Fr. Thomae Mariae Cerboni ordinis praedicatorum ... De jure, et legum disciplina tomus primus quartus, et ultimus

441쪽

43a DE IURE, ET LEGUM DIs CIPLINA videbat , atque ita famae Patrum Chalcedonensium prospexit. Quapropter in quem non poterat, neque debebat, nisi Ecclesiastica potcstate sibi dante , si manus ipse suas intulit ;id tamen ad jus Ecclesiae vindicandum fecit. Iustinianum uti hominem imperitum traduci non post una cum CL Norisio Dissert. his. de Synodo V. cap. a. ego qu

que arbitror: ultra tamen quam poterat , atque debebat, Ecclesiasticorum negotiorum habita ratione, progressiis fuit.

Quandoque tamen nihil magis curae habuit, quam Apostolicae Sedi suum omne de fide judicium subiicere , atqu cum ea unitum permanere. Nam suam professionem fidei ad Ioannem II. Summum Pontificem misit, ut ipse ditis ad talitteris , & ad Patriarcham Constantinopolitanum illam pr baret I . Eamdem professionem fidei a Ioanne II. probatam a , etiam ab Agapeto Iustinianus confirmari petiit, a que votis ejus Agapetus annuit, simulque illum monuit, se , non quia admitteret in laicis auctoritatem praedicationis, sed quia studium fidei illius conforme erat regulis Patrum, ab eo

sibi transmissam professionem fidei confirmare 3 i μ Cupis

is enim, inquit Vcnerabilis Imperator, ut tuae pietatis epi- si stolam de fidei vestrae expositione nuper ad beatae memoriaeri praedecessorem nostrum Ioannem Romanae Sedis Antistitem, is per Hypatium & Demetrium Episcopos destinatam, & a prae- 'is fato Praesule roboratam, nostra quoque auctoritate fimncis mus : laudamus , atqne amplectimur , non quia in laicisis auctoritatem praedicationis admittimus, sed quia studium-- fidei vestrae Patrum nostrorum regulis conveniens , confir , mamus, atque roboramus Illud quoque Iustinianus proefessus fuit, in cathedra Petri sine errore Religionem Catholucam semper servatam fuisse, uti constat eκ libello precum,

quem Agapeto obtulit : Prima salus inquit rectae fidei

i Vide epist. Justiniani tom. a. Concit. edit. Harduini colum .II O. a) Cit. loco colum. II 8. 3 Tom. s. Concit. edit. Venet. co-ium. 93 Cit. tomo colum. 938. De hoc libello , qui a nonnul- Iis Apocrypus habetur, vide Norisium Disert. de uno in Trinitare passo, di Pagium ad an. I. num. F.

442쪽

se regulam custodire , & a constitutis Patrum nullatenus de se viarer & quia non potest Domini nostri Iesu Christi prae-ἡ termitti sententia dicentis et Tu es Petrus , super hane pose tram aedi abo Ecclesiam meam. Et haec, quae di cta sunt, es rerum probantur effectibus; quia in Sede Apostolica extra se maculam semper est Catholica servata Religio μ. Ecclesiae

quoquae leges quandoque summa veneratione prosequutus fuit. μυella r. in praefatione ita habet: Rem non insoliis tam imperio & nos facientes ad praesentem venimus legem. is Quoties enim Sacerdotum sententia quosdam indignos Sa- is cerdotio faciis sedibus deposuit. . . toties Imperium ejus- ω dem sententiar, & ordinationis cum Sacerdotum auctoritari te fuit. Sicque Divina,& humana pariter concurrentia unam is consonantiam rectis sententiis fecere μ . Et Nisella 83. cap. 1. Si vero Ecclesiasticum sit delictum , egens castigatio is ne Ecclesiastica , & mulcta ι Deo amabilis Episcopus hoc ,, discernat , nihil communicantibus clarissimis provinciae ,, judicibus. Neque enim volumus talia negotia omnino scire,, civiles judices: quum oporteat talia ecclesiastice examinari , D & emendari animas delinquentium per ecclesiasticam mill-- ctam secundum Sacras, & Divinas regulas, quas etiam no- , strae sequi non dedignantur leges Ita Iustinianus . Uerum hac in re non una semper eademque ratione se gessit, sed inani ambitione ductus alios ea docendi, quae a Sacerdotibus ipsum discere oportebat, illarum omnium dissensionum, atque m lorum causa fuit, quae Ecclesiam occasione Trium Capitulorum asilixerunt: immo eo devenit, ut haeresim de incorruptibilitate corporis Christi ante resurrectionem defenderit, atque propugnarit i . Ea etiam quandoque subjecit suis legi. bus , quae nullo modo poterat, atque debebat a . Hoc tamen dum fecit, corum se habere rationem quandoque dixit,

quae Sacris Canonibus de ita fuerant 3 . Si quas vero novas Tom. IV. I i i leges

I Consulatur Baronius ad an. 363. num. I. , &seq. , & Natalis ab Alexandro H R. Ecclesian. secul. 6. cap. 7. art. a. aὶ Vide isuer

443쪽

43 IURE, ET LEGUM DIs CIPLINAis leges sicut inquit Natalis ab Alexandro His. Eeelis L in sec. 6. cap. 7. art. a. tulit de Ecclesiastica disciplina Iustiis nianus , vim illae non habuerunt ullam , nisi quia sunt abis Ecclesia receptae, & approbatae, sicut enim , si quae legesis de rebus mere civilibus , quae conscientiam non attin is gerent, in conciliis promulgarunt, nullius sunt roboris, is nisi quia ratae habentur a Principibus laicis ; ita nec le- A ges de rebus Ecclesiasticis a secularibus Principibus con ἡ ditae ullius sunt momenti, nisi ab Ecclesia ratae habean-

ergo animadvertendum , varia de Iustiniano quoad rem istam nostram judicia fuisse : quidam tradidere, Iustinianum ea quoque expendere, atque determinare sibi constitui se , quae non suae curae , sed Sacerdotum subiecta erant, indeque evenisse , ut in haeresim prolaberetur : alii aifirmarunt, Iustinianum suo jure usum fuisse, non quidem in eo, quod novos canones condiderit, sed jam constitutos magis magi seque confirmaverit, atque etiam extenderit: quidam Iustiniani leges distinxere tum in eas, quaenihil aliud praecipiunt, quam quae sunt Sacris constituta Canonibus , eorumque observati nem urgent; tum in alias, quae introducunt novitates a S eris Canonibus alienas , & novam disciplinae formam introd cunt ; tum domum in quasdam , quae sunt contrariae antis quis Ecclesiae ritibus in Missae Sacrificio servatis . Commendant isti Iustinianum quoad leges primi generis a quoad alias

tertii generis merito reprehendunt, atque accusant; ceteras

vero secundi generis, in se nullam vim habere affirmant, nisi ab Ecclesia receptae, atque confirmatae fuerint. Ita sane plerique Theologi, atque Canon istae sentiunt. Protestantes autem legum Iustiniani auctoritate ducti quoad ea potismmum , quae disciplinae sunt, liberam potestatem Principibus tribuunt r . Falso tamen i nam habeat sane Iustinianus, sicuti revera habet in suis legibus, nonnulla, quae sententiam 1 Vide Bianehum neu enmον-della Ua lib. 3. cap. 6. s. 1 l

444쪽

hrBER XXX. CAPUT V. 3IlIam illorum juvare possunt; tamen alia quoque habet, qua eamdem destruunt. Nam uti superius monuimus rem imperio non insolitam se peragere declaravit, dum imperium ejusdem sententiae,& ordinationis cum Sacerdotum auboritate faceret,ipseque propterea lege lata iuberet, ut quae Ecclesiastico judicio in Anthimum, Petrum, & Zoaram , sententia dictita fuerat, servaretur I . Delictorum quoque ecclesiasticorum iudicium non sibi, sed Episcopis tribuit, atque ut alia omnia

nunc mittamus , in suum Codicem eam Valentiniani, & Man. ciani legem retulit, qua decernebatur , ut eae pragmaticae sanctiones , quae Sacris Canonibus adversarentur , nullam amctoritatem haberent : omnes pragmaticae sanctiones, ita is Codicis lib. I. tit. s. leg. I a. quae contra Canones Eccle-ἡ siasticos interventu gratiae, vel ambitionis elicitae sunt, ro- ω bore suo, & firmitate vacuatas cessare praecipimus Quare licet nos rationem illorum non sequamur , qui Iustinianum excusant ab omni usurpatione Ecclesiasticae iurisdictionis; t men aequo jure contendimus , Adversarios nostros Iustiniani auctoritate gloriari non posse, quum eum in suis legibus etiam contra se pugnantem habeant. Est illud ergo nunc tantum animadvertendum a nobis ,

Iustiniani leges ab Ecclesia receptas fuisse; absolute dici non posse , sed de iis tantum hoc affirmari debet, quibus ea it tuuntur, quae Sacris Canonibus jam decreta erant. Atquo hoc de genere legum loquitur S. Gregorius Magnus episti lib. I 3. indict. 6. epist. 3. alias a. Non quod Imperatorus is leges inqnit Nicolaus epist. 33. quibus saepe Ecclesia circa is haereticos utitur, saepe circa tyramnos , atque circa pravosis quosdam defenditur, dicamus penitus renuendas ; sed quod is cas Evangelicis , Apostolicis , atque Canonicis decretis, is quibus postponendae sunt, nullum posse inferre praejudicium is asseramus a . Pleniorem autem, atque etiam luculentiorem expos, tionem fidei Iustinianus facere potuit, quia tunc temporis

445쪽

DE IURE, ET LEGUM DIs CIPLINA de recta fidei regula a Patribus multa jam definita fuerant Non est autem , cur nunc in Iustini Junioris, Constantini Pogo iratae , atque aliorum , quoniam de iis Uossius nihil singulare refert, gcsta inquiramus. A Theodorico schisma , sublatum fuisse, I urrecremata loco citato tradit; verum non auetoritate illius, sed ris. Episcoporum, qui . eodem curam te 4 heodorico, se simul in urbe congregaverant. Nunc distinis iste de legibus ab Ansegiso collectis. g. X. Capitularia Caroli Magni , & Ludovici Pii nullo adivinento esse possunt Adversariis nostris, contra ac ipsi

putant.

Baturius in sua Praefatione ad Capitularia Regum Franiscorum num. Io. Gret rum contendentem i Francorum

is Reges , qui leges Ecclesiasticas , sive Capitularia ad restauia se randam disciplinam Ecclesiasticam condidere, non sua praeriis cise auctoritate id fecisse, sed nutu, & permissu Episco- is porum , approbantibus Episcopis, & conciliis , immo pleri ra alie eorumdem Capitularium auctoritate Romanorum .

si Pontificum condita fuisse refutat, atque Goldasti partes tuetur. Num. I a. Baronium carpit, atque in eo illum deceptum fuisse autumat, quod putaverit, a Benedicto Levita traditum esse , omnia Capitula Regum Francorum Apostolica auctoritate confirmata fuisse r nam ipse putat, hujusmodi auctoritate confirmata fuisse WEa tantum , quae constituta sunt se in synodis celebratis in praesentia Legatorum Sedis Aposto. si licae ; quia his eudendis inquit Bencdictus, maxime mos M lisa interfuit legatio. Nunc ergo videamus, utrum ex

praedictis Capitularibus, quae Ansegi sus Abbas, & Benedictus Levita collegerunt, ille quidem quatuor primos libros huiusmodi Capitularium , iste autem tres alios, quidpiam tale colligi possit , quale Adversarii nostri putant. Quatuor priamis libris Capitularium , quae Ansegi sus Abbas collegit , Praefationem Caroli Magni praemissam legimus . In ea au-tcni Carolus haec inter alia habet a : Quapropter placuit

tioni,

446쪽

h . LIBER XXX. C APu T v. 37ri nobis vestram rogare solertiam, o Pastores Ecclesiarum Chri. si sti, & auctores gregis eius , & clarissima mundi luminaria , is ut vigili cura , & sedula admonitione populum Dei per pa-

ω scua vitae aetcrnae ducere studeatis ne lupus insidiansis aliquem canonicas sanctiones universalium Conciliorum ex is cedentem, quod absit, inveniens devoret se. Ecclesiae crisgo Pastores Carolus lagnus rogat, non vero eisdem praecipit, quemadmodum ille facit , qui legem aliquam servandam constituit . Observationem autem ternarum traditionum uniυersalium Conciliorum , sibi cordi esse declarat , atque Pallores accendit ad eam inducendam i

omnibus: In quo operis studio superaddit sciat certist

se, si me Sanctitas vestra nostram vobis cooperari diligentiam μ . Unde , inquit Aliqua capitula ex canonicis institutioni- ,, bus, quae vobis magis necestaria videbantur, subjunximus V: statimque postea Ecelesiae Pastores ita deprecatur: Ne aliquis, is quaeso , hujus pietatis admonitionem esse praesumptiosam is judicet, qua nos errata corrigere , superflua abscindere, is recta coarctare studeamus , sed magis benevolo charitatis is animo suscipiat μ . Tandem inquit : Aliqua capitula no- si tare jussimus, ut simul haec eadem vos admonere studeatis, ἡ & quaecumque vobis alia necessaria esse scitis , ut & ista, Jeis illa aequali intentione praedicetis. Ex hisce profecto omni bus illud 1. constat, Caroli mentem nunquam fuisse, statuere legem Ecclesiae Pastoribus t a. legum Canonicarum observati nem inducere in omnibus maxime adlaborasse : 3. quae Ecclesiae Pastoribus proposuit, deprompsisse eκ Canonicis institutio. nibus i q. hoc non fecisse ductum praesumptione quadam err ta corrigendi, superflua abscindendi, recta coarctandi, aut ut ipse sua legislativa potestate uteretur , sed benevolo animocharitatis r s. aliqua capitula Pastoribus Ecclesiarum obtulisse,

ut ad ea animum adverterent, sicut ad alia, quae ipsi necessaria esse cognoscerent , atque cuncta simul praedicarent . Non

solum in his omnibus nullum legislativae potestatis vestigium occurrit, sed etiam nihil non inest , quod ei adversetur.

447쪽

438 DE IURE, ET LEGUM DISCIPLINACap. I. lib. s. Capitularaum, qui est primus eorum , quos collegit Benedictus Levita ita legitur: si pit Synodus eum aritabus suis jussione Apsolica a S. Bonifacio , ct Franeorum Episcopis

sub Rarumanno Duce habita an. DCCXLII.

II. In nomine Domini nostri Iesu Christi . Ego Κar-

ω lomannus Dux, & Princeps Francorum anno ab Incarnati is ne Domini DCCXLII., videlicet Kalendas Majas eum consilio,, Servorum Dei, & optimatum meorum, Episcopos, qui in is regno meo sunt cum Presbyteris ad Concilium , & Syno-M dum pro timore Christi congregavi, id est, Bonifacium A fi chiepiscopum, &Burchardum, & Regemseidum, &Vuiz-ἡ tanum, & Vuilbaldum, & Dadanum, & Eddanum , & re-ἡ liquos Episcopos cum Presbyteris eorum, ut mihi consilium se dedissent , quomodo lex Dei , & Ecclesiastica religio recu-

se peretur . Hic duo habemus , quae contra Adversarios nostros aeque faciunt: I. Synodum cum actibus suis iussione Apo. stolica a S. Bonifacio, & Francorum Episcopis sub Carolo Ma gno Duce habitam: a. Carolum Magnum in unum simul sui regni Episcopos congregasse, ut sibi rationem ostenderent, qua lex Dei, & Ecclesiastica religio recuperari posset. Quod vero spectat ad collectionem s. 6. & 7. libri Capitularium a Benedicto Levita factam, ex eodem Benedicto manifestum eta dicimus , quod nos contra Adversarios nostros

modo volumus. Ipse enim in sua Praefatione dicit i , in fomte primi libelli sese apposuisse epistolam Zachariae Papae missam ad Episcopos Galliarum , & reliquos omnes Ecclesiastici ordinis, cunctosque Duces, & Comites , atque conventus Syn dales, quos Bonifacius Legatus Apostolicae Sedis eum Carolo Magno canonice tenuit, ut, sicut ipse inquit, agnoscant omnes hac praedictorum Principum ea tuta maxime Apostilica auctoritate confirmata . Sunt quoque haec animadvertenda , quae habet idem Benedictus in fine lib. 7. Capitularium a t Maxime.s,, trium ultimorum capitula istorum librorum Apostolica sunt di, cuncta auctoritate roborata , quia his cudendis maxime

448쪽

Li3 Est XXX. C A P U T V. 639- Apostoliea interfuit legatio . Nam eorum nomina praeter se trium, id est, Leonis, Sergii, &Georgii i , hic non in- ,, seruimus, licet ea per singulos conventus inserta invenisse- ,, mus , vitantes legentium , atque scribentium fastidia . Si is quis autem plenius ea nosse volucrit, istorum legat authenisse lica, quibus illa inserta reperiet . Non solum ergo hujusmodi Capitularia ex lege non minus Divina , quam Canon ca i , hoc est, ex iis, quae in Sacris Canonibus statuta habebantur, desumpta, sed etiam maxime Apostolica auctoritate confirmata fuisse dicendum est, & non solum Leonis , Sergiu& Gregorii consensione roborata, sed etiam aliorum Ponti fucum, quorum nomina singulis conventibus inserta Benedictus Levita ad invenit. In conventibus enim statuta fuere, quae in Capitularibus eontinentur: si igitur Benedictus Levita praeter horum 'trium Summorum Pontificum Leonis, Sergii, &Gregorii, aliorum quoque nomina Summorum Pontificum per singulos conventur inserta adinvenit ; est inde sane concludendum contra BaluZium omnia hujusmodi Capitularia auctorit te Apostolica confirmata fuisse , quemadmodum Baronius voluit . Quapropter ut ad rem nostram nunc veniamus , omniabus perspicuum esse debere contendimus,quam praeter omnem rationem Adversarii nostri Capitularium auctoritate glorie tur: nam Caroli Magni mentem in iis condendis omnino ali

nam ab eorum sententia fuisse, jam ostendimus : quae Canon, cis legibus iam constituta erant , in Capitularibus inculcanis tur: concludendum igitur est Capitularia Caroli Magni, di Ludovici Pii nullo adiumento esse posse Adversariis nostris. Quod Petrus de Marca lib. a. De Conestria Sacerdotii, Imperii cap. 7. num. 8. animadvertit, postquam multis oste dit, exemptos Clericos, qua tales, a legibus Principum, nunc Omi tendum non est a nobis i ita ergo ille : Unde est , quod dem ritibus , eceremoniis , Sacramentis , Clari censura, fun, is ctione, conditionibus ,& disciplina, eanones a Conciliis is de decreta a Romanis Pontificibus , tamquam de materia su

o me est Gregotii. o Vide Pisis aeni Benedicti Multa cit.

449쪽

4 o DE IURE, ET LEGUM DIs CIPLINA ,, bi subjecta, frequentissime edantur , de vix ulla proferriri possit Constitutio Principum , quae hac de re lata fuerit ex si mero secularis potestatis imperio . Sequutas quidem hac iuri parte leges publicas videmus, sed non ante cessisse U. Haec autem habet, postquam numero praecedenti animadverterat, D Marcianum exemplo suo docuisse , quid sequi debeant inciri posterum Principes, quum Clericorum , & Monachorum o disciplina constituenda est . Etenim quum Monachorumn erga Episcopos cultum , & obedientiam , Monasteriorum, cum consensu Episcopi aedificationem , Clericorum a securi laribus negotiis secessionem , &in sibi assignatis Ecclesiis

fi assiduam, & sedulam administrationem , Marcianus constim tui vellet , quia plane haec capita Ecclesiasticos ordines at- D tingunt, a quibus publicam auctoritatem Valentinianus Se- ω nior summoverat, de his noluit legem ferre, sed satius esseri putavit, ut Synodi decreto statuerentur 1 - . At vero nunc paucis, quamvis multis possemus, illud quoque ad pleniorem confutationem nostroruin Adversari rum est conficiendum a nobis , in iisdem Capitularibus nihil

urgeri magis, quam observationem legum Canonicarum, rerumque omnium , quae veniunt sub nomine Sacrarum , reverentiam secundum Canonicas institutiones . Quae mens fuerit

Pipini Regis, dum in Uernensi Concilio Patres an . 7s congregari fecit , per haec verba ipsi Patres exponunt a : Et quia facultas modo non suppetit ad integrum, tamen aliqua ex parte vult esse correctum , . quod Ecclesiae Dei valde co- ω gnoscitur esse contrarium. Et si tempora serena, spatiaque is tranquilla divinitus fuerint ei collata , cupit ad plenum seri cuncta iii, Sanctorum Canones plenius opitulante Divina

se gratia, melius persed ius , integreque inantea conservare. Ut quiun ita factum fuerit, cessent , quae , nccessitate co- ,,. gente , ex Sacris Canonibus remissius sunt excerpta , ma-- neantque jura Canonica firma, integra, atque intemerata . In Appendice I. ad .lib. 4. Capitularium cap. a . . haec legun

450쪽

LIBER XXX. CAPUT V. rtur 1 De Ecclesiis, seu sanctis noviter inventis sine auct

is ritate, nisi Episcopo probante, minime venerentur, salva , , etiam de hoc, & de omnibus Ecclesiis canonica auctoritate LLib. s. Capstularium cap. 388. a Nemo audeat Clericum, is aut Monachum, vel Sanctimonialem foeminam ad civile jusis accusare , sed ad Episcopum: & ipse ex lege, vel Canoni ,, bus consentaneam, & justain sententiam proferat V . Lib 7. Capitularium cap. I I. 3 Novimus ergo multa regna, & Reis ges eorum propterea cecidisse , quia Ecclesias spoliaverunt,m resque earum vastaverunt, abstulerunt, alienaverunt, velis diripuerunt, Episcopisque, & Sacerdotibus, atque , quod in majus est, Ecclesiis eorum abstulerunt, & pugnantibus de-χ derunt. Quapropter nec fortes in bello, nec in fide stabiles

is fuerunt, nec victores extiterunt Quae Omnia vitantes, Μ nec alia facere , nec consentire , nec infantibus , aut sucis cessoribus nostris exemplum dare volumus; sed quantum vati lemus , & possumus , adjuncto Leonis Papae , & omnium is Episcoporum, quorum consilio usi hoc egimus, spiritu n ,, stro spiritui eorum, per Deum, & omnium Sanctorum me- ,, rita prohibemus, contestamurque, ne talia faciant, vel fa- is cere volentibus consentiant, sed adjutores , defensores, a is que sublimotores Ecclesiarum,& cunctorum Servorum Deiri pro viribus existant Et ut haec devotius per futura D tempora conserventur , praecipientes iubemus , ut nullus,, tam nostris , quam futuris temporibus , a nobis, vel succe is soribus nostris nullo unquam tempore absque consensu , dces, voluntate Episcoporum , in quorum parochiis esse noscunis tur, res Ecclesiarum petere, aut invadere, vel vastare aut is quocumque ingenio alienare praesumat. Quod si quis fece- se rit tam nostris, quam & successorum nostrorum temporibus se poenis sacrilegii subjaceat μ . Hoc deinde constare traditur non minus Divinarum Scripturarum , quam Sacrorum Canonum auctoritate . Citato lib. 7. cap. aqq. Iubemus , ut

is ita omnes Divinis, & Apostolicis Constitutionibus serviatis, Tom.IV. K k k is u t