De sensibus Hieronymi Prouenzalis Neapolitani. Clementis 8. pont. max. medici, tractatus

301쪽

is D E S E Ns II s: posito, sicuti apparet de aqua lin vase stricti orificij, in quo non potest diffluere; cum nec

aeris detur aditus: & tanto magis hic aer com- -- plantatus non potest difflui cum ex parte in teriori obcaecatur meatus,& obturatur a me ninga, sic ergo manet hic aer complan a tus ,, ct congenitus immobilis , Ut omnes soni differentias recipere posset. iii Quomodo i Notandum tamen est, non ita immobilem

constitui debere , ut nullo pacto moueatur . di Sed dicitur im rhobilis cum non diffundatur , per se vero motin quodam perplacito agitur: --ι sicuti in tranquillitate maxima, aer externus cum in ipso illuminato a sole, quaedam ramenta placito quodam motu , moueri videntur .

Vnde in surdastro; pro signo necuperandi auditum perfectum; vel minus, Arist. vult obturari aurem: Unde recuperabitumauditus si aD posito digito, personatio sentitur,& quasi mu Philopopi mur, sicut ire cornq, Vel dic ut Phil'pon usi

modii it aere congjenitum in aure non moueri mota

par' locali, Sc hoci motu dicimus ipsum immobi lena esse s sed moueri vivifice, appellans motum sonorum transuectionem ad sensum, non absolute, dc simplicitex , hoc enim exteriori quoque uer habed et sed transuehere ad sensit,

302쪽

PARs s E C V N D A. 26suam potentiam , hic est vivificus motus, qui

in ame complantato reperitur.

Hic ergo congenitus, dc complantatus, ita immobilis , ab Arist. auditus instrumentum constituitur, Oc emcitur animatus a potentia I 'P..e auditiua per spiritus animales , ibi affixa, quq GR. -- sonos in astu apprehendere,&iudicare habet.

ii De sni natura,respeciebus. , Cap. XXVIII.

i h u ae Ohioli, ni Ir is ibot tu i ii si iNtequa de soni essentla , & eius spe ciebus pertractetur, oportet prius siexplieare, quomodosiialsonus pro bcbi usi doctrina m primis test consi derandum;quod duplex est sonus, unus actu , M alter potentia a nain sunt aliqua , quae neque actat es nequci poten tia sonum .haben t,rit spor P.

semim uocῖ edunt i quaedam sant, quae poten-pra istinum habent, Ut cum quiescunt: sed cum colliduntun actu faciunt sonum , , Vt corporadum , aest, 'mam , argeutum A moinbiad on , gata: pl anat, dc concaua: & horurni xtiam', SE

sit ex collisibile inu si C senus , potentia tamen iacitum est e synus, ut audibilis, si1 factus sonus i. nulla audiat l Secund considerasdu qu dinuibum L l ad hoc

303쪽

No quouis modo percutiantur corpora dura sonu faciunt

ad hoc vi falsonu is acta , tria con eurrere debent percutiens,perςustum;&Medium e cautitur enim sonus ab rictu : ictus autem ab ali .

quo, ad aliquid, &per aliquid fit i ab aliquo;

tanquam ab eo quod percutit ad aliquid quod percutitur, per aliquid quod intermedium ad percu stionem ictum est : propterea sonus non si1ne motu sit, quem dicunt localem, seu Jationem Jercussio enim dolatio quas Mest, huiusmodi autem motio per aliquod inter haediuia est; QΘeaquis purcutiunt , Spe eutiuntur , quouis modo senum famne possunt: sed debent esse solida, de dura qua inhiedinco lisa ictum edere possunt navi ilan Irum viva tua percussio, nulliim Enum d mittiti Nec item qu puis modo dura , solida: tu mi illiduntuc nane, veluti si lacus sach s illi dati ves in solida corpora sensini inuicem. se. percutiant sed tune sonos edunt corpora silura &olauigatal

cum multum adrem' medium intercipiunt, quod non contingit in collisione acustis peracussio debet antecedere aestv dissi pationem0

idest debet fieri percussio,iantinuam dissipe

tur aer medius: quod Hernu, laus Ba barus in Themistio vertit,cum rupturain periticitas anteuortat: requiritur ergo ad faciendum semuri

304쪽

PARS SECUNDA. Ur medium interceptum, quod moueatur, nec dis. sipari possit, praecedente ictu corporum durorum : hoc autem intermedium non est quodcunque corpus: nam non corpus solidum, sed

natura sua difflabilei, quod potest faciliter recipere , seu cedere percussioni corporum du-xorum, de cum, facta percussione, medium il- lud corpus difflabile, dissipari non potest, sonus resultat; huiusmodi autem corpus mediu, est aer, cum sui natura difflabilis sit, Ec ob sui tenuitatem cedit corporibus duris , qui inuicem se percutiunt, ct cum dissipari non potest , quia percussio praecessit eius dissipatio-

.nem; onus editur: quare in aere, dc per ae-sφημε rem fit maxime sonus: quamuis secundu ali- . . ,

quos etiam aqua potest esse medium , quod so- num edit,&si ut vult Them. obscuriusculus iniaqua est , ut pote hebetescens, Sc in ea obram i ii Mira .cescens , Sc hoc forsan hac ratione ductus , quia in aqua percipitur sonus, sicuti ha urin, toribus patet, Sc in piscibus, qui fecundum decreta Aristan mari sentiunt voces pistator μ':. tamen , , t melius in hoc sentit Philopsen. dc ἡium 4. Simplici aqua est medium deferendi fa- ratio Dei .ciendi sonum, S propterea per aqu*m defer Nota eiu .

tur sonus, sicuti, de per aerem: 'ixaque enim μ'' re Ll di habent

305쪽

tamen aer tantum, vim habet faciendi sonum, cum ipse propter eius tenuitatem, cedens n-ciliter corporibus duris facit, ut ictus praece dat eius dissipationem: in aqua autem hoc non potest accidere, propter eius crassitiem , quae non permittit durorum corporum ictum , nisi

prius diffluat: sicuti patet in his , qui in mari

percutiunt palmas intra aquam, non efficitur sonus, qUia antequam manus se percutiant,

aqua dilabitur, nec permittit propter eius cra L. sitiem, percussionem praecedere aquae dissipa-T tionem , prius enim aquae partes recedunt, Scpostea manus se tangunt; qua facta dissipatio-Aet tantsi 8 ne , nullus sequitur sbnus ; sic volebat Philo iacta Aha seph. sonum esse motum aeris, qui dissipari ιε; non potest; eX quo duo habemus ,& quod aer RR'r' tantum faciat sonum , de tunc cum dissipari Don possit. Qua de re, & sit non sonet aqua,

sonantis tamen aeris sonos,/potest transueti xe. Quamuis etiam quantum ad transuectriacem facultatem sonorum, quam .hκ ν seu personantem dicimus, comparando aquam aeri, Aes mihi,. aer magis personat, idest sonos transuehit m

ρ's- Σώ gis , quam aqua, Sc hoc volebat Arist. insecui ' do de Anim. auditur in aere, dc aqua, sed mu

306쪽

p. 3 RSI S E C V N Π A. Manus. Efficitur ergo sonus pec phrcussionem: de ictum durorum corporum, inter quae interci, situr magna pbrtib aeris, qui medentis ictu corporu ex quo dissiparino potest, soruat illam

affectionem quani, num dicunt. Corpora aum PTM M tem duca eo matris dicuntur sonora , quaΠtΟ gis sunt f

magis inoeorum mixtione abundauerit aer. mgis pase

Vnde arris, vel argenti , vel talium metallo- ,ese. rum subs antia, magis per sonatiua est, propter - multum aeris , in eorum miXtione Compa Eii , simul cum aquae substantia , quae etiam personantem facultatem habet . In ligno autem et sit multus aer sit, non tamen est personans propten terrae admixtionem , quae de se est so- ni eXpers . Unde ex aeris ,& aquae admixtione simul tam ipsa terra sit sonus, minus, Vel magis acutus,vel Mauis,iuXta gradum,&prae- .: dominium horuha dictorumcorporum: nam si praedominetur aer, acutior redditur sonus, sin ne a minus, grauior; quae differentiar, proportio ne quadam sumuntur a tactum, acutum enim ita ferit auditum, veluti pungens tactum , dc graue, ita obtuse, sicuti tactum , gladius sinet mucrone. In hoc autem differt acutus sonus, a praui, ut voluit Arist. quod acutus in pauco sini- , α

307쪽

mm . SEN svelocitatem habet admixtam , grauis sonus , qui multo tempore, paucum mouet, ob id ta dus dicitur tanquam, quodi Velox, dc tardum sint causae , quae mouent auditum , quia sunt causae acuti, .Ec grauis: Sed dices quae est causa quod acutus sonus sit velox , grauis sit ta dias: dicas ex Arist. I 94 problem. Π.causam CC sei copiam , vel paucitatem aeris, Vult enim sonuit, acutum fieri eX aeris percussi inopia, grauem autem ex copia . Aliud insuper est notandum, quod si corpora illa laeuia, quae inuicem se percutiunt, habent Concauitatem , V

luti notae, dc Cymbala, edunt constalitem,&diu permanentem senum: propter Concauitatem enim aer ibi interceptus, diu circumactus, exire non Valens, sonitum eXtendit; hinc Variae soni differentiae , ex acuto,idc graui, qua secundum magis, Ec minus,ditaenias armonias Dubitauo .concinnant. Sed hic est una difficultas: nam non semper videtur requiri percutiens , per--cussum , de medium ad faciendum sonum, ut

in eo qui valde inflauerit, de in flagello, ex

cuius percussione tantum,in ipso aere,sine persolvit,. Custa , causatur sonus ; in hoc dicimus, quod quandoq. idem aer potest subire vim percutientis, percussi, dc medij: ut in ventis maxi-

308쪽

Quom ia

bra; ct 'palatq p Mea petieris soras exciti :es es; et dilui ,/vnde linuntes labra contrahere bpὀr- α medium tet , ut cum angustiora iuerisit, ea ex essus aer sisenni causare possit: p in flagello aeriat .eeptus p rbtruditur quodammodo: a ' uobus, in Μflexunai enim Rogellum: si duoruml usum es fi cit& 48M I xqques eius parsi senum vacem pertiitieritis i semissis saer intus, interdeqptus protruditur VEC mouetur , &: sidaeiuditin senus concum Unto percutiente , percusi' Sa

tadblinodo quo sic sum' satis. Beeli εὐ0m est,idere quod arduum est quid sit

semisi: anitus; illonum durorum corporum i

309쪽

. LGE ME R I 3 y x: sinus sis tantum ictus corporum,an motus, vel quatitas, ex ictu resiuitans.

N εsoricidarorum conporu,duorum i percussionei a direquiri , satis supra declaratum est , quae vel ad in uiridem Vspercutese debendi: Vcd sal tim alim he utere , alterum percuti ; x quoririan pextussiones serius: lcitisat res adummodo portiussae aeris diu ationem praxeddib&quia ad bresconfovendumi motus ic curritai ndq is ait ianiti. sine motu nosalis fieri non pentesi. quaeritur, an sonus sit tantum ictus , seu inossi vel qualitas, ex ictu resultans , .eliquuei ldeidpbittit , an seruia sit in pencutiente, χ', in leorpore Percusso haut in , viroque. Arist. . in

is si undo desAnimaidpi habet habe vecta , pepis so4gitur insenus est per j .propter quod faci dis dissipabilis est , cum vero pinhibetur disiip

ri , huius motus sonus est; dc parum infra, est D enim sonus motus eius , quoὰ potest moueri

ri hoc modo quo ros lsuibus cum ali

i, quis percusserit. I - Ex his verbis Them. voluit sonum esse aerem motum, Sc passum, verum non eum, qui Lib. inter

sonussit aer motu . non

310쪽

Inter corpora incussa conflatim depellitur: hic eat rienim non ad auditum usque perfertur : sed per reciprocationem, aer enim qui primo in nat; non ad audinis ipse accedit: sed proxi- mum sibi, Sc continuum aerem commouet ἰatque hic subinde alium excitat, more, quo inde nitro in quibus alter alterum tru- '

bus videtu cia Iserere Themist. Qnam esse m tum aeris , non illum , qui immediate elisus,&ipassussest: sed qui pi prime commouetur a Nihilo tamen tantis hon ita seni:iendum est Reprobatio sonum. Q. Bbtam: r ac' sit voluerit Ams . mo- Themistu.

t esse partem essentialem semi ; ut scilieet 2'' asit ipsius, vel genus . vel differentia: nam mo- 'T. Ttus non possitire,in eodem: generei in quoi - seni. nus cum imotus localis praecipue , qui ad Q- num concurrit , sit dei necessitate in praedica- emento: ubi: veli reductive in praedicamento ctionis, vel passionis e sonus autem proprid .a . pohitur in tertia specie qualitatis, ubi ponun- tuli obiecta quinque sensuum . . t Amplius ahonia est fensibile commune , ab omnibus sensibus perceptus et sonus autem a sensuauditus iis imaergo senus non est motus..ili: etereat 'de hist. . animal. pisces audiunt Tereia m. iis ob Mm voces