장음표시 사용
71쪽
Cipueque praeceptoris, quem discipuli, si modo recte sunt
instituti, et amant, Di Vctrontur.
Infinitus sim. si, quae in his libris occurrunt ad fingendos mor8s, velim colligere. Si nostro auctori creditur, riun- quam patronus ad dicendum uocedet cupiditate laudis ot gloriar adductus, multo minus spe mercedis et lucri. Quod nunquam apud nos in disceptationem veniret, fuse apud Fabium tructatur, gratisne semper oratori agendum sit. Paciscondi quidem ille piraticus mos, et imponen tum Periculis pretia Procid abominanda negotiatio, longo ab illo aberit. Si sufficientia sibi s modica autem haec sunt i possidebit, turpe ducet vendere operaria, et sordido quaestu elevare tanti beneficii auctoritatem. Non dolandet illo nisi viros bonos; nunquam injusta tuehitur sciens, nec portum illum eloquentiae salutarem etiam piratis patefaciet. Ante omnia liborum dabit iis, quorum negotia suscipiet,
tempus ac locum, quum libet verbose res suas exponant; memor scilicet supervacua Cum taedio audiri, Decessaria cum periculo subtrahi: nec adsto pluribus se causis onerari sinet, quam quas tueri optime possit. Ibitis omne instrumentum per se ipge diligenter scrutabitur, nec ad id sequestram alterius fidem et operam adhibebit. Nunquam a viro hono in rabulam latratoremque Con-Versus, Caninam, Ut aiunt, eloquentiam asperis maledictis exercebit. Turpis haet voluptas, et inhumana, et nulli audientium bono grata. a litigatoribus quidem frequenter exigitur, qui ultionem malunt quam defensionem: ut siquid modo Iiberi sanguinis habeat, non sustinebit petulans esse ad alterius arbitrium, tacitumque uberit ut imitetur eos qui conviciis implent vacua causarum , iisque Saepe fictis, modo sit materia ingenii, mereaturque clamorem dum dicitur; ut ne vera quidem sit objecturus, nisi id
prorsus musae necessitas exigat.
72쪽
6 a SELECTA DE Μ. F. QUINTILIANO
haec Fabii praecepta possimus adjicere, si tamen tam rigidae et austerae disciplinae suscipere ipsi patrocinium audeamus P Quid tali virtutis indole perfectius, quid amabilius cogitari potest Z Quae laus modestiae, pudoris, probitatis, abstinentiae, justitiae deesse ipsi videtur Si quae humanae dotes inaestimat,ile Fidei donnm mereri possint, quis illa
Caruit tamen pretiosa illa luce veritatis: imo sponte obviam occurrenti, et ad sese ultro lavitanti oculos occlusit pertinaciter, suasque illi tenebras praetulit. Accitus incam domum, quae tota Christi bovo odore fragrabat; quae Puris evangelicae doctrinae irrigata fontibus nonnisi Pauli Ot apostolorum verbis personabat, 'itiae stiter summas opes inops, et in celso humanarum dignitatum culmine chri tinne humilis, etiam in sexu fragili sui Cruoris bene prodiasOs martyros tuendae religioni daro meruit: ipse Christiani nominis si nou hostis, at corte contemptor, et incuriosus, ausus est Primum judaicae SuPerstitionis auctorem, hoc est, vel latorem antiquae legis Moysen, vel potius, ut tunc Io-quobantur, Christum ipsum, tamquam Perniciosam caeteris gentem contraxisset, contumeliose insolitii. Quid comm morem illam vix in tali viro credibilem tu Pissimar adulationis ignaviam, qua imperatorem, generi Shumani dede tis, omni flagitiorum ac libidinum et crudelitatis genere in tam ira, ut Consorem Rancti SSimum, utque etiam, ne quid ignominiosae assentationi deesset, ut caelesto num D, Populorum omnium non admirationi solum,
sod etiam adorationi proposuit Z Quid impiam illam dolorisa orbitatem in suorum immatura morte liberorum res ram , quae eo erumpit, ut ipsos etiam quos talos opinaba-
I. Domus ae familia Clomentis consulis,. jus liberorum educatio commissa Quintiliano fuctrat, Christianae religionis professione claruit, Pluresque sanctos ac mari res protulit, Clementem ipsum, et utramque
73쪽
tur in incuset Deos, nullamque terras amplius despicero providentiam testetur Z En quo recidunt sine Christo hvminum ethnicorum ominentissimae virtutes. Fatendum amota occurrere in Fabio permulta, quibus ad honest
vivendum adolescentes informentur, nec ullum esse ex antiquis auctoribus, qui plus ad fingendos mores conferre possit. Qui igitur contigit tot clarum titulis auctorem, fuisse hac totius et in publicis scholis velut hospitem ac peregrinum , et in taeterorum hominum manibus adeo infrequentum Θ Non sane incusari potest nee in magistris riegligentia sui officii, nec in aliis incuria rerum optimum m. Nunquam forte acrius quam nunc in Academia parisiensi studia viguerunt : nulla aetas quam nostra fuit litterarum ot politi
ris humanitatis studiosior. Imputandum illud ipsi Fabio,
nec vitio claudum. Occurrunt in ejus scriptis vel ab ipso initio tot salebrae et asperitates, ad quas statini velut ad scopulum lectoris animus offendit, Di mirum non sit plerosque ab illorum Iectione deterrori. Bhetorica, cui per plurimos avnOS OPeram dabant juvenes, sic fere in scholis apud illos tractabatur, ut olim apud nos philosophia. Quum tunc multa esset
inter rhetoros de arto dicendi coutroversia sententiarum que varietas, et in magnam rerum tenui intem descende. rent, eorum Praeceptis in Erant Decessario plurimar subtilitates , quae nunC non possunt fastidium non movere. Praeterea multa sunt ubstrusiora et difficiliora, quae ut per Omnes numeros penitus cognoscere, ad summam SCientiae tunC neceSSarium erat, ita nunc incipientibus brevius ac
simplicius tradi magis convenit. Haec ego, et alia ejusmodi, quae ob nimiam obscuritatem Plerosque offendunt, amputanda censui, ipso, ni fallor, non vehementer refragante Fabio. Pluribus enim locis admonet non essct tot praeceptis obruendos juvenes, ne di D
74쪽
6i SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
ficultate institutionis in in longae atque perplexae deterreantur, et quo temPore Praecipue utenda ingenia atque indulugentia quada in enutrienda sunt, asperiorum tractatu rerum
alterantur. Eligat itaque hoc ipse in ulla re suadetὶ peritus
ille praeceptor eX omnibus OPtima. Non eram nescius, quum id opus aggressus sum, fore ut hic noster Iabor in varias r prehensiones inCurreret. Quibusdam onim, et iis plerumque maxime eruditis, totum hoc displicet auctores edendi genus, quo aliquid ex eorum scriptis reciditur. Neque hi sane, dum ita sentiunt, ratione prorsus et judicio carent. Postulo tamen ab iis enix , Primo, quod aequitatis est, ne me inauditum damnent: tum, quod erit eorum humanitatis et benevolentiae, ut etiamsi minus rem ipsam probent, aliquam tameu optimae
voluntatis meae rationem habeant. . Quum me totum hactenus meamque omnem industriam
instituendae optimis artibus juventuti impendissem, mei quoque otii fructus eidem consecraudos existimavi. Dolebam jampridem non posse in mauus adolescentium tradi Fabium, meminerumque olim me, dum rhetoricam in Academia parisiensi profiterer, saepitis optasse ut non alio rhetores discipuli nostri quam Fabio uterentur. Ecquem enim meliorem ex antiquis haberent et dicendi praeceptorem, et vivendi Z Hos sensus, ut alia omnia, a clarissimo viro hauseriam, quo in rhetorica praestantissimo magistro, et in omni reliqua vita optimo patre usus sum. Nec dubito
quin Caeteri eloquentiae professores, ut sunt acri judicio non minus quam ingenio praediti, etiamnum idem quoque sentiant. Non male igitur et de ad Olcscentibus, et de magistris, ot de littoris ipsis meriturus mihi videbar, si possem efficere, ut recisis illis velut spinis et sentibus, quae hactenus iter ad Fabium juventuti obstruxerant, aditus in Posterum
pateret omnibus ad amoenos illos et elegantes eloquentiae hortos, omni florum et fructuum genere abundantes.
75쪽
Habebam quoque in animo amantibus bonarum artium doctis viris et claris magistratibus hvuc praestare Operam, ut quum duris litigantium clamoribus et conviciis liberati ex urbe tamquam e vinculis ad Villas Suas evolant, Peregrinationis suae et rusticationis socium haberent Fabium, sed supervacuis exoneratum sarcinulis, siCque ad iter magis expeditum ac levem. Qui si jejunis disputationum concertationibus aures praesertim inui deli Catas ruderet, verebar ne, ut parum jucundus in illo ruris otio comes, sorsitan contumeliose dimitteretur. Denique non dimicbor me etiam in hoc opere suscipiendo consuluisse vires in eas. Si totum Fabium longis et eruditis in torpretationibus illustrari oportuissot, quales in Rhetoricam Aristotelis et Tullii habemus, quod fortassωOptandum erat 'sensi me tanto oneri longe imparem. Necumbitiosae modestia .velo segnem inertiam tegi quisquam putet. Devorassem Iubens dissicultates Omnes ac molestias tam ardui operis, si non viribus meis atque ingenio majus visum esset, et juvandae in studiis artium juventutis proposito meo Prorsus alienum.
Totum igitur in hoc laborem impendi, ut ad legendum
Fabium allicerentur homines, et esset aliqua demum Pra statis rhetorica, quae studiosis eloquentiae adolescontibus Posset proponi. Hac mente e libris istis recidi quaecunque minus necessaria mihi visa sunt, hOC est, quartum sere totius operis partem: spe certissima nixus, fore ut, det 2rso obsoletae artis ac vetustatis squalore, Fabii labor nostro aevo et judicio accommodatus longe clarius enitesceret. Triplici tamen signorum genere lectorem admonendum Censui nunc pauciores aliquot Versus, nunC multo Plures, nunc integra etiam capita omitti . Nec quisquam existimet Rhetoricam hanc, etiam qualem nunc edimus, longiorem fore; quam quae tradi nil alescentibus, et doceri in publicis scholis facile possit. Si biennium
76쪽
66 SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
Bh setori eae impendatur set vero an potest brevius temporis spatium dari studio rei ut pulcherrimae omnium, sic etiam difficillimae p), totos duodecim Fabii libros poterunt adolescentes praelegente magistro evolVere. Sin, ut ost nunc festina et prieceps in promovendis liberis parentum ambitio, nec timent cruda in forum. et Curiam propellere su rum ingenia, unius anni curriculo haec studia terminentur, poterunt in schola omitti plura, praeclara quidem illa, sed quae ad Bhetoricam proprie non pertinent, eaque pri Vatis lectionibus reservari. Tales sunt, quibusdam exceptis, primi duo libri, et postremi tres : nec pauca rius modi in reliquis Occurrent, quae facile prudentes magistri obse
Singulis capitibus praefixi summam eorum quae in iis continentur. Accuratissimis quam potui distinctionibus singula praecepta interpunxi, ut sic discreta a se invicem et disjuncta haberent plus lucis ac perspicuitatis, et Iegentem oblatis pluribus interquiescendi invitamentis minus fatigarent: qui ordo non id solum praestat, ut clariora fiant quae dicuntur, rebus velut ex turba extractis; sed Oculos quoque et animum certo singularum partium fine reficit. Quum exempla a Fabio afferuntur, loca unde ducta sunt, citatis etiam, quo facilius ad ea recurri possit, numeris aut versibus, ad marginem apposui, paucis omissis, quae vel non exstant, vel mihi exciderunt. Ubi Cicero eadem Praecepta tractat quae Fabius, id plerumque diligenter annotavi, ut haec secuin invicem Conferri possint: nec, br vitatis causa, ab illius operibus distinxi Rhetoricorum ad Herennium libros, quamvis sint incerti auctoris, vel P tius, ut ipso Fabius innuit, Cornificii. Ad enodandas difficultates, quae non Paucae DCCurrunt, breves interpretum notas, ac praecipue Turnebi, si tamen illius sunt, Singuloruin Domine apposito, adhibui; ratus
77쪽
nimirum, reperto quod eSt optimum, qui quaerit aliud, pejus velle: nec illis unquam inserui meas, nisi quum erratili mihi in tenebris, et velut obscura nocte deprehenso, duces illi desuerunt. Eruditiςsimos ex Academia nostra Parisiensi, et aliunde etiam quam licuit, plurimos consului, quorum prudentissimis admonitionibus non mediocriter me adjutum esse libentissimo sateor, inprimis autem doctissimi Culturii, qui mihi et per veteris amicitiae vinculo, et fraterna quadam eoru indem honorum ac munerum societate conjun tissimus, non solum patientissimas aures Praebuit in audiendo hocce opusculo, sed, ut est in rhetoricae praeceptis versatissimus, et perpolitus omni genere eruditionis, ad expediendas Fabii difficultates maximo fuit alumento. Non dissimulatio tamen plurimas adhuc superesse obscuritatum ambages, ex quibus, tot licet praesidiis adjutus, extricare me nequaquam valuerim : quibus in locis nihil potui aliud quam rei dissicultatem et ignorantiam meam confiteri. Multa scilicet apud Fabium vitiata procul dubio
et Corrupta injuria temporum occurrunt, quae vetustissimi
alicujus et om nilatissimi codicis lucem ac fidem valde desiderant. Psirdiu quidem habui inter manus regios et Coibertinos Fabii codices manu scriptos. Sed quum tunc commissae juventutis cura totum me sibi vindicaret, non potui conserro cum eis nisi difficillima quaedam et obscurissima loca; noc opis inde multum et auxilii accessit, quum eorum antiquissimus ultra quingentos fere a unos
Quum igitur tot vulneribus mederi aliunde non Possem, necessum fuit saepius conjectura uti aque cessit aliquando, si non ipse mihi nimium blandior, satis feliciter. Plurima certe loca mutatis aliquot voculis, aut etiam into punctionibus, utcunque sanitati restitui, quorum indicem Posterior tomus continebit, Ut ot eorum, quae explicare
78쪽
non potiat. Nunquam tamen ausus mutare quidquam in ipso toxtu, satis habui admonere in notis quid corrigendum videretur. Quod si contingat unquam, id quod vehementissime desidero, ut in publicis scholis haec Rhetorica doceatur, omnium sane Praestantissima; satis amplam quidem laboris mei inercedem adeptus videbor, si pro virili parto optim rum juvenum adjuvare studia potuero. In primis autem juvabit grati ac memoris animi hoc qualecunque monumentum reliquisse Academiae parisiensi, optimae matrim Eae, quae me Blumnum Suum,on sinu suo ab ipsa pueritia ductum, saluberrimisquo litterarum et christianae doctrinae clementis imbutum, Postquam per Omnes laborum et honorum gradus ad supremum etiam sui regimen puerit, dat nunc a caeteris omnibus curis immunem, Deo mihique
ipsi melius ac liberius vacare; et quando negotium justum noti amplius imponit mihi necessitas caritatis, indulsore otio sancto, quod quaerit caritas S. Aug.ὶ Veritatis.
NEscio an quisquam inter Omnes veteris aevi scriptores supersit, qui Iaudem ingenii et eruditionis pet omnia, quae ab eo tempore, quo in ora hominum venit, efflux runt, secula fucilius tueri potuerit, minusque maligna aut
79쪽
iniqua hominum judicia expertus fuerit , quam M. Fol, ius
Quintilianus : unicus corte ost, qui inter latinos rhetoras dignus est habitus, ut perscctus et ubsolutus oloquontiae magistor crederetur, utpote qui omnium sero, qui vel ante eum, Vel post ejus tempora artem bene dicendi tractav runt, famam luce sua obscuraverit. Neque quisquam omi-Cere potuit, ut ex manibus docentium vel discentium oloquentiam excuteretur, sed omnes in hac eruditionis parto orsati, vix Potueriant eam nobilitatem Con equi, iat nomina sua ad posteros transmitterent. Quidquid etiam doctorum virorum a renatis feliciter litteris in Italia, Gallia, Germania et caeteris orbis partibus, ad hanc disciplinam animum applicuit, Cursum suum ad Fabium, tamquam ad sidus certissimum, direxit. Ita ut si quis animum insignis hujus rhetoris praecopiis diligenter imbuerit, is facile reli, quos, qui in hoc scribendi genere elaborarunt, praetorix e et negligere possit; et si ad usum et exercitation om illa, quae a Fabio didicit, adhibere continua meditatione instituerit, non alio magistro opus ESSE Per se deprehendat. Neque etiam aliter per ipsum hujus artis et dicendi facultatis ingenium Et naturam fieri Potest; non enim ex earum artium aut scietitiarum genere est eloquentia, quae EX TE conditis et abditis fontibus hauritur, et obscuritate Princi- Piorum, Pro temporum vicissitudine et humanorum ingeniorum inconstantia et levitate, diversa experiatur sata, et P Dce Pta et Ossata sua variare Cogntur. Si SPeCtemus, quae SVPerbo, et minus Conveniente nomine, se su Per reliquas esseri, Philosophiam, quae omnium laudatarum artium so Procreatri Cem et parentem jactat, reperiemus nihil illam adhuc Certi, in quo sectatores ejus Consistore PDSSint, Printulisse. Nihil enim rerum naturalium, siderum caelique speCtutores Efficere potu runt, quo sequentium industriam et laborem supervacanea reddideriti t. Qui altius humanis rebus caput extollere, et ad ipsam divinae aut
80쪽
1o SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
humanae mentis vim et facultates Penetrare voluerunt.
nihil aliud nodosis et inutilissimis maximam partem disputationibus perseeerunt; nisi ut omnia secula vatio Iabore fatigaverint, nihilque ita ad liquidum perdux rint, ut
omnium vel certe plurimorum consensu uliquid convenerit , quod ampliorem deliberationem excluderet. Nihil nunc dicam de rerum divinarum studio, et perpetua illa
varietate et inconstantia, quae adhuc non permisit, Ut inter ullos eorumdem saCrorum consorios certi ritus --
lendi Deum, et sentiendi recte de gravissimis religionis capitibus unus et perPetuus tenor constitueretur, qui nullis cavillationibus, aut fallacibus conclusiunculis convellatur. Nihil de civilis prudentiae, aut publicae et privatae vitae disciplinis, quae pro regnorum et imperiorum vicissitudine, et populorum ingenio, vel Pro eorum, qui aut
ostentationis aut quaestus causa philosophantes, humano generi novo quodam modo imperaro Volunt, levitate et superbia, recentes semper nobis Producunt magistros, qui sapientiores sibi praeteritis visi, omnia a prioribus tradita evertere student. Sola est eloquentia, tam quae soluta oratione liberius evagatur, quam quae certis legibus et modis adstringitur, quae indubitata artis suae principia et inventa et Perfecta Esso, neque quidquam esse, quod
Bd urtis praecepta adjici possit, sed si quid desit, id non
arti, sed naturae humanae deesse, gloriari possit. Et quamvis nemo adhuc per corporis Mostri et mentis vitia et de-PmVationem , existere potuerit, qui ad summi et perfecti oratoris laudem adspiraverit, hoc tamen bene dicendi et scribendi magistri effecere, ut unicam et certissimam viam, qua ad decus hoc enitendum sit, ostenderint, et optimi oratoris illam animo speciem effingi posse docuerint, praeterquam nulla alia excogitari possit. Et haec arti huic persectio necessario contingere debuit: non enim
rhetores, ut philosophi, mathematici, et rerum divinarum Diuii tred by Cooste