장음표시 사용
241쪽
organo apparentiam : a potentia iudicium. Perspicuum enim antequam sit illuminatum,est inpotentia perspicuum,aicum actuatura lumine :lumen enim est actus perspicui interminati, redditur affu perspicuum, ac ex sui natura ha bet traiectricem colorum facultatem ; qua ulla alia est, nisi quod cum color in una superficie diaphani sit, in alia transpareat, immo per Omnem sui partem, cum omniquaque sit perluci dum . Sed cum haec trans parentia colorum, in diaphanum terminatum inciderit,sicuti in speculo, non amplius progreditur transparentia ;sed ibi apparentiam faciunt colores, huiusmodi est humor crystallinus, qui terminatus a tunica retina, de alijs caluariae partibus opacis, ibi apparentiam colorum reddit , cui aiuxa potentia visiua , illos discernere, de iudicare habet, Schaec est illa similitudo, qua sensus fit similis sen sibi . recipiendo enim apparentias color u non sit albus, vel niger, sed ut voluit Philoponus, sensibilis formam sine materia suscipiens, quin apparentiam dicimus, habet impressam , dc in sculptam eius cognitionem, ab ipso sensibili re sultantem: Se in hoc differt receptio sensus, δίaliorum corporum perspicuorum:recipit enim colorem aer, de speculum: recipit, de sensus,α
242쪽
DK sl 5 E C V N Π A. an bo sine materia : sed aer , &speculum sine eognitione , dc propterea ibi non sit sensatio,isensus vero cum cognitione , dc ideo hic resul tat sensatio. Unde Themist habet passio , qua issensus a sensibili asscitur, no in conuersionem, is mutationemque, sed in cognitionem, &iudi- A eium desinit quae tatius actio , quam passio issensus dici potest: immo ut Alexander doctissi e M actio. mus voluit, eodem pacto fit v isto, quo conten Dplatio fieri videtur,secundum quam simul ac in- ,, uenit, qui quaerit , sciens sit: tanquam tangem rate intelle seu a dc per pro sentiam iscibilis iacto is sciente,& hocaci epit ab Aristin lib de sens Ec , , sentit qui habet sensum seri noli vi ad discentor is sed ut sciente , innuens per hoc ii, quos et actio issensus eiic Ergo aduenientibus coloribus in ipso perspicuo , ut lumine: i apparentibus in terna, ria Ibperspicuo , tanqtiani potentia visiva ipsos quodammodo tangen te,sit vilio : ergo benedicebamus, colores in perspicuo transparere, ut quia careat termino:in organo tanquam in per spicuo terminato, apparere: a potentia , iudicari, discerni.
Ex hi , soluitur maxima dubitatio si sola pro
sentia rei coloratae per facultatem diaphani il-iμμμ luminati traijcitur color omniquaque, sicuti lu-
243쪽
Quot m scutis ni uentur omati ad diuer-scia mota . Magni mu
scita ambiet 1 neruos opticos se si
sum uersias malas, cum secundum dictas posis hione visibilestiuari poterat. Idcirco quatuor musicillos , qui illorum motuum duces essent nat ira efformauit: ducis a lateribus, alteru sci
licetin altero angulo, alios autem duos, unum iit e ne, alterum superne; ultra alios duos iamiculus: in palpebris versus minorem angulum
si apra, aoinfra extensos, tri'circumuertere, dcvrrcumagere possimus oculos. l.Est etiami, &alius musculus magnus , circa eorum radices
muniens dc constringens illius nervi mollis immissioneni dicti optici, fac ile n.rumperetur in vehementibus in caput labsibus, violenter c6cussus: Haius musculi magni res,lutio est incau-st: quodan aliquoi vides prominentiorem alie rum oculum, seruata Visione: extendit ux enim ille heruus opticus mollis propter causas dictas, nec potest constringi de contineri albillo in sculo propter eius resolutionem: quod si amitatatur visio , neruo etiam communicatur laesio :quamuis etiam alteri usui deseruit hic music lus', ut scilicet fixe , de immobiliter tendatur oculus: nam ut subtiliter sentit Galen. in lib. i. de motu misc. quatuor differentim motuu sunt
in musculis, cum aut contrahuntur, aut CXtenduntur: aut transferuntur , aut tensi manent. Haec
244쪽
r A R s 3 Mlla V N D A. ars Haec ergo estcausa tot motuum in ipsis oculis,
ut scilicet visibile fiat praesens ,& direstitan ipsis; quod si non sufficiunt ad hunc finem oculo. R Rςς
rum motus, inuenta est ceruicis sexibilitas; tu do enim volumus videre aliquod a latiare , vel sursum, vel deorsum, ne cogamur mouere totum corpus, ad hoc, ut oculi directi fiant rei ubfe, collum flectimus versus ipssim, imi notis remanentibus alijs corporis partibus, quod citra 2 ' :indecentiam, de laborem fieri non posset; dc ta- ημ νω dem si nec sufficiunt motus ceruicis, propterea, quia res visa magis a tergo .polita aes limur motibus thoracis, sicuti. equitantibus cum sorte alicui noxae a tergo imminenti volunt prouidere accidit. Patet ergo cur si omniquaque transparet color in diaphano illuminato, non niquaque tamen videtur: requi tur eniim
apparentia, quae non potest fieri in organo, nisper directam praesentiam rei coloratam Sed di- tces nonne ubi recesserit res visa color eri&sple- Σ Idores in oculisaeelinqui videntur V duper ali- id a quod sputum, omnia obiecta eodem coliae af r. iiii ei secta videntur: ex quo duo sequuntur , quod ''si δ' 'aliquid patiuntur oculi a coloribus, quod nosolum praesentes ; sed abs entes operantur. Huic respondet doctissimus Alex. id contingere, non zLi Ff quia
245쪽
ato 1 D E S E N S Nn sactum. Haec est opinio Latinorum fere omniu ν tibiis, quam Aristoteli imponunt. Sed quia nemi- tibiύ d. 6. ni praeclusa est Via philosophandi,videtur mihi isti.hii hanc inuentionem specierum esse superfluam, uia . . Cum sine ipssis potest Heri visio,&recte conside zz. ' risiti,ipsa apparebit multis absurditatibus refer ta, & primo contra hanc opinionem possunt reduci, ea quae dicta sunt supra, quibus rei estiesunt species sensibiles in communi: sed ultra dicta, specialiter loquendo de speciebus visibilia
n, i.,nνό bus , politio haec specierum meo iudicio inii ia ginabilis videtur: nam primo non possum imaginari aliquod recipi a sensu, organo, Sc potentia bene dispositis, quod non sentiatur,sic dicebat Auer in tertio de Anim. de intellectu,&in- telligibili, receptio, est eius intellectio: de si intelligere est sicut sentire, ut volebat Arist. ini illo loco, receptio utique in sensu, erit sensatio quomodo ergo species recipiuntur, &non sen-M R' tiuntur . Amplius species non est senstibilis,non
est intelligibilis , cum sit singularis : ergo nihil erit: omne enim quod est, vel sensibile, vel intelli sibile est. Hoc modo arguendi usus fuit Arist. in lib. te sens& sens ad probandum tensi bilia non posse diuidi in infinitum in actu: nam reducerentur ad aliquod sensibile , quod esset
246쪽
, PARS SE C V N D A. vlterius indiuissibile, & hoc cum non e Tet nee sensibile, nec intelligibile, nihil esset, cum o ne, quod est, vel in sensum cadit, vel in intellectum , eodem pacto si species sensibilis, seu visibilis non videtur, non intelligitur, ergo nibilest. Praeterea non polium imaginari species axe visa per medium , ad organum peruenire: nam non est una species, quae ab obiecto procedens defert eius simulacrum , sed multiplicantur, quo Vsque ad organum pertingant; de tunc quaero, Vel ab obietio una species tantum producitur, & illa producit alteram, atque illa alteram , de sic kaccessive usque ad Oculum: aut ab ipso obiecto omnes producuntur per ii deficientem defluxum. Hoc ultimuin dicere impossibile est: nam cum species sint eiusdem rationis, si1 una non est sufficiens pertingere ad organum, nec altera : quare superstuus erit due fluxus specierum ab obiecto; aut dicendum erit Unam propellere altera, & sic defluxa depelleretur a defluente, &siicestent corporeae, quod non admittitur. Relinquitur ergo ut multiplicentur per productione, adeo ut una producat
alteram.Contra quam opinionem multa ablur
da sequerentur , dc primo inimaginabile est multiplicationem tot specierum fieri instenta-
247쪽
nee, dc sine tempore. Amplius non esset res visa quae videtur: sed imag9 rei visae: nam prisma species primo ab obiecto resultans, rem visam bene repraesentare poterit, sed cum producat secundam speciem, profecto in secunda erit imago prioris, de tertia erit imago secuda , dc si1c deinceps: qua de re in organo,non rem Visesam iudicabimus: sed imaginem rei visar. Prae terea quomodo distantiam iudicare poterimus, cum ultima species in organo recepta no reprPsentabit rem visam, ubi est: sed illam,quam sibi obtulit, praecedens species,quae erit prope oculum. Quid ergo erit illud, quod aerem medium metitur. Amplius simul ac aspexerimus, etiam longinqua videntur, ergo non per multiplicationem specierum. Adhuc li species hscincorporea, &intentionalis est,quomodo magnitudinem , dc figuram repraesentabit Ιi, super quomodo manet ipsarum figura,aut caui
sexta ratio taS, aut curvitas, de non confunduntur ' Deinde
quomodo a laeuibus parietibus istae species, fi
guratas recipiunt imagineS,cum tamen, neC Ca- Septimi ta Uitatem habeant, nec curvitatem Similiter aspeculis, quae laevia sunt: adhuc unde est, quod multiplicatae species in speculo statim abeunt, nec breui quidem manent, abeunte re visa, νε
248쪽
praesens erati Aliud etiam est inimaginabile,cu istae speciqssint adeo mutabiles , & multae sint
per medium multiplicats, cur flante vento non disperguntur cum aere in quo Versantur dc Vl- Non, --
timo non possum imaginari, quod species colo 're careant, & illas percipiendo , visus colores appretehendit. Similiter ,& figuram cum ipse DEdim, ex infiguratae sinta Et profecto positis speciebus, ultima 1,- haberet intentum Galenus contra Arist. nam πώ '
cum iudicium sit de visibili repraes sentato a specie, quae est praesens ipsi oculo, quomodo pos- set fieri iudicium de distantia ,. ct magnitudine visibilis Et tandem Arist videtur determinasse, & omnino deleuisse has species: nam in lib.
de sens.& sens declarans modum, quo lumen, dc colores perueniunt ad oculu dicit, no sic per- , uenire lumen,& colores ad oculum, sicuti 1 onuad auditum, sonus .n. prius est in medio, qua in aure , sed color,& lumen simul est in medio,&in oculo, de sine tempore, de motu . Hac doctrina stante, arguo sic,species sensibiles per aduersarios,debent poni, ut obiectu fiat praesens ipsi potentiae, & cum sensus operetur per medium, prius debet esse in medio, quam in organo; sed in medio non potest esse materialiter, sicuti in re ipsa, ergo intent ionaliter per speciem reprε
249쪽
sentantem ipsum obiectum,&pi scipue hoc eς set propter visum, qui magis a longinquo, de
per maximum mediu operatur. Sed vult Arist. m. quod lumen, Sc colores, qui sunt obiecta visus, non sunt prius in medio, quam in organo, er- go non requiruntur species, quae facerent ipsos. esse in medio, priusquam insensit; sed alio mo- . t . do colores mouent simul medium, &organu, quam species, te quo infra. Plures aliae adduci possent rationes, quae omnino species visibiles, tanqua fictilias,&superfluas a meo animo tollunt : sed istar tantummodo sufficiant. Reie .ctis ergo speciebus superfluu est videre virum, is illas oporteat ponere ex parte potentiae, Vel ex parte obiecti, id est utrum sint inuentae , ut
melius potentia recipiat , an ut obiectum melius agat : nam si fictilium est illas ponere, sit quomodocunque, delendae sunt, &veluti superflue reijciendς, ut declarando modum, quo hat visio videbitur.
250쪽
Idodus, quo fit quis io de mente Aristotelis. A XXII.
lue omnibus' alijs opinionibus, de modo, quo fiat visio, quod scilicet non per effluXu corporis , nec a visu, nec a re visa, nec per illustrationem, Ec specieru effluxum, dc tandere tecta Aristoteli coria opinione de speciebus visibilibus oportet modo videre,quomodo fiat visio, de mete Arist. pro qua opinione illud in primis animaduertcdu, quod, vel ut anguis, fugie- dum est in philosophia, entiu scilicet multiplicationem sine necessitate; illa ergo erit melior, dc tutior opinio, quae visionem seruabit sine tot speciebus, sine effluxu a re visa, Sc a visu, dc cuqua stabit facilis, &unus modus videndi omnia visibilia, cum magnitudine, I distantia,sine tot imaginationibus , dc diuersis modis videndi, quae obscuritatem potius, in tam clara naturae operatione pariunt; Sc ut ordinate procedamus multas hipotheses assumere opus est.
Illud in primis nota dum est, in quo stat tota rei dilucidatio: eo pacto perspicuum in actu idest iu luminatum a coloribus immutari, & pati, quo pacto perspicuum in potentia a lumine: dc pro
Noeste multiplicanda entia sine necessitate. quod ε ni xi inii axi ma in philosophia.