장음표시 사용
181쪽
C A P V T XXIV. De in integrum restitutionibus.
SIstitisse. ex contractibus suis vel donati nibus ei factis acquirere velit, acquirit sibi dominium, patri usum stitistum . quod si pater dissentiat, tum solidum sibi filius acquirit, δίviceversia si filius dissentiat pater si vult,tot uni sibi acquirit . anon serum ., .ctucimus. C. debon.quae tib Similiter filiosam. si sit minor is
annis,&Laesius sit ex suo contractii, datur ei ratione aetatis in integru restitutio HLcu nosῖβι. I. . Sed tota res ut melius intelligatur, scienduest si filius f. contraxit , interdu ei restitutione dari, interdu n5 dari. datur, si ipse obligatus sit ex cotractu que fecit, obligatur aut si taliusfinsolidum ex omnibus contractibus, mutuo icvoto exceptis ; sicut etiam & ex delictis,ideoq; etiam cum eo agi potest, tanquam cum patre famil. l. tam ex contras lib. D. de iudic Lmiu a. V .de obi. Sact. Idque locum habet etiam in filiosam .impubere contrahente; nam &is Obligatur, non tamen in solidum , sed in quantum eius peculium locupletius factum est ex constitui. Diui Anton. Pii l. Milo. D. de authori tu torum. pater autem etiam ipse ex contractibus
siti obligatur, sed de peculio duntaxat, id est. quatenus est in peculio, non autem in solidum
182쪽
CKpvT XXIV. Ut qu an tam debetur. l. si Mis camsilisfam. D. δε pecul. item &ex delictis filii sic obligatur. Leae poenia tib. D.de R. I. pen.D.de Ciaict Art.ut docer pliaribus Petrus Faber lib. 1. Semestrium cap. Σ. Sed ex delictis quidem, praesertim atrocioribus puta adulterio, non solet dari in integriam restitatio aduersus poenarum executio-Dem , nisi quatenus aetatis miseratio sudicenim cierit ad moderationem aliqua poenaei A
militu. D.de minor. ex contractibus.aut regulariter restitutio minori datur, si, ut dixi obligat' sit. at patri eius qua uis ob contractu filii de pe-calio teneatur,restitutio nulla datur; quia praetori propositu fuit minorib. succurrere,no maiorib l. 9.sed Gru.D.de minorib. Caeteria hic distinctio adhibenda est, aut . n.filiussa contraxit
ius tu patris sui aut non'. priori casu. si filius ipse
coaeniatur, ut potest,omnino' restituedus est. d. bsee orsi. cui opponitur l.cu madatu.D.eo
m. ubi ei obligato negatur restitutio. Resp in illa L ilius. proponitur re patris sui gessisse &ta-
qua procurator patris, vel res cui uiuis alterius, dicitur ergo no esse restituendus, ua ipsius nihil intersit restitui, d. l. Gl. patri.in princ.eod.tit. Sc late exponit Couarruvias lib. I. Resolui. ca. 6.q, si pater ipse conueniatur; potest.n .c5 ueniis
ri re quide insolidu, actione scilicet praetoria Quod tu illa,qa scilicet ei' iussu filius co traxit.Ls, tu . nec restitutio patri ulla dabitur. Posteriori aut casu. Lcu stius sine iussu patris c5 traxerit, si quide ipse fili' coueniatur ,re stitued' est; at si pater ese de peculio coueniaΞ,
no est restitue dus. Quid ergo differt hic casua
183쪽
a priore Z in eo differt, φ in posteriori hoc casa restitutio filii oblique prodest etia parri, no salie quod ita praetori propositu fuerit , sed quia
aliter fieri non potest. pater. n. c Um tenta Ursbi si depeculio si filius in re & causa peculiari restituatur, patri quoque id prodest , ad quem
proprie peculiu pertinet.Imo dc restitutio. qu silio ex sua persona copetit . patri etia concede-da est nomine filii ageti etiamq; inuito ipso filio d. atra D de minorab In priori autem casu qua uis filius restituatur tamen pater semper insolidum tenetur actione Quod iussu vi ia dixi Atq: h cita se habent. si filius f. ex cotractib. suis obligat' sit. Quod sino sit obligatus .tunc restitui no debet non obligatur aut ut dixi, ex
contractu mutui sicut nec ex voto S propterea ei restitutio non datur d. l. 3. P. sic vir . l. I.
C A P V T XXV. De Iure Aborum m.
HActenus de iure patris in bonis aduenti
tiis dictum est. Deinceps de iure filiorum cognoscamus, quae traei alio eo breuior erit,tu quia multa ad hoc ius pertinentia supra exposuimus per occasionem , tum quia patre vivo tenuissimu est ius filii, ut non solu inter vivos de his bonis disponere , sed nec mortis causa possit. id est, nec testari, nec legare aliquid du
184쪽
C A s v T XXV. Is uelis bonis, quamuis ipsius sint proprietate, neq; solum patre inuito testari potest. sed nec volete & contentiente. praesertim si speci es ius vetus Romanum , quod fuit ante has imi p. con- stitutiones , magnum filii fami l. non habuerunt in ulla re , vel potius nullum ius. primus C. Caesar& deinceps secuti impi'. pote- statem patriam diminuerunt; quamuis eius sit L naturalis causa , &ante Imperatores ipsos capotestas non tyrannica sed temperata etiam i-plis philosophis visa fuerit , ut videre est apud
Senecam lib. i. de Clementia.cap. ΙΑ.&lib. 3. de Benes cap is . ubi rationes huius potestatis explicat, quae contui gendae sunt cum ration I- ' bus, quas Imp. Iustinianus saepe exponit, cur bonorum aduentiliorum vitisfluctus duntaxat patri sit relici' tit in . per quas personabnob. L cum oportet. G pust. C.de bon. 'ue lib. Tota au -l tem liqc tractatio de iure filiis am .hisce duobus capiti b. erit explicata. Primum .de actionibus, quas filius f. vel cotra patre,vel cotra alios mo-l uere potest Secundu erit de alienatione,&ans liquo alio modo de bonis aduentitiis aliquid statuere vel agere vivo patre postit.
' De ctionibus Filiorumfam. HIc primo distinctio illa adhibenda est utra
cta patre, an cu alio bliusf agere velit. si cu
185쪽
is DT BON. MATER N. 5 c. patre Regulae sunt illae iuris notistimae; actio. nes aduersus patre filio praestari no posse dii in potestate eius est filius .Lamonci. 7. D. deo. GA.Ite nullam litem inter patrem& filium con sistere. l. sis nulla. 4. D.de iudic.cui' rei causa illa est, quia inter patrem & filium non oritur ciuilis obhigiatio. Urater afratre. 2 ibi notavi. D. de cond.in leb. D praecipue Iason. n. 3 i.&seqq Hic exceptiones quaedam notandae sunt, inprimis illa.quod ex causa peculii castrensis datur actio filio tam . aduersus patrem d. l. lis nulla. utpote cum in eo vice patrisfam. fungatur, sicut & in peculio quasi castrensi La .m in D ad SC. a. ced. vlt. C.de inoffisam.l. cum oportet.m princi
filius contra patrem, & pater cotra filium agere iudicio potest, nec solum exc5 tractitus, sed
etiam ex delictis puta furto, si pater quid filio
castrense surripuerit.l. quis uxori. f. an autem.
mni causia,etiam furti, si filius castrense peculiuhabeat qa scilicet habet unde satisfaciet patrid. S. MI lim. Alia exceptio est in peculio aduentitio quamuis de eo inter DD. quaestio sit, an pater filio ciuiliter obligetur, & filius patri sed communis tamen sententia est, obligari, ut late idem Iason tradit in d. l frater. u. 2 S . quo loco recte distinctionem Barioli refutat, qui putabat in iis rebus aduentitiis, in quibus pater usumfructum habet, filium iam . patri non obligari. Sed verissimum est, etiam in his obligari per rationem d. l.siquis uxorem. 9 A m .in istu verbis, cum habeat unde Fatisfaciat . Atqui filiuS
186쪽
C AP p vAT XXVI. . I 6ssilius habet dominium bonorum aduentitio rum, ex quo patri soluere possit. ergo patri Onanino obligatur,& cum eo agere potest.Tertia exceptio est in iis casibus, in quib. filio permissum est implorare officium magistratus aduersus patrem, veluti in hereditate, quam pater rogatus est ipsi filio suo restituere.potest enim a filio pater cogi , ut pater easti adeat implorato magistratus ossicio. l. cogi. f. Vater. Dis ad SC. Trebell. Item si pater sua sponte adierit, sed hereditatem sue fidei commissum dissipet, potest cogi restituere filio etiam ante tempus ex Decreto Diui Hadriam . mpi .eodbit. Si militer & alimenta petere a parentibus per ossicium iudicis licet. l. si quis a liberis. iuprinc. D. de agnosc. I alend lib. Quarta exceptio est, si filius agat non suo nomine, sed alieno , puta tutorio vel curatorio ; quia scilicet tutor, vel curator sit alicuius minoris . potest c-nim contra patrem sic agere, cum non agat ut filius. sed ut tutor , & necessitate officii argu mento i quaesitum. D.dein ius vocan. Accurs. ad
a. Llis nulla. D. de iudic. Quint*esse videtur in criminibus quibusdam publicis,puta perduellionis , & maiestatis causa, in qua filius patrem accusare potest. l. quisquis. ta ibi dixi. C ad L. Iul. maiest. Imo&interficere, si de patriae, S principis salute agatur. L minime maiores. D.de religiosis Usiumptib.quod Jc duos quosdam nobiles Germanos fecisse Zasius ibi notat. Multa alia referri huiusmodi excpla post int&exhistoriis repeti. praesertim ex historia Romana, ut apud Salustium Fuluit quem pater necauit
187쪽
ister autem filius imo a potest patrem accuser e,
Laccusare.in sin. D de accre attonis. itan dio ca rohibentur a. . quaest . i. rgument Oisi quis magnam.
C saccusiare non polint, . Accusationis autem filius in patrem institutae capitalis exemplum horribile extat apud Coria Taci tim lib . Aia nat ubi loq 'itur de Sereni filio. Qua de re an liceat filio patrem in capitalibus accusare. videnda est disputat tu iacula Platonis. in Eulyphrone. patris autem in filiu instituta: accusationis plara exempla sunt cum maius patris ius sit, nec reuereria ulla reneatur filio suo parce e inscclerib s. qua de re velim videri Heliodor u li. i.
Ethiopic. Iosephum lib. de bello ludaico ca. 16 &aliquot seqq ubi de Rege Herode,& filiis eius. quibus addendus est Tiberius Decianus lib3. Tractat. crimin. cap. 3. Atque haec dicta sunto de filio, donec in patris potestate es ; ut diserte exprimitur in v. l. 1 n D. 2 Ind. l. actioves. unde cognoscimus. si filius emanciparus sit, alio iure ecte, id est, in omni causa patri suo cum obligari ciuiliter, Ac patrem ipsi. At si liusfamilias patri acquirit. eoque una pdriona esse cum patre intelligitur. & hoc est quod Paulus ait; ne cum sit of a. pater agere possit, non iuris constitutio , sed natura rei impedimento est; quod non magis, inquit, cum his quos
inta, potestate babemus , quam, nobiscum ipsi a re. l. ne cum . r6. D. desuri. Cui simile illud
Aristotelis Et hic. V. filium partem patris esse. nec iniuriam nec ius ciuile cui qualia esse aduersus seipsum. Emancipatio a item soluit pa
188쪽
eriam potestatem; ut ideo filius sibi soli acqui
bitasilii non dicuntur esse debita patris;& vice Versa.l si ruta j. arent. D.de lib. agnos. atq; hoc est, o Fab. Quin tris anus scribit.cude matre dixisset, qna reuerentia cum ea filius agere iudicio debeat subiicit idem,intelligendum esse de de patre. nam inter patres etiam inquit filiosq. cum interuenisset emancipatio, litigatum scio. Caeterum ciue filius in potestate constitutus cum patre agat iis casibus in quibus polle dici
a. seqq. D. eod. tit. Qui titulus & quod edictum praetoris de in ius vocando propter filios emancipatos scriptum est, non propter filios in potestate, quia hi regulariter agere non pos-
facit. l. adoptiuum D. eod. Vbi dicitur patrem alia ratione posse fili unafam. coercere, Res cum agat, id est, patria potestate. Emancipato comparamus cum de quo dubium est, sitne in patria potestate,an nonihic enim cum interim
sit in possessione libertatis , potest aduersus patrem in iudicio consistere,oc agere l. i. C. dapatr. potest. LA putas. 6. de petii. heredit. Eum quoque dicimus posse cum patre litigare, qui iustis de causis patrem cogere potest , ut scemancipet; quas causas Accursus exponit in Ν. .se f. Guibus moiu patria pote i. tosi. Idem denique dicendum est, si filiusf. postulet cu-
189쪽
ratione bonorum patris, ut scribit idem Quin tilianus. Ob valetudine scilicetpatris, vel corporis,vel animi, ut scriptu est in tit. D.de cura-ror urio dado.de quo supra alibi docui. Quid vero dicendum si emancipatus filius, vel alius
quiuis extraneus litem tecum cotestatus sit cuiure posset,postea aut a te adoptat' est,an iudicium parmaneat rite ia coeptum'nequaquaria; sed disse luitur.Lsi a me. D.de iudici quia scilicet in una casum res incidit . a quo non potuit incipere. Quod cum accidit, tunc res inchoata . nec perseetie corrumpuntur, & irritae constituuntur. Lnon existimo. D. de U. O. Non potest autem filius regulariter cum patre litigate, ut
supra diximus Postremo, sci edum est iure Canonico indistincte videri inter patrcio &siliuiudicium consistere cap. 7 ann m. extra de iudic. b. 6. Obulossa &alii notant. indecorum tamen id es se nemo non 'idet, ut alia in illo iure sunt paternae reuercntiae distatuendae. Quare sispeetiam ipsi Pontifices eorumq: legati ab eo dis cedunt. ut in hac ipsa quςstione nostra apparet ex epistola Leonis X. apud P. Benabum ii. XV. epistol Re te abi tefactum.X LI. Ideoque hoc ius Canonicum in foro Ecclesiastico tantii valet, non ciuili, ut idem Fortunius agnoscit in e.
ubi tradit ius ciuile non esse Canonico correctuna in eo quod ius ciuile impediat obligationem oriri inter patre dc filium. imo ius Cano-Micum ego intelligo loqui eo casi cu filius no
est innotestare Datris: vacia neculium castrcse
190쪽
C A P v ae XXVI. 169patre posse supra d0cuimus .debemus enim se perita interpretationem facere, ne ius ciuilet discordet a Canonico,ut est in cap.cu expediat. . de eis Pio. bb. 6. Atq; ha: c ita nobis expost insunt de filio, si cum patre litigare velit. Videamus nuc quid iuris iit, si cum extraneos' qui locus sane perobscurus ut recte, & facile cognosci possit, distincte primum dicam de actionibus,deinde de adcusationibus. Igitur filiusf. in priuatis & pecuniariis iudiciis non videtur iudicio consistere posse sine patris conssensu. l. t. in sine princi C. de bou. quae lib. l. vlt. L. de annali except. Sed distinguendum hic est
virum filiussam .conueniatur, an vero agat 3 co-
ueniri iudicio potest ex quavis causa siue ex cotractu,vel quasi. siue cx maleficio vel quasi, silius am. D.de O. 2 A. i ta ex contraestibi.de iudic. eoque mortuo post litem contestatam, transfertur iis in ipsum patre,vel in eum, cuius procurator filiusf .d.t ta ex cotractib. de qua trans actione plurΛctrus Faber lib. I. Semestr. α Ant. August. 3. emendat, ubi hoc verbum translationis Rhetorula esse docet. Alii autem
cum filio fam. agunt, nec consensius patris eius requiri videtur.lmo d. l. si ammt cum eo ta- quam cum patresam. agi posse; addendum est, ει condemnationem contra eum fieri ac valere, ut scilicet iudicatum soluere cogatur in soli diam, cum pater tantum de peculio conueniri Possit.l etj condenatus. D. de noxabb.act. QV dii filiusfam satisficere no possit, forte quia nihil habeat, in carcerem trudi potest , nisi bonis cedat, quod cessionis beneficium etiam nitissa.