Fr. Thomae Mariae Cerboni ordinis praedicatorum ... De jure, et legum disciplina tomus primus quartus, et ultimus

461쪽

4ss DE IURT, ET LEGI1Μ Drs CIPLINA ,. strae universis quidem sibi subditis providere, & manum pol εω rigere omnibus injuste oppressis , praecipue tamen funge is tibus Sacerdotio ... Ergo quoniam multa, & dira, & co in tra omnem consequentiam, fides, quae in Christum est. ἡ & nos perpessi sumus a reverendissimo Dioscoro Episcopo is Alexandrinae magnae civitatis , adimus vestram pietatem, ,, supplicantes justitiam promereri . Ibu Episcopus Imperatorcm adiit, ut de iis conquereretur , quae per summam injuriam ab Eutychete passus fuerat I r Eutychesis adversum me inquiebat pro fide quaedam falsa confinxit ,

se nec me in Synodum introire permisit: per quadraginta se mansiones, per diversos ab invicem succedentes ordinesis direxid me: viginti amplius carceres mutavi. . . . ob hoc si enim , sicut jam docui, adii sacrum, & immortalem ver ὐ ticem ; & jussit vestram magnificentiam , .& Sanctam SP is nodum audire , quae adversum me gesta sunt . Actione X

Bassianus Episcopus Ephesiorum ad judicium Marciani appellavit a : Vid lentiam passus inquit adii piissimum nostrum se Imperatorem , eique supplicavi, & direxit divinas litterasis ad sanctum , & magnum , & universale concilium , ut mς D audiat Et illud quoque secundo loco nunc advertendum a n bis , non solum cos Imperatores, qui Religionem Catholiscam oppugnarunt, arque persequuti fuere , sed etiam alios, qui camdem defenderunt, ejusque utilitati praeclare consuluere, carum quoque causarum judicium quandoque suscepisse, quae & Ecclesiasticae erant, & Ecclesiastica sententia , jam definita fuerant. Nam non minus Constantius Catholicae fidei oppugnator , quam Constantinus , ejusdem praeclarus defensor, id sibi muneris aliquando tribuerunt

Non una tamen eademque ratio fuit tum eorum , quia iudicio Ecclesiastico ad tribunalia laica confugerunt , tum Imperatorum, qui hujusmodi judiciorum cognitionem recepere. Nam, quemadmodum Thomassinus ra. in com l. Galaedonen. num. 36. praeclare animadvertit, Non aliata

462쪽

LIBER XXX. CAPUT V. 413 Ar magis de causa a Clericis aditum csse Principem , si quan-- do a piis , & religiosis adiri illum contigit , quam ut quaeri vel praecessores ejus , vel Iudices praesidesque Imperatoria

ri potestate abutentes , machinati nefarie fuerant , ab ipsori revocarentur . Ita Constantinus ab Athanasio compellatus

m magis , quam appellatus, ut Synodi Tyriae , &Dionysii se Comitis sagitium, Regia auctoritate armatum, ipsemet re- ω scinderet . Ita Bassanus Ephesi Episcopus , ut Imperatoris is tuitionem imploraret , compulsus est militari incursione in se se facta μ . Ita, superaddere nos possumus , Eusebius D rylaei Episcopus Dioscori violentia perculsus, qui multitudinem sediti orum populorum congregaυerat , e, potentiam sibi pecuniis

acqui erat sic, ad Marcianum confugit . Ita , tandem ejusdem Imperatoris auxilium Ibas imploravit, ab Eutychete ope laicorum magistratuum per summam crudelitatem impie ex gitatus . Alia ergo ratione quum rescindere non possent, quod contra injuste & saepe etiam laica interveniente pol state , decretum fuerat , ad judicium Imperatoris viri orth

doxi confugere . At vero Donatistae Romae in Concilio sub Melchiade damnati ad Constantinum appellant , iterum illorum errore in Concilio Arelatensi proscripto , idem faciunt, quousque tandem ipse Constantinus de eorum perfidia omniano convictus , illos calumniosis esse pronuntiavit ca) . Ariani ab Alexandro Episeopo ejecti ex Ecclesia , a singulis civitatibus pulsi , & in Nicaena Synodo damnati 3 , atque iterum etiam in Sardicensi ), postquam nihil non impie , non crudeliter , atque nefarie egissent contra defensores orthodoxae fidei , tandem quD totum virus in eosdem evomere possent, Constantium in suas partes turpissima criminatione innocentum

sanctorumque virorum trahere conati fuerunt.1 Sicuti vero eorum , qui & in Ecclesiasticis causis, &iudicio Ecclesiasticorum ad laica tribunalia confugerunt, nin 'una, atque eadem ratio fuit; ita etiam de Imperatoribus, qui

vel 1 Vide locum supra eitatum . a Vide epist. S. Augustina ros. num. 8. , alias epist. 3 vide S.Athanasiit a. num. 13. in eadem iapologia num. 2.

463쪽

434 IIIJtE, ET LEGUN DISCIPLINA' vel Iudices constituerunt causarum Ecclesiasticarum 'ad se delatarum, quod sane saepius contigit vel ipsi per se de iisdem

iudicium tulere , non una eademque ratio habeatur oportet.

Nam Constantinus de causa Donatistarum judicium quidem tulit ; verum id & invitus fecit , & ut Ecclesiae paci consuleret, quia Donatistas iudicio Ecclesiasticorum acquiescere noble perspexerat . Nam illos ad sui judicium confugientes ita primo redarguit , sicuti apud optatum Mileuitanum lib. I. Contra Parmenianum legimus e petitis a me insecuti juricium , quum ego ipse Iudicium Ohrisi expectem. Deinde vero concessit, ut causa corum Romae praesidente Melchiade Episcopo Ecclesiae illius eum multis aliis collegissuis uti habet Augustinus epist. I O .lI.8., alias epist. I 66.,unaque etiam cum aliis Episcopis,quos Imper, tor miserat, quemadmodum tradit idem Augustinus epist. 3. n. Iq., alias epist. I 6 a. , discuteretur, atque definiretur, ipseque tunc, sicuti in superiori citata epistola S. Augustinus prosequitur , non es ausus de causia Episcopi judicare : eam discutismulam , O finiendam Episcopis deletaint . Post iudicium contra Donatistas Romae , praesidente Melchiade , factum , - Dedit, ille inquit Augustinus epist. 43. num. Io. , alias I 62. si aliud Arelatense iudicium , aliorum scilicet Episcoporum ;is non quia iam necesse erat , sed eorum perversitatibus cois dens , & omnimode cupiens tantam impudentiam cohiberi re. Neque enim ausus est Christianus Imperator sic eorumis tumultuosas , & fallaces querelas suscipere , ut de judiciois Episcoporum, qui Romae sederant, ipse iudicaret . Tandem Donatistis huic quoque alteri judicio sese subjicere renuentibus Constantinus cessit, atque de illa causa post Episcopos judicavit, a Sanins Anti itibus posea veniam petiturus r . Est

tamen advertendum , Constantinum , sicut ex optato lib. I. Cantra Parmenianum novimus, in hunc modum clamasse, dum

ad se etiam post Arelatense Concilium appellatum esse viditi O rabida fureris audacia i ficus in ea s. Gentisium feris let, appellationem interposuerunt. Quod ergo iuris hac in causa Constantinus sibi tribuit, & pene invitus, uti dicebamus, si

H Idem S.Augustinus loco mox citato. Dissiligod by Corale

464쪽

LIBER XXX. CAPUT V. ssbi tribuit, & ut Ecclesiae paci consuleret . Quae igi ur Constantinus in hoc toto negotio gessit , quae aliquando nonnulli alii Prineipes in similibus causis gesserunt, dicendum est , sicut animadvertit Thomssinus Disen. I a. In S nodum Chalcedo. nensem num. sq. Non iuris vigore , sed pietatis instinctuis usurpata fuisse ; ideoque non exempla aucupanda legitimaeis potestatis, sed charitatis . Qui autem a iudicio Ecclesiastico ad Marciani opem conis

fugerunt , violentiam passi fuerant , quae sane a nemine alio repelli facilius, quam ab Imperatore poterat. Imperator i inen qua erat maxima pietate praeditus, atque reverentia erga Sacerdotes, singulos ad se confugientes ad Synodum remisit. Nunc de Constantio paucis . Nihil ille sane in causa orthodoxorum per summam violentiam non egit, suaque potestate abusus magnum numerum Episcoporum ab Athanasii partibus metu, atque etiam vi abduxit r . Unde non suum

ipse judicium in eausis Ecclesiasticis,& de sententiis ab Ecclesi,sticis viris iam prolatis , interposuit , sed suam potestatem ad

Catholicam veritatem oppugnandam adhibuit . Ex hisce autem illud compertum esse arbitramur, non unam eamdemque

eorum omnium rationem fuisse , qui Ecclesiastica negotia ad Iaicos Principes detulere , sicut etiam in iisdem suscipiendis non una eademque ratione laicos Principes ductos fuisse.

DE EA RATIONE, QUA LAICUS PRINCIPATUS , SI AD EI SINGULAREM POTESΤΑΤΕΜ ATTENDATUR , UECCLMIAM SESE HABET.s. L f UM Christiana religione recte , dc quam maximi componitur , ut Mi in ea , qui adiis laica potestate praesint. De illo quoque Ethnici Christianam religionem crimina. ti fuerunt, quod ea cum ratione reipublicae recte administra,

465쪽

DE IURE, ET LEGUM DISCIPLINAdae componi non posset r ; verum sicut cetera omnia genera calumniarum , ita istud quoque falso , & contra apertam rationem Christianae religioni affinxerunt , & quidem decepti falsa intelligentia eorum, quae in Divinis Scripturis nobis praecipiuntur, uti videbimus. Profecto quae a Deo proficiscuntur, non solum contraria esse non possunt Christianae religioni, sed etiam eidem quam maxime conformia sint oportet r at vero potestas Principatus a Deo est , uti auctore nati irae a) : fieri ergo non potest, ut non solum laica potestas Christianae religioni contraria sit , sed etiam ut cum ea maximam conformitate non habeat. Quid Τ Anne aliquis uspiam dixerit, id adversari religioni Christianae , quod a Iesu Christo in Evangelio traditum habemus et Apostolorum autem tum Pauli , tum Petri auctoritate constare quam evidenter 3 ,Principatus potestatem a Deo esse, nemo unquam negaverit. Est illud quoque perspectum, Christianam religionem in quadam societate consistere, quae prae omnibus aliis, & vinculis arctioribus colligata sit, &mutui amoris magis constricta ligamine. Quare si cui unquam societati convenit , habere veram perfectamque rationem societatis, Christianae sane convenit. Perfectae autem societati quam maxime necessarium est, ut ab aliqua potestate regatur atque gubernetur ,& quidem non solum in iis, quae spectant ad Christianam religionem, sed etiam in aliis omnibus, quae si, cietatem civilem , seu politicam respiciunt . Cum Christianais ergo religione recte, & quam maxime componitur , ut in ea

snt , qui Iaica potestate praesint aliis s .

s. II. Christianis prae omnibus aliis quam maxime corionit laica potestate potiri in Christiana republica. Quibusdam Anabaptistis inter alios hic quoque error in a

1 Vide epistolam Marcellini quae nune est inter Augustinianas I 36., olim q. i Lib. 27. cap. I. b. 3. & seqq. 3 υ- . cap. 13. V. I. &seqq. , Femu in I. epist. cap. a. v. I 3. in Lib. 26. cap. 2. I. I. 3 Vide quae hujus lib. cap. 4. disseruimus . in quo ostendimus, Christum absque ullo praejudicio laicarum Potestatum Christianam

Religionem in iis locis propagatam voluisse, in quibus illae domina

rentur .

466쪽

' LIRER XXX. CAPUT VI. 437 mentem venit, quemadmodum refert Ioannes Franciscus Budis deus miseri. de Concordia Religionis Chrisianae saturique eisilis cap. q. , ut putaverint , civitatem quidem ex solis Christianis componi posse, tamen in ea Christianum quempiam civilerria praesteturam gerere non debere I . Hi sane sequuti fuere in. saniam quorumdam Ethnicorum , qui primis Christianis hoc

quoque cxprobrarunt , doctrinam eorum cum ratione reipublicae recte administrandae simul componi non posse, sicuti praecedenti g. monuimus. Ut ergo illud nunc non urgeamus , quod a Deo est, non solum Christianae religioni in se spectatae opponi non posse , sed nequc etiam viro Christiano singulariteri eo vel maxime quia Principatus est penes viros singulares ; quisnam unquam eorum qui super alios praefecturam habent , non suo , sed communi bono magis prospicere, cum timore, & tremore praeesse aliis , uti suos fratres respicere eos omnes , qui sibi subjecti fuerint, cum illis ad instar patris sese gerere , c mira justitiam nihil committere, sua tribuere omnibus , omniaque persequi , quae sunt boni Principis , maxime Ucro rationem . de suo munere a se Deo reddendam attentius recogitare prae

illo poterit , qui praeceptis Christianae religionis est institutus, eaque in suo regimine servanda sibi proposuit Non est sane , cur nunc de conditione , & qualitate praeceptorum Christianae religionis distincte disseramus. Hoc enim jam fecimus a , taliaque ea esse jam ostendimus, ut si Princeps quoque illa in suo animo insculpta habeat, atque sequatur, nihil ad veram perfectamque rationem regiminis desiderandum . supersit. Deinde illud a nemine negari potin , facilius futurum, ut tum Principis erga subditos , tum subditorum erga Princ, pcm maxima benevolentia sit, si tum ille , tum isti eamdem . relig)onem profiteantur, eademque dogmata teneant, quam si unam Princeps , subditi vero aliam religionem sequantur. Renm. IV. M m m ligio

i) Non demerunt alii, qui in eodem errore versarentur . Vid Mamachium Origin. , σ- im . lib. q. cap. I. b. I. Λdnot. .

467쪽

438 DE IURE, ET LEGUΜ DIs CIPLINAligio profecto quidpiam est , quod interiorem animi sensum

afficit , ac propterea si qua unquam re , religionis unitato quam maxime inter se homines potissimum colligantur , ametissimeque devinciuntur . Hoc autem vinculum', quo Pri ceps , & subditi uniti detinentur , sublatum a civitate illi v Iunt , qui hominem Christianum in ea Principatum gerere non debere assirmant . Laica ergo potestate in Christiana republica potiri Christianis prae omnibus aliis quam maxime convenit. g. III. Falso confingitur, nonnulla eorum, quae Christus praecepit, impedimento esse debere, ne Christianus laica p testate in Christiana republica potiatur. Quae ergo quoad rem istam ab Ethnicis sibi objicerentur, in hunc modum Marcellinus S. Augustino narrat 1 : Dic

se bat, quod ejus Christi praedicatio , atque doctrina reiis publicae moribus nulla ex parte conveniat, utpote sicuti a iis multis dicitur, cuius hoc constet praeceptum , ut nulli in fi tum pro malo reddere debeamus , & percutienti alteram .is praebere maxillam , & pallium dare pers stenti tunicam tolis iere , & cum eo , qui nos angariare voluerit , ire debereis spatio itineris duplicato : quae omnia reipublicae moribus se asserit Volusianus esse contraria μ . Quare quum a Christo praeceptum Ethnici didicissent, ne quis malo resisteret a , ne injuriam ulcisceretur , ne daret locum irae , aut par pari

reserret 3 , sed inimicos diligeret vi, remitteret debitori 3,& si ab aliquo percussus foret , maxillam alteram obverteret, ut rursum percuteretur 6, & si quispiam a nobis tunicam to,

lare vellet, & pallium ei dimitteremus inde illud sibi esse colligendum putarunt , nonnulla eorum , quae Christus praecepit, impedimento esse debere, ne Christianus laica potestate in Christiana republica potiatur . Quid ergo Augustinus Marcellino responderit a se qum renti explicationem hujusmodi dissicultatum , nunc videamus 8 : Quid opus est, inquit ut diutius laboremus , ac

is non

468쪽

,, non ipsos potius percontemur , quomodo poterant gubem D nare, atque augere rempublicam, quam ex parva , & inopi,, magnam opulentamque fecerunt , qui , accepta injuriata, D ignoscere, quam persequi malebant Quomodo Caesari adisse ministratori utique reipublicae mores ejus extollens Cicero

dicebat, quod nihil oblivisci soleret , nisi injurias ' Dic

se bat enim hoc tam magnus laudator, aut tam magnus adula is tor: scd si laudator; talem Caesarcm noverat: si autem aduisse Iaior 3 talem esse debere ostendebat Principem civitatis,

si qualem illum fallaciter praedicabat . Quid est autem non , D reddere malum pro malo, nisi abhorrere ab ulciscendi libi-ἡ dine Quod est, accepta injuria, ignoscere malle, quam se persequi , & nihil nisi injurias oblivisci . Num. Io. Haecis quum in eorum leguntur auctoribus, exclamatur, & pla es ditur : describi , atque praedicari mores videntur , quibus is dignum esset exurgere civitatem , quae tot gentibus imp is raret, quod, accepta injuria, ignoscere, quam persequi, is malebant μ . His praemissis , praecepta concordia non hi manis disputationibus exquisita , sed Disina auctoritate conscripta in Cbriin Ecclesiis num. seq. legi tradit, atque finem illorum ita explicat: Hoc quippe fit, ut vincatur bono malus, es immo in homine malo vincatur bono malum , & homo liberi retur a malo, non exteriore, & alieno, sed intimo, ac suo, is quo gravius , & perniciosius , quam cujusvis hostis extrinis secus immanitate vastatur . Qui ergo vincit bono malum, - patienter amittit temporalia commoda, ut doceat, quam

is pro fide, & justitia contemnenda sint , quae ille minus si amando hi malus; ac si iniuriosus ab eo ipso ', cui fecit in- ,, juriam , discat qualia sint, propter quae fecit injuriam,ri atque in concordiam, qua nihil utilius est civitati , po is nitens acquiratur , victus non saevientis vitibus, sed b is nevolentia patientis . Semel exposito fine hujusmodi

praeceptorum num. I 3. descendit ad eam rationem expisecandam , qua illa servari semper debent : Denique ista. is praecepta inquit magis ad praeparationem cordis, quae M m m a B im Diuiligod by Corale

469쪽

qso DE IURE, ET LEGUM DIs CIPLINAm intus est , pertinere , quam ad opus , quod in aperto fit; es ut teneatur in secreto animi patientia cum benevolentiaci,

is in manifesto autem id fiat , quod eis videtur prodesse posse, es quibus bene velle debemus ι hinc liquido ostenditur, quod

es Dominus Iesus exemplum singulare patientiae , quum peris ciueretur in faciem respondit i i si male dixi, exprobra de se malo: si autem bene, quid me caedis 3 Nequaquam igitur prae- ,, ccptum situm , si Verba intueamur, implevit. Neque enim ,, praebuit percutienti alteram partem , sed potius prohibuit,

,, nc qui lacerat insuriam , augerct : & tamen paratuS Vene- ,, rat , non solum in fac icm percuti , Verum etiam pro his quoque , a quibus patiebatur , occidi . Tandem poli nnulla alia num . is. ita obstruit ora omnium Proindo. ,, qui doctrinam Christi adversam dicunt esse reipublicae, dent .m CXercitum talem , quales doctrina Christi esse milites jussit,

is dent tales provinciales, tales maritos, tales conjuges, tari lcs parentes, tales filios, tales Dominos, tales servos, tules Reges, tales Iudices, tales denique debitorum ipsius GM sci redditores, & exactores , quales esse praecipit doctrina , se Christiana , di audeant eam dicere adversam esse reipubibis cae, immo vero non dubitent eam confiteri magnam, si ob. temperetur, salutem esse reipublicae. g. IV. Non docuit Tertullianus , Christianum laica pote state potiri non debere in republica Christiana. Barbeyracius in Praefatione ad opus P vfendorfii De Iure Nat., ct Gent. g. 9. inter alia, quae Patribus falso affingit , it Iud quoque contendit, Tertullianum tum in Apologetico cap.

a I., tum De Idololatria cap. II., tum De Corona Militis cap.

ar. docuisse, Principatum cum homine Christiano simul consistere non posse. Apologetici cap. et r. haec habet Tertullianus: se Sed & Caesares credidissent super Christo si aut Caesaresis non essent seculo necessarii , aut si & Christiani potuissent esse Caesares . Idololatriae r 7. cap. Tu si diaboli pompam se ejerasti, quidquid ex ea attigeris, id scias esse idololatriam; M vel hoc te commonefaciat , omnes hujus seculi potestates,

470쪽

LIBER XXX. CAPUT Q. quersi & dignitates, non solum alienas, verum inimicas Dei esse μDe Corona Militis cap. rr. de militia Christiani hominis Te aullianus agit : quod sane ad nostram quaestionem modo non , pertinet r . Illa ergo duo priora Tertulliani loca nune expendamus. Tertullianus ergo Apologetici cap. a I. postquam de iis egit , quae, Christo mortuo, contigerunt, ita habet:

si Ea omnia super Christo Pilatus , & ipse jam pro sua conis scientia Christianus Caesari tunc Tiberio nunciavit. Sed &se Caesares credidissent super Christo, si aut Caelares non e Lis sent seculo necessarii , aut si & Christiani potuissentis Caesares μ . Super quae verba Pamelius ita iecte animadvertit : Credidissent alii Caesares Apostolorum monitis, si Chri-- stianus, & seculum inter se convenissent: ita enim tunc sese humanae res habebant, ut Caesarum dominationis ogerent:

ἡ & seculo, & Christiano male consultum videbatur , si Cae- ω sar idem, & Christianus fuisset. Princeps vero Christianorum, sectaque simul omnis quam crudeliter accepta fuerit se sub Nerone , Tacitus Tranquillusque Testes . Loquitur ergo Tcrtullianus non absolute , sed habita ratione illorum temporum: unde afirmat futurum fuisse, ut Caesares Christo crederent , bi aut Caesares non essent seculo necessarii, aut fl Ochristiani potuisent esse Caesares. Tunc enim persequutio seculi contra Christianam religionem saeviebat , atque ob hanc rationem Caesares non Christiani seculo necessarii erant, indeque etiam fieri non poterat, ut Caesares facti Christiani non , desinerent esse Caesares. Qua vero de causa Tertullianus De Idololatria cap. I 8. dicit , omnes bugus seculi potesates , er dignitates non filum ali nas , verum etiam inimicas Dei esse Τ Profecto non alia, nisi quia , ut ipse inquit , per tuas asiersus Dei femor supplicia consulta μnt, per illas ct paenae ad impios parata ignorantur. Pintestates ergo sui seculi inimicas Dei esse Tertullianus inde di-ciit , quia per illas adversus Dei servos supplicia consulta eL sent . Non ergo potestates in se spectatas Dei inimicas Te

tu ilia. 1 Quod rem istam quid senserit Tertullianus vide Mamachium De