장음표시 사용
281쪽
hi AER XXVIII CAPUT IV. a et 7 reli ratio postulat ; multo magis Principibus curae esse debet, ut sui filii illam institutionem habeant , quae eisdem , etiam Principatus habita ratione , maκime congeniat. Est deinde plerumque insitum juvenibus, id addiscere velle , quod etiam a se ipsis aliquando faciendum esse vident. Quare etiam in iis,
qui in Principatu nascuntur, dum ad maturiorem aetatem pervenerint , facile est , ut voluntas excitetur cognoscendi ea ,
quae requiruntur ad rectam administrationem illius Principatus , quem futurum vident, ut ipsi quoque aliquando tener
a. Qui Principatum ex successione habet , illum uti pa .
ternam haereditatem a suis majoribus sibi traditam , atque a se ad suos filios , & nepotes transmittendam respicit . In paterna vero haereditate quiddam occurrit , quod est per se non minus charum, quam dulce : itemque benevolentia, de amor erga filios , atque nepotes de diligentiori custodia ejus haere ditatis, quae ad illos transmitti debet, nunquam nos moner desinit . Ex hoc autem consequitur , ut Principatus successivus supra electivum id quoque habeat , ut in se spectatus singulari ratione charus dulcisque sit , sicuti revera sunt cetera pignora, quae parentes nobis reliquerunt, & ob filiorum, ad que ncpotum amorem diligentius custodiatur. Hoc autem redundare etiam in non levem utilitatem boni communis , nemo non videt. Inde enim fit, ut qui Principatum hac ratione tenet, quadam illum charitate complectatur, procuret bonum illius, utilitatesque undequaque foveat. 3. Principatus successivus ex sui natura majorem amorem
erga subditos in Principe inspirat, quam clectivus . Sicuti enim modo dicebamus, Principatus successivus quia est quaedam p terna haereditas, quae ad filios, & nepotes transmittitur, singulariter charus habetur, diligentiusque custoditur, atque servatur. Est autem cum hisce duobus etiam coniunctus erga subditos amor singularis . Subditi enim sunt pars potissima Principatus : illa igitur charitas, qua Principatus lac sevus,
non secus ac haereditas paterna, singulariter diligitur, & n
282쪽
α72 DE IURE, ET LEGUM DIs CIPLINAjor diligentia, atque custodia, qua servatur, ad subditos principue refertur . Quum vero Principatus electivus haberi non possit , uti quaedam paterna haereditas a majoribus recepta , atque transmittenda ad haeredes, ex hac parte non habet, sicuti successivus, ut singularem amorem erga subditos in Principe foveat. q. Principatus electivus id quoque ex sui natura habet, ut ad majorem amorem, quam succedivus , erga suum Principem subditos singulariter excitet. Quae cst ergo ratio famuli ad Dominum in electivo , quae vero filii ad patrem in successivo Principatu quodammodo repraesentatur . Nam famulus domino cxhibere suam quidem servitutem debet : attamen ut huic potius domino , quam alteri serviat , ab ipsa natura non habet: filius autem ut suum patrem reUereatur, naturali sibi indita subjectione cogitur . In electivo , & successivo Principatu secundum quamdam rationem idem contingit . Nam in illo subditi ex sui natura huic potius, quam illi subjecti non sunt , sed ut huic potius fiant subjecti,
quam alteri , ab electione pendet i in isto autem certi cujusdam Principis iurisdictioni naturaliter subjiciuntur absquo ulla mutatisne, quae ab electione pendeat. Quapropter si ex sui natura major est charitas filiorum erga parentes , quam famulorum erga Dominos, major quoque esse debet subditorum erga Principem in successivo Principatu , quam in electivo . Ipsa deinde stirps regia venerationem quamdam benevolentiae amorisque plenam per se sibi conciliat , pr pter quam sane fit, ut a subditis Principatus magis diligatur.
Ex his autem omnibus satis perspectum arbitramur , Monarchicum regimen successivum electivo praeferendum esse . - f. VI. Quamvis Monarchicum regimen Aristocratico , &Democratico , Aristocraticum Democratico , & Monarchicum successivum electivo , praeemineant, si ea ex sui natura spectentur 3 tamen illorum omnium habita ratione , quae cum his regiminibus conjungi possunt, contrarium quandoqueia contingere potest. Nemo Diqitigod by Cooste
283쪽
Nemo non novit accidere posse , ut in Aristocratico, &Democratico regimine cuncta ordinate fiant , & prout eorum natura postulat, non autem in Monarchico : item cumcta in Democratico regimine ita esse disposita , ut nihil inciliis habeatur , quod verae rectaeque rationi hujusmodi regiminis adversetur, contra vero contingat in Aristocratico ridigimine: laudem Monarchico regimini successivo, non a rem electivo , multa eorum deesse , quae ad bonum commune juxta rectam rationem requiruntur . Hoc si cu niat , tunc singula regimina non solum amittere id perfectionis, quod supra alia regimina habeant, sed etiam iisdem deterioris conditionis evadere, nemo non videt. Mm LN Diuitiroci by Cooste
284쪽
DE spiritu legum non multo ab hinc tempore nuperus quidem Auctor i multa disseruit di nihil tamen ille
minus in suo toto opere attigit, quam spiritum legum . Semel ac enim de rei alicujus , ut ita loquar , spiritu agamus, interius exteriusque eam perscrutari debemus . Hoc autem tunc potissimum facimus , quando in originem , esse ctus , & finem illius inquirimus . Unde spiritus legum nobis esse compertus nullo modo potest , si in illarum originis ignoratione versemur, si tum essectus, tum finem non noverimus. De origine civilium legum ne verbum quidem citatus Auctor habet . Quid autem ad ipsas leges consequi debeat , non investigat ; sed ex nationum moribus , atque consuetudinibus plerumque confirmat, quae ipse praecepta legum, diversorum regiminum habita ratione , falso constituit : quasi vero no praeceptis legum informandi sint hominum mores , aut corrigendae pravae consuetudines , sed tum pravae consuetudines apud aliquas nationes receptae, tum mores quorumdam populorum, quicumque tandem ii sint, canones legum constituemdarum esse possent. De fine autem illo dum disserit , quem in hujusmodi operis elucubratione sibi proposuisse affirmat, nullum dubitandi locum relinquit , finem civilium Iegum adcommoda hujus vitae ita ab co referri, ut nullam rationem religionis haberi velit . Postquam enim in latito opere conficiendo 2 o. annos sese insumpsisse dixit , omnium mortalium felicissimum se habiturum affirmat, s illud labore hoc suo consequatur, ut ex eo omnes nova argumenta habeant amandi
suas obligationes, suum Principem , suam patriam , suas Ieses , ira ut in qualibet regione , sub quovis regimine , ubiacumque locorum degunt, gaudere, laetarique possint . Sivo Athei
si Montesquieu , qua edidit opus inscriptumi De P Eθrit des Mussistributum in si . libros, quorum singuli continent plura capit-Diuitigod by Corale
285쪽
LIRER XXIT CAPUT I. 27sAthei ergo sint, sive Deistae, sive Ethnici, sive Mahumethainni, sive hos, aut illos contra veram religionem sequantur e rores , sive tandem veram religionem profiteantur , aeque
omnes felices sua institutione legum reddere cupit, ita ut ubicumque locorum degant, suas obligationes ament , quaevis tandem eae sint , suum Principem , quodvis ab illo praecipiatur, suam patriam, cuiusvis generis sint mores illius, suas leges, vel rectae rationi illae consentiant, vel non consentiant, ad veram religionem sint accomodatae , vel non sint i . Hujusmodi autem finis esse potest tantum illius, qui indifferentissimum , latitudinariusmumque profitetur , nihilque de ver
religione curat . In tanta autem perversitate erroris hunc Auctorem versatum fuisse , magis perspectum fiet , si alterius operis illius ratio habeatur , in quo id probandum sibi proposuit, idololatriam maioris partis Ethnicorum aeterna damnatione non puniendam existimari posse a . Non me latet , nec latere neminem potest, Auctorem Disitus legum non minus Spinosismo, quam a Deismo sese purgare conatum fuisse par. I. suae defensionis S. a. , multaque in medium protulisse, quae in suo opere De Disitu letum ipse habet ad adstruendam necessitatem Divinae Revelationis . Haec omnia a me nunc expendi non oportere arbitror : neque enim id paucis praestari potest, ut inde perspectum fiat , utrum omnem Deismi suspicionem ab illo amoveant , praecipue vero si aliorum multorum ratio habeatur, quae in toto suo opere sparsa , atque etiam inculcata habet . Hoc unum tantum dicam , Indifferentistain e omnia illi facile daturum esse , quae in sui purgationem a Deiasmo in medium adducit . Neque enim contendit Indifferentiasta, esse omnes religiones ejusdem perfectionis , atque dignutatis , sed cunctos aeternam salutem consequi posse , quam cumque tandem ii religionem sequantur, hoc vero est , quod contendit . Iis autem in locis, quae ex opere Spiritus legumi
i) Vide quae hanc in rem ex eodem Auctore in medium adduxumus lib. I. cap. a. s. o Vide elogium hujus operis factum ab Aleinberto, & praefixum operi: De Spiritu Iegum in edit. Λmsteloda-
286쪽
176 DE IURE, ET LEGUM DISCIPLINA in sui delansonein depromit, id unum praefertur, plus perse ctionis in Christiana Religione , quam in aliis inesse , non vero illius professione tantum fieri posse, ut quis salutem aeter
nam consequatur . Nos ergo ut certo ordine hac tota in re
procedamus, praemittamusque illa, quibus praecitati Auctoris absurda multa quoad istud doctrinae caput de civilibus legibus refelluntur , in 1. hujus Iibri capite de origine legum civilium disputabimus , in a. de earum fine , in 3. de effectu, in A. de ipsa politica ratione civilium legum , in s. 6. & 7. de ipsa politia regiminis Democratici, Aristocratici, & Monarchici.
S. I. T US legislativum in Principibus a Deo est, uti naturae I auctore. Ius legislativum cum ea suprema publica Potestate , quagentes, & populi gubernantur, necessario conjungitur: nam Princeps, lege lata, iisdem indicat oportet , quoὸ ab eis servari voluerit : at Suprema publica Potestas in Principibus ais Deo cst, uti auctore naturae r): igitur a Deo esse debet etiam illud jus legislativum, quo Principes potiuntur. . S. II. Hoc jus legis naturae principiis innixum est . . Hoc jus in eo consistit , ut Princeps, dum illo utitur, praecipiat, vel prohibeat, quod ad rectum regimen gentium sibi subditarum magis accomodatum esse judicaverit r huic
autem recto regimini aliorum nihil accomodatum esse potest, si suum in lege naturae fundamentum non habeat. Semel ac enim agatur de iis, quae non sunt supra naturalem Ordinem,
cujusmodi est tum istud regimen , tum ea omnia, quae sub ipso cadunt, regula illorum a legis naturae praeceptis peti debet, quum praetcr ista in ipso naturali ordine nulla alia habeamus. Est ergo innixum principiis legis naturae jus illud legislativum,
quo Principes potiuntur. S. III. In lege civili magis explicate ea legis naturae prae-ι cepta i Lab. 27. cap. St. s. I. le seq. Diqitigod by Cooste
287쪽
LIEER XXIX. CAPUT I. 177cepta rraduntur, quae spectant ad commune bonum societatis. Etiam illa , quae spectant ad commune bonum societatis, in lege naturae tradita habemus ; verumtamen universe , atquc generatim, quum magis consulendum esse communi bono, quam privato, a lege naturae praeceptum sit, non vero ab ea distincte explicetur , quo id tandem modo peragi debeat, eorum omnium habita ratione , quae in hoc toto negotio pro
diversitate temporum, locorum, atque personarum, animadvC
ti debent. Hoc ergo est, quod legislativae illi jurisdictioni sub . est, qua Princeps ex Divina institutione potitur. Nam ea sane illi non datur , iit constituere possit , quae bono communi adversantur, sed ut talia praecipiat, quae , iis omnibus expel1- sis, ad quae in exercitio hujusmodi jurisdictionis attendi debet, ad commune bonum magis conferre judicaverit . Id autem dum facit , illud universale praeceptum legis naturae do procurando magis communi, quam privato bono, quod ab ipsi lege naturae proficiscitur, singillatim ad singularia capita reducit . In civili ergo lege magis explicate ea legis naturae praecepta traduntur, quae spectant ad commune bonum societatis. g. IV. Lege civili magis inculcantur ea praecepta legis naturae, quae spectant ad commune bonum societatis. Sanctio legum , etiam civilium , inniti quidem potest tum promissioni praemiorum , tum comminationi poenarum, tamen in comminatione poenarum, quae sustinendae sint ab
iis , qui legem transgressi fuerint , est potissimum posita i .
Naturae lege carum quoque actionum turpitudo cognoscitur , quae contra bonum commune fiunt, easdem poenaiassignas esse perspicitur , indeque animus aliqua rationO cruciatur : attamen haec , vel illa poena singularis luenda non indicitur ob hanc , vel illam actionem , quae contra commune bonum commissa fuerit: indicitur autem lege civili , quum sanctio ejus, scuti modo diximus , potissimum consistat in comminatione poenarum . Tunc vero praecept legis magis inculcari, quando ob transgressionem illorum cerinta , atque determinata poena luenda conspicitur, nemo negaverit a s Lib.z. cap. 3. s. I. &seqq. , ac sa I. & seqq. Diqiliaco by Corale
288쪽
a 8 DE IURE, ET LEGUΜ DISCIPLINA verit . Lege ergo civili magis inculcantur ea praecepta legis naturae, quae spectant ad commune bonum societatis.
g. V. origo Iegis civilis , si jus illius ferendae spectemus,
est a Deo naturae auctore, si autem ad ejusdem praecepta attem damus , a legis naturae principiis. Haec duo in quavis lege attendi debent , ut vera ejus
origo cognoscatur, boc est, & a quo sit ipsum jus legislativum, di quaenam sint, & esse debeant principia, quae, dum hujus.
modi jure utitur, Iegislator sequatur oportet. Semel ac enim de hi ce duobus constat, est sane perspecta legis origo illa , de qua inquiritur . Ius legislativmn in Principus a Deo esse, sicut etiam hoc ius legis naturae principiis inniti oportere, jam ostendimus i . Verum est igitur, originem legis civilis a Deo esse, uti auctore naturae, si jus illius ferendae attendamus, a principiis autem legis naturae, si praecepta ejus spectemus.
Inis legis civilis est commune bonum politicum. Nomine communis boni politici illud intelligimus , quod ad totam societatem sub uno regimine simul unitam refertur, ejusque commoda respicit , habita proxime ratione vitae praesentis et . Est ergo civilium potestatum curare bonum illorum, qui sibi subjiciuntur; neque enim in perniciem, & destructi nem eorumdem, sed in commodum , atque utilitatem positae sunt, illud autem sua legislatione potissimum praestare debent. Nam legislatio subditos omnes complectitur, ac propterea legislatio est illud medium , quo communi bono prospicitur. Et re quidem vera si legislator communi bono non prospiciat, nullus sane reliquus erit, qui id praestare possit. Nam ad procurandum commune bonum publica sane potestas requiritur, cui nemo non sit subjectus . Contra commune enim bonunia& nihil a quoquam fieri debet , & omnes oportet ut agant, quod ad illud conducit . Hoc autem nunquam haberi poterit sine i Hujus cap. s. I. & a. Q Vide Iib. I 6. cap. I. .ΦDiuitigod by Corale
289쪽
hruER XXIT CAPUT II. 27st sine suprema Potestate , quae sub se omnes complectatur , omnibusque interdicat, quae communi bono contraria sunt, praecipiat autem , quae ad illud conducunt . Finis ergo civilis legis est commune politicum bonum. g. II. Huiusmo, politicum bonum tale esse debet, ut coth. sorme sit principiis legis naturae. origo legis civilis , si ad praecepta ejus attendamus , a principiis legis naturae repeti debet r : finem ergo praecepto
rum illius legis naturae principiis conformem csse oportet. Uerum igitur commune bonum illud nullo modo erit, quod non est conserme legis naturae principiis , sed imaginem tantunia quamdam inanem, atque fessam boni communis habebit. g. III. Politicum commune bonum, quod leges civiles intendunt, etiam Divinae legi nobis manifestatae in Divino verbo tum scripto, tum tradito, con me sit oportet. Lex contenta in Divino verbo tum scripto , tum tradito a Deo est, uti supernaturali auctore: Principes vero jus legislativae potestatis a Deo auctore naturae habent ca), suaque i Iegislatione principiis legis naturae , quae sunt quoque a Deo, uti auctorc naturae, semper insistant oportet 3 . Sibi autem non esse consermia non possunt , quae a Deo proficiscuntur, sive quatenus est naturae auctor , sive quatenus est auctor suis pernaturalis , ab illo sint . Politicum ergo commune bonum, quod leges civiles intendunt , etiam Divinae legi nobis mania festatae in Divino verbo tum scripto, tum tradito, conlarme sit
Oportet O. g. IV. Quia politicum commune bonum a lege civili pr
intentum finis quidem veram rationem habet, non tamen ubtimi; ideo hujusmodi bonum procurari non potest cum aliquo praejudicis, ultimi finis. Quando dicitur, politicum bonum commune esse debere finem Iegum civilium , id ita accipi non potest , quasi logislator in ferendis legibus ultimo conquiescere possit in communi politico bono vitae praesentis . Nam non secus, ac in aliis
290쪽
α8o DE IURE, ET LEGUM DIs C IPLINA omnibus, etiam in ipsis finibus quidam ordo attendatur opostet . Sunt enim aliqui inter eos, qui per se non intenduntur, sed propter alios , ad quos referri debent , quelmadmodunia etiam ex ipsa nostra quotidiana agendi ratione compertum habemus . Omnium vero finium unus aliquis ultimus esse debet: ad quem cuncti alii reserantur , alioquin nunquam conquiescere possemus. Ultimi autem finis non posse habere rationem neque commune politicum bonum , neque rem aliquam cre tam , non solum ex Sacris Litteris perspectum habemus , sed etiam ex ipsa ratione novimus , qua conscii sumus, hujusmodi rebus non expleri capacitatem nostram , ac propterea in iis ultimo non posse conquiescere. Finis ergo ultimus consistit in eo bono , quod in altera vita , si nunc egerimus , prout d bemus , assequemur . Huic ergo ultimo fini nihil eorum, quibus politicum commune bonum procuratur, aliquo modo a versetur oportet. Nam est contra ipsam rationem eorum, quae ad aliquem finem referuntur , eidem ultimo fini aliquo modo adversari. Quia ergo commune politicum bonum a lege civili prae intentum finis quidem rationem habet, non tamen ultimi; ideo hujusmodi bonum procurari non potest cum aliquo praejudicio ultimi finis i . CAPUT III.
Egis civilis non est, omnia vitia cohibere. Lex civilis fertur pro multitudine hominum , eaque sibi propositum habet bonum commune politicum , non vero bonum singulorum a : ea ergo hujusmodi lege prohiberi debent, a quibus etiam multitudo hominum sese abstinere haud dissicile contingat, & si se non abstineat , communi politico
bono praejudicium afferatur : non omnia ergo vitia lex civilis cohibere debet, sed ea praecipue , quae tondunt in detrimen- tum communis politici boni . - Lex ponitur inquit S. Thori mas I. a. qu. 96. art. a. ut quaedam regula , vel mensura , si humata 1 Vide lib. I. cap.2. s. 6.&seqq. 0 Cap. praeced. b. I. Disitiam by Corale