Tres novi tractatus ascetici Iulii Nigroni Genuensis e' Societate Iesu

211쪽

uniuersum s vel ad altiora constendendi causa;veli ad obtinenda commoda d obsequiae procu dubio malis his finibus voluntatem deprauant ante , quam ad sodalitatem conflandam, suam couertant industriam. Atq. hi minus excusabiles sunt,

quam illi , qui ducti ab affectu vehementi sedaliatates ineunt; nihil, aut parum cogitantes de m lis, quae subsequi possent. Eorum, qui sponte considerateque se in amicitias innectunt, eo grauior est culpa, quo id maiore cum deliberatione ac proniore voluntate praestan t. Propterea merito LP se Io Sanctus Basilius poenas grauissimas, quae tandem

eiectionem e coenobio contineant, praescribit ei,

Qui Frmatam iam vetustate disciplinam labefactare in animo habeat, ac alios etiam de Fratribus secum, comites trahat. Quae verba describunt eum ut clarius ex pracedentibus patet) qui sodalitatem animo seditiose comparat, ut sanctam selutaremque coenobii disciplinam euertat. Addideram in deis scrip tione, Daemonis altu ,ut causam extrinsecam indicarem . Nihil fere mali fit in nobis, cuius Daemon non sit aliquo modo particeps,qua suggerendo, qua suadendo, quam subministrandiso casionibus. Proponit obiecta: concitat affectus rrefricat memoriam et exsiscitat phantasiam sinsti- at persegniores sodales;& quod Itali sumpto, scorpionibus prouerbio dicunt, caudam venenata in oes nostrae vitae partes,&actiones immittit. Itaque non sine hoc impostore perniciosas amicitias conglutinari verisimile est . Audiatur S. E- 'et sic phi Tm magnus ac vetus virq spiritualis magister,eir. e. vi. tui nobis in hac re fraudes aperit hostis acerrimi, modumque decipiendi. Caute, inquit, age Frater, est attende i ibi ipse e multa enim sunt insidia Inimici. Ss enim Fratrem Iobrietati ac vigiliis deditum com

212쪽

spexerit Inimicus,alium ex segnioribus aduersum eum excitat, insepe etiam manus inter se conferant. Dei de conciliata amicitia , eandem considenter inter illotauget fraudulentus: non quidem virtutis gratia; sed ut eiusmodi amicitia , turbatis illorum mentibus, voluptates inter eos admisceat , satque ingens ma

c Adiunxi descriptioni, Per conspirationem cla- Eectinam conflata: ut declararem quandam quasi formam sodales inter se colligantem,& tanquam gluten tantisper eos connectens, dum commodIs ac voluptatibus e sedalitate quaesitis perfruuntur. Sine conspiratione aliqua stare non possent tales sodalitates ; in quibus, quod absit diuina chari ras, & sincerus amor amicitiae ver*,oportet esse aliquod vinculu, quod sodales in unum adstringat. Praesertim ubi non est ille amor ex affectu, qui ve- rq beneuolentiae vices geri t ad aliquod tempus in

iuniorum amicitias. Placuit nuncupare conspirationem e tum quia haec usitata Cassiano est in , CasLeoII. his amicitijs: tum quia coniurationibus similes io, at has furtivas video . Quorumdam insania nonnumquam eo procurrit, ut eas firment iuramen- Lueian.

ros ut quondam Scythio siue illud sit de non dic diat, de Msoluenda secietate contractae siue de non prodendendis sociis siue de non patefaciendis arcanis: taue de non fugiendis couentibus clandestinis: quq omnia pessima sunt, periculosissima ,& contra diuina humanaque iura, ut postea demonstrabitur, ubi coniuratos huiusnodi iurisiurandi religion iati. ausa. soluam. Ac ne temere, deque meo sensu id asserere videar, quod de iuramento dixi, producar testes priscos, a quibus didici quod mando litteris . Sanctiis Ephrqm : Si quis ad te accesserit secreto S. Ephr.t. diceni: nueniamis inter nos,ac vi frax, ct ami- qui x tiam

213쪽

citiam ineamus: visi quid dixero tibi, me sine rauc. tradictione audias. Deinde etiam post iusiurandum , si te in peccatum inclinare ac subuertere ust uerit, nemorem geras illi, quamuis magnitica protulerit, seq. ipsum humi prostrauerit supplicans, ut violes Dei Pra raptum . Ioseph abbas apud Cassianum: Illud quo- Ciss. eoli. que multi, experimentis est saepissime comprobatum , m. c. s. nullo modo eos, qui amicitiarum foedus coniurationis iniere principio , indiruptam potuisse seruare concom iam siue quod eam, non pro desiderio perfectionis,nec pro C pontolica charita is imperio ; sed pro amorererreno, ct per necessitatem ac vinculum pacti retin re conati sunt esue quod illis castidismus Inimicus ;vt eos pratiaricatores sui faciat sacramenti, celerias ad irrumpenda amicitiarum vincla praecipitat. Haec Ioseph: qui quavis non ita perspicue,ut Ephraem, iusiuranduin in amicitia constituat: tamen illae voces , Foedus, coniuratio, pactum, vinculum, sacramentum, satis superque legentibus indicant illam vituperabilem conspirationem , quae diuturna ecse non potest, sine vinculo iuramenti minime constare potuisse. Quamquam coniuratio,vi nomen sonat, sine tum mento non fit, quo coniurati oblugantur, ut factum est in coniuratione Cati linae: saltaneo- lacramentumque esse iuramentum militare, notuntur. Catii est ex Vegetio. Quamobre huic amicitiae per Cacae . alii sanxi danatae interpositu erat iuramen tu . Narratra s. quoque in Prato spiritirali Stephanus Abbas MoaLuin in bita de duobus monachis in coenobio abbatis Pi Theodosis, Qui sibi inuicem iurauerant, quod neque in vita , neque in morte ab inuicem separarentur . Alter alterum abeuntem in Rculum ad fornicandum , cum retinere non posset, secutus est, ut a peccaro & a mc ulo reuocaret, existimans ad id se cogi uitamento . Precibus tandem ac patientia iudalis reuersionem ad monasterium obtinuit:

214쪽

sed ea sequela periculosa fuit, atq; in ter eas actio' itia, haenes referenda,quae non imitatione,sed admiratio ra. ne sunt dignae. Iuramentum quoque inlconspirationibus deprehenderunt Eremitani & Carmelitae, ut postea dicetur. Coniurationi clandestinam adnexuir qui maxime proprium est coniuratorum , animi destinata, consilia consiliorumquerationes, summa fide diligentiaque ad exitum usque rei destia natae contegere. Similiter horum sodalium MPaucorum amiculorum summa cura in hoc posita fixaque est, ut sua ipsorum amicitia conspiratioque lateat ceteros coenobij sodales; atque in primis tum Superiores ac moderatores disciplinae, tum eos,qui putantur obseruantiores regularumsta proinde rem ad gubernatores existimantur delaturi. B.Laurentius inter alia multa suis referenda locis, attingit horum morem his verbis: Semper huiusmodi a moerunt: sempersimilis sibi c---du. i.

sortia quaritant: in angulis, in latibulis, uentu tem die. e.M. pore, ut plurimum confabulari appetunt. In hoc latendi studio sacerdotes idololatras in sacris Eleusnijs aemulari videntur, qui lege inuiolabilis perstitiosa illa mysteria vulgari vetabant; ac talentio magno taciturnitateque venerationem

illis conciliabant, ut post Tertullianum & Clementem Alexandrinum , alia patres Graeci Latinique prodiderunt. Ad occurrendum clandesti- valentirignis horum coniuratorum congressionibus, quas Ci' dici notat B. Lauretius, arbitror a priscis patribus,per 'd' leges & poenas cautum , ne in tenebris ac noctu quispiam at teri loquatur. quos patres eorumq.verba retuli,cum deflentio religioso dissererem. Eo- Arardem spectare arbitror omniu Ordinum ardeSstu Petri Clindium & decretum , ut lampas in dormitorio tota

nocte luceat: quam B.Petrus Cluniacensis,si pau- '' N pertas

215쪽

pertas obstet, iubet ex Ecclesia , (quod miror indomitorium transferri. Metueban t latebras potistimum noctiirnas ; sciebantque nocturnas tenethras male agen tibus, qui l ucem oderun t, oppo tuniores videri ad colloquendum & comessandu . Quam ob causam S. Basilius gastri margia corruptos,qui latere percupiunt, &esse solente Uauc coniuratorum, Tenebriores, hoc est tenebrarum amatores appellat. Postremo in descriptione tanis generatim indicatur harum sedalitatum, per illa post rem a verba: Caec aliquid moliendum,quod set contra leget. Etsi non animo intento ac deliberato spectat violationem legum,is praesertim, qui ad amicitias priuatas ab atactu trahuntur ; m iuntur tamen aliquid , quo leges violantur, siue

diuinae sint, siue humant: atque hq siue a pontificuhus, siue ab Ordinis antistitibus latae . Rem dixempla declarant. Qui iucunditatem e conuersatione frequenti, familiariq. colloquio captant mmiculorum, ij violant regulam omnibus ordini-hus communem de silentio certis locis temporia husque seruando: transgrediuntur naturalem legem de verbis otiosis non dicendis, a quibus in i liusmodi colloquijs non abstinent. QMi voluptatem quaerunt ex clandestina comessatione ac commporatione , quod est vituperabilius, is multarum , legum sunt violatores, ut probatum est in commetario ascetico regularum , & confirmabitur in f

rius, ubi de danis agetur, quae sibi ipsi suis ex amicitis sconiurati sodales accipiunt. Qui deni q. machinantur aliquid aduersus Maiores suos,&proprij ordinis regulam atque institutum; is tot leges divinas & humanas peruertunt, quot legibus O

dinis ratio ae regula constabilita fuit. Haec satis de primo capit . OP.

216쪽

C. N. Dec. amic. damnata. s. r. Is scis P. II. Amicitia huius spectes, finis , es eum. 8 UNvCLEAT A descriptione amicitiae

c damnatae, recensendae sunt in secundo capi te species eiusdem, cum fine atque effectibus cmiusque. Quinque obseruatas in c*nobijs esse comis

perio: primam consanguineorum; secundam conterraneorum ; tertiam seditiosorum ; quartam aetate inaequalium; quintam ac postremam iuniorum interse foederatorum ,

I. Species consanguineorum.

PRIMA species squam omnium minimo

malignam , sed cauendam prorsus atqueetj-ciendam e Religiosorum cceibus, seu diuoluentadam puto)illa est, quae dicitur ab Aristotele in Thetoricis indidis,m, cuius quoque meminit in thicis: nos cognationem appellare possumus . Ligat beneuolentia naturalis sanguine coniunctos: qui, ut philosophatur Aristoteles in ethicis, ideo se diligunt, quia sunt participes sanguinis eiusdem; ab eadem radice, vel patris, vel aui, vel proaui prodeunt, & sunt quodam modo idem, quiddam in corporibus distinctis . Quo propi res sunt radici, eo se plus diligunt;vt fratres cum

patruelibus comparati. Fratrum vero mutuus avimor ex conuictia, consuetudine, studiorum & liarum rerum aequalitate crescit;atque ob has causas,est amori sociali simillimus. Amorem hunc ab affectu naturali, quem communio sanguinis gignit, exardescere notissimum est, ut a Cassiodoro didicimus: cui Cassianus accedit, varias colligens amicitiae sodalitatisque species Ect etiam, inquit, N a. aliud

217쪽

aliud dilectionis genus, quod natura instinctu ipsius

est consanguinitatis lege connectitur, quo vel contriis tales , vel coniuges , vel parentes, seu fratres ac li- ij naturaliter caeteris preferuntur: quod non solum .. humano generi, verum etiam omnibus alitibus atque animantibus inesse deprehendktur. Inuenitur et tiam inter Religiosos haec consanguinitas. Acc dit tape fratrem natu minorem, vestigia sequi maioris, qui iam nomen dederat in hanc miliatiam spiritualem. Ex Ordine meo conijcio quid in alijs eueniat. Cognitus mihi fuit pater, qui filium s & filius, qui patrem in Religionem secutus erat. Numerati sunt aliquando in aliqua prouincia fratrum germanorum paria viginti.Compertum est non modo binos fratres , sed ternos, quaternos, & vero etiam quinos alicubi militasse in religiosis castris. Scio defunctum in Sicilia Patrem, qui quaternos liberos in nostram Societatem secum adduxerat. Mitto patruos cum iiiijs fratrum ;patrueles & consobrinos, quorum inges est numerus. Cum igitur consanguinei, qui degunt in aliquo ordine , coenobio , naturalem affictum ita moderantur ex praescripto resularucuiusque Ordinis, ut nihil minus ceteros sodales amare videantur,ac prudentia religiosa magistra continent sese a nimia familiaritate,mutuis laudationibus, suorum propinquorum , atque ab alijs actionibus, quae amorem immoderatum arguat,no modo vicissim a reliquis sodalibus diliguntur, sed etiam efficiunt, ut eorum cognatio nullo moveo possit inter amicitias damnatas numerari. Talis fuit monachus quidam patruus& magister s. Enhod. spiritualis S. Antonij pariter monachi, cuius vitae rite eivi scripsit S. Ennodius episcopus Ticinensas, Sednum ...is quam, inquit S. Ennodius, ille magis eru rigore, consanguinitatis lege molliuit: nec fecissecurum de n

218쪽

e itudine discipulam non timere; cui gratia doctoriamsi censura non praestitit. Quod si religiosa falcula non putauerint affectum naturalem, quo se ,

plus ceteris,mutuo diligunt; ex facili fiet, ut ab alijs coenobilis secedant , inter se maiori familiaria rate conuersentur; offindant illos, qui charitatem fraternam per huiusmodi secessiones atque immoderatam tamiliaritatem merito laedi arbia trantur; & denique cognatio veniat in numerum earum societatum vitiosarum, quae passim a magia Laamiastris reprehenduntur . Sanctus Basilius olfecit de iam hanc reprehensibilem cognatorum coitionem &m' amorem,& poenis propositis a suis monasteriss mxegit. suod si quis inuentus fuerit, inqui ta qui maiore quavim animi propensione, monachum fratrem , vel propinquum, vel alium quemvis, quavis de causa videatur diligere, huc eastigare oportebit,ut iniurium publica charitati. Eumdem sensium habebat Cla

dius Aquauiua nostri ordinis quondam praepota et

rus, cum praecludens aditum huic sodalitatis spm x ' ciet, ne inter nos irreperat, scribebat: Quisquis assicitur peculimiter ad aliquem, quod'ater sit, aut consanguineus, aut conuersatione iucundior, seipsum imminuta charitatis accusat.s Iam videamus, quibus actionibus cognato rum consociatio sit alijs religiosis sodalibus moi ita de odiosa: ex quibus lector intelliget vitiatae cognationis finem atque scopum . nimirum consanguinei promotionem ad altiora, studia, m Dera , gradus, dignitates. Prima actio est famia alaritas nimia,quq primarius effectus est omnium

sodalitatu. Haec aute eo maior est inter cognatos squo dulcior ob sanguinis comunione eo magis intima, quo fideliores in secretis continendis existimantur,ob amore mutuum,quo se diligunt, & radamari sciunt. Ex immoderata familiaritate s

219쪽

In r. n. mala illa prodeunt, quae postea recensebo,ubi dicseiam de damnis eius: ut merito monuerit Ioanta dicti, nes Taulerus apud Ludovicum Blosium, vitan- sames dam esse minus ordinatam amicitiam etiam consanguineorum & assinium: Id enim, inquit, malam exitum sortiri, ct inquietudines, curas, graum mina saut etiam impuritatem cordis adducere silet. Secunda vel actio, vel effectus reprehensibilis est nimia laudatio, qua se germani fratres,qui nom. temperarunt virtute naturalem a stum, vicis.fim commendant: ingenium, doctrinam, pr hi talem, in rebus agendis dexteritatem extollut ad nauseam usque sodalium audientium.Qui cum vident virtutes non respondere laudibus aut ria dent laudantium errorem,aut miserantur in temo perantiam affectus, aut laudes insulsas stomachantur. Tertius estinus est erratorum, siue ingeni, siue linguae, siue vitae accuratissima excusatio, a que acerrima defensio. Non ferunt, qui parum castigarunt assectum cognationis, consanguine rum suorum er fata obseruari, reprehendiue et taciturnitas ipsa, cum de i psorum virtutibus, aut naturalibus , aut moralibus sermo incidit , vel certe parca moderataque laudatio , pro vi tu pera- inme capitur. Quapropter nonnullis intolerabiles fiunt, cum suos ita defendunt, ut eos semper innocentes videri velint s nocentes alios, qui nihilo sunt illis, omnium sententia,deteriores. Quam Tuseflectus est conatus, ut ad altiora: consanguinei provehantur. Hoc morbo infecti Religiosi, ut accepi , satagunt, ut fratres sui germani, retia quis socijs preferantur,in honorificis muneribus, de dignitatibus; ut eximantur ab oneribus'; ut a nimi corporisq. relaxationibus in talitis ac frequetibus reficiantur. Commendant confidenter Superioribus et conqueruntur interdum cum diser

220쪽

lla, consiliarijs, senioribus , a quibus promoueari posse arbitrantur , quod deprimanmc . In ei ctionibus, in quibus ipsi iure inlinunt, fratribus siue aptis, siue ineptis calculo suffragantur, alio . illis artificiosum in modum comparant suffragatores . Grauis adeo res est,& Ordinibus pernici sa haec iniusta sustragatio, ut periti rerum ascet Carum eam adnumerarint causis , quae religiosos ordines pessundant. Seruatius ordinis Praemo stratensis in optica, ubi regulam Sancti Augustis ni explanat, ex sententia Ricardini commentatoris eiusdem regulae, refert undecim causias ruinae monasticorum ordinum, inter quas sexto loco haec numeratur: Inutilium personarum S consa guineorum promotio. Quod sente in te ligo si sin t ad eos gradus, ad quos prouehuntur, inepti. Spectat eodem cautio multorum, qui monialium chnobia gubernant, cum vetant plures, quam duas sorores in monasterium admitti, si reliquae paucq sint: permittunt adscribi tres, si numerosior sit cqtus, in quem recipiuntur . Do in exemplum reprobationem, decretum primae synodi prouincialis Mediolanensis sub Sancto Carolo Cardin

li; quod his verbis continetur. In ius monacterijs, in quibus moniales pauciores sint quinquaginta, duatantu germana sorores,aut tres,qua sint mimgeneris p. t. s. Caac familia recipi possint. Vbi inro plures sint quinqua- Pum m ginta monialibus, ibi tres tantummodo sorores , aut quatuor eiusdem familia recipi liceat: si ita moniali capitulo videatur . Didicerat sanctus Archiepiscopus experimento, multas sorores germanas imeodem monasterio posse facere secessionem , quanda muliebrem in alias exercere tyranide,dcmonasterij,dominatu modo quoda occupare, pervices unam ex sororibus gubernationi, ceterisque muneribus praeficiendo. Easdem fere causas puro