibilis formam sine materia suscipiens, quiri apparentiam dicimus, habet impressam , Ec in Is quo dise sculptam eius cognitionem, ab ipso sensibili re riin s usu, sultantem: Se in hoc differt receptio sensus, Se
colorem aer, dc speculum: recipit, de sensus, Sc
258쪽
ai bo sine materia: sed aer, &speculum sine eognitione, & propterea ibi non sit seri satio
sensus vero cum cognitione , ideo hic resul rati e satio TVnde Themill habet passio , qua issensus a sensibili asscitur, no in conuersionem , is mutationemque, sed in cognitionem , dc iudi- Acium desinit quar potius actio , quam passio issensus dici pote li: immo ut Alexander doctissi- sEn, itaο.mus voluit, eodem pacto fit visio , quo contem- Μplatio fieri vi detur,secundum quam simul acin- , , uenit, qui quaerit , sciens sit: tanqucim tangen- , te intellectua &per praesentiarni scibilis facto is sciente , dc hoc accepit ab Aristin lib de sens. Ec , , sensit qui habet sensum fieri non ut addiscentUr , , sed ut sciente, innuens per hodin quos et actio issens use sic Ergo aduenientibus coloribus in ipso
perspicuo, ut lumine:&apnarentibus intermia
ira Ib perspicuo, itanquani potentia vis tua ipsos quodam modo tangente, it vilio: ergo benedicebamus, colores in perspicuo transparere, Ut quia careat terminorin organo tanquam in pe spicuo terminato, apparere: a potentia , iudicari, &discerni. Ex hi , soluitur maxima dubitatio si sola pra lentia rei coloratae per facultatem diaphani il-i---- luminati traijcitur color omniquaque, sicuti lumen
259쪽
- . ADTTENS I B: V mmen per prae eritiam illuminantis; unddest, quod sicut lumen omniquaque perspicu*m illia mira at; non sic color in omni parte diaphan i vi de uri sed tu selum cum est praesens, Ec dire inis potentiae ei Ad hoc dicimus eodem pactiso lumen , de colorem statim in perspicuo trans .i parcntiam et 'ferre, si lud quidem per praesentia illuminantis in peripicuo in potentiai Hic au- tem 'Per pnaesentiami res loratae in perspicuo actuati, & utrumque non videri, nisi facta asin t parentia Uti ius hie in organo in quo sit visio, iudicium, a potentia ibi affixa: de propterea di
citur lumen novideri in diaphano iiitermina, to sed esse rationem videndi, tunc autem vi-
, - detur cum incidit interminum , & subit vim coloris , dummodo tamen apparentiam faciat in organo. Sici Ec color per praesentiam. rei coloratae ii perspicuo actuato acquirip transpa rentiam: de sicuti omniquaque perspicuum est illuminatum, omniquaque transparet:sed nun-mri iba quam Videtur, nisi in organo appareat,non po
test autem ibi apparere, nisi pro sentialiter, Sci: ό ό de directo illi opponatur, ec propterea dicebati
sitione visibilia omnia cernere possunt oculi; ri cum neque ex Obliq is, ac lateribus, neque ex
260쪽
ρ X R A esse A. 23 posterioribus neque .xciperioribus irael infe . i. , ferioribus : neque ut summatici vilicam aliud '
quippiam nisi quod pupillae est, directo mirant A
cernere. Propter hoc illos sagax prouidalna tura omniquaquei mobiles effecit: numnsi; inis
mobilex es t messet, quod ibi e directo opposi
tu nil esse dumtaxat videntes , pauς simia pror- s cernerern sa aut una rhaximo labone ram orto P tbium c in pus colari 'bularii fieri ut ex oppolato , eiusapparentia sp upilletr ἡ α ei, ata retur, ut autem hoc sine niolestia, hisne in- derenti motu fieret, nullixis motibus oeulos cum agi linitui : α iam illis ilisopus esh tbtuni μή
etiam ctilium admotu lacii tabi inaui ct
adhob vi visibilo secet pharisens;& pupilledii rictum l cum sic ι 'Ed non, is x ipsius iudiciam si
sequi in orgataeo possitalesu metutem non ita Opi ponitur ipsi pupillae: sed vel tu imi. vel de ri sum; vel a lateribus sima turri per musailos ipsos oculos omniqua luemquctes prciuisistra est, cat illvt ipli directe opponantur ol uector L quia quar -ustia i ii tuos modis contingit ipses,moueri , vel euina intro versus nasum civeI eXt verius paruuli a angulus Nel sursu vaea sussit emna, vel 1