장음표시 사용
211쪽
lorum impatientia, portas aperuerunt , ac se Principi subjecerunt. . Potitns urbe Odoardus, ad oppugnandam Arcem applicabat se , & jam producere opera munitionesque instituerat; Cum audit adventare Edem burgo hostem, suorum autem Stationem, quam Lindi collocaverat , loco deiectam atque exturbatam fuisse . Eo nuncio abrumpere tantisper oppugnationem cogitur . Sed hujus facti seriem agnoscere pretium est. Hawleius Legatus, cui traditum exercitus Beogit Imperium docuimus, Carleolo cum disces.sisset , relictis Stuardianis , quorum assequieeleritatem non licebat, venerat breviore via Edemburgum , eodemque con Venire jusserat copias adeanas, earum accessione firma tuarus exercitum. Νam Wadeum ipsum Rex ecaue oraverat , & ad dicendam causam rei male gestae Londinum vocaverat. Hinc cognito Arcis Strive linensis periculo, Stri velinum cum omnibus copiis accurrebat , sive ut Stuarilia. nos obsidioni intentos opprimeret, sive ut opem ferret arci laboranti, in eamque militum salistem manum recentem induceret . Dum appropinquat Lindo , Stuardiani milites , qui ad ejus custodiam loci fuerant collocati, dissisi
paucitati suae, ne numero hostium obruerentur, fugam fecerunt, seque Falkirchium oppidum, novem serme millibus passuum a Stri. Velino , receperunt; quod consilium, etsi in ejusmodi casu rc prehendendum non fuit , tamen hostes alacriores effecit, quod non sine
212쪽
summo timoren ac desperatione id sactum vita de batur . HaWleius, quod prudentiae fuerat ignaviae r . tribuens , & eandem fore omnium conditionem pro certo sumens, suos bono esse animo jubet , brevi debellatum iri eonfirmat. Tum occupato Lindo, ac nocte vix una copiis ad quiescendum concessa , iterum proficiscitur . Lindo recta erat Stri velinum
via. Ipse deflectit ad laevam per Falhirehium. ut hoc oppido , quod erat Stuardianis per opportunum , ex itinere potiretur. . Odoardus , qui nisi Falhirchium retineretur, actum censebat de obsidione Siti veline, si, huc jam processerat cum toto exercitu , neque solum praeverterat hostium adventum , sed locum s praelio opportunum ceperat, idque tam prompte , ut tum advenit Harati eius, sta. xet ipse acie ex adverso instructa, & ad repugnandum parata a Nihil expcctabat minus
HaWleius, quam ut eo certandum loco esset a Re subita perturbatus, tamen legiones disponit ι. cohortaturque suas ut forti animo pugnam capessant. Signo dato, procurritur utrinisque in praelium. Enim Vero licuit agnoscere, quantum prae numero Valeat audacia, & ardor militum . Regios , qui minimum , ad quindecim millia suisse tradunt . Dimidio sere minor Stu ardianorum numerus erat . Tamen, ut
ferro depugnari coeptum, is Regios incessit
pavor . , ut qui erant in prima acie equites, irruentium Montanorum ferocia conterriti, su. gam respeXerint statim , ac terga dederint .
213쪽
Frustra HaWleius, qua Voce, qua objectis peditum cohortibus, ia minis incussis, demorari fugientes conabatur . Diffugere nihilo secius . perque obstantes suorum globos irrumpere perrexerunt, multos equorum ungulis protriverunt. Diffunditur mox ad peditatum coeca formido . Totus momento exercitus proturba tus, atque disjectus , tanquam Coe um rueret, aut terra sub pedibus dehisceret, praecipiti fugae se mandat , nescias utrum insigniori cla.de, an ignominia. Cladem Stuardiani, Aut resque eorum, sane luculentam, ac paulo etiam majorem Vero faciebant, cum dicerent,
desideratos eo praelio suisse ex Regiis quadringentos supra mille, partim interfectos , partim captos. Ignominiam ne ipse quidem obtegere Ha leius potuit, qui cum Lindum continenti impetu repetisset, fremens frendensque tantam sibi plagam imponi ab infami, ut loquebatur , latronum agmine potuisse , eadem die , etsi largus decideret Coelo imber, collectum ex suga militem , M adhuc trepidum ,
Edemburgum reduxit, qua in re tantam adhibuit sestinationem , ut neque spatium habuerit efferundi tormenta castrensia septem, quae cum magno tentoriorum numero Lindi reliquit in potestate victoris. Repulso hoste, Lindo recepto, ac nova ibi Statione militum collocata , Stri velinum Odoardus redit, intermissamque arcis obsidionem resumens , funiculos , aggerem , Vineas, &quae Praesidiatii dejecerant opera rescere im
214쪽
stituit: At quae res meliorem iactura vidcbatur ejus fortunam , ut mira est bellorum inconstantia , reriam post haec deteriorum initium fuit. Fama praelii Falhirchiensis , quam
maturrime Londinum delata, persuasiti Aulae, nequaquam consenuisse, ut sibi fingebant multi, seditionem in Scotta. Georgius cum primis Rex inexpectato eventu pertu batus, iact ne eulpam rejiciens in Har Uleium, revolare ad exercitum jubet Cumbriensem Ducem, q.uo absente hebescere viderentur .militum animi. Ille rumpit moras, atque Edem- burgum proficiscitur. Quem copiae reducem, sibique denuo imperantem ut conspexere,
dici vix possit quae subito iacta sit animo
rum commutatio. . Scires quantum intersit ,
qualis bellum administret Imperator, & quantum in Imperatore valea: opinio quaedam,iousitatae virtutis. Solae Regii Principis praescutia militem contam avit , in dammavitque sic , ut qui paulo ante Stu ardianorum nomen ipsum reformidabant, nunc pudore simul atque ira incensi incitarent se se , nihilque optarentcnpidius quam conεerere eum iis manus, Mpraeteritae fugae labem eluere nova experimemto. Cumbriensis occasione ac tempore utens exercitum ita animatum. educit Edem burgo ,
progrediturque directo Strivelinum itinere. Nondum hoc. praeterito tempore Odoard arcem expugnaverat Stri velinensem, partim quod foeda imbrium vis per eos dies effusa Qpus interrupexat, partim quod libratores TO M. I. O
215쪽
aio LIBER III. tormentorum habere dicebatur parum peritos, di quod denique pugnacissime resistebat Bl
Leneius Praefectus , 8c vim summa constantia repellebat. Erat praeterea ipse ab omnibus rebus, quae ad vitae usum pertinent, flagitiose comparatus ob alienatam voluntatem civium, qui Regiorum propinquitate freti, neque commeatu , neque alia quavis commoditate illum juvabant, neqne dicto audientes erant. His de causis, & quod certis nunciis cognoverat, nonnullas ex Galliae portubus solvisse naves, quae sibi militum & pecuniae subsidia deferrent , celeriter convasandum Statuit, & adventum hostium antevertendum. Collectis itaque sarcitiis , frumenti quod potuit avehens, reliquum flumine aut igne corrumpens, locum sim ni obsidionemque deserit , ac Perthum bidui itinere migrat. Per thensibus utebatur amicissimis, & erat oppidum nonnulla munitione instructum , ut sa-cile repellere hinc hostem, si vellet, posset. Tamen cum deesset facultas explicandae annonae , quaeque reflorescebat Gallici auxilii spes trahendum bellum suaderet, post unum Perihi diem quiescendi causa positum , iterum sedat in viam, deliberatum habens in Borei lem Scotiae plagam evadere trans amnem Speam, ubi magnum sibi esse numerum Clienis tum amicorumque norat, neque desere ad bellum gerendum necessaria confidebat. Perilio cum abiret, exercitum divisit in
partes tres. Partem unam, quam ex auxilia-Diuitiaco by Gorale
216쪽
iibus Gallis Hibernisque conflatam Drum mondius ductabat, desse Aere jussit ad orientem
solem, ac per Celuream secundum oram maritimam progredi Aberdoniam usque, quod oppidum jacet ad ostia Deae Fluvii in Marria
Provincia . Ut est ea ora maxime portuosa , huc appulsura sperabat, si sorte aὸveherentur, Gallorum auxilia ι atque omnino interesse sua existimabat . ut ne nimium abesset a mari. Alteram , in quam conscripti erant
in eoilecti ex planitie milites , Praesecto Fabrum tradidit cum machinis castrensibus, atque omni impedimento. Huic similiter ut tenὸeret Aberdoniam, injunxit, sed alia via , quam fore per Duncheldinum expeditissimam, docuit. Tertiam ex meris Montanis deducendam ipse sumpsit inter montes Atholiae. Si quid enim adversi incederet, carere nolebat saetii in montes effugio . Ita gradiente Stuardianorum exercitu, Stri- velinum Regii devenerunt . Dux porro Cumbriae, collaudato vehementer Blaheneio Lega. to; quod arcem egregia fide, atque excellenti virtute defendisset, & resecto ponte, qui consulto ad retardandam obsidionem fuerat interscissus, sequi hostem ad extremos usque Begni fines parat. Magnam ea res habebat dissicultatem , cum propter iniquitatem itine-
Tum, quae erant ea tempestate ex toto corrupta , tum quod durissimae iis itineribus
subvectiones erant; Ipse autem secum devehere eogebatur impositum carris pabulum com-
217쪽
α idi LIBER III. meatumque ad plures dies: Si quid enim iit
locis, quibus eundum erat , inveniretur prinvisum, id omne qui praeibant hostes absum bant . Neque non intelligebat Cumbriensis, cum tanto impedimentorum numero tardius sibi sore incedendum, quam ut ullo adipisci loco hostem jam longe submotum, ac celerrimo progredientem posset. Sed Iuvenem imgentis animi, & gloriae cupientissimum, nulla magnopere difficultas deterrebat. Stimulos addebat Odoardi exemplum, quem aemulum conditione generis, ac juventa parem, viribus opibusque inferiorem, praeserri sibi sortitudianis laude non serebat. Duae nonnihil sollicitum habebant eum res':
Altera, quod stu ardiani vulgo profecti dice.
rentur ad excipienda Gallorum subsidia . Nam hunc ipsi rumorom dissipaverant de industria, ad continendos in fide populos; quam eo firmare opinionem videbatur , quod eorum magna pars declinasset ad marct. Altera, quod diversi incederent , ac divisis agminubus. Id eo erat molestius , quod neque Suas dividere ipse vires volebat, & Verebatur ne postea quam longius post eos processisset ex una parte , illi subito flexu regrederentur ex alia, M quidquid eis Tavum possederant, recuperarent. Quos si ipse iterum ex his locis
depulsum recurreret, illi recederent rursum, perque itus reditusque quoties necessitas posceret iteratos, bellum ducerent, se ac Regium exercitum Iulchre ludificarent. His ut
218쪽
curreret malis , duo providet. Bingilium , Anglicae Classis Praefectum, per litteras admonet , ab Orientali Scottae latere ne abscedat, sed ultro citroque praeternavigare pergat: In primis ad ostia portuum ut excubet, nec navigium ingredi ullum egredi ve sinat, nisi exploratum probe, & excussum. Deinde quae relinquebat a tergo loca, praesidio militum communit . Utque advenerant sorte per eos dies Hassiani ad sex millia numero, quos in locum Batavorum susscctos diximus , exscenderantque ad Litham, Laudoniae oppidulum, eos inter Perthum, Edemburgum , Striveli- numque tribuit. Friderico autem Hassiae Principi , qui suas ipse copias regebat, iis ut ialoeis consistat quasi hiemandi causa, mandat. Atque his ita constitutis rebus , dat proseinctionis signum , M in Septentrionem castra
Perthum recta oppidum venit . cuius quia loei Dominus Perihensium Dux Stuarὸio Principi militabat, hoc nomine comprehendi matrem ejus, sceminam spectatissimam , 8c in Arcem Edemburgensem deportari jussit. Quo loco non omiserim, alias plures illustrium
matronarum per eandem occasionem fuisse captas, M in custodiam traditas. Quaecumque enim viros liberosve in Stuardianis castris haberent, in suspicionem vocabantur initae cum rebellibus conspirationis , tacitae saltem conissensionis insimulabantur. Quae cum Beveritas eas, quae vere in culpa tenebantur, affecis-
219쪽
ε et metu, multae de se ultro consessae , clementiam Regis imploraverunt; aliae tamen praestanti animo, & plusquam foeminea vir tute, palam ad Odoardum defecerunt, in ejusque deinceps castris equo merere coeperunt . Mirabile exemplum, & ad memoriam posteritatis insigne, si quid esset hujus generis rarum , aut magnopere admirandum in Scotia . Caetertim Cumbriensium Dux, cum statuisset ea potissimum insequi Stuardianorum agmina, quae per oram maritimam instituerant iter, Per tho Celuream, hine Aber-doniam contendit. Quocumque adventabat , exierant Stuardiani jam , ac longe processerant : quos proinde adipisci nusquam potuit, licet vestigiis eorum insisteret incredibili celeritate. Sed cum denique progressurus ad
Speam, eumque transmiSaurus amnem putabatur, seu quid deesset necessarii, seu commodiorem anni tempestatem ad bellum gerendum opperiretur , praeter omnium opinionem hibernare statuit Aberdoniae, satis modo habens quod tuto in loco consisteret, nec nimio intervallo distaret ab hostibus . Odoardus interea ad Speam flumen devenerat, eique reliqua duo agmina se adjunxerant ex Aberdonia. Ad ripam Speae, qua parte amnis Badenaeham provinciam secat, Surgebat propugnaculum Buthvenum indigenae vocabant , haud magni illud quidem operis,
quod tamen si a tergo relinqueretur, iacultatem praeberet hosti trajieiendi quoties coli,
220쪽
bitum osset suminis, ulteriusque excurrendi.
Vidit Odoardus quid haberet incommodi, eaque propter ad illud oppugnandum adjecit
imum . Admotis machinis , dc quibusdam immissis ollis incendiariis, citius quam sperabat Praesidiarios coegit arcem tradere : quam eum inutilem sibi , Regiis contra magno suturam usui arbitraretur , injectis continuo flammis incendit. Amnem post haec transducit exercitum . Reliciis autem suorum duobus millibus, qui munitione extructa ripam custindirent , prohiberentque trajectu hostem, In-nernium proficiscitur . Innernium urbs est olla frequentia' nobili. tatemque incolarum Scotiae Borealis facile Princepa, munita eadem, δέ portu gaudens non incommodo ad aestuarium Mora viae. Urbi Praesidio erat cum tribus se te millibus militum Loudonius Legatus, qui si intra maenia se teneret , ac merae defensionis consiliis insisteret, facile suturum non erat Odoardo Ci. vitatem ad deditionem cogere: Sed homo iam
dis avidus plus aliquid suscipiendum existimavit . Processit in apertum cum toto agmine , neque tamen audens luce palam congredi cum Stuardianiis, quos Se numero superi res , 8c bella exercitatissimos Sciebat, vitium ut inopia suppleret astu , incessit aviis itineribus noctuabundus eo consilio, ut ex insudiis adoriretur castra eorum, jacentesque, ac somno sepultos opprimeret. Dum accelerat,