장음표시 사용
181쪽
QUINTILIANEI. 17 Claudii, et Neronis, et Vespasiani etiam, temporibus apposuit Hieronymus. Solus illum sequitur Iulius Tito; sed Titonem nullum, opinor, legimus in cognominibus romanis; saepius Tironem; estque fortasse Iulius ille Tiro cujus codicillos memorat sub Traiano Plinius. IIoc si verum, Julius ille Tiro jam nuper, quum scriberet Plinius, defunctus, Quintiliani in schola rhetorica , successor ESse potuit. Sic alius a nostro Quintiliano esse non potuit, qui fuerit loco illi, pro temporis ordine, quem secutus est in vitis illis disponendis Suetonius, inserendus. Sed desunt, sateor, notae illae temporum in Suetonio hodierno, etiam in vitis illis quas cuin Su tonio hodierno communes habuit Hieronymus. Nullum
in illo legimus imperatoris annum, quo ipsi illi qui su
persunt hodieque rhetorcs, floruerint. Inde suspicio est
pleniorem fuisse in vitis illis Suetonium, quem adhibuit Hieronymus, quam sit ille quem hodie habemus. Sed
ut temere illos certis imperatorum annis assignarit HieronSmus, ut multa alia ab Eutropio accepta annis ille assignarit, quorum tamen annos certos nullos designaverat Eutropius; hic certe ratio nulla est cur scholae Quintilianae initium seu praetermiserit Suetonius, seu temere adeo, nec ullo praeeunte auctore, designarit Hieronymus. Erat enim epocha illa constitutae scholae publicae insignis admodum, et Galbae procul dubio rescripto munita, non magis a Suetonio praetermittenda, quam fuerit senatusconsultum de rhetoribus olim ab urbe pellendis, cujus tamen verba censuit conservanda Suetonius . In Galbae autem rescripto Coss. fuisse verisimillimum est, et mensem mensisque diem, et salarium e fisco sol
vendum. Ita nihil deerat, quo coepti stipendii tempus
i. Plin. lib. VI, op. 3 i. a. suot. de clar. libet. c. a.
182쪽
fieret exploratissimum. Inde initium erat professorum publicorum sibi invicem contendentium in arte rhetorica . Inde ad alias quoque disciplinas liberales majores fuit exemplum. Erant enim poStea grammaticae, medicinae, philosophiae, etc. professores publici publicis e
fisco salariis alendi. Inde annus erat certus, quo clarui SSedici possent rhetores: is ipse nimirum quo ad professionem illam publicam fuissent admissi. Per annos etiam imperatorum designandus erat, a quibus erant salarium accepturi. Ita initium Quintiliani consignare Suetonium oportebat tot nominibus insigne. Et finem quoque professionis non debuit certe tacere Suetonius, ipsum etiam multis nominibus insignem. In primis, quod nec pul-SUS . neC morte sublatus, sed honesta plane missionea principe impetrata, scholam abdicarit: tum deinde quod post vigesimum hoc fecerit stipendium. Utrumque pro exemplo disciplinae militaris qua missiones erant, post certum stipendiorum numerum, ab imperatoribus impetrandae. Et sane officia illa Palatina omnia, tam inermia nimirum illa quam etiam armata, pro militiis habebantur, et disciplinae proinde militari erant Obnoxia. Etiam in legem transiit primum hoc Quintiliani, post stipendium vigesimum, missione honesta donati exemplum. Sic enim postea in Roma nova, urbe nimirum Constantinopolitana, senioris Romae plerumque ad exempla formatae, legitima illa constituebantur pro sessionum publicarum stipendia. α Grammaticos inquiuntu principes ) tam graecos quam latinos, sophistas, et u jurisperitos in hac regia urbe professionem Suam exer-u centes, et inter statutOS numeratos etc. quum ad vigintiu annos observatione jugi ac sedulo docendi labore per
183쪽
uvenerint: placuit lion orari, et liis qui sunt ex vicariau dignitate connumerari. n Sic illi praecipiunt anno perae nostrae CDXXV, quum jam olim inolevi Sset mos veteranos etiam milites, emerito honestaque missione, poSt vigesima stipendia decorandi. Hoc certe constituerat Caracalla anno ejusdem serae CCXIV. Immo jam olim, ante Caracallam, legionibus in Germania tumultuan-
sub Augusto : hoc tamen Tiberii exemplum alios deinde principes, sub quibus storuit Quintilianus, imitatos
fuisse verisimile est, non pariter ac fuerit Tiberius, avaros. Hoc ergo militum exemplo missionem honestam impetravit, post vigesima stipendia, Quintilianus. Exemplo Quintiliani impetravere alii, post Quintilianum deinde rhetores. Ita nec initium Quintiliani in schola publica, nec finem silere debuit Suetonius: nec potuit, Suetonio hic praeeunte, errare Hieronymus. Denique nec illud observatu indignum est, ut anno certo, ita medio Domitiani imperio, haec attribuere Hieronymum;
non autem ad primum ejus annum ultimumve reserre, quo temporis incerti gesta, nec certo etiam auctorum testimonio nitentia, plerumque referre Solet.
XIV 4. Verbum certe illud Eusebiani Chronici CLARUIT, quum certo anno amsitur, ad rem gestam aliquam insignem, quae quasi vitae quaedam epocha habenda fuerit, referendum est. Nec est sane alia vitae hujus, in qua Versamur epocha, quae huic anno aptius respondeat, quam haec ipsa abdicatae a Quintiliano scholae rhetoricae. Jam plane ostendimus, Domitiano imperante, finem
x. Cod. lihi. V, tit. 65. iis sub Domitiano annis, aluit a-2. Tacit. An n. I, c. 36. vii luo inultis annis ante ejusdem 3 Docuit certe Quintilianus mul- finem.
184쪽
fuisse illius, quo scholae praefuit, vicennii. Quod tamen ita intelligendum est, ut nec in finem imperii illius nec in exordium, scholae finis inciderit. Multis deinde annis Domitianum imperasse vel e notis illis colligitur, quae in his ipsis Quintiliani Institutionibus apparent, uti in OX
videbimus. Postea scripsit Noster de causis corruptae eloquentiae, exsuto nimirum docendi munere sese adscribendum accingens. Tum filio minore orbatus est, a cujus morte ad fratris majoris excessum plusquam
triennii spatium intercessit. IIaec Quintilianus libro VI exeunte anno operis primo. Paulo antea quam IV librum Scriberet, sororis nepotum studiis a Domitiano praefectus est. Etiam postea Domitianum laudat a studio poetices lib. X florentem se ilicet vigentemque : haec ille suscepti operis anno secundo ab exsuto scholae officio quarto vel quinto potius ineunte. Nondum tamen vel philosophos urbe prohibuerat Domitianus. Quae sane docent, anno ante pulsos philosophos ad minimum quinto, abdicasse Quintilianum; totidemque adeo annis ante annum Domini XCIV, cui conveniebat exsilium illud, pro nostris rationibus . Haec sane multis ante Domitiani finem annis abdicatam a Quintiliano scholam tendunt: initio tamen imperii illius nondum abdicaverat. Hoc certe docet Martialis, cujus illa sunt ad Quintilia
num verba Quintiliane, vagae moderator summe juventae, Gloria Itomanae, Quintiliane, togae.
Quum moderatorem juventae eum appellat, scholae rhetoricae praefectum illum fuisse supponit, cujus discipulos juvenes fuisse jam probavimus. Quum togae illum
a. Atin. Plinia n. a. Mart. lib. II, ep. 9D.
185쪽
Romanae gloriam agnoscit, simul in foro gloriam ejus ostendit, in quo togati causas agebant oratores, qui tamen uno eodemque tempore utrumque tam docendi
quam etiam orandi munus abdicavit, uti vidimus; simul etiam claritatem ejusdem innuit, quam huic tamen, quo scholae praesuit, tempori tribuit Hieronymus. Et sane illum jam illo ipso tempore scholae moderatorem, et togae romanae gloriam suisse supponit, quo haec scribebat ipse Martialis, quod sane secit imperante Domitiano. Dis enim illum compellat hoc eodem Epigranimatum libro Ep. 2 ct 9 i. ita scilicet, ut eum priori loco Germanici titulo ornatum doceat, et laurea de viciis Cattis . Germanicum Domitianum Cos. VII ipso nimirum cujus idib. Septembribus decesserat frater Titus, anni fine appellant nummi. Intino omnes suos libellos, quibus Domitianus famam, id est, vitam dederat, Domitiano proinde supplicassen agnoscit ipse Martialis . Indo illud saltem colligimus, edendorum saltem epigrammatum consilium nullum fuisse ante imperium Domitiani. Ita ante anni LXXXII finem librum illuni edere non potuit Martialis, Potuit postea, quum epigrammata jam olim scripta in libros postea edendos collegerit Mamtialis , quod multis ostendi posset, Si opus PSSet, exemplis. Inde fateor esse difficillimum epigrammatum sin-ssulorum tempora e libri, in quo continentur, editi tempore colligere. Rara tamen apud Martialem epi- Grammata occurrunt Domitiani hisce in quibus jam VerSamur, temporibus antiquiora. Scripsit ille pauca sub Tito. Sunt etiam aliqua in libro de Spectaculis seculi fortasse Neroniani, quae proinde eruditi' suspecta
habent, ne sint fortasse Martialis. Non tamen Obstat,
186쪽
ut existimant, illius aetas, quum egerit Martialis, quo
anno Nero interfectus est, annum aetatis, pro nostris
rationibus, ad minimum XXVI; puerum enim se ju
venemque nonnulla Scrip Sisse testatur ipse Martialis:
sed quae haud equidem ipse jam nosSet, quaeque a Quinto Pollio Valeriano petenda lectorem monet. Iudefacile eolligimus locum illis nullum fuisse in hac epi-
srarnmatum, quae exstat hodierna collectione. Id potius obstat fortasse quod ea fere omnia quorum tempus ex ploratum habemus intra Domitiani imperium contineantur; et rara admodum, si qua fortasse ulla, antiquiora sint. Inde enim colligitur, Tito vel Domitiano imperante, animum ad scribendum applicuisse Martialem. Nec enim animi gratia scripsit ille, sed patronorum ; quum scilicet spes lucri ab illis studiis appareret, quae erat certe sub his tandem principibus amplissima. u Erat enim Titus ipse latine graeceque vel in orando,u vel in fingendis poematibus promptus, et facilis ad euutemporalitatem usque, ii teste Suetonio'. Et Domitianum ab iisdem studiis commendant, non 'Suetonius modo, sed Plinius major , sed Quintilianus Τ noster, sed Tacitus si, sed Silius Italicus 7, Valerius Flaccus', atque etiam ipse Martialis s. Idque testatum faciunt tot ab eo instituti ludi in honorem Jovis Capitolini, et suae item Minervae, ingeniorum praesertim certaminibus illustrandi. Fecit itaque spes illa poetam Martialem, quae et corvos poetas fecit et poetrius picas, magister artis ingeniique largitor venter. Hoc certe primum tempore Col-
4. Plin. Praes. Nai. IIist. 5. Quint. Inst. lib. X, e. i. s. Tacii. nist. Iv, 86. . Silius Italieus Boll. Pnnie. seia putid. lib. III. 8. Valer. Flaee. Am. lib. l. s. Mart. lib. VIII, op. 8as
187쪽
legit epigrammata, ediditque, Martialis. Hoc exinde constat quod Domitiano tot epigrammata, etiam in primis libris, inscripserit: et tamen primis Domitiani annis illa convhniebant: sic quidem ut non Ionge abesse potuerint ab illo ipso anno aerae nostrae LXXXVIII, quo scholam Quintilianus abdicavit. Iam ante alibi ostendimus cum IV Statianarum Sylvarum libro concurrisse librum Martialis 1X: cum anno nimirum aetae nostrae
XCV, quo consulatum XVII inivit Domitianus. Illo autem libro, epig. 86, ita ad Norbanum scribit Martialis:
Omne tibi nostrum quod 1, is trieteride juncta ante dabat lector, nunc dabit auctor, opus.
Numerat nimirum sex annos ab eo usque tempore quo libros suos miserat ad Norbanum, pro na ore illorum temporum, a Iervo aliquo vel liberto anagnosta, seu
lectore, post cibum legendos. Tempus autem illud ita designat
Quum tua sacrilegos contra, Norbano, furores, Staret pro domino Caesaro sancta fides.
Intelligit, ni fallor, desectionem Antonii Saturnini, oppressi a Maximo illo Norbano. Addit et notam temporis aliam
Me tibi Vindelicis raptum narrabat in oris, Nescia nec nostri nominis Arctos erat.
Sed legendum, ut puto, pro rutum, potiuSjam tum, quam quod alii illius loco reponunt viri sane eruditissimi. Intellisit ergo tempus illud, non quo primam epi Grammatibus colligendis edendisque, nedum scribendis manum admoverit; sed quo ex editis adeo jam inci
188쪽
ruerat, ut non Romae duntaxat, sed castris etiam Germanicis nomen ejus jam esset celeberrimum. Ambae
autem illae notae in quarti quintive libri editionem conveniunt, vel etiam fortasse tertii. Quarti enim certe libri epigr. ii, in illum ipsum Antonium invehitur: utque hoc in loco Arcti, sic ibi Ursae et Rheni nomine, cujus aquas proinde appellat Arctoas, locum belli designat. Quum autem libri V epigr. I 3, adeo non esset in Arcto ignotus Martialis, ut jam toto orbe frequens legeretur; inde colligimus post primorum librorum vel trium vel duorum editionem illa fuisse Norbani in Antonium gesta. Scripsit enim in eumdem Antonium lib. IlI, ep. 66. 'tamen, si consulatum Domitiani XVII sexennio integro praecesserint, anno ad minimum Domini LXXXIXgesta fuerint necesse est. Proinde lib. II, ep. 9o, in quo
de Quintiliano agitur, certe ante anni LXXXVIII finem scripserit edideritque. Si quidem singulis annis singulos odiderit libros, ita anno LXXXVII, libor ille secundus
conveniet. Et sane rarum fuisse, si anno integro librum
non emitteret, alibi Murtialis ' ipse nos docet. Ita inter initium Domitiani, quum animum serio rei poeticae daret Martialis, annumque Domini LXXXVII de Quin. tiliano illa scripserit Martialis. Praeerat itaque hoc tempore scholae Quintilianus: et quidem maxima peritiae
XV Sed vero etiam ante Domitiani imperium e Plinii nostri temporibus, certum est docuisse Quintilianum Frequentabat ille Quintilianum Τ, praeceptoremque illum agnoscit, et quidem quum eadem Plinius aetate esset qua Quintilianum ipsum fuisse probavimus, quum
x. Maeticis. lib. X, ep. 7 3. linom saltem Vespasiani imperii. α. Doetiit etiam sub Tito, et sui, 3. Plin. liti l l, op. 14
189쪽
ipse Domitium Afrum frequentaret adolescentuli. Hac enim ipsa voce usus est in hac eadem causa ipse Plinius. Certum est hanc Plinii adolescentuli aetat in minorem fuisse anno ejusdem XIX, suo primam causam egit in foro, perfunctus nimirum scholae rhetoricae dis.ciplina. Etiam anno, quo periit avunculus, Domini ni. mirum LXXIX, I iti II, august. die 24 non Romae erat, sed Miseni, ubi classem curabat avunculus. Ibi nullae
rhetorum scholae, aut forum etiam in quo oratores essent audiendi. Inde colligimus, ut alii annos illos, quos primae illi adolescentuli aetati assignavimus, in disciplina scholae forique excessissent, Vix tamen fieri posse ut Plinius excesserit. Atqui anni illi adolescentiae Plinianae ab anno LXXV, et post diem mensis angusti XXIV incipiunt, et ad annum LXXVIII saltem exeuntem
pertingunt. Hoc ergo intervallo in scholae illa praefecitura necesse est fuisse Quintilianum. Loquitur etiam de Quintiliani schola' pariter atque mercede in Juvenalis. Sic tamen ille in satirae illa farragine 4 tempora confundit, dum a primis Caesarum initiis ad sua usque tem pora vitia perstringat, ut temporis quo res gestae fuerint notam nullam ex eo liceat elicere. XVIR. Caeteium cum schola usum praeterea artis suae in foro abdicavit etiam Quintilianus. Hoc nos docet ipse illis verbis: a si Nos quando et praecipiendi mu- ιι nus etiam pridem deprecati sumus, et in foro quoque is dicendi, quia honestissimum finem putabamus, desi-unere, dum desideraremur; inquirendo scribendoque . . P si sti iam orandi deposuit, missus adi. Juv. sal I v. 279 Domitiano honeste post XX ejus in 3. Iuv. Sat. VI, v. I 86, 187. munero stipendium 34. uv. Sat. L v. 86. s. Quintilian. Institui. Orator. a. Gum cloeendi mutiors munus lib. II, e. ta sti.
190쪽
i8o ANNALESutalia, consolemur otium nostrum, quae futura usuiu honae mentis juvenibus arbitremur, nobis certe suntu voluptati. 1, II inc sane constat utrumque munus illum,
non nisi principis, a quo salarium acceperat, venia impetrata , deposuisse. Discimus etiam, cur deposuerit, rationem : quod scilicet honestissimum muneris finem illum putaret, desinere, dum desideraretur. Habuit nimirum ob oculos sui oli in praeceptoris exemplum Domitii Afri, cui vitio datum observaverat, quod deficere
malisti quam desinere. Quod scilicet deficientis praesenio ingenii rationem nullam habuisset; hinc ille occasionem aucupatus eSt, Salva jam et matura fama, otium petendi. Annum tunc agebat, pro rationibus D Ostris, aetatis duntaxat XLVI, XLVII fortasse in anni, quo desiit XX ejus stipendium, fine jam inchoat . Ut proinde principis foriasse potius, sub quo causas fuerit
acturus, quam aetatis rationem habuerit. v In qui tamu certe anxiamque oratorum vitam, licet illos certamina uel pericula sua ad consulatus evexissent, n cau Satur Maternus , cur se ab oratoria ad poeticen receperit,
qui sub mitiore vixit oravitque principe quam fuerit Domitianus. Potuit tamen Noster vel aetatis causam, pro illorum, quibus vixit, temporum opinionibus, Obtendere satis verisimilem. Finis enm militiae veteris, pro censu Servii Tullii, in anno erat aetatis XLV. Et si ossariae militiae finem, in anno saltem I pro declamantium legibus agnoscit ipse Quintilianus'. Ita nimirum, si quis tirocinium paulo serius inchoasset, ut scilicet stipendiorum numerus legitimus ante illum aetatis annum exire non potucrit. Aliter missionem honestam dabant, etiam,
. Quint. Inst. lib. XII, e. ii. 3. Qui illiciti. In ii tui. Orator. I. Ap. Dialog. de Orator. r. 3. lib. IX, C. I.