장음표시 사용
101쪽
exempla maluisset imitari, qui thesauros suarum hi tiliothecarum etiam cum exteris tam liberaliter communicant.
Quidquid tamen sit, optimam viri eruditi voluntatoria, qua relegatis a Publica disciplina plebeiis ot in ptis rhetoribus,
solum Fabi iam versandum studiosorum manibus esse VO-luit. laudandam Esse putamus, cujus voti ut non modo ille, sed nos omnes compotes fiamus, et tit mos illo arati-quii A non in Galliarum modo scholas, in quibus olim Fahit Institutiones Oratoria ς exponi Aolitas testatur Muretus, lib. XVIII, Var. leci. cap. Io, sed in nostras et totius lit-t rati orbis, reducatur, vehemptator exoptamus. Sed ut id Galliae, aliisque rogio nitius . tibi Pontifici A romani riusque ministrorum auctoritas praevalet, contingat, prius id defuitarum ordini, Penes quom foro arbitrium et rognum scholarum et institutionis iiivonilis est, persuadeat Bollinus, necessarium Credo : illis enim, qui ubique pro antiquis et optimis quarumcunque artium magistris, quos expulerunt suis gymnasiis, virorum suae familiae laetus ot opera mani-hus adolescentium versanda dederunt, maximam Partem Italia, Hispania et alia regna, in quibus eorum vul et Buctoritas, debent, quod vorae et solidae cruditionis instrumenta ot decora dudum perdiderint, et sensim, quod callidissimi ignorantiae patroni intendunt, ad antiquam barbariem secula relabantur. Sed haec.nunc latius ostendere non vacat: melius saltem consuluissent aequitae oloquentiae , si jam ipse Fabius longior et mole sua juvenibus minus accommodatus videretur, si epitomen Quintiliani, a Iona philologo olim concinnatam, et typis Roberti Stephani anno i 547 excusam, odiscendam adoles sentibus dedissent, et ita ad ipsum Fabium aditum secissent. Dialogum de oratoribus, sive de Causis corruptae eloquentiae, non adjecimus, quia minime a Quintiliano, licet ejus Domino non indignus esset, profectum esse credimus: Cujus opinionis. quam Plurimi sequuntur, rationes hic
102쪽
sa S ELECTA DE M. F. QUINTILIANO
exponere nihil ut tinet. Practerea illium ille passim oditionibus Taciti, et quibusdam Quintiliani subjiciatur, nillil - qtie novi prae,idii aut ornamenti, quo illud opusculum decoriare possemus, nobis ad manum osset, brevique etiam nova Taciti editio sit proditura, inutile videbatur eisdem notis illii tratum dialogum bis, eodem sere tem Pore, Producere. Pr ter a jam delatigaverat ine diu satis , Per sexsere annos huc editione protracta, Quintilia uo impensus labor; et totum me poscebat ovidius, poeta a Puoro mihi amatus, quom brevi, ea Cura et industria Emendatum, qua Par est, erudito Orbi me expositurum esse sporo. Indicos typographus confici ondos aliis locavit, ideoque si vol non ampli, vel non accurati satis quibusdam videntur, milii noadscribat lector, rogo, ut et, si quid in ipsis Quintiliani
verbis aut notis sit errore aut correctorum, aut m EO Bdmi S sum, Potius Per te Corrigas, quam negligentiae supinae reum me agas. Vale, et Conatibus nostris favere perge.
QUANTUM non ad eloquentiam modo, sed ad omnem etiam philologicam eruditionem conferre possint M. Fabii Di sitir
103쪽
Quintiliani de Institutione Omatoria libri duodecim, si
magna cum accuratione in lucem edantur, hominem litteratum, qui ignoret, urbitror esse nemini m. Quidquid etiam grammatica de emendate loquendi ratione tradit accuratius, quidquid rhetorica de ornate dicendi methodo pra)cipit luculentius, quidquid dialectica do arie disserendi subtiliter docet acutius, quid loid morum doctrina de pueris sancte instituendis utilius praescribit, quidquid rhetores graeci latinique' ad excolendam cloquentiam invenerunt aut involatis addi loriant, haec o muta lino in Quintiliatio facile deprehendunt, qui ejus libros ita legunt, ut intelligant. Sed mirum, immo et miseriam est, Post quatuor minimum et Octoginta editiones, id Fabium necdum obtinuisse, quod et u bibliopola suo I rvphone postulabat, ut hi libri in manus hominum quam omendati S-simi venire ut, et Operis difficillimi natura flagitabat, ut
obscuriora mitem loca luculentissimis interpretationibus illustrarentur. Cur autem ita male habitus fuerit auctor P stati tissimus, duas praesertim causas afferre milii vi
Prima est, quod pauci admodum Quintilianei operis
codices MSS. reperiantur, iique fere omnes reCentioris aetatis, et maximam Pari Cm ex primo illo transcripti, quom Poggius anno i i 6 in San-Gallensi monastorio reportum in Italiam misit: sed in Angliam noscio quo fato translutumi. Cortici vidoli et, Prodicus, Protagoras, Antipho, is oratos, Ari toteles, Theophramus, Demo rius, Hormagoras utorque, Dionysius Ha-liearnasson sis, Aptillodorus, Thoodorus, Hermogones. Longinus, Alexan-δ r Numenius, Ptii Laminoti, Minuciatius, Apsines, Aphthomeus, Theon, Georsius Dioeretes, et C. a. Cloeri, nimirum Cornifieius, Callio, Celsus, Lenas, Virginius, Butiliu Lupu Aquila nomatii, , Bustilanus, Fortui attritius, Marius Vietorinus, Sulpi ius Victor. Emporius, Aurelius Augustinias, severianus, Priscianus, Cassiodorus Sosipater. Diomodos, Donatus, Servius, Martianus Capella, Isidorus, Buda, Meuiuus, etc.
104쪽
si SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
fuisse aiunt; Londinique in Sunderlandiae Comitis bibliotheca nu C asservari. Hic Porro codex quot quantisque scateat niendis, et lacunis detumetur, ex quinque prinus
editionibus, Romae, Venetiis, Mediolani, Taruisti, ante vulgatas Raphaelis Regii notus, factis, apparet. Altera, quod quum Quintiliani oratoria Institutio unia
vergam Graecorum Latinorum tecturologiam Complectatur, qui rhetori huic edendo vel explicando navare operum Uolebant, eos oportebat veteris philologiae peritissimos esse; rhetoras graecos quidem, vel ab Aldo editos, vel in bibliothecarum forulis delitescentes; Latinos autem vel o Pithostatia bibliotheca in lucem emissos, vel alibi Oxstant cum alieni argumenti libris; grammaticos omnes, aut eos saltem, quos Puis hiana editis exhibet; scholiastas, et mologos, lexicographos utriusque linguae; poeticae Inetricaeque rei scriptores; dialecticos, praeter Aristotelem, qui apud Diogenem Laertium passim occurrunt; juris quoque consultos quosdam, historicos, Philosophos prope omnes noti Iegisse solum, sed etiam intellexisse: immo ne in musica quidem aut geometria hospites esse ac peregrinos dincebat. Scaligeros utique, Budaeos, Victorios, Turnebos veri nominis, PseudonSinus enim est qui notas in Fabium scripsit, Muretos, Casaubonos, Salmasios, etc. tantae Ino lis opus exposcebat. Hi lamen aut nihil aut Perpauca, idque obiter, quae ad quarumdam Fabii locutionum explanationem facerent, con ScripSPrunt.
Sua quidem laude fraudandus non est Raphael Bogius, qui multa Quintiliani loca nativae integritati, dubium an
ingeniosius, an doctius, restituerit: sed praeterquam quod Plurima reliquit incurata, in spissos etiam errores, ut in notarum decursa palam fiet, vir eruditus interdum impegit : quod et longe potiori jure dictum de scriptore commentariorum, quos nescio quis, magni Turnebi nomen ementitus, et orbi litterario sucum faciotas, evulgavit. Ilic
105쪽
enim tot et tanta in farsit, quae cum veris veri Turnebi et cubrationibus aperte pugnacit, ut impudentissimus impo tor, omnes verecundiae fines merito transiliisse existimetur.
Addo quod in philologicis et technicis locutionibus non raro caligat; in iis quae ad jus pertinent, aliquando plane
caecutit: quibus vitiis obnoxium fuisse Adrianum Turumbum nemo dixerit. Denique hosce commentarios Turne perperam adscribi, satis, opinor, liquot ox quodam regiae bibliothecae exemplari aD. i554, edito. Nam ibi quum ad ipsum tituli caput uliena manu adjectae fuissent hae diape voces Adrinni Turnebi, verso folio chartulam agglutinavit Jacobus Montelius Castro-Theodoricensis, dositor medicus Parisiensis, multis operibus editis Clarus sobiit an . t 67οὶ, et impostoris fraudem detexit ac divulgavit his verbis in
inferiore margine referendis . .
Petrus Mosollanus in septem priores Quintiliani libros annotationes congessit, in quibus et scholiasten potius, quam justum interpretem egit, et tota via saepius aberra vit. JOaehimus Camerarius in primum et secundum librum meliora quidem et tutiora, sed tam Pauca Acripsit, Ut nonnisi promulsidem quamdam propinarit, Et lectorum sitim accenderit magis, quam exstinxerit. Idem esto de Ρ
i. Antio is86 Thomas Brumenius t3pographus Parisiensis naetus, ut Pst maxim prohatilis, quam plurima e vimentarii in Quintilianum hujus res ex mplaria, duo malo praestitit, quo ea carius et facilius vaenirente primum quidem quod mutaverit hane, quam vides paginam in haec verba : In M. Fabii Quintiliani, oratoris praestantissimi XII libros. stiatralioniam Oratoriarum breuet admodum et eluantes commentarii, quos Adriano Tu obo, vim doetissimo plorique passim volunt adseribi, nune demum ab omni tismetiphire labe in studiosis juventutis gratiam puryali. Secundum, quod epistolae . quam Thomas Biel ardus, pra sontis oditionis artifex folio altero expressit, se esse avet Orom, primumque commentarii hujus oditorem nullo pudore asseveraverit: in qua clerte re et candorem et judicium requirimus. II ahuerit velim ius illum vendendi ut suum: at noti habuit satie viris doctis imponendi, Turn hi quo gloriae ita insidiandi i neque enim ille unquam haec commentatus est Turnebus.
106쪽
96 SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
Iandri recognitione et castigationibus judicium. Antonius Piuus contrario Prorsus instituto prolixos et praegrandes in tertium solummodo librum Commentarios accumulavit, ubi saepissime -- τὰ ἐπιπμμυα exsiliit, et Fabii mentem operit potius, quam upcrit. Quae praeter hos Merula, Badius Asconsius, Sichardus, Barthius, Pithoeus, Gobbardus, Pareus, Eolomesius, Gulleus, Gibson , Obre litus, Almoloventus, etc. ad Fabianam Institutionem enucleandum contulerunt, ea neque ad juSti perpetuique commentarii titulum accedere, neque difficiliora uuintiliatii loca
Adolesceutibus quidem rhetoricarum artium studiosis, gratum opus fecit clarissimus Itollinus, collega noster, qui inutilum et quasi decurtatum Fabium cum brevibus notis e Turnebiano interprete magnum partem excerptis edidit. Nec satis pro merito laudari potest eloquentissimi viri consilium, qui a brevia eloquentiae docendae Competidia monti strare is omnino studuit; et IuCuleutissimam ac diligentis. simo Elaboratam praelationem Qui utiliani libris praemisit, quae de ipsa eloquentia et de praeCipuis rhetoricarum artium magistris, ipsoque praesertim Qui utiliano eleganter aequesse facunde disseruit: unde Operae pretium facturum esse me arbitratus sui D, si eam in hac editione typis reddendam . curarem. Sed Ilollini Fabius, brevis esse dum laborat, neliat obscurus, vereor contextus enim sortem abrumpit; stipedum' labet, quae quum ad resecta loca referantur, quodernuin referenda sunt, nescias; nonnullaS etiam, quibus i Psa series contextus melius Cotistaret, intrusas dictiones
adscititiasque continet. Quibus incommodis, aliisque Ionge gravioribus obnoxia erat etiam illa Fabianae institutionis epitome, quam Parisiis, anno i 548 donas philologus auctor εmisit. Sic fere fiunt illa, ut morito dixerit quis, dis
107쪽
in ea Quintiliani editione, quam elegantibus typis non ita pridem curavit adornandam. Habenda ipsi et agenda gratia
est, quod omnium fere antiquarum editionum seriem contexuerit, inultas praefationes Praemiserit, et Dod velli
AnnaIes subjunxerit, ex quibus de Quintiliani aetate, vita,
moribus, doctrina . scriptis et Virtutibus abunde constaret; varias editorum et NSS. codicum lectiones adscripserit, variorum interpretum appOSuerit notas, quibus ipse suas multa semper, aliquando tamen inconsulta eruditione refertas, adiunxit. Quin immo Burmanniana editio, sive ad Quintiliani contextum, sive ad nota' respexeris, longi si me abest a perfecta, et numeris Omnibus absoluta, qualem rospublica litteraria quodam jure suo expetit, et pluribus abhinc annis exspectat. Ut enim typographica sphalmata in erratorum indice omissa Praeteream, quinque sunt maxima hujus editionis Vitia, quae me ad Oratoriam Fabii Institutionem praelo reddendam, ut emendatior extus, accuratiores notae, technicae loquendi formulae intellectu faciliores tandem aliquando Prodirent, Compu
Nam primo quidem plurimas lectiones depravatas, et interpungendi notulas perperam appositas ita reliquit doctus editor, ut neque in ipsis, quas adjunxit, variorum interpretationibus, Veram lectionem, et interpungendi rationem deprehendere possimus
a' Burinantius depravatas lectiones in ipso Quintiliani Contextu saepius reliquit; bonas autem in notis, ubi cum aliis deterioribus promiscuo leguntur, indicare satis habuit : quod et aliis scriptoribus a Burmanno editis factum
fuisse merito queruntur eruditi, et accuratae critices Canonibus quanto adVersetur opere, nemo est qui neSCiat 30 1n Burmannaea editione innumerus est variantium lectionum numerus, quarum pleraeque in supinas dormia tantium scribarum hallucinationes videntur esse refun
108쪽
ι,8 SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
dotidae: quod quantum a recta critices ratione abhorreat, nemo non facile perspicit 4' Burmannus congestas in Quintiliani contextum notas plurimis in farsit in torpretationibus, quarum aliae ad rem non pertinent, aliae Fabii mentem obscurant Potius, quam
. illustrant; aliae gravissimis etiam scatent erroribus; quaedam graecas locutiones latine non tam Vertunt, quam Pervertunt : quas quidem perversas interpretationes tantumi est, ut emendarit, ut suis aliquando adauxerit
50 Quae Fabius intellectu difficillima continet, technicas
videlicet veterum philologorum, et maxime rhetorum dictiones , itemque loquendi formulas, ea Bumannus explicare non curavit. Rusmodi sunt quae primo libro de grammaticis rebus disseruntur, varia variorum rhetornIn, et
ipsius Quintiliani de Oratoriarum quaestionum statibus SI
Quum enim et rhetorica sit ars, et arti cuilibet sua sint propria verba et peculiares loquendi formulae, quae nisi recte percipiantur, nullus ad artis ipsius cognitionem aditus patere possit; palam omnibus est, quantum studii ac laboris impendendum sit, ut illa veterum rhetorum vocabula et loquendi senera, quae technica lubet appellare, Meuratius explicentur, et ab omnibus philologis addiscantur. Atque id quidem eo magis necessariam hodie videtur, quod post renatas in Europa litteras haec philologiae pars
et parum diligenter huc usque curata fuerit, et nimis negligenter jam tractetur. Nam inter sexcentos qui ducentis abhinc annis eoque amplius de re grammatica, rhetorim, Poetica, etc. aliquid conscripserunt, Vix ac ne vix quid om unum et alterum reperias, qui hujusmodi argumentum satis accurato fuerit scribendo persecutus. Quum plurimos hactenus legendo pervolverim, unum ferine reperi, JOV tam Rapicium, qui certum quoddam orationis ornamentum , cui nomen rhythmus, benes ac feliciter explicuerit.
109쪽
IIand difficile mihi ad fidem esset oculis legentium subjicere, quam foede lapsi sint Erasmus, Georgius illo Trape-guntinus, Melanchthon, Camerarius, Catanaeus, Wolfius, Nunnesius, Soarius, Heinsius, qui vel dct arte oratoria scripsere, vel graecos rhetoras, Aphthonium, Theonem,
Ulpianum latino verterunt; Thomas de Pinedo, et Berkelitis. qui Stephani Byzantini Geographiam ab Hermolao contractam interpretati sunt; arii quoque interpretes rhetoricorum Aristotelis, Tullii, et Dionysii Halicarnassensis opusculorum, Hermogenis, Philostrati, Jutii Pollueis, Harpocrationis, Demetrii vulgo Phaleret, Longini, Diogenis Laertii, Libanii, Suidae, ne Κustero quidem excepto, etc. Neque ab hac labe communi sunt immunes Maussa us, Vavassor, Schefferus, Tollius, Huetius, Nommannus, etc. non Iulius ille litteratorum qnasi dictator Scaliger, non splendidus Galliae nostrae sol Budaeus, in quo Donnullas etiam maculas deprehendo. Qui vero sive de rhetorica gallice aliquid conscribere aggressi sunt , sive oratorios Ciceronis libros, et Quintiliora' Oratoriam Institutionem in vernaculam Gallorum linguam transtulerunt, ii mirum quot variis in locis a vero sCriptorum sensu Iongius abscesserint: adeo ut, dum translatos in alium se monem auctores intellectu faciles nobis exhibere se credunt, ipsi aliquando vix possint intelligi.
His aliisque de causis facile inductus sum, ut ad novam Fabianae Institutionis editionem aggrederer, et quae Perviginti annos ad mei exemplaris marginem adjectasque Schedulas, sive contextus emendandi, sive notis illustrandi, et philologiae totius explicandae gratia identidem adscripseram, ea publici juris facerem
Parisiis, kalend. August. ann. MDCCXXV.
110쪽
i o SELECTA DE M. F. QUINTILIAND
DE M. Fabio Quintiliano in fronto hujus oporis dici aliquid omnino debet; et breviter dicero, quod multa sua doni, difficile est, si quis vel attingere velit Praecipua, nedum de omnibus disputare. Itaque hoc Certe agamus, ut siquis anquirere omnia diligentius velit, ejus labor a nobis adjuvetur. Versati sunt in hOC argumento, ut reliquos taceam, qui breviter aut aliud agendo illud attigerunt, io Nicolaus Antonius Bibl. Vet. Hispan. , I, II, a n. 238-278: α' Honricus Dod vellus Annalibus Quintilianeis, qui cum Volteianis et Statianis editi sunt oxon. 1698, 8', et Burmanniano deinde Quintiliano subjuncti: 3'. Nanus Tito montius Historia Imperator. sub Domitiano, art. 22. 49 PE. Boelius in Dictionario h. vocati. 50Jo. Alb. Fabricius Bibl. Lat. ejusque supplementis: quibus quum multa adscripsisset senex amabilissimus, ea quoque dignus tanto viro generet collega Her. Sam. Delmarus mihi pro veteris amicitiae jure indulsit. Monuit me etiam de plusculis pro antiqua
animorum conjunctione et nupera collegii necessitudine, venerabilis noster Heu mannus. Nobis ea indicare, disponere , Partim etiam nostris Observatiunculis augere, satis