De sensibus Hieronymi Prouenzalis Neapolitani. Clementis 8. pont. max. medici, tractatus

331쪽

illa assessio non possit, cla necessitate seruata.& coadiuuata illa aeris infractione, & cotinuitate; a qualitateiconcauasolidi, cui obiwituxi, retrocedere cogitur ,ac per partes aeris sibi co-tinuas, amo illa, eius corporis, quod a princi, piosonum emisit fertur, ct efficitur Echo, id est vox, seu sonus bis sentitur: pximo cum facta, prima percussione actus percutientium, qui sonus es per infractum aerem, qui dissipari non potest propter telocitatem percutientium ad

auditum peruenit : deinde iterum auditur, cum eadem actio incidat insolidum concauum, praecipue, quod iba concauitate adhuc seruet infractionem, conpinuitatem aeris: tunc enim vicinae partes,cum non possit illa actio ultra pro-ιε gredi. eandem ad auditum referunt, dc si1c bis

m, remici sentitur . Noni autem existimanduim solidum,

cui incidit sonus percuti bi de sonum hac percussi μία ssione emittere: sed quod a principio nu emi-2. .si A sit, adiutore in repercussione Utatur, eo quod solidum, atque latue, ct cauum est . VndePro piet laeuitatem infractum seruat aerζm,st pxopter soliditatem , &cauitatem est causa, ut non M t diffundatur, & vetat vi extorem actionis progressum; sicque in eadem reflectitur, quae re-

, flexi cho appellatur Et hoc pacto int iligendi

332쪽

nus reflectatur; velutiipila : non Vitisaersit, qui sebbndum lationem moueatur:boomi sum est 1ilpra esso impossibilopsta refletaturit, lasactio , Auae soniis oppellatur, per. facultatem illam aeris soni transportatricem, quae dijches dicitur quo apparet quod eadem actio a pri' mo percutiente' per percussioriem. caiisata toti aeri communicatur . qui cum infractus seru tur, etiam post obitationem obstaculi diterum ad auditum retrocedendo, Echo causat. Et sic actio percutientium , quae sonus dicitur, veluti pila eadem reflectitur. Haec videtar vera metas Philosophi, ex secundo de Anima decerpta de Echo, & sono, quod clatrisii si verbis lexcipi potest intex: 89. exemplo lucis, ubi ait: videtur viqiem semper fieri Echo: ised non clara, quia Maccidit in seno; sicut in lumine, etenim lumen M sempereepercutitur,non enim fieret ubique lue umen: sed tenebrae extra locum apricum , idest is Sole illustratum: sed non sic repercutitur,ut ab is aqua, aut aere, aut etiam aliquo alio laeuium, ut , , umbram faciat, qua lumen determinamus. Pro quorum verborum intellectione hsc notari debent : quod lumen incidens in corpus ter minatum semper reflectitur aliter extra iocum sole

333쪽

ρε .A DIE 'T 2 s I di V Missus palam non esset: himen: sedtenebres roras pus autemterminatum, in quod incidit lumen potin esse; Moparum omnino,-tunc illud imoienin ipseMaricrdens, pqsitioris alterius Cor potis non facit varib am et vel illud comus lunail dii appositum inradhuc diaphanum,Vt aer,aqua,

argentUm, Vitrues, x similia, in tutic lumenicies ii dens causabit repercussionem ictarama

iam si apsid opponatuit illi lumini cepereusIoia corpore illo itaui, i diaphaaroieriam laci et v bra Hexemplo clarissimo manifestari potest perisphesitioneni speculi4psit amitti: ficit opim incit io loco ii lustrationeta talem, quod ii in illa itulustratior opponatu, opacum faciet umbraml: Leuti hoc mu satur in himine hinari, cum luna Esolis incidatiivcorpus lunare,a quo propi Tei ci 4zeuitatent; ad laedflectitur aetate; quω si ipsi

opponatur corpus opacum faciet umbram n Ex : cuius mi declaratione coria lanio habes, lumeti

sit corpus non est ut diximus supra,poster flecti. Idem accidit in sono; ut semper ipsiust fiat repercussio, sicuti inlumine, sed li, incidit,

qudd non sit laque, &concauum, facit repercussionem; sed nonclaram ; sicuti in lumine, si opponatur CorpuS opacum, de in sono, quia diLLpatur aer; si vero incidat in corpus laeve,&con-

-ia cauum,

334쪽

conseruat sit repercussio clara , quae dicitur Echo. Est ergo corpus densum lanae, de concauum aptum refleXioni clara ipsius soni, quo dicitur Echo: sicuti corpus lanae, de trans Darens aptum reflexioni luminis clari, inquant um

bra. Sed dubitabis, unde est, quod in ipsa Echo,

quae fit a dictione articulata ultima syllaba auditur, Si non prior , cum contrarium deberet esse: nam si propter obstaculum reflectitur dictio, prior syllaba icta a primo percutiete,prius reflectitur, ex consequenti prius deberet audiri, ut si exprimeretur, haec distio homo, in reflexione prius reflectitur,lio, tanquam prima syllaba icta, quam, mo, secundo icta, Ec tamen, mo, auditur per reflexionem nulla habita ratione de prima, ho .,Ad hoc dicimus', quod quando profertur dictio partibiliter comunicatu r affectio in ipso aere, secundum syllabarum partibilitatem: syllaba enim diffinitur quod sit pars dictionis, quae unico accentu profertur,& quot sunt syllabar, tot sunt ictus ; unde prior ictus

prioris syllabar, cum inuenerit Vas concauum dictum ab Arist. reflectitur via ita te aeris seruata,qui occurrens secundo ictui dissipatu r, ab ipso,tanquam potiori,&proximiori primo per Pp cutien-

Alterius dubitationis solutio.

335쪽

ε . DIE US E N S I B V s.cutienti,&'evanescit simul cum sonor restate1 go, ut Vltimus, in quo seruatur vltima syllaba reflectatur, nec reperiens dissipatorem usque ad auditum, iterum retrocedat, ct haec de Echo .

scriptio Quoniam proportio. naliter in musicis instrumentis

Dei voce. Cap. X X XIII.

Uccedit modo tractare: de Voce, qua est soni species, hanc sic definiebati Aristi vox est animal is sonus per vo- . calia instrumenta,Cum imaginati ne alicuius rei significandor gratia, factus; in qua illud primo considerandum, vocem esse animalis sonum: Unde, dc si tibia,& lyra vocem edere dicuntur, hoc non ni si per similitudinem dicitur ; tria enim circa hominis vocem considerantur, numerus, harmonia,& dictio. Numerus versatur Circa tempus prolationis longum, vel breue: Vnde ille dictiones, quae maiori tempore proferuntur, longe appellari solent, quae autem minori , breues: e X quarum compositione longarum,scilicet Sc breuium dictionum carmina componuntur. Harmonia versatur circa acuti, & grauis commoderationem. Dictio vero circa syllabarum formationem , ct expresilonem, ex qua eorum quae di

336쪽

PAR sis ECVNVA. ΣΟcuntur intelligentia signiscatur .i Haec igitur propria invoce humana consider ntur. Musica vero instrumenta, quia lige i mi tantur secundum proportionem, de similitudinem , Vocem edere dicuntur: cum non proprie illorum vox

dicenda sit; imitantur enim numerum, armo-mam,&dies iones; numerum,cum tibiae foramina , alia quidem longiori tempore obturantur, alia vero breuiori Unde, de vox redditur, dc longa, de breuis: similiter,&in lyrae pulsatione, longiori enim tempore,vel breuiori manuum pulsatione, longam, seu breuCvocem, secundum proportion in enlittere dicitur ; sic,&harmoniam consideramus iii musii cis instru mentis , sicuti, Sc in humana voce: nain tibia, foramina, alia quidem sunt maiora, alia minora;&haec aliqua sunt lingulae propinquiora, alia remotiora riunde quae angustiora

sunt, vocem edere videtur acutiorem, quae autem latiora grauiorem: similiter, quae propinquiora sunt, remotioribus,acutiores Voces edul quarum commoderatione iubes Ed harmonia resultat. sDictionem autem proferre videntur musica instrumenta, de si nimis exiliter, immo, Sc lo quelam etiam, cum personando, qualis sit can-

337쪽

,- Nen quodlibet ani mal vocem propriὸ emittere dieitur .

Animal uxpulmone caret voce et priuatur. Pisces voce non habet,

ct vide siddicendu de piscibus in Acheloe fluvio de Crocodillo E quo fluuia-li,de Ranis muscis , di Cicadibus.

tilena, quae dicitur,pronunciatur l se, dc inaeso Imperatoris, i ulla , voce tubarum a militibussercipiuntur,& in inscii classe, diueriis eiusdesistulo sibilis, ad diuersa opera, tanquam clara

voce distributa, nautici s e accingunt. Per similitudinem tamen, de proportionem haec instrumenta vocem od o dicuntur chi antu

mali tantum propria sit vo . Quinimmo nec quodlibet animal vo emte mittere proprie dicitur, cum non nisi per vocalia in strumenta fieri possit. Unde quae illis carent; de voce etiam carere, proprie dici debent. Vnde volebat Arist. animalia quar. sanguine carent,i voce carere ; sic illorum, quae sanguinem habent, non elle propium habere Vocem , nasi illa quae pulmonem habent, ratio ab ipso signatur, quia cum vox sit animalis sonus, Q. nus ariem sit verberante aliquo aliquid, dc in

aliquo ut supra di mi est) id autem est aer,

ideo ea solum vocem edere dicuntur, quae aerC

suscipiunt, quod infra melius declarabitur

hinc sequitur pisces non edere Vocem cum pulmone careant;& insectilia animalia, quae simul sanguine,&pulmone carent; nec obiectio de

piscibus in Acheloo fluuio, aliquid contra determinata habet : nam dicit Arils branchijs illosa sonare,

338쪽

s si s 's E C V N D A. sbnare, vel aliquo alio huiusmodi: nam no est existimandum illum sonum per vocalia instrumenta essici, neque intra aquam, in qua sonum non posse essici supra dictum est: sed illi pisces

cum circa aquq superficiem natent,prae magnitudine multum aquae intercipi ut, cumque branchias contrahunt, aquam emittunt, de emissione turbant,in qua aliquid aeris intercipitur, qui ictu aquae expressus sonat, de hoc modo videntur Vocem emittere : hoc idem facere possunt ore, aquam excipiendo, de cum strepitu illam extrudendo, Sc propterea Arist.dixit brach ijs, vel alijs huiusmodi: signum est euidentissimu , quod sic vocem edere dicuntur: quia cu in prinfundo sunt, non sonant. De Crocodillo autem , dc Equo fluuiali, dcxana, dicimus Vocem emittere, quia ancipitis sunt naturae : unde pulmonem habent, &ideo extra aquam respirant,& sic vocem edunt. Sed quid de Cicadibus, quae suo molestissimo cantu, acinacessibili voce perstrepunt Et quid de muscis, quae interivolandum non minimum bombum edunt 'Ad haec dicimus Cicadarum sonitum, no eo se Vocem, cum non per Vocalia instrumeta fiat: sed alis , verberando pelliculam circa supersi

339쪽

ptum aerem, Verberantes, sonum emittunt, similiter, Ec muschar asperis alis, se inuicem per cutientes sonum edunt, desinit enim si stant. Vox ergo proprie est animalis sonus per Vocalia instrumenta factus.

Iui sit percutiens, quid percussum,mquid medium in voce. cap. XXXIIII. ui Vm dictum sit,sonum fieri ab aliquo in aliquid, dc per aliquod, &hoc

idcirco reperiendum este in vocer ipsa enim animalis sonus est, vide-

dum est ad efficiendam vocem, quid sit percutiens, quid percussum, & quid medium.

Galen in obseruandis minutissimis corporis actionibus accuratissimus, quinque considerat, nempe expirationem , emussationem citra str pilum: emussationem strepentem, vocem,&loquelam: quae ita sunt ordinata vi optime declarat in quarto de locis affectis) ut se consequantur, ut si prima sit laesa, ceterae laedantur: nam laesa expiratione,&reliqua laedi necesse est: si autem ultima laedatur, non necesse sit, priores laedi: potest enim bene loquela laedi seruata voce, eL

340쪽

ce,etassationibus,& expiratione: &cum secunda laeditur subsequentes laedi necesse est, non autem prior , ut laesa essuflatione no necesse estiae di expirationem; sed bene vocem, de loquelam , si autem deperdat animal eXpirationem, cito su Tocabituri impossibile enim est non expirantem Viuere, sicuti eXpirantem non vivere: ad faciendas autem has actiones diuersi mustu i i co iacu rru n tr D a m ex p i ra i ion em faci u i diuersi thorace contrahentes musculi: esse flationem citra strepitu , qua vehemens expiratio est intercostales mustuli: strepentem esse satione, ij , qui in faucibus sunt musculi; vocem vero ipsam, gutturis musculi efformant: sed lingua articulatim , vocem distinguens, loquendi usum praestat. Conferunt autem non nihil ad ipsam loquelam dentes, labia, narium foramina, palatum, gurgulio: atque linguae vinculum; quod

manifestatur in bielis , atque his qui impediti

sunt loquela : nam aliquod istorum instrumentorum, aut a natura in formante, aut postea, la,

di certum est: veluti cum vel poly pus, vel aliud quippiam narium foramina obstruit: aut ex priam is dentibus aliquis deperditus sit: aut ubi labia fuerint mutilata,impedita ipsis erit loquela. Hscsunt quae ab ipso Galeno circa hanc materiam

habem