장음표시 사용
121쪽
HO DE IURE, ET LEGUΜ DISCIMINA
Id primo Scheistratius ostendit in Tractatu de sensi, O aua
rit. Decret. concit. Consant. Disserta. cap. a. , deinde Von der sarditus tom.4. Rerum concit. Cinsans. in IV. Sessione pag.86.,& seqq. , tertio Lentantius in His. Conen. Consant. lib. a. num. I 6., atque Cl. Orsius lib. s. de Rom. Puntis auctoritate cap. q. art. unico g. 3. Scheisti alius haec verba : ad refremati
nem generalem in capite , ct in membris a Cardinali Zarabella in publica lectione decreti omissa fuisse, recte primo conjecit ex iis , quae in Codicibus Vaticanis continentibus gesta Comcilii Constantiensis adnotata adinvenit : μ Iste scilicet amis licuius imperfecte fuit factus, ut sequitur, ideo supple- is tur in Sessione sequenti . Illa autem verba i ad re mationem generalem in ea te , ct is membris in sequenti Sessione V. lecta legimus . Ea enim in ista Sessione frustra repetita haberentur, semel ac admittamus in IV. Sessione pronunciata fuisse. Auctoritatem Uatieani Codieis Arnaldus nihili facit i rverum id & nimis confidenter facit, & altero non Vaticano Codice refellitur. Nam in Codice Elstra iano Vindob nensi a) haec leguntur : μ Et Cardinatis Florentinus, videlia is cet Dominus Franciscus de Zarabellis , pronuntiavit artic is los inseascriptos, aliqualiter propter cardinalium impodiis. tunitatem decurtatos U. Decretum deinde hoc in Codice exhibetur sine illis verbis G ad refirmationem generalem in t -
te , ct in nunUris. Postea vero de sequenti Segione in e dem Codice haec leg iu r Sessio tertia a fuga Papae γis Episcopus Boisnoniensis Posnaniensis de mandato Comis cilii articulas infrascriptos, & aliquos reformatorios artic is lorum praecedentium secundae Sessionis a fuga Papae, alia gis quartae quoad articulos, propter importunitatem Cardin, fi lium pro tunc omitas, pronuntiavit Hinc vero est, ut inputati nationum cum Cardinali Zarabella graviter conquesti fuerint , quod praedicti decreti verba mutilasset , atque obtinuerunt: se Quod in proxima Sessione omnes articuli, ac clausulae concordatae per nationes in ultima Sessione praedia tet.
122쪽
Lra ER XXIV. C A P U T N. II ttermissae expedirentur μ ; quemadmodum in pluribus M. apud Scheis ratium legimus i .
Non solum autem ex pluribus 11sis., sed etiam ex testis monio Benedicti Gentiani, & Gobelini Personae compertum habemus Cardinalem Zarabellam in lectione primi decreti Sessi nis IV. omisisse illa verba : ad reformationem generatim in capite , ct in memiris . Publico itaque scripto , quod omnibus P, tribus legendum obtulit, Benedictus Gentianus, Academiae Parisiensis ad Synodum Legatus, Cardinalem Zarabellam acincusavit, quod verba decreti detruncasset a : Animadve is rite , inquit quatenus iste Rem Florentinus schedulam, is in quam nationes concordaverunt in ista ultima Sessione, is scilicet penultima Martii, suorum Detus consilio sociorum , is & fautorum, detruncavit, & decurtavit, deludendo, & viri lipendendo hanc congregationem, in qua talia praesumen se tes non sunt digni, ut amodo admittantur . Gobelinus Persona Decanus Bilifeldiensis, & officialis Patarbonensis , qui uti circa finem operis ipse testatur, illud in Germania absolvit anno I. Martini V., de eo, de quo nunc agimus, haec tradidit memoriae posterorum 3 : is Penultima die Martii. is quae fuit vigilia Paschae, fuerunt pronuntiati quidam a se liculi per unum de Cardinalibus minus sufficienter : qua ri propter sexta die mensis Aprilis iidem articuli per unum se alium de Concilio, Rege praesente, pronuntiati sunt resorufi mali'. Ex his autem constat , quam falso contendant
Maimburgus , Natalis ab Alexandro ue) , & Antonius Ar-naldus 6 nullam inter Cardinales, & Nationes contentio. nem extitisse de illis verbis r ad refremationem generalem in ea pise , O in membris. Nunc vero ad rem nostram ita . Dum primum decretum Sessionis N. Concilii Constantiensis a Cardinali Zarabella legeretur, illa verba : ad reformationem v
neralem i In Tract. de sensu, O a. meret. constanti concit. In Compendio Chronologico pag. MI., & Ditari.a. cap. i. ca) Apud Von der Hard-
Ms. antiquissimo Caesareo vindobonensi. 3 In cosmiammis aetate 5. . cap M. in cit. Tractatu cap. II. In cit. Dissertat. s. o. num.6s. s Incit. Opere cap. 13.
123쪽
rra DE IURE. ET LEGUM DIs CIPLr NAneralam in capite, O in membris, omissa fuisse, testantur Vaticani Codices, Germani pariter Codices' certam fidem se ciunt , confirmatur auctoritate illius, qui partes Gallicana nationis in Concilio sustinebat , habemus ejus teitimonio comprobatum, qui historiam Concilii Constantiensis , dum illud in Germania haberetur, describebat. Aliunde quoque omnino exploratum nobis est ex undecim , immo pluribus aliis Vaticanis Codicibus , quos Schel stratius inspexit, & sex
Germanis Codicibus erutis ex reconditis totius Germaniae th
sauris litterariis magno stadio , felicissimque auis o ab hujusmodi homine , cujus fides neque etiam propter studium partium suspecta esse potest, itemque ex uno Parisiensi Victorino C
dice , ea verba: ad reformationem generalem in eapite, in membris, non haberi in primo decreto IV. Sessionis . Illa ergo ab hujusmodi decreto expungi debere, ea est auctoritate omnino compertum , cui non solum a nemine juxta sanioris , prudentiorisque critices regulas , sed neque etiam ab eo ob sisti possit, qui praeter omne jus, omnemque prorsus aequit tem , atque honestam agendi rationem Codicum Romanorum
fidem suspectam habere velit. Codicibus ergo illis, in quibus
habentur ea verba e ad reformationem generalem Ecclesia Dei
in capite , ct in membris, & quidem quoad haec ipsa verba,
At enim si res ita se habet, quomodo aut genuini esse possunt praedicti Codices , aut omnis iis adhibenda fides, qui
eosdem se legisse testantur 8 Utrumque sane cum propositi ne nostra simul conjungitur, semel ae eam conciliandi inter se Codices rationem ineamus , quam ab aliis quoque sapientissime initam legimus i . In Romanis itaque , Germanisque Codicibus, atque etiam in uno Victorino Parisiensi prima pars decreti Misonis IV. expressa habetur, prout ea coram Patribus a Cardinali Zarabella lecta fuit: in aliis autem C dicibus , de quibus Maimburgus mentionem facit , prout in
124쪽
in congregatione Nationum concepta fuerat. Fieri namque facile potuit, ut a Praesulibus, atque Theologis Gallicanae nationis, antequam Sessio haberetur , decretum Parisios mi sum fuerit, prout in congrcgatione Nationum elucubratum eriti, indeque contigerit, ut in pluribus Parisinis Codicibus habeantur illa verba r ad reformationem Ecclesia in capite , di in membris. Semper ergo constat de eo, quod nos volumus, licet in i gendis Mss.Codicibus Maimburgus nullo modo erraverit, &quae spectabant ad V.Sessionem ad IV. non retulerit. Nam ea ad IV. retulisse, quae ad V. pertinebant, dum Gersonis opera legeret;
in quem errorem etiam Dupinius impegit r), praeter alios non solum Scheistratius ostendit, in Tractatu de sensu ,
furit. Decret. concit. Consant. Dissert. I. cap. I. , sed etiam; quod sane maximi rescre, Natalis ab Alexandro , quamvis hac in re eamdem sententiam, ac Maimburgus , tueatur , in His. saec. XV., & XUI. Dissert. . S. 6. num. 6 o. pluribus confirmavit, qui postquam multis evicit, Gersonem de decreto Sessionis V., non vero IV. loquutum fuisse , ita concludit : Verum si magis attenta consideratione Maimburgus se Gersonium legicit, animadvertisset ipsum in his locis lau- ω dare decreta Sessionis U. , non Sessionis IV. μ . Unde suo errore Maimburgus deceptus illud quoque falso affirmavit, quae in decem Codicibus , & praecipue in Victorino ipse legorat , etiam auctoritate Gersonis comprobata esse .
De Germanis, Belgicisque Codicibus, quos a Petro Grabbio consultos fuisse , Natalis ab Alexandro animadver- 'tit, quodnam judicium serendum sit, ex eorum maxima auctoritate Codicum constat, de quibus supra S. a. mentionem fecimus. Non est tamen illud praetereundum a nobis , Petrum Grabbium in brevi indice locorum, in quibus vetustissΠma cinciliorum exemplaria se vidisse testatur , quod speriae ad Concilium Constantiense haee habere : In bibliotheca se subinde Caesarea Bruxesiae Concilii Constantiensis cxemplar is inveni, quod plurimum ad ipsum recognoscendum mihi Com. IV. P is pr-
125쪽
II 4 DE IURE, ET LEGUΜ DIs CIPLINA is prosuit U. Quamvis igitur non omnia monumenta , quibus usus fuit, in hoc brevi indice perstrinxerit, sicuti ipse test tur 3 tamen qliae perstrinxit, prae aliis potiora ab eo habita fuisse , dici debet. Unum vero tantum quoad Constantiense Concilium Brugellis a se visum Codicem commemorat. Pluris autem unius istius Codicis, quam aliorum a Von der Hard-tio editorum, faciendam esse auctoritatem, quisnam unquam dixerit 'Surius tom. I. Conciliorum lectorem quidem monet, in suo Toro opere a principio usque ad calcem innumeros se locos ad MA. Codicum fidem correxisse ; at fortasse inde ne sequitur, omnia loca ab eo revera correcta fuisse, se perque quoad omnia Concilia sibi paratos habuisse Codices , eum quibus illorum Acta conserret; vel omnes , quos par tos habuit, ejus fuisse conditionis, ae Illos, quos Schelltratius , & Von der Harditus in medium protulit 2 Verum , ne plus , quam par est , in his immoremur , illud semper advertatur oportet, quando ex ipso facto constat, plura de re alia qua antiqua, & ea quidem magni ponderis, monumenta prodita fuisse a recentioribus auctoribus , non esse sane, cur contra ea ad diligentiam priorum auctorum , qui illa non perspexerunt , recurramus. Ex his autem omnibus illud abunde constare arbitramur, iis Codicibus, in quibus h bentur illa verba r refirmationem generalem Des e Dei inevise , ct in membris , & quidem quoad haec ipsa verba ,
g. IV. Iis Codicitas, in quibus non habentur illa verba: ad reformationem generalem Ecclesia Dei in capite'in membris,
Quamvis haec propositio ex praecedenti per se manet, de ea tamen nunc singillatim , quamvis non multis , agendum est a nobis. orsius vir sane Cl. , & de republica litteraria ob sua praeclarissima opera optime meritus , eos Codices, quos ScheIstratius in Vaticana bibliothera adservari commem ravit, suis inanibus contrectasse , atque se legisse testatur i)Quo
126쪽
LrBER XXIV. CAPUT IV. Quo sine tam gravi testimonio illorum minus luxeresis agendi
ratio refutatur, qui Scheistratianos Codices, immo etiam ipsam Scheistratii fidem , saltem aliquo modo , in dubium rovocare conati fuerunt r . At quam apud istos Schelitratiani Codices, atque ipse Schcisti alius plenam fidem non obtinu re, apud alios, qui habita ratione religionis, quam profite- bantur, non habebant, ut uni potius parti, quam alteri gratificarentur , plenissimam habuerunt , hique sunt Von der satatius, & Lentantius ca). Schelluatianos ergo Codices nunc expendamus. In tribus Codicibus contineri Aeta Cone, lii Constatiensis Scheistratius affirmat 3 , prout ea ab ipsius Concilii Notariis dcscripta fuerant. In Mss. quoque cubus Brunsvicens, Lipsiensi, & Gothano haec praemittuntur, de eorum conscriptione facta a Notariis r In nomine Sanctae, si & individuae Trinitatis : Hic liber continet ordinationes , se Statuta, Constitutiones, Decreta, &alia Acta, & Gesta se in Generali Constantiensi Coneilio , pr sidente SS. in Chri- ,, sto Patre, & D. N. D. Ioanne Divina providentia Papa XXIII. se recollecta, visa, & ordinata per nos Protonotarios , Not si rios, & Scribas intrascriptos, ad id per eumdem D. N. P is pam, ipso approbante Concilio depuratos, sub annis Domi si ni, Indictione, Pontificatu, mensibus,&diebus inserius
se annotatis Ita apud Von der Haestium in citato opere Om. q. par. I. pag. ., qui etiam alteram similem inscripti nem haberi confirmat in Epitome Ioannis Dorre Presbyteri,& Constantiensi Concilio praesentis, quae in Augustissima bibliotheca Vindobonensi aeservatur. In quatuor aliis a se prolatis Codie ibus G inae ostata Constanaeisin S Mii contineri Schelitratius affirmat, quorum duo circa tempora ipsius Concilii scripta fuisse autumat, in quibus Ileet multa sane de Constantiensi Concilio habere
tur a in eis tamen illa verba: ad resin timem generaism Ese ..Hesia Des is ea te, O in membris, non legebantur. Duos alios Codices commemorat, in quibus contracta
i) Vide praeced. s. a Ille passim ia eit. opere, iste in Histor. Constant. lib. a. num. II. &seq. 3 ide hujus cap. a. Diuili od by Cooste
127쪽
ri 6 DE IURE, ET LEGUΜ DIs CIPLINAtur Regsum Actorum consantiensis Coeilii: unum, qui ad Carindinalem Sirletum spectabat, circa tempora ipsius Concilii scriptum autumat I alterum autem antiquo charactere Italico
conscriptum monet, in quo non aliter , ac in priori, praedicta verba non legebantur , quamvis omnia Acta a L. Sessione tisiue ad electionem Martini H in eo descripta forent. Postremo non secus ac in hisce novem Codicibus, etiam in duobus aliis eadem verba deesse animadvertit, atque superaddit, unum istorum, qui circa tempora Concilii scriptus sibi videbatur , ad Cardinalem Capranicam spectasse , alterum vero , di ipsum maximae antiquitatis , a bibliotheca Cardin
Iis Ludovisti ad bibliothecam Cardinalis ottoboni, & ab ista
ad Vaticanam translatum fuisse. Alios se Codices vidisse commemorat , qui cum illis a se indicatis quoad rem nostram consentiebant : unum tamen sibi occurrisse candide testatur, in quo praedicta verba, quae ab aliis aberant, legebantur. Ex bis vero constat, quam praeter omnem rationem ad deprimendam auctoritatem hu usmodi Codicum Bossuetius Desem Aonis . lib. s. , alias 9., cap.73. ita conqueratur Emmanuelis Scheistratus quum aliorum objecta repetit, tum eo se m is xime effert, quod nova Acta prodiderit, quae orbis Catho- ω licus ignoraret. Ceterum unde sint eruti plerique man uis scripti, quos jactat, Codices, ubi delituerint, quas tein is porum notas praeserant, quid sint denique , an simplex ge- se storum series , an historiae , quibus Assi inserantur; ac si
is historiae , ut ea, quae ipse protulit , verba praeseserunt tis quo auctore conscriptae sint, noto ne, an ignoto ; horum is nulla mentio r omnia praetermissa , quae auctoribus , aut se Codicibus fidem vel asserant, vel detrahant Ita ne vero gActa Concilii Constantiensis in tribus Codicibus contineri affrmat; in quatuor Gesa indubitata Concilii Constantiensis ;in duobus Regestam Actorum ejuslem Concilii; duos alios esse antiquiores dicit, atque unde profecti fuerint, ostendit. Quae ex iisdem verba in medium adducit, prout ea in illis legerat,
prosert. Saepissime autem contingit, ut auctores antiquorum
Lodicum ne divinando quidem assequi possimus . Unde & mirandum Diuitiaco by Cooste
128쪽
LIRER XXIV. CAPUT IV. Irrrandum non est Schel stratium nullam de auctoribus suoru in Codicum habuisse rationem, & mirandum sane est, illam ab eo Bossiletium exegisse. Germanorum quoque Codicum non minor est , ae V ticanorum , auctoritas . Qui illos edidit , propter nullam omnino rationem in suspicionem malae fidei apud aliquem
cadere potest. Summa deinde probitas, atque veritatis unicus amor in scriptis illius elucet. Fuerunt autem hi omnes C dices ex reconditis totius Germaniae thesauris litterariis magno
sudis, O felicissimo Dio ab eo collecti. Codicem Brunsvicem
sem in ipso Constantiensi Conialis exaratum dicit e Gothanum Consantiae itidem seriptum tradit r Lipsiensem esse paulo recemtiorem , proxime tamen attingere tempora Concilii Basileensis . Alios deinde duos Codices profert , quo tempore,& a quibus ii scripti fuerint , indicat. Priorem confectum dicit a Ioanne Iurisconsulto , qui Constantiensi Concilio adfuit, & peregregium argumentum dedit Actorum Concilii Constantiensis , quorum spectator ipse fuerat: alterum vero a Nicolao ElMaw, quondam Consiliario Austriaco , in Concilio itidem praesenti, qui praeter monumenta erudisorum virorum
de rebus Concilii in concilio edita, aliqua etiam Acta in Sessionibus prodita consignavit memoriae posterorum. Hisce tandem omnibus Codicibus superaddit sextum Codicem iisdem consentientem ex Augusta bibliotheca molisnbuteiensi. De auctoritate Victorini Codicis non est, cur dicamus anam Maimburgus i unum sui im Victorinum Codicem omniabus Vaticanis Codicibus praeferendum censet. Praeter omne ius ita quidem putat; nunc tamen nos contra eum hoc ipsum aequo jure urgemus. Modo paucis, quod volumus. Si de antiquitate Codicum agatur ; iis sane antiquiores, quos ex V
ticana , Germanisque bibliothecis proferimus , desderari non possunt i si de multiplicitate ; nostri sibi oppositos numero longe superant. Adversarii enim iis potissimum decem Codrucibus fidunt, quos ex Parisinis bibliothecis citant: nos a tem undecim habemus Vaticanos, sex Germanos, unum Pariis sinum s i Incit. Tract. cap. 23. Diuitiaco by Cooste
129쪽
riR DE IURE, ET LEGUM DISCIPLINA sinum , omnesque ex praecellentissimis bibliothecis erutos a Nostri Codices id quoque singulariter habent, ut multi eorum sint adservati in ipsis iisdem Iocis, in quibus peracta estres, de qua nunc agimus et quod sane ad auctoritatem iisdem conciliandam plurimum confert, indeque etiam magis, m gisque confirmatur auctoritas aliorum Codicum , qui cum iisdem cohaerent, quamvis in regionibus longe digitis adse vati fuerint. Postremo cur in Parisinis Codicibus Adversari rum nostrorum habeantur illa verba: ad reformationem uni versa Ecclesie is capite , in membris, valde probabilem conjecturam habemus i r cur autem in nostris illa verba non occurrant, nullus est conjecturae locus. Apud aequos ergo rerum aestimatores certum esse debet, iis sane Codicibus in hac re , de qua agimus , adhaerendum, in quibus non leghin tur ea verba r ad refirmarionem generalem Ece rae Dei in cap te,'in membris . Illud quidem negari non potest , quemadmodum inter alios etiam Leniantius animadvertit a , in omnibus exemplaribus impressis antiqui compendii Actorum Concilii Co stantiensis an. I a. , concinnati auctoritate Concilii Basilaeimsis, atque anno Isoo. Hageonae primum editi, legi haec ve har ad refirmationem Ecclesia in eapite , ct is membris. Nos modo utrum Basileenses haec verba primo decreto Sessionis IRConcilii Constanticnsis superaddiderint , disputare nes mus 3 . Illud tamen omittere non possumus in odice M. aintiquo A Laeum Concilii Ginsuntiensis eniat Basso parati , quem ex Aura a Bibliotisca inia butelain Uon der Haestius
in lucem protulit , quemque Leniantius s se vidisse,
di legisse testatur , praedicta verba non contineri, quamvis ille sit Actorum Conrilii Gnsantiensis Compendium Basi a para rum. Haec ergo solum ex Von der Haestio superaddimus, qui apud. neminem, non tantum propter alia, sed nec etiam
130쪽
LIBER XXIV. CAPUT N. rystpropter studium partium suspectus esse debet i r Inmet mis nensis uidem illo compendia , ceterisque editis addita repe-D riuntur , ac promulgata dicuntur, quae per nationes quidem si fuerant definita , sed per Cardinalem Zarabellam , reliqum se rum Cardinalium consilio, licet invitis nationibus, suntis omissa , nec praelecta. Ast in Ms. misso utensi Compendio, is a Basileensium collectione profecto , ita universa compari rent, prout Constantiat sunt per rarabellam pronuntiata. , Viderit itaque sagax lector, quam Compendii harumve re. se rum faciem Basseensibus Disomatoribus tribuat , hanccineis in fenbuteiensem M., Actis Constantiensibus ex asse conis gruam, illamne Hageonensem Misam , a Constitntiensi pro
g. V. Quamvis illa vertar ad reformationem tiniversum E insia Dei in capite , e, in membris desiderari videantur, si deiscreti prooemium spectetur, inde non sequitur adhaerendum esse iis Codicibus, in quibus illa leguntur . Id argumenti genus Maimburgus a , Antonius Arnab
bis opponunt. Desiderari ergo praeeitata verba , si decreti prooemium spectetur, & nos utique damus. Inde vero con
sequi, ut in decreto a Cardinali Gabella Iecta fuerint, nullo modo concedimus . Quandoquidem propter hoc tot genuinis antiquissimisque inter se consentientibus Codicibus fidem denegandam elia non arbitramur. Est quoque nobis aliunde perspectum articulos Sessionis IV. a Cardinali Zarabella lectos fuisse decurratos i suppletum in Sessione sequenti, quod in illa omissum fuerat: Nationes graviter conquestas, quod Cardinatis Zarabella verba decreti mutilasset, eumdemque ea de re apud Concilii Patres accusatum a Benedicto Gentiano Legato Academiae Parisiensis 6 . Semel ac autem in alicujus decreti lectione quaedam mutilatio fiat, nihil facilius contingit, quam