장음표시 사용
51쪽
s id quod non crubescunt jactare) auctores nativae Puritati restituantur. Castigationes .eo equidem magis pernici OSR , quod sere specie quadaui elegantia: iud utar, omni suspicione carent facileque fidem lectionum sanissimarum consequuntur. Hoc qui faciunt, eadem peritia praeclariS-sima poliunt monumenta, qua medici minus solertos vulnera deligant. Utriusque idem consilium; ut tenera quadam Cute et SPeciosa CicatriCe Putido Corruptoque vulneri obducta, corpora sanitatem ostentent; parum interim de sincera valetudine solliciti. Utinam illi, homines dicam an pestes litterarum P aliquando cogitarent, non id osse scripta polire, ea elegantiora, Ditidiora, ct comptiora fu-Cere, quam fecerunt sui auctores; sed, abjectis glossematis, deprehensis librariorum erroribus, ipsa scriptorum verba atque orationem eruere. Quod si quis suo ingenio aut conjeCturis assequi se posso speraverit, nec ille non est longe ab insania remotus. Horum hominum manus temer riae ut optimos quosque auctores Profanarunt, ita, si Ioanni Sichardo credimus, Quintilianum maxime. α Quae res, in-u quit, quum caeteris fere omnibus, tum ipsi maxime Fabio a obfuit; ut Commemorare pigeat, quam subinde aliis atque a aliis mendis, sciolorum quorundam vitio, veluti vulneria bus affectus sit, etc. u Grave equidem Crimen, et Seu rureprehensione dignissimum. Inde enim onus recensendi libros augetur maxime; quod ad intolerabilem illum laborem Errores apertos emendandi, accessit diligentia a falso fucato verum distinguendi. Utrique proposito impar est et inutile cujusvis ingenii acumen : id vero nisi intra justos
limites coerceatur, etiam maximo nocet. Unum subsidium, Codicum vetustorum auctoritas: quorum mediocri copia comparata, SPE re incoepi, eorum ope, aliqua parte ma cularum elegantissimum Rhetorem purgari potuisse. Octo impressorum, qui sunt Paulo antiquiores, et trium manu
scriptorum beneficio, essectum est, quod mihi proposue-
52쪽
a SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
ratia. Horum primum ogo bibliotho se Bodleianae debeo, haec archiepiscopo Cantuariensi, Gulielmo Laud, martyri
Propter summam Constantiam, egregiam Pietatem, singintaria orga nostrum academiam, PCClesiam Orga anglicanam merita, nunquam siue maximo cultu et venerationo nominando. Quidquid lucri ex codico MX. Joannensi ad Fabium pervenerit, id omne debetur viris doctissimis D. Humsredo Gower, collegit D. Ioannis, atque D. Carolo Roderich, collegii Rogalis, Praesectis; clarissimis Cantabrigiae luminibus. Hic sua gratia et rogatu osse it, ut illo ad nos Codicem humanissime transmitteret. Iisdem viris acceptum referatur, quod jam tandem in tu otia prodiit tribunus Marianus, Declamatio nova, ex libro IIS. Collogii D. Joannis odita. An sit illa genuina, an vero supposititia, Pronunciare Pertinaciter non audeo : sunt enitia, quae utrumque partem probabilem faciant. Nitidum orationis filum, spiritusque virili antiquitatem sapiunt. Fidem vetustatis augere Potest, quod eadem manu, qua reliquae novemdecim, scribitur. Quod autem haec in calconi codicis istius conjicitur, qtiod etiam in tribus ex ira pluribus MSS. quae Oxonii habemus, nulla illius vestigia deprehenduntur, haec lateor)fraudis alicujus suspicionem pariunt. Quidquid autem est,
nolui hanc occasionem illud edendi praetermittere. Quum- quo codicos foro manu scripti, librariorum sive inscitia si vo incuria, Plurimis consporguntur erroribus, iique, quoties codicum multorum praesidia desiderantur, non nisi conjecturis sanantur; optimum soro existimavi, singulas quasque exemplaris litteras tui; repraesentare : parti in ne meo judicio nimium viderer tribuere; parti in ut nitorum Opinionibus locus superesset. Atque hoc quid om obiter. Ba-liolensorii codicem nobiscuiti summa humanitate communicavit cruditus et vigilans illius collegii magister, D. Bogerus
Maundem Quum vero eos homines commemoro, quorum
53쪽
dine non possum, quantum huic operi contulit D. Arturus Chariet tys, collegii Universatis magister. Vir illo ad ingenia juvenum sustentanda natus, pro assecta suo singularitum erga bonas litteras, tum Orga eos omnes, qui sunt ad disciplinarum studia paulo procliviores, mihi, nullius gratiae homini, aditum ad codices liberrimum sua auCtoritato patefecit. Conquisitis codicibus, cum editione, quae Lugduni Batavorum prodiit, omnes comparandos existimavi, tum quod eam, ultima quum sit, merito praestantiqsimum duxi, tum Etiam quod in hoininum manibus omnium Plurimum Versaretur. Hujus oneris parto aliqua me hominum nonnullorum opem liberavit, quorum diligentiae illius curam tuto committi posse arbitrabar. In collationibus quantum esset fructus Primo statim intuitu perspexi: nec sine summa Voluptate observavi, ut eorum boneficio dubia . confirmarentur, Corrupta plurima tollerentur, et speCios linribus nonnullis suspicio injiceretur. Utinum mihi per nuntis imbecillitatem licuisset, ira cum in quihusdam judicium interponore. Hoc autem in illud tempus differo, quum in Oro litterarum usu roboratus, quidquid sentio, id Possum prinferro et liberius et verecundius. Interin . ne Pr POfitCruquadam uterer diligentia, textum hunc auctoritate Codi cum dispositum , mihi quasi futuri operis fundamentum jeci; omnia mea in hoc genere studia ad Ornatum et illustrationem Fabii conversurus. Nec enim ego, quum huc parte disciplinarum maximo delector, quemquam POSSum P Pinrire, qui sit Fabio cum dignior aut diligentia. Ejus vitae commentarios paulatim etiam colligerem, nisi post celinberrimum Dod Velium in ea materia quidquam moliri, impudentissimum foret. Consectos apud se habet Annales Quintiliani: ex acri autem illius erga optimas litteras uinore, existimari potest, non commissurum eum, ut hoc diu b neficio careant cruditi. Habes, lector, quae te uollem ninscire. Vale.
54쪽
VIRUM CLARISSIMUM EDΜUNDUM GIBSON.
QUANTO favore passim excepta sit, quam conferendis Quintiliatii codicibus non ita pridem operam impondisti, publicus ad te, vir clarissime, applausus detulerit, mihi in fronte hujus editionis dissimulandum non fuit, si quid ea rei litterariae bono praestitum est, id om no in tuae dilbgentiae: sive proventu sive fructu esse computandum. Dudum est, quod omnia, quae Quintiliani nomen praeserunt, imprimis vero Institutiones liasco oratorias innumeris vulneribus, et foedioribus etiam cicatricibus deformatas, adeoque virum felicissimorum alias studiorum , hac tamen Parte voto suo frustratum esse, Cognovi, ut quos emitteret, libri in manus hominum quam emendatissimi venirent. Sed consumptis in priores editiones praecipuarum bibliothecarum praesidiis , malum remedio majus, neque ulteriori Curae Iocum esse arbitrabar, quum huc ad nos, licet ob in- interrupta Paeis commercia serius, advectae, quas operi utilissimo, reseratis Angliae thesauris, denuo suppetias tulisti , et, melioris me spei, et subinde novi consilii fiducia impleverunt. Etenim ex quo diversas ab editis lectiones Didit Zod by vile
55쪽
inspexi, quas o Bodleiano Praecipue, Sed et caeteris manu Exaratis codicibus excerptas textui subjecisti; sic in animum induxi, ut prorsus existimem, nullum deinceps in
Quintiliani libris mendum pro immodicabili habendum,
si tuo exemplo excitati, quibus vetustorum forte adhuc exemplarium Usus Vel copia suppetit, ad hoC operas sua pari fide atque diligentia consumant, ut de earum dcinceps varietate penitus constet. Neque de scriptura saltem loquor bonae aut probabilis notae . Vulnera ut sanari in patiantur, cruda sunt tractanda, et callus, quod obductis male cicatricibus fieri solet, ad vivum resecandus. E codiruptis certe locis nullos felicius correxerit, qui arte et judicio valet, quam qui et a librariis imperitissime scripti et ab emendatoribus pro desperatissimis abjecti sunt. Id infinitis experimentis olim ii Odioque comportum, dubio plano eximet haec ipsa, qua superioribus aliquot morigibus graviores reipublicae curas distinguere visum est, Operum quae Quintiliano tribuuntur, recensio; quum emendationum quae, vel textui adhibitae, vel notis peculiari volumine,
quod praecipuos insuper cruditiorum virorum Commentarios Com PleCtetur, propediem repraesentandis reservatae
sunt, sontes recludentur. Ad quod ut symbolas, quas pos- Sunt, Conserant, quotquot genuinae eloquentiae; quid eloquentiam dico 3 quotquot verae sapientiae favent, si ego hortator non sim, politissimi Oporis, uti spero, pretium invitabit. Nos, quod unum nostrae facultatis est, meritaque inque laude suo loco mactabimus, qui Vel hactenus, vel in posterum laboris huc aliquid opisve contulerit. Ad te vero, vir clarissime, omnis quaecunque publice futura est navatae operae gratia redundabit: nisi enim tu novae industriae tam cximium sive specimen, sive instrumentum praebuisses, hujus Certe editionis Demini cui quum gratia
56쪽
Ex omnibus antiquis scriptoribus, qui magis quam Fabius prodesse juventuti possit, vel ad excolenda prae tantissimis
Eloquentia Praeceptis ingenia, vel ad sormandos optimis Inorum inqtitutis animos, neminem prorsus, nisi me sorte umor suscepti operis sallit, reperiri posse arbitror.
Atque ut ab arte dicendi, de qua potissimum hic agitur, initium ducant , fateor equidem scriptis ab Ariςtotele do Rhetoricu libris nihil esse in hoc genere Persectius. Sic
montis humanae sensus intimos reserat solix naturae indagator, sic occulios illos meatus. quihus ad animum victrix Peuctrat oratio, Pandit et explicat, ut quicunque assidue
versatus in ejus libris suerit, huic omnia penitus eloquentiae arcana patoro videantur. Sciis praeterquam quod graeci sermonis obscuritas ct insolentia plerosque arcet ab aditu praeclari operis . rerum ipsarum difficultas, et illa praeciapiendi ratio paulo abstrusior, summam animi prudentiam judiicique maturitatum po in latit, quae nonnisi in magistris docti Mimis occurrit, nedum ab imperitis adolescentibus exigi debeat. Magis obvius, et ut ita distam tractabilis , ct tenellae aetati longe accommodatior videtur Tullius. Nitida, scicilis. Et compta ejus oratio. Non illo, ut o vili rhetorum Osficina tetriciis dicendi magister, praecepta quaedam vulgaria et D is sed L . le
57쪽
contrita tradit sermone agresti atque horrido: sed, ut timmo politus et elegans, veterique illa urbanitate limatus, omnia sese suo, et lepore, et suavissimis tacetiis sic o spe
git, ut quamquam in libris quos de rhetorica scripsit. nihil
sit omissum, quod ad eloquentiam pertineat, passimque in iisdem pelluceat collecta ex omni flore antiquitatis et cognitione artium Praestans eruditio, tamen totus ille semino similior videatur jucundissimi inter contabulanteq amicos colloquii, quam gravissimae inter homines eruditos disputationis. At ipsa illa varietas dialogorum , quae miro a taedio et satietate dolandit Orationem, nonnihil interdum obscuritatis parit, ut difficile sit, praesertim pueris, inter varias ac saepe diversas disputantium opiniones deprehemdere, quae sit vera Tullii sententia. Sparsa insuper huc ut illuc praecepta, nec in certam digesta ordinem, vix POMsunt in justum quoddam rhetoricae corpus coalescere, atque adeo prorsus ab usu et consuetudine scholarum ab
Fabius sic caret omnibus hisce incommodis, ut neutrius tamen virtutes desideret. Aristotelicam subtilitatem sic
Tullianae elegantiae ssoribus distinguit, ut et juventutem
detinere suaviter, et exercere altissimum quoquo eruditionem ac scientiam possit. Ac praecepta quidem ipsa si consideromus, nemo unquam artis rhetoricae vim omnem sic expressit, sic oratorem complexus est universum. Hunc ille ab ipsis iucunabulis ad ultimam usque senectutem ita deducit, nullam ut ejus vitae partem carero optimis documentis sinat. Ubique mirus ordo rerum, mira series et concinnitas. Sic Heraque inter se connexa et apta, ut aliud ex alio nascatur ac Pe
deat, nec a Proposito quidquam aberret. Clare ac dilucide, quae Priccsipua dos et virtus docentia, proponit omnia de quibus dicturus est, et in suas quidque partes DCCV te distribuit, cautus tamen vitare didicenter vitium illud con-
58쪽
U SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
cisae nimium et velut articulosae partitionis, quae nimia subtilitatis affectatione in eamdem illam obscuritatem recidit,
Quamquam non tam Praecepta ipsa apud Fabium attendenda censeo, quae illi cum caeteris rhetorum communia Sunt, quam sparsas per Iotum opus dijudicandi rogulas, ad quas si adolescentes animum dirigant, opti in is statim sanae eloquentiae elementis imbuantur. Quot enim sint partes vel rhetoricae, vel orationis; quo tropi distenta figuris; quae sit teres, et ut aiunt, quadrata Periodus, et alia ejusmodi plurima non sane multum ad summam eloquentiae conferunt : quae ut ignorare forsitan magistris turpe sit, ita scire non adeo praeclarum. At nosse quo quidque eorum praestari modo possit; quando palam et aperte aggrediendus judicis animus, quando surtim et quasi per cuniculos subeundus; ubi ostentandae opes eloquentiae, et explicanda omnis verborum ac sententiarum magnificentia; ubi adhibendus simpIex et verecundus, qualis plerumque timidam veritatem decet, Orationis candor; quem stylum postulet argumentorum pugnacitas, quem vis aut lenitas affectuum; ' salibus ac jocis, an viribus et gravitate utendum; denique aspere, an leniter; abundanter, an Presse; magnifice, an subtiliter dicendum sit; hoc ad eloquentiam maximi momenti est: hoc egregio Fabius docet. Nec prudentissimi tantum rhetoris partes agit, sed etiam facundissimi oratoris. Expertus nimirum longo usu ho
inpriinis curandum esse doctoribus, ut teneras adhuc mentes more nutricum mollius alant, et satiari velut quodam jucundioris disciplinae lacte patiantur; nudasque illas et jejunas artes, praeterquam quod Odium saepe faciunt
studiorum, omnem succum ingenii bibere, nec pueris nocere minuS, quam teneris plantis siccum ot sine humore
ullo solum: admiscuit praeceptis suis quantum Plurimum Potuit nitoris et elegantiae, ut ipsa jucunditate lectionis
59쪽
Hlocti lubentius ea discerent, ct voluptate ad studium traherentur. Hinc crebrae illae similitudines, quae et lucem et gratiam pDeceptis non mediocrem asserunt. Hinc do- Iectus ille simul et copia verborum optimorum et acrium sententiarum, quibus tota haec Rhetorim Conspergitur. Hinc doniquo 'mira illa figurarum varictas, quae singulari acumino et quasi sale excitant animum : ita des horridis
rebus Ditida, de jejunis plena, de pervulgatis nova quaedam est illius oratio. Enimvero illa sunt ejusmodi, ut non minus quam ipsa Praestantissimorurn oratorum Iectio , alere lacundiam, et vires augere eloquentiae possint.
At ipsa illa Aratorii in lectio qui prodesse possit, ubi
melius, quam apud Fabium discitur Θ Hanc studiorum partem , Omnium proCuldubio maxime frugiferam, et fingendis ad eloquentiam adolescentibus non modo Perutilem, sed prorsus necessariam, e schola rhetorum sic tunC pravae consuetudinis imperiosa lex abegorat . ut illi praeceptis tantummodo fusius explicundis, et praeparandis ad declamandum juvenibuν tempus oram e contorerent. Ut oratncri iudicio Fabius, et utilia praeferebat ambitiosis, senti obat praecipuo studiorum fructu fraudari Pueros, quum in omnibus fere minus praecepta valeant, quam experimenta; dolebatque in robus plerumque frivolis et inanibus operam illis et laborem perdi. Sed, ut vulgo accidit, quamvis ipse aliter sentiret, corroboratae longo usu Di apud Omnes receptae consuetudini cogebatur invitus ac roluctans, Velut torrenti cedere.
At in libris suis ut obviam eat huic malo, non Contentus monere Saepius hoc diligentiae genus, quae in explicandis auctoribus adhibetur, plus collaturum discentibus, quum omnes omnium artes; in illud passi in toto opere incumbit, ut demonstret, quae sit optima legendi auctores et tute pretandi ratio. Explicare vim ac proprietatem cujusque voeis; verborum aut Sententiarum elegantiam et acumen 7. ι
60쪽
5o SELECTA DE M. F. QUINTILIANO
annotare, explanare historias, si quae occurrant; veterum legum ac consuetudinum doctam obscuritatem diligenter ac curioso rimari; haec quidem Omnia miti infla spernit Fabius. sed multum infra rhetoris officium arbitratur.
Hujus priiecipuas partes esse existimat viri ere discipulos, quae sit vera et in Corrupta eloquentiae sanitas, in qua naturabis insit, non fucatus nitor; quam saepe occurrat in orationibus latens consilium, et occulta calliditas; qua arte sensim ac leniter irrepat orator in mentes audientium; qua luce ne brevitate narret; qua vi nervos urgumentorum
intendat; qua solertia ictus adversarii vel ipse eludut prudenter, vel in eum fortiter retorqueat; quemadmodum dominetur in affectibus, Et modo impetu facto irrumpatici animos, modo eosdem tanta jucunditate demulceat, ut ipsa illa quae extorquet, impetrare eum credas, et judex non rapi videatur, sed ultro sequi. Crebra et iterata ejusmodi lectione, qua non leviter
transcurrunt optimos auctores, sed eos Penitus introspiciunt, et quantum virtutis habeant intentis oculis studioso scrutantur. R Cedit juvenibus limatum, et acre, et intelligens judicium. Assuescunt in legendo nihil omittere, sive quod in inventione, si vo quod in elocutione observandui sit: artem orationis intimam, quae plerumque latet et
vero desineret ars esse, si appareret), sagaciter Odorantur:
sentiunt, judicio quasi gustu intus ud monente, quae in
optimis scriptoribus maxime exstant et eminent, et Cur ea excellant. Ipsa etiam, si qua sint, vilia deprehendunt, nec unquam se inani verborum strepitu decipi et vano sententiarum fulgore patiuntur. UseC Vora esse xporientur adolescentes, si orationes Ciceronis legere maluerint, quam in Commentariis rhet
Tum ConSenescere. Hoc est enim Certissimum et Praestantissimum praeceptorum genus, summi illius viri et in omnibus oratoriis virtutibus eminentissimi diligens observa. -- Θ iis 'ν Cooste