장음표시 사용
101쪽
quod non praestabunt, si seni ac valentes aspirente hiula ad otium;& cum laborare valeant, in otio coquimeustr.e.D. scant.Quarta Causa obseruata est ab eodem Cla in s. dio Aquauiua ; qui docet in non nul lis, alioquin probis Religiosis , imaginationem infirmitatis ecie cause m oti j. Hoc est,esse quosdam, qui vel ex malencholia , vel ex metu, vel ex alio deprauato affictu , qui phantasiam corrumpit & decipit,ex stimant, se imbecillitate alioue morbo correptouesse. Proinde asserunt se laborare nullo modo pocisse, viribus omnibus esse destitutos, egere quiete a atque hac falsa opinione abrepti munera omnia sibi ab Ordine commendata deserunt, & in otio desides marcent. Idem experiens magister spiriatii alis remedia praescribit in eodem industriarum libro, quibus hic morbus curari possit: quo pulso sublaturn est otium ab eo , qui errore dereptae phan casiae peccabat.
Remedium III. Negotium, siue occupatio.
D TU' Ertium remedium in primis idoneum, est I habere semper aliqua occupationem, se negotium, quo destineamur. Nititur hoc rem dium celeberrimo aphorismo medicorum ab Hippocrare prolato contrari, curantur contrari s mombi remedius quem Aristoteles ad mores traxi t, de post eum multi sancti patres, Basilaus, Ephraem , Hieronymus, Chrysostomus; Bernardus& albia curandum igitur otis atque ob homine religioso
expellendum est contrario medicamento, quoa ex ipsa nominis etymologia Negotium esse, tr chatus initio probatum est . Otu vitia , scripsit Q Curtius, negotio discutiuntur. Et L. Senecata, lagni imperatores,cum male parere milites videt , aliquo labore compescunt, ct expeditionibus detinent
102쪽
numquam vacat lasciuire districtis' inhilque tam certum est, quam otii vitia negotio discati. Praebitum hoc remedium ab Apostolo & verbo S atemplo docuit multis Cassianus. Clarissima sunt Cassi. l. ita
verba non multo ante transcripta: Causas tanto- di rum iacertim qua de radice otiositatis emergunt U' sup. o. 3s.m operationis salutaripracepto curauit. Deus ipse,
per Angelum Sancto Apionio Magno propinauit
hoc remedium e callo et Narratur enim in vitis 'ion Patrum (ae reperitur quoque in apophthegmatis s.Ephr.t.2
quibusdam inter operae Sancti Ephraem ) Anto Pseph Diocum Acediae spiritu tentaretur, & ad Deum 'clamaret: Saluari cupio , Angelum adstitissO , qui ipsius Antonij personam referens, modos dens funiculum torquebat di, modo surgens ab opere manuali, sedabat in preces , modo intermissa orationc redibat ad opus . Tandem evanescens ab oculis eius dixit: Hoc fac, ct saluaberis. Hinc intellexit vir sanctus Acediam fructuosis occvirationibus effugari . Recentiores sere omnes magistri narrationem hanc applicant otio in Religiosis curando. Angeli huius doctrinam com- Plexi sunt quoque prisci patres , qui, ut ex eo-xum verbis toto tractatu relatis intelligere licet, iubent Religiosum semper in occupatione , sine in opere , siue in negotio esse, ne Daemon eum vacantem oscitantemque inueniat, atque eo p ratiorem ad excipiendas pestilentes animae iug-Nemones. His attexo Sanctum Chrysostomum i ferte opponentem otio sanctas occupationes , . thryn. cum in Matthaei commentario dixit e taedes ramiebat ero vos bonis operibus esse occupatos. Omnium C m ''nim vinorum , quasi magistra quadam atque oriago est otiositas. Adiungo Sanctum Ioannem Damascenum, qui dum Acediae otiositatis parenti edetur, sic loquitur et D acedia infestaris, te i iudi.
103쪽
sum laborando, meditando, orando, O legendo exta tersipes lirma te instiget,ot consideraripossis quantum inter frigidam pigritiam, , calidam intersit ferum
rem quorum unum a ventura separat gloria, aeterae sun- n, 3 regni celestis te heredem creat. In octauo inci tameta to produxi multorum proborum virorum exepta qui varias ac miris modis depellabant otium t interponentes laborem manuum precibus, meditationibus, librorum piorum lectioni, collation de rebus diuiniHhanc unam ob causam, Ut citrum 1 se suisque cellis excuterent- Non ingratum lectorieri t,neque mu tile nosse quales & quidiam essent illi manuales labores, quoF pristi monachi usurpabant in oti, medicinam.Indicabo capita pr*cipua, quae obseruaui. Ea sunt, quae sequuntur . Agelloruhortorumquectaturaet Cistellarum anistromin. sportarum, storearum similiumque rerum costractio Texebant quoque retra, flabeIlam licia et to quebantque funes . Tornabant alii vaci Iignea et instrumen ta fel rea cusciebanr nonnulli cirretebat quidam fruges secabantque foenum. Non deerat, qui vestes msuerent;qur cellas aedificarent. Scriaptio librorum etiamnum in Gramiae monasterijs in usu est-Lanificio monachi Humiliati dederunt operam primis institutionis suae saeculis: & Iesilao et succos atque liquores In medicingvsum,ex hera his, floribus, rebusque aliis ambice, seu alambim fornacuIar atque igni superposito eliciebant.
Ex proxime disputatis de tertio remedio, tria coIligamus notatu dignissima - Primum est
monachos, tum priscos, tum recentiores,otij dea pellandi gratia, non arripuisse occupationes in stipis ih 3 Des,quales initio recesui, cum oti, descriptionem enucleabam. Non enim vitassent otium,sed ex
tio desi Iuissen t in otium, aut in aliquid aliud otio fortasse deterius,atque u i prouexbiovulgari dicia
104쪽
turasartagine in prunas decidissent; cum occupationes inanes ad Theologicam amussim applicata' , illico deprehenduntur esse actiones otiose, ac
macula, minimum veniali contaminatae sordesem supt. n. is re . Quas recensui monachorum occupati
Des , quisque videt humano generi perutiles fuisse
omnes,multas vero vitae tuendae necessarias. a-obrem Iacobus Aluarusnoster, qui seripsit orioi Iam Alu.titatem esse, non modo vacationem ineptam a Sanctis necessarijsque stud ijs, verum etiam occupationem in rebus inutilibus, & cuiusque statui minime congruentibus i tate ac vere deducit, multos otiosos esse ui videntur occupati. S. Bernardo doctrina haec nota fuit,qui cum negasset otiosum ec s.3er. I de se Deo vacare, subdidit: seuod quicunque non agit in rixa loli cessa fideliter re feruenter , quodcunque agit , quod propter hoc non agit , scilicet ut Deo seruiatur it in eo , quod agit,otiatum E Bernardi verbis exprimi tur acioma receptum a magistris, Nhn vitari otium , inutilia& vana sectando. Cui congruenter Gui- ouii xu.Ielmus Baldessanus stimulans iuuenes ad virtutes p. a. stlan. comparandas i larum proprias; eos monet, ni c
studio fugiendi ouj,peiorem otio praeripiant occupationem, aut vitiomate parem; quoniam id esset vitio vitium trudere,ac daemonem d mone fugaxe. Quem loquendi modum idoneum rei declara, usurpat quoque Ioannes Bustus in arca media Io.3ucae ca, ubi dat otio remedia . Non latuit philosophis ea Mea. doctrina haec probata Sanctis doctoribus: equoru
numero L. Seneca, lumine rationis naturalis illum L. sen. I.
stratus,lepide ac festiue irridet huiuscemodi olim de breuerisos , qui tempus in rebus futilibus ponunt et ut qui multas horas apud tonsorem transmittunt, Dum iecerpitur,si quid proxima noctesuccreuit etiam de sim-gulis capillis in consilium itur: dum aut disiecta comaorestituitur, aut desciens hinc atque idinc in frontem
105쪽
compellitur. Alia multa ridicula magis prosequi tur,quae,quia in rer ReIigiosos reperiri non arbitror, omitto. Suadeo tame saecularibus,ut in tegmphilosophi locu ad cautione legant. Qui cochidi rhos inertissimos homines, inter pectinere specinium semper occupatos, non posse otiosos appellari nominandos potius qgros,semiuiuos,mortuosa ut in tertio incitamento est obseruatum. In eum, aut res inanes agit in otio, Conuenit aptissime dia:etium Attiiij viri argutissimi apud Plinium imniorem, relatum ab Alfonso Sesmeroner Praestat otiosum esse, quam nihil ageret hoc est, ut ego interpretor, minus malum est otio frui, & cessare ab omni opere, quam res agere nullius utilitatis. Iaeni m A trilio videtur nihil agere, qui res agit nihili . Iuxta sententiam hanc , minus ego vituperarem illum Religiosum, qui tempore studioruntia otiatur dormiendo ; quam qui per cellas fratrum perque officinas eoenobij curiose Ioquaciterq- vagatur . Confirmate possum usitato Scripturae senissu modoq. loquendi, Nihil otiosum agere, Cum git inania. Nam in lacris codicibus saepe,quae sunt inutilia Ac otiosa, resetur perinde ac si non essent; ut notat Gaspar Sanctius noster,Scripturae accuratus explanator. Quo sensu non dicitur aud ruisse legem, qui no seruat nec habere cor,qui corde stulta cogitat;& in iure ex Vlpiano, Paria sui aliquadnon facere, im non debito modo tacere, Similiter ego dixerim , non agit quidquam qui nugis audiendis , dicendis , spectandis , ageridis va
38 Alterum notatu dignum est, non esse faciIeconstituere, quae nam occupationes cuiq. ordini religiota,monasterioq. conueniante quonia qua li
bet familia Religiolarum suas habet regulas A.
106쪽
CIII. rem. III. negotium S.Ir. Os
constitutiones fini accommodatas, in quibus occurationes quaedam vetantur, qua, iam iubentur. Dissicilius est singulis Religiosis generali regula praescribere, quibus in rebus occupari debeant ad otiu discutiedum:quod ingenij,valetudinis,uiriti, aetatis, artis, industriae, gradus in ordine uniusculum. habendi est ratio diligenter. I taq. tum a prudelibus Superioribus imponedq sunt pro cuius . raptu ac viribus: tu a propria prudentia sumendae sunt,no sine consilio spiritualis magistri. Communes omnibus cuiuscumq. gradus dc captus occupationes sunt spirituales illae toties a magistris commenda tae,atq. ab omni antiquitate usurpata rorario voce fusa ; meditatio,conscientiae distussio: Iihellorum piorum,dc exemplorum Sanctorum lectio;qua nomina tim expelli otiu aptissime ac fructuosissime docui testimonio Cassiodori, Iuonis, Tu i sSmaragdi dc aliorum magistrorum in tractatu ea de re. Laicis rerum domesticarum administris, prqrer munia,quae curant ordinarie,si lepus supersit, di otis sit periculu,idoneae sut illae manuu dc corporis occupationes fere omnes,quas dixi usitatas mo subi tiris nachis antiquis.Quamobrem ab expertis seniori P '
hus accepi expedire plurimu familijs Religiosis,
ut qui administeria Marthae recipiuntur, aliqua artem calleant ex mechanicis,ordini vel necesia-xiam,vel utile. Quo fiet, vi cu tepus superxerit ab ordinaria procuratione illis assignata,atq. ab exercitiis spiritualibus praescriptis,uitata nimia fatigatione, possint iuuare sutore, sartore, horti cultore Cy 'g' 'fabru tignariti,aliumve opificem domesticu; ne te Pus vacuu praeripiatur ab otio. Sunt quida manualas labores non admodum graues,qui suscipi pocsunt,mea sententia, vel ab ijs Religiosis,qui cleriis ci ac Sacerdotes sunt, sed ob capitis imbecillitaqtem, aliamve corporis inualetudinei u , aut d
107쪽
serere prorsus , aut saepe intermittere coguntue studia i i iterarum ivt notaui e Petrus Cluntacensis.' Fructuose tempus fallent is , si excudent de color hunt imagunculas,quibus pueruli doctrinae Christianae auditores, alacriter in eius stliola detineantur,de ad eamdem alliciantur:si thecas conficient cereis agnis saerisaeanctorumque reliquiis. Eius generis sunt;consuere conglutinareque libros cilicia de flagella ex funiculis texerer arbusculas inse rere atque inmutare. Neq; improbarem eos,qui horologia cuiuscumque generis fabri facerent,qui sphaeras, pleni sphaeria, & alia mathematicorum instrumenta construerent atque elaboraret, quod haec utilissimae professioni deserviant. In ordiniatas, ubi litteris non dant operam tirones, ijs asiugnari possunt labores manuum ex utroque gen re s quibus & idonea est scriptio documentorum, spiritualium, & meditarionum; qua iv otium exis eludant,ae doctrinam perfectionis addiscant. Magistri cuiusque professionis , dum docent, satis suis perque occupati sunt, si suo muneri satisfacere velint. Nec auditoribus tempus superuacaneum esse potest, quo olientur i, si diligentia discendi praeceptoribus docentibus respondeant; & si qua tangatur cupiditate proficiendi adeo, ut neque a grada. hus litterarias excludantur; neque a condi scipulit
superentur; neque careant ornamentis doctrinas rum,quae cognitione nobiliorum linguarum historiae continentur. In illis Religiosis, qui neqi docent, neque docentur,est aliquod otiositaris p riculum. Verum ias suggero extraordinarias occupationes iucunditate utilitateque conditas e studiuquaestionum ad conseientiam pertinentium, quae nullum habent terminum: sacrae Scripturq, quae innumerabiles continet thesauros: sanctorum patrum, qui sunt diuitiarum plenissimi,quibus re inctorum
108쪽
genium & spiritus locupletatur. Propono histotis atque Ecclesiasticae prscipue lectionem cum sanctorum vitis , unde prudentiam, pietatem,scientiam cum voluptate augere possunt. Suadeo coialectionem exemplorum selectorum , sententiarii rerumq. aliarum piarum, in locos communes dia gestarum, quae sint illis usui tum in concionibus , dc adhortationibus, tum in familiari colloquio caproximis. Denique revoco illis in memoriam,ritamen tantum ingenio valent, scriptionem alic ius operis,quo absentibus,ta posteris prosint, siue opus ex alia in aliam linguam conuertant; siue in compendium redigant, sine suo marte lucubrentur . Atque hae sunt occupationes domesticae . N externae non deerunt in auxilium& profectum proximorum, si feruor chari tatis adusserit corda Religiosorum it lorum,qui vel non vetantur proindesse aliis, vel iubentur ex regula sese in eoruntia salutem ac perfectionem impendere. Doctrinae Christianae pueris traditior visitatio aegrotorum stum in nos omijs , tum in domibus priuatoru8 cohortationes ad piorum hominum coetus, & ad sanctimoniales: conciones ad populum in Eccle-sijs & plateis reonfessionum de peccatis auditio:ad meditandum instructio excursiones per oppida scastella & montes ad rusticorum & pauperum institutionem: &alue horum similes ab Apostolorutemporibus ac moribus derivatae, atquea propria cuiu m ue Religione receptae ac priecep tae. 32 Tertio notandum est ex disputatis, communem iam fere factam esse occupationem omnibus propemodum Religiosis, studium litterarum ac doctrinarum sacrarum; successisseq. in locum la- horis manualis inter monachos,atq. id fieri cipiano aetate nostra,sed multis ab hinc siculis,ut mox probabitur.Causae mult*,graues,& rationales me G runt
109쪽
xunt:e quibus seligo quatuor. Prima fuit libera, Iis principum pietas, qui latifundijs monasteria dotauerunt ac ditauerunt adeo,ut necessitas comparandi victus labore manuum , vel imminuta fit, vel sublata. Propterea rectores illorum minachis auxerunt spirituales labores, ut otium fmgaretur , cuius depulsionem magna ex par te, ut demonstratum est,spectabat labor manualis . B. P trus Cluniacensis abbas, cognomento venerabilis expressit hanc primam causam,respondens Cisterciensibus,qui Cluniacenses monachos accusabant violatae regulae parentis communis S. Benedicti hac in re. Pruden ter enim obseruat id a S. Mauro
discipulo S. Patris fieri coeptume unde colligimus mutationis antiquitatem. Hic igitur sanctus discipulus in Andegavensi monasterio morem hunc tenuitssic loquitur B. Petrus in epistola ad S. Bera nardum ) Ut quia eis sine proprio labore cuncta n rassarias peditabant,omisso manuum opere, spiritualious exercitijs exercitati, otiosi reon egent. Secunda causa fuit,quoniam non solum aeque bene,sed etia
litterata. Idem B. Petrus in eadem epistola signifcat. Primum enim ponit, ut certu , a S. Benedicto in cap. 8. regulae per laborem manuum non spectati nisi fugam otij: congruenter iuribus, quae nolunt attendi verba,cum de mente constat disponentis. Deinde inferi: alijs bonorum operum exercitjs idem potest seri, o videtur vobis bene regula se uari 3 Subdit alia in eandem sententiam , &Pr bat exemplo Mariae Magdalent, spiritualia Comporalibus esse praeferenda: & tande cocludit: Quocumq. bono exercitio,otiositate fugata regula custoditur.Corroborat Petri Cluniacensis sens aucto k itas S. Thomae Aquinatis , respodetis caluntatoribus Religionum, qui volebant Mendicantes Religiosos
110쪽
C. III. Rem. I. Negotium. .s .isy
giosos vivere tantum e labore manuum, non merii dicata stipe; praesertim ut otiu arcerent. Ait enim et, Sed otium non solum per laborem manuum tollitur,sed multo melius perscra Scriptura studium . quod otium, magnum habet negotium,sicut Augustinus dicit. Vnde super illudpsalmi 6F. Defecerunt oculi mei, dicit: GogD . Non est otiosus, qui verbo Dei tantum Pudet;
. nec pluris est,qui extra operatur, quam qui studium cognoscenda diuinitatis exercet. Ipsa enim sapientia maximum opus est. Tollitur etiam otium per laborem doctrina,quo contra hostes mei dimicatur. Hacten us S. Doctor producens quoque Augustinu & Glo si inmeiusdem rei probationem. Hanc Petri Cluniacensis doctrina secuti sunt Casinenses, Camal-dulenses,& Montis Oliveti monachi discipuli tati Patris & magistri Benedicti: quorum postremi Casin. Caaclare definiunt: Studentes immunes esse ab eis modi exercitiis manuarijs; & ijs, qui cursum st(ldiorum e. s. te
Peregerun t , Exercitiorum loco erunt Iec iones,medi M.
rationes,ct sacrarum scripturarum studia. Casinenses vero antequam statuant quid doctrinarum,& cisiis. In
quibus in monasterijs, tradendum sit, has causas e. q. regis statuti praemittunt praeclaris verbis otium dete- n
stantes: Cum impium ; ct si monastica disciplina alienumst, inertia otioque languescere, ct ab antia quis patribus,qui Ecclesiam militantem omni doZIriana genere S facultate istuctrarunt, filios degenerare . ot hujusmodi ignominiam ct notam fugiamus,otiumque s nugas efficax Diaboli virui evitemus; diuin rum Scripturarum peculationi efficacius intendere possimus simul ut coalescenti in dies auctore Deo,congregationi nostra, haec etiam, inter cetera, scientia gemma non desit. Tertia caula mutationis fuit necesseas doctrinae sacrae Scripturq ac Theologiae in Ecclesia, tum ad confutandos Hyreticos, tum ad eruditionem populorum: cum nescio qua de cauta pa-G a stores