장음표시 사용
111쪽
S. I. Nomen Quintiliani ipsum Controversia non Caret. Lapides et alia monumenta Quinctios Quinctiliosque haboni frequenter: sod non minus crebros quintilios et Quintios. Quum typographis exprimendum daremus sex omplum Bur- mannianum, et favoret origo nominis, illud secuti sumus,
S. 3. Μajor nec ita facilis de patria' viri lis est. Hierony-.mus in Chron. ad ΟΙ. a ii: a M. Fabius Quintilianus Romama a Galba perducitur. . Et Ol3m p. a i 6, anno Domitiani VIII, a Quintilianus ex Hispania Calagurritanus primus Romae a publicam scholam f. excidit veruit , et salarium e fisco a accepit, et claruit . . Hinc sua habet etiam Cassiodorus. Ausonius in professoribus Burdig. I, 7, p. i 45 , Toll. α Ada serat, inquit, usquo licet Fabium Calagurris alumnuin: .et, ne quis dubitet, Minervium, quem celebrat, ita allocutus orat, u Alter rhetoricae Quintiliane togae . . Consentiunt S. Hieronymi adv. Vigilantium uerba. qu ni Calmyurritanum eauponem appellat, et hac occasions mutum Quintilianum, quae nuper illustravit praestantissimus Wesselingius ad Antoni. Itinor. p. 457 seq. Illud nondum observavi, et nescio aci alius quisquam, quod Volaterranus ait lib. i 9 pr. Quintilianum Hispanos suos provinciales ainpellare: quo quidem testimonio rem conlactam haberemus. Iam contradicit nescio cujus aetatis auctor vitae illius, quum et nos statim post hanc praefationem dabimus, ob Romae natum contendit, negatque fidem libris temporum, et ad Martialis silentium provocat, non tacituri de gloria Patriae suae. Tvetur, rati par erat, strenue civem sumn Ni C. Antonius, et auctoris incerti fidem derogare Certis non patitur; Martiabem I, 62, poetas modo Iaudare voluisse, contendit. Raderus etiam ad Martialis lI, 9o, ita respondet,
3. Vide praefat. Spaldi . nostrae editioni praemissam, pag. 4-Εma. Vide locum otiatum, Pag. D seqq. et eoiaser omnitio inter so Gessiteri et Spalditis. p fati. ED.
112쪽
scriptores eum, ut est in lemmate, Commemorare voluisse; tum autem nihil adhuc editum a Fabio. S. 4. Caeterum pueritiam et adolescentiam suam Romae
actam meminit Fabius, VI, 3, 57; et X, I, 24, it. Ioa; ac Xll, o, 3: in primis vero V, 7, 7 coli. min. Ep. II, i , io. Quos
porro hic auditos a se memorat, eorum mortes ante annum
aurae vulgaris LIX contigisse, ostendit Dodwellus, SS. 6, 7 et 8. Patiemonem, qui sine dubio Bomae docuit, Quint liani praeceρtorem nominat scholiastes vetus Iuvenalis ad V1, 452, et firmat ipse Noster I, 4, 2 o. Patrem etiam Fabii Romae declamasse colligitur ex IX, 3, 73: nec incredibilo est, quod auctor vitae tradit licet dubitet Antonius B. Hisp. I, 4, n. 43ὶ, avum ipsius esse, quem auditum a se
vix uutem alias quam Romae) Seneca pater commemorat Controv. 5 praef. Quae quum ita sint, nihil videtur comm dius, quam ut statuamus cum Antonio et Dodwello, Cala gurri natum Quintilianum, a Patre primo Romam deductum , deinde a Galba intra annum suae aetatis XIX et XX, aerae vulgaris autem LXI , abductum quid si pro interpretepcerto ut ipsi ostenderot patriam, et suavitate ipsius frueris turin, in Hispaniam Tarraconensem, in qua fuit utraque Calagurris, tum Nassica sic enim scribendum ex nummo, quem Surita laudat ad Antoni. Itiner. p. 39a, Wesset.ὶ, tum Fibularia, quae hodie Calahorra. Ιhi igitur vixissa
videtur annis octo, et artem sorte suam docuisse, et ab
eodem Galba deinde post Neronis mortem Romam esse reductus. Non probat Dodwellus, abductum a Galba Fabium. Sed quum diserte tradat in Eusebiano Chronico Hieronymus, Ol. ati a Galba Romam deductum; quum ipse Fabius, Extrema pueritia, initiis adolescentiae Romae se fuisse ostendat; quum nullum usestigium sit in illius Iibris, quo inveniatur, per octo illos annos, quibus in Hi patita fuisse Galbam docet Suetonius, Cup. 9, Romae eum fuisse; facile adducor, ut viro doctissimo assentiar.
113쪽
S. 5. Ingeniosa est II eumanni mei Objectio contra patriam Fabii ex I, 5, 57, Gurdos, a quos pro stolidis accipita vulgus, ex Hispania duxisse originem uudivi: s nequo enim ita locuturus videtur homo ipse Hispanus. Voruin Contra testimonia, quae laudavimus, hoc non inultum valere, ipse intelligit. Nempe similitudinem quum ita certam non videret Fabius, quum Romae potius Romanus videri vellet, alieno testimonio hic ratitur. Et quidni audisso illum dieamus in ipsa patria 3 sed nomen non Communis usus, Verum P Verbiale, qualia sexcenta, in hoc praeso tim argumento. Et quot sunt germanica vix decimae Germanorum parti nota p . 6. Romae igitur scholas rhetoricas habuit, publico auctoratus stipendio, quod ex Hieronymi Chronico modo cognovimus. Pulchre huc convenit quod Suotonius do Vespasiano, c. I 7, ait: a Primus e fisco latiuis graecisquo a rhetoribus annua Centena constituit. u Claruisse illum ait Chronicon ad annum Domitiani VIII, olympiad. 2 16, h. e. sub finem illorum XX annorum, quos ipse Principio oporis
ait se erudiendis juvenibus impendisse. Inter hos fuit Plinius junior, quod ipse memorat ΕPist. II, 4, io; et VI, 6, 3 : et nos juventutis romanae, si credimus Martiali
II, 9O: . a Quintiliane vagae moderator suim me juventae, a Gloria Romanae Quintiliane togae: u ubi prior versus ad scholam rhetoricam portinere videtur, ulter ad causas in soro actas: nempe utrumque opus simul tracta it. Non Praecepta autem solum tradidit; sed declamavit quoque, ita ut in ip a schola etiam illis rerum imaginibus S. Italcufficeretur, a movereturque adeo, ut ipsum non lacryinaeu solum deprehenderent, sed pallor, et vero similis dolor, πquod narrat VI, 2, 36. De memoria quoque sua agens II, 2, 39, GClamationum suarum mentionem facit. Cfetorum quantum salarii nomine acceperit Fabius, modo audivimus e Suetonio. Plura de eruditorum salariis volentem
114쪽
io. SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
docebit Gro nov. P. V, 4, i I, p. 326 seq. A privatis quantum acceperit, doceret Iuvenalis, nisi satiram scriberet; et aliquid tamen docet VII, 186:
Ios inter sumptus sestertia Quintiliano in multum duo stimetent.
S. 7. Sed non in umbra solum vixit; verum, ut dicere Coepimus, in foro quoque versatus est. Quomodo disceres causas et disponero solitus sit, ipse tradit VII, 3, 3 seq. Causam Naevii Aproniani juvenis adhuc non egit modo, sed edidit, quod ipse docet VII, 2, 24. Ubi simul monet, Caeleras, a quae sub suo nomine ferantur, negligentia exci- η pientium in quaestum notariorum Corruptas, minimam a sui partem habere . . Meminit etiam alterius actionis pro regina Berenice IV, i, i 9. Quod autem putat Nic. Antonius, D. 24 4 , di sere Politianum in oratione super Fabio Quintiliano, aliam quoque Berenices causam uti eo actam, aqua eamdem Berenicen, subjecti marito testamenti ac-α cusatam, defenderit, u in eo fugit illum cura, quam alias adhibebat vir diligentissimus. Ita habent verba Politiani, a Inter caeteras autem quas egit causas Quintilianus, duae a inpriinis insignes habentur, altera quam pro regina Be-α renice apud eam dixit; altera, qua ream n non ipsam Berenicen, sed quamcunque, non nominatam Certe ab ipso J, aquae subjecisse, etc. η Respicit nempe Politianus ad lX, 2, 73. Caeterum ponenda fere pei' narrationem causae nocium a se exigi solitum, refert IV, 2, 86 : quam non exiguam laudem .sso, ex his, quae ibidem docet, intelligimus. S. 8. Quum viginti annos studia sua erudiendis juvenibus impendisset, quietem illorum impetravit, quod narrat in ipso Institutionum prooemio, et induci se ab amicis passus est, ut aliquid de dicenissi ratione componeret, quod adeo tempus ex Dodwelli rationibus incidit in annum Diuitigod by
115쪽
Christianorum LXXX v III, ipsiusquo Fabii XLVII currentem :ac do opero ipso deinde dicetur: nunc, quid intra illius Cursum auctori evenerit, Videndum. Scripserat scirca annum XCII, ut docet Dodwellus) tres priores libros, quibus, si non aliis, certe suo et Marcelli Victorii sui filiis prodesset. Marcellus hic idem est, cui quartum Silvarum Iibrum inscribit Statius, cujus tempora cum Quintilianeis componit Dodwellus, S. 27. Tres igitur libros priores scripserat, quum delegaret ipsi Domitiantis Augustus curam sororis suae nepotum. Haec ipso prooemio libri quarti . Diserte
sororis Domitiani nepotes Vocat Fabius: nepotes ex sorore interpretantur certatim viri docti ad Suet. DOmit. c. i5, et
accuratissimus ipse Dodwellus, S. 34, qui firmant sentemtiam suam ex Philostr. de Vita Apollo. VIII, 25: quem proinde sequi ad I. c. Fabii nihil dubitabamus. Sed rodenuo perpensa, manendum esse in verbis Quintiliani,dusque proinde discipulos non filios sororis Domitiani, sodnepotes fuisse, vel inde inihi apparet, quod sororem Domitiani, Domitillain, ante patrem suum Vespasianum, atque adeo ante imperi in Domitiani, mortuam esse, tradit Suet. Vesp. c. 3 : eum autem Domitillam, quae Clementis in matrimonio fuit, cujus Clementis filios imperio destinaverat Domitianus, marito supervixisse , cum Xiphilini Dione, idem eodem Ioco dohet Philostratus. Fuit itaque
Domitilla Clementis, mater discipulorum Quintiliani, filia
prioris Domitillae, sororis Domitiani. Sic recto constituit familiam Nic. Antonius, qui per hanc ipsam occRSionem in Domitillarum mentionem quum incidisset, eo a Curatiore diligentia eas persequitur, quod inter martyres Clemens Cum sua Domitilla non immerito referuntur. Hic Dionis etiam ex Xiphilino lib. 67, p. 766 A. Iocum laudat, ubi Domitilla Clementis, non soror Domitiani, sed σπ M, Iaxiore vocabulo appellatur. Viderat ista quoque Bactius V . Quint. no. D. et ita solvit dissensum. ut dicat Dioni
116쪽
ac Suetonio plus fidei habendum. Mutius noster olearius, qui apud Philostratu ni pro suhgtituendam
monet, h. e. Sororis filiam. Haec asserre visum ost praeter institutum, ut securitatem nostram, quae ad Fabii locum citatum nobis imposuit, quasi expiaremus. Iam pergimus.
S. 9. Dimidiam fere partem operis absolverat Quintilianus, quum unicus illi filius, fratri quinquenni et matri
undevicesimum annum non egressae superstes, morte eri-Peretur, 'IURS mortes, suam lite Orbitatem vehementissimo
et ita luget exordio libri sexti, ut difficile sit cum viri sapientis constantia illas quoreius conciliare. Caeterum ex Plinii Epist. VI, 32 discimus, hunc nuptiis filiae Quintiliani, quae Nonio Celeri nubseret, contulisse quinquaginta millia imperiales 3666τὶ, quum tamen filiam, orbitatis solatium, exordio libri sexti non memoret Fabius. Itaque videtur, illum solitudinis impatientem ad altera vota tran iisse, duconda Tutilii, ut apud Plinium vocatur, filia. Temporum rationes putat Dod vellus, S. 25, et novas
nuptias Collocat in annum aerae nostrae XCI V. Non est aut in
dissimulanda Nic. Antonii sententia , cujus bibliotheca
nondum tisum observavi Dod vellum : ot sorte nondum Poterat, quum Annales suos Condorct, etsi Prima est,
quam habeo, oditio anni i698, anto quam hiennio Antonii opus prodiit. Videtur igitur Antonio, n. 252, illud matrimonium cum Tutilii filia Quintiliani antiquius esse, quum nondum divos Quintilianus, quum posset ipsi Oreurri talo munus, quale Oblatum a Plinio modo vidimus. Huic primo illud obstat, de quo modo dictum est, Fabii, Orbitatem suam deplorantis, silentium: deinde ingeniose adeo et eleganter rationes temporum Fabii nostri, Plinii, Nonii Celeris, cui nupsit illius filia, connectit ac devincit Dod-wellus, ut difficile sit illi non assentiri. Sed supersunt Scrupuli alii. S. O. Nimiruin Consularia ornamenta habuisse Quinti-
117쪽
lianum constat. Recepta sententia est. ea illum Consecutum esse ob institutionem nepotum sororis Domitiani.
qua de re modo dictum est S. 8. Favet certissimus fundus ejus rei Ausonius, .qui in gratiarum actione, P. 7ia Toll. a Quintilianus, inquit, consularia Per Clementem. patrem horum puerorum, quid magis naturale p) u ornamenta a sortitus, honestamenta nominis Potius Videtur, quama insignia potestatis habuisse. . Iuvenalis Carmen statim inspiciemus. Huc traxerit forte aliquis locum nostri Fabii, VI, prooem. I 3, ubi de filio suo, a Tene Consulari nuper u adoptione ad omnium spes bonorum patris admotum Z . Sed hoc lubricum est: potest enim intelligi, Et sorte debot, non naturalis pater, sed adoptivus. Quamquam Nic. Antonius, i . abi, argute adoPtionem consularem ad ipsum DOA-trum Fabium refert, quod, ut adoptio fictio est naturae; sic ornamentorum consularium concessio adepti revera
consulatus fictio fuit. Dod wellus ipso Ausonii loco utitur, ut probet, Fabium non ab illo patre discipulorum suorum Clemente, neque Propter ipsos, sed propter Augusti alicujus institutionem consularia ornamenta aCcepisse. NemPEita gratias agit Pro consulatu Gratiano imperatori, suo discipulo, ut utrumque hunc suum honorem singulare quiddam, et PaucisSimis commune habesre ostendat. Ait, Objici sibi posse a An tu solus praeceptor Augusti Θ Ιmmo, re a pondet, ego cum multis conjunctus officio, sed cum a Paucissimis secretus exemplo. Nolo Constantini tempo-n rum taxare . in hunc censum referre) a collegas; Caesan ves η secundi fastigii, non Augusti) a docebantur: supinu riora π tempora . a contingam. Dives Seneca, neC tamenn Consul. . . . saevitiam. Quintilianus consularia per Clemeia a terra, etc. v APerte igitur distinguit, et eximit, ut Sen Cana. sic Quintilianum a Caesarum praeceptoribus. At Clementis filii nondum adoptati, nondum Caesares, quod sciatur, nedum Augusti fuere. Augusti ergo Praeceptor
118쪽
Quintilianus. Sed cujus p non Domitiani, quod non tacituruq erat; non Nervae, se senioris; non Traiani, durioris ad haec studia; sed Hadriani. De hoc Sparti unus, cap. 3 :
a Qui in in quaestum η anno aerae nostrae C , circa LX Quinatiliani in a orationem imperatoris in senatu agrestius pro-α nuncians risus esset; usque ad summam peritiam et fa-
a cundiam Latinis operam dedit . . Hic igitur Hadrianusqrium Primum Romam veniret A. C. Cxvlu, Quintiliano
septimum et septuagesimum petatis annum agenti consularia ornamenta de Dodivelli sententia contulori t. et ad tantam dignitatem sustinendam censum, qui tum erat
duodecies simperialium 4o,oo o), ut constat ex Suet. Aug. c. 4 , suppleverit. Sic sem dives, sero consularis Quintilianus, locum relinquit liberalitati Plinii. Quae objici pol rant ex Juvenalis temporibus, ea planissimo diluit Dod vellus. Hujus quidem poetae pleraque sub Hadriano demum scripta, quidquid scholiastae dicant, clarum nobis videbatur, quum hoc ipso tempore ejus satiras, quantum ejus per Pudorem nostrum seri poterat, publicis recitati nibus explicar mus. Sed supersunt tamen, quae injicere manum mihi videntur, ne in sententiam illam, de seris adeo Quintiliani honoribus, se urus transeum. S. M. Primum ipsa aetas Quintiliani, qui nescio an ista HVMim potius, quam profuturi honoris insigni4 recipere, vir philosophus, voluerit. Do itide illud miraculo simile, si non Clemens, cujus filios erudierat noster, qui a Domitiano deinde interfectus est; sed alius item Clemens, sed igno
rabilis homo ipsi Dod vello vide S. 4 i) impetravit uuin
tiliano honorem ab Hadriano, qui monitore et intercessore, de sui praeceptoris honore quum ageretur, opus non videtur habuisse. Quod ad Ausonii locum attinet, RPParet, illum hoc velle ostendore, in nominem alium haec duo Cori Onire, ut Et rhetor ac Praeceptor Augusti alicujus, otconsul re ipsa, non solo nomine, osset. Itaque Senecam Diuiti in le
119쪽
r movet, ut praeceptorem illum quidem Augusti, sed non consulem; Quintilianum, ut consulem quidem, sed nec
Augusti praeceptorem, quippe qui per Clementem ob eius
filios hoc sit consecutus, non Per ipsum proximo in Per torem , nec re ipsa atque Officio consulem. Licebit igitur hic sustinere interim sententiam, quin in alteram potius
ac diversam, ornatam ab ipso quoque Dodwello, S. 34, propendere. Quod enim Plinius contulit ad nuptias illius
filiae, et modicum facultatibus vocavit VI, 3a : non eo confugiendum est, ut cum BGio not. C. guspicemur, alium
esse Plinii hunc Quintilianum; vel negemus cum gallico interprete Fabii Gedoyno, omnino legendum esse Quintilianum, sed Quintianum debere substitui; vel dicamus, imminutas esse post Iuvenalis Praedicationem de qua statim) ipsius divitias. Sed e priore aliquo conjugio susceptam posse vi dori illam Quintiliani filiam, modo indicavimus, quum adhuc tenues Patris opes fuere. Quin si hoc non placeat, ob silentium illud in praefatione libri sexti. si
consularibus jam ornamentis instructus, si hortis et villis beatus fuit Quintilianus, quum Elocaret filiam e secundo SusCeptam conjugio: tamen modicus facultatibus dici potest, qui ultra necessarium dignitati censum nihil possideat, a viro praesertim ditissimo, qualis fuit Plinius; tamen comferre possunt filiae praeceptoris sui, honoris causa, locupletes discipuli, qui in clientelarum Se numero, si grati sunt, volunt haberi. S. 22. Postquam haec ita disputata sunt, elogium decantatissimum Iuvenalis de nostro Fabio VII, 186 seqq. ita possi S interpretari: u Hos inter sumptus divitum luxuri u Sorum, quos modo enarraverat, sestertia Quintiliano a primo et celeberrimo rhetori, Ut multum dicam, duo a sufficiunt. Res nulla minoris Constabit patri , . quam
a filius . . Objicis, a Unde igitur tot Quintilianus habet sal
stus, s et Praedia, censum Senatorium P At tu exempla
120쪽
novorum plane atque inusitatorum, prodigii instar, Fat rum magis, quam solennis cujusdam rationis, transi silentio. Ita multa conveniunt in hoc viro, ut facile appareat, singularem hominem esse, qui trahi in exemplum non
possit. Idem enim est felix gratia nobilium, pulcher, ἐπαπολτος, qui illis placeat, ob ipsam quoquo oris et formae commendationem, et acer in dicendo sui de VI, α, 363: Felix, inquam, simul est et sviens, qui titi felicitate po
sit, et nobilis propter ingenium ac doctrinam, et generosus non modo propter honestum illud, quo incoctum P tus habet, Et Patrem atque avum doctrina nobilitatos; sed ideo, quod ornamenta consularia, et jus imaginum nactus, ad liberos suos generis nobilitatem transferre potest: nam hos etiam juvat, quod positam nigrae lunam sive C Iiti Tum, senatorii ordinis insigne, subtexit aluim calceorum. Felix ter Quintilianus, quod orator quoque et patronus
Causarum maximus, et jaculator dictorum acutorum in altercationibus vide VI, 3, 43), Et vocis munere praeclaro
praestans: nam etiam si perfrixit in sudata veste vid. omnino II, 3, 23 tamen cantat bene, modulate et apte admovendum dicit. Haec singularis cujusdam felicitatis munera sunt atque argumenta, quae in unum omnia hominem fortuna contulit . a Distat enim, quae Sidera te cxcipianta modo primos incipientem Edere vagitus, et adhuc a a matre rubentem. Si Fortuna volet, fies de rhetore, n ut Quintilianus, eonsul nomine certe, et loco in senatu; Vel Verus, ut Cicero. α Si volet haec eadem, fies de consuleo rhetor, . ut idem Tullius. Quibus ista explicatione nihil opus erat, illi poterunt cogitare, esse forte lectores alios, qui ea non nihil juventur. S. 33. De moribus Quintiliani, nam haec fere de vita innotuerunt, aut possunt conjici, de moribus igitur illius anceps disputatio est. Multa Dodwellus, S. 42-45. Nobis brevitas hic etiam cordi esse debet. Illud toto opere, quod nil o dile