Tres novi tractatus ascetici Iulii Nigroni Genuensis e' Societate Iesu

281쪽

qui temere in visco harum amicitiarum inhaeseu trunt, per occasionem nimiae familiaritatis,&visbi gratificentur inuicem,maculantur. Exclusa charitate diuina, necessario ad aliquem alium acth chum,seu dilectionem deueniendum est. S. Bernars, ii dus de proximi dilectione sapienter disserens, ad

quam requirit aliquam affectionem, haec habet: Est assectio,quam carogignit in est,quam ratis regit; ct est, quam condi apientia. Prima est,quam Apostolas legi Dei dicit non esse subiectam,nec esse posse: Secunila, quam perhibet e regione consentientem legi Dei, quoniam bona egi. ec dubium dictare inter se,contenis rimam ct consentaneam. Longe vero tertia ab utraq;

distat, qua ygustat, , sapit, quam suauis est Dominus,primam eliminans,secundam remunerans. Nam

prima quidem dulcis,sed turpis: secunda siccasia foraris vltima pinguis,s suauis est. Haec vir Sanctus. In his amicitijs, quas detestor, non inest aflectio his eunda sicca& fortis,consentiens legi Dei,quam ratio regit . Quo enim modo legi Dei consentiat, quae legibus ordinis aduersatur manantibus 1 leo 3 quae iussis Maiorum., qui Dei vices gerun i,

obsistit 3 Quis dicat ratione regi,quam B.Laurentius clamat passione victam duci, &l tyrannice su-rup n perara Non bona haec est,in quatiem sedet ipsa Charitas; per quam non fiunt opera bona,quod S. Bernardus tribuit secundae. Multo minus affectio tertia reperitur gustans & sapicns Domini suauitatem; quando ab his sodalibus negligitur Oratio, ignoratur familiaritas cum Deo, parvipenditur deuotio, spirituales exercitationes, in quibus gustatur Deus,contemnuntur. Remanet ergo prima aflectio, quam caro gignit; dulcis,sed turpis: cuius glutine sodales illi connechantur. Praeterea Id. Rem.l. DCC proximi charitas, aut fraterna potest appellam ri s quoniam in ea minime cernitur ea perfectio, quam

282쪽

quam idem S. Bernat s in ploximi charitato

locat. Ait enim: Proximum pure diligere quo mota potes , qui in Deo non di it Porro in Deo diligera non pote, , qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diliginius, in in Deo diligi possit S proximus.Confiderent attente sodalitatum harum mancipia snum Deum pure ac perfecte diligant , ut inde imtelligant, utrum sodales in eodemi Deo diligant

necne: ut possint gloriari, se illos rure diligea

33 An te S Berminum Cassiodorus, ut supra Cassiod. Lfignifieatum est, in libro de amicitia, colligi tam 'ctus omnes, qui potiuncinamicitia dilectioneque fraterna proximorum excogitari. Primus an etias est spiritualis, Quoties Deus occulta immissio

negratia, vel alicuius verbo, vel exemplo,atit core

preonir paterna fagella , aliguem ad diligendum, quod honestum ess ct salubre inui at dete. Hic locum non habet in amicitia, in qua non quaeriatur, neque honestas i neque salus , sed iuc'nditas

di voluptas, ut saepe demonstratum est . cuius uisu p. n. . tores . non initiinu viuino ad sese amandor e citan me s sed vel aflection is impetu , vel Daem nis impulsu i non .mmtantur ad lanctam dile- . . oectionem exemplo virtutum, ted ornamentis N turae . Secundus affictiis Campotore Ratimna lis. Put ex alienae minutis consideratione exce- . . dii. Res a Sancto Paulo gestae, Isaurentis ae vin- amniij mar dria, cum-audiuntur, aut leguntur, ex opinione Cassiodori, suauissimum amorem , promptam deuotionem erga eos in nobis accendunt . At hic aflhctus laudabilis non coagmmentat has amicitias , quarum sodales , notia tanto virtutis , sanctitatis , praestantiumque actionum splendore fulgent, ut ob hanc causam, se iniucein diligantur. Contrarius affectus, R et irr

283쪽

irrationalis pol ius in illis deprehendi tur, qui, ut est auctor idem Cassiodorus , allos ad indebitam beneuolentiam inclinat ijs impendenda, qui sint in signes aliquo Vitio, aut artificio tu tam philosophia inani, aut stultissima in re militari audaciae ct quod miserabilius est , qui prodigi sunt , detractores , Deo obtaeles , aut scurrilitatis, scularis ineptia sectatores. Queis inter Religiosos adeo parum inus est , viam lini illo cupiat se amari, quo mimi, scurrae simi sesque horum diliguntur ' Hoc irrationali assectE ducuntur,qui sodales quosdam singulari beneuolentia prosequuntur, propter fac

tias, scurrilitates , detrae iones, turpem artem, aut vitium aliquod, quod ridiculum censeatur.

Tertio loco numerat Cassiodorus affectum officia Iem , Qui obsequio, inqui t, conciliatur. Laudabi lis hic est, cum ab animo grato beneficiorum memori excitatur. At nisi contineatur intra fines m diocritatis ; nisi seruet leges Ordinis: nisi pareat Maiorum iussis, finemque honestum respiciat, .a damnabilis est, ac vituperabilem facit eam sodalitatem,quam consociat. Quartum affectum idevocat naturalem ;&eum hoc nomine signat,quos. - his quisque diligit Domesticum sanguinis sui. De ias, inici, in tantum hoc affectu amant, Sancius Greg Ea angis rius,atq, ex eo Hugo victorinus.Hi nimi, ct pro ....etisti rem diligunt , ct tamen illa sublimia vilee ioniae

oa aLaa. pr I a Cora assequuntur, quia amorem suum, non sp=ntualiter, sed carnaliter impendunt. Et quamuis Donnumquam adeo tolerabilis sit, ut damnari nci

possit 8, tamen in familias religiosis, ubi Religiosi

profitenter huius affectus vacuitatem, vit Uperatione dignus habetur, qui non eum adeo repre fit, ut consanguineos non plus diligat,quam alios socios nulla sanguinis cognatione coniunctOS. Propterea superius inter sodalitates destruendas, a sc Iocaui

284쪽

, orauiae sanguineorum peculiares amicitias , - Onat item hulicaffectum tetigisse modera tionemn hiberet. i si mn DI intum aflhctum, quem assinem natur Castu d.LEd est esse, nuneuplit,carnalem Cassiodotus d-Flahe Sanctus Augustinus in regula iubetera la--re ab Ordine religiola, cum ait: alitem car-s. Aug.i

natis Sed piritumsim is debet es Ei lectio T. Ex- -- rettus erat , uturiatis , in his amaeitiis suspectis dominari rumpo de praeeatiebat ac prare umebat .

gustaverit,contrariorum contrarias emi quaein A-Dttes. Verum attendamus dicta interpretum S. A

igit ad carnalia ut dristit Munavis, quos ad ea diis si rit, quassint Mun Sequutur eu Ioanes Trullus,& Tmita Seruatius. Ex hac interpretatione covincitur carti in teg. s. italiter diligere amfm,gcamalia remudanain

est quae Mundus o Me inet, dc sensibus tueanda maad. h. sunt , & appetitui placent, amico promtat aedissiderat. Quamobrem , qui ladali appetit, re qum tit honores, dignitates, gradus eminentes s a plausum hominum in rebus gerendis, gratiam1 magnatum, dommoda secularia,delicias Religio seminime conuenientes,pecuniae p&-ohola usum sanctae paupertati aduersantem, At his simia 'habona,quae Mundani homines magni qstimant,ia spirituales repudiant ; is amicum, ex August ni doctiina, non spiti tualiter diligit, sedearnalia ter I ac Trulli sententia impura dilectio est. Se cunda interpretatio eorumdem est, carnaliter dis gere illum, qui dii ior lictione ominata ac

285쪽

ne , sicut diligunt propinqui carnales ct compatrio L. Vmberti verba sunt haec. Ceterum hanc dilecti nem S. Gregorius& Hugo definiunt sine primito

esset& quia gignitur a carne,S. Bernardus pronunsap. n. a. tiaturus est, dulcem quidem esse,sed turpem. Temtia interpretatio est eiusdem Seruatij, ouando alia quis attigitur ratione concupiscentia. Hanc dilecti nem apud S. Bernardum primo loco Caro gignit. Eadem ex Cassiodoro animam emollit ad noxiam supta n.i. voluptatem De eadem sine ambiguitate locuti sap. n. 13. sant Basilius, Ephraem,Climacus, Petrus, Laureniatius,ubi de periculo peccandi disputabatur. Destiac silendum duxi;quoniam quilibet agnostitaste

Ca T. eoli. chionem esse turpissimam. Cassianus quoque hunc o si s aflectum in coniuratorum amicitias dominatem, atque ab Apostolica charitate diuersium, nucupat Terrenum. At quis potest non improbare illos, Dd 3 I terrena sapiunt 3 Quis bonum auderet dicere auectum,sive amorem, quem rotantiqui,graues, ac periti magistri vitae cinctioris,nominibus adeo. 6 probrosis notare non dubitant Augustinus, Cacsiodorusque carnalem appellat, Cassianus Terr num, Bernardus turpem atque a carne generaturaliter alis non sine acerrima vituperatione deli nestant. Nec vero tantorum doctorum auctoritas debilitatur, si dixeris hos aflectus, non esse natura malos, sed indifferen tes vitiari fine, modo,mens ra.Te ipse implicas,& condemnas. De fine malo, qui sodalium animos deprauat, sodalitatesque

s u. . it corrumpit a multa superius disputata v definitae

sim t. Vitiari quoque immoderatione, ac meta

surae defectu quis neget 3 Quidquid est nimium

immoderatumque in vitio ponitur a communi philosophorum Theologorumque sententia: nominatim dilectio rerum mortalium sine men sura damnatur. S. Gregorius: Pax Prasens ita tenera

286쪽

da est, ut et diligi debeat, et cotemni: ne si immoderatex ore p. diligitur diligentis animus in culpa capiatur. At vero affectum, quo sodalitates istae sociantur,reguntur, si, conseruantur,esse nimium ac sine modo, quis inta cietur , qui videat nimiam sodalium familiaritatem , assiduas cougressiones , immoderatos iocos anxias collocutiones, susurros clandestinos, solitacitam fugam ab oculis superiorum & seniorum EMerito B. Vincentius in vita spirituali monuit praecipue fugiendam esse ac metuendam carnais s. vincensium amicitiarum immoderatam , vel inordis tam assectionem. Intelligebat eiusmodi amicitias PQ immoderatione vitiari selere. Ioannes Gerson narrans periculum viri spiritualis, qui nimia fata miliaritate cuiusdam religiosae virginis praed ceptus est, percommodam rei nostrae sen ten tiam intulit. Omnis quippe vehementia,ect ad virtutem periculosissima comes, ut ad lutionem, ad Telum,ad correstonem,ct similes. Verissime preterea quidam s. enuntiavit,qui vixit: Male cuncta ministrat imp - . Haec Gerson. Itaque cu hae sodalitates vitiose . . . sint, cum alijs nominibus, tum potissimum, quod ab affectu immoderato ad prauitatem inflec un-tur,honae dici,nec debent, nec possun t. Consignet hanc disputationem praeclara Ioannis Triuili cohortatio ex commentario regulae A am. M. gustini. Exposcit namque hoc chariatatis latitudo, ut non solum pauculos quosdam priuato affectu complectamur, u

sed in charitatis latitudine complectamur omnes , allectu quidem desiderantei, quamum 8: int notis est, Prodesse omnibus. ,

287쪽

II. Excusatis. Ect amor Platonicus.

iam .cianus. Aug. . o

3s C Ecunda eiccusatio nonnullorum , qui neis I seiunt quid dicant, esse consueuit, hunc aflectu reuocari posse ad amorem Platonicu, que philosophia, inquiunt illi, non reprobat . Dicunt autem , qui paulo peritiores sunt Platonicum amorem eum esse,quem Plato sub permna Socratis magistri, describit in duobns dialogis, quorum alter inscribitur Symposiu, hoc est conuiuiude Amore;alter Phq drus, de Pulchro. Summa , do stranq horum est, ex Plutarcho,& Maximo Tyrio. Amorem hunc excitari quidem per aspectum a pulchritudine corporum, sed attolli animum ex ea ad amandam animi pulchritudinem, quae relucet in corpore, ac tandem ad druinam contemis plandam elevari. Confirmat Origenes, cum at tillos geminos philosophos conatos esse ostendere non aliud esse amoris bim , nisi quae animam de tereis ad D stigia cali celsa perducat et nec ad summam hemtitudinem posse perueniri, nisi amoris desiderio prolisis rame . Clarius explicat Marsilitis Ficinus in commentario conuiuij; quo loco, inter alia , haec hahel: Si ad contemplatiuam vitam prompti ct proeliuesgeniti educatiuesumus, statim a forma corporalis aspectu, ad spiritualis atque Quinae considerati nem erigimure Tueri suam opinationem seposIe arbitrantur, exemplo Sancti Augustini;qui,ut ipse refert,ex consideratione pulchritudinis creatu rarum, inductus est ad scriptionem librorum de Pulchro. Viribus omnibus elidenda est, haec exculatio religiota perfectioni, ae puritati cordis inimica. Congruentius dixissent amorem Plut nicum, quam Platonicum, qui tam facile trudit homines in Infernum et conuenientius appellac

288쪽

sent Diabolicum, quam Socraticum , quoniam Apulae probabile est Socratem a Daemone doctum, quem e priscorum Platonicorum sententia familiarem in socrate habebat. Nolo hic disputare philosophica subtilitate , virum haec doctrina probabilitatem ha- , ui Ni

heat ullam, ita ut fieri queat hic transitus, ab a- phu, l. de more corporeae formae, ad amorem spiritualis ac amore c diuinae, urae culpa, nec ne . Scio Augustinum Ni- β'thum celeberrimum philosophum tuo suo, in ibro de amore scripsisse; omnem amorem ex pulchritudine ortum , non esse posse sine Cupidine. Illud sane negari non pote it, quia cercum, commentum hoc in praxi, turpe, perniciosum, ac maxime periculosum esse. Turpe quidem duplici nomi ne , tum quia dicitur Amor; tu quia est inuetuphilotaphoru infamiuomni genere flagi lioru. Periculosissimia aut est,quonia est amor pulchritudinis. Primum hoc ipso, quod Amor nominatur, male sonat auribus proborum philoldpliorum s& foetet naribus spiritualium magistroruna; qui requirunt in discipulis suis, non modo facta, re coagitata, sed etiam verba castitate decora. Noxia res intelligitur, ut hodie vox amoris auditur, sine ullo adiuncta virtutis: illicita&vituperabilis res concipitur e nudo nomine amoris. M. Tullius in quarta quaestione Tusculana hune affectum exa Tu .gitat, libidinosum putat, eique facit medicinam. Approbat L. Seneca vulgare prouerbium a Publio L s h. ep. Syro cum plausu in theatro pronuntiatum: micitia semper prodest , amor ct nocet. 'uvi ad Christianos veniamns , Origenes Canticu oiit. homcanticorum explanaturus,obseruat diuinam seriis i.lnctant,

pluram, ut caueret, ne lapsus aliquis sub nomine amoris, legentibus infirmioribus accideret , Eum, qui apud sapientes secuti cupido , sub mor ictim, honestiore voca.ulo, charatatem , vel distinctionem

289쪽

ctionem nom nasse. Quod si quando Amorem oe ais,st . mare dicit, Cas voces urpat, ubi de libidinola aus 'p' more sermo est, ut cum vitiatae Thamar narratur historia ; vel cum agitur ea de re, in quam nulli lasciui amoris cadere suspicio potest: cuiusmodis,p. i. , . est diuina sapientia, de qua Salomon scripsit: moamaui:&; --mator factus Am forma illius. Et peculiari ter in Canticis id obseruatum dicit: &S. Hi ronymus consentire putandus est Origeni, cuius explanationem latinam fecit. In lxx. interpretum editione,Origenis obseruationem veram prorsus arbitror,qua utebatur mam Latinus nostrae vulgas. Atia i ii tae interpres non fuit in hac lege obseruanda dilia de civ. .et. gentissimUS,ut alicubi notauit S. Augustinus. Co-s ADt. p. i. gruenter Origeni S. Antoninus distinguens haec tria vocabula, Amoris, Dilectionis,&Charitatis, fatetur Amorem esse nobis communem cum brutis: Dilectionem a Scriptura catholicisque doctoribus raro malis attribui: Charitatem habere dias. Aut .pti uinam infusionem. Favet S. Augustinus, qui in fax, inpia, prifatione Psalmi 3I .scrip M.Amor Dei,amor pr mimi, antas dicitur eamor huius seculi cupiditas est. Positum sit igitur inter viros spirituales ac religiosos,vitandum esse vocabulum A moris,cum de eorum inter se beneuolentia, & charitate reciproca fit sermo: meri loque abhorrere ab hac voce, tamquam male turpiterque sonante, magistros vitae perfectae iac denique Platonicum amorem,ex ipso

vocabulo de turpitudine reddi suspectum. Deinde vitiosa in turpemque doctrinam hanc Socratis de Platonis conijcimus ex ipsis auctoribus &dochmribus,qui flagitiosissimi fuerunt; sed probitatis mIul. Flim. mulatione, iactantes senaturam ad flagitia prope l.r. astron. lam continere ( ut est apud Iulium Firmi cur eat toti & Casianum & honesto vocabulo Phil aliae,vix s.c.f. ait Nagi angenus, turpitudines suas obscenitateseque

290쪽

que contexerunt. Non potuit L crbor mala bonos Nat. oe fructus facere, ut diuina Sapientia pronuntiauit. Equidem id assero nixus auctoritate, tum philo- M it r. is sophorum & historicorum Xenophontis, M. Tulia xenopb iis Ciceronis, L. Senecae, Plutarchi, Luciani, Potaphyris, Maximi Tyrij, Diogenis Laerti, e tum dori. ra eveterum doctorum Ecclesiae Graecae Latinaeque , VP Chrysostomi, Cyrilli Alexandrini, Theodoreti, Gregorij Naalangeni, duorumque huius interia L. Se n. l.da pretum, Nonni & Eliae Cretensis I insuper Ter--: tulliani Ac Hieronymi, qui uno eodemque prophi de edue modum stilo piodunt horum duorum philos W- : qphoram flagitia, quae honestatis causa ego intra c., sh et

calamum contineo : & eadem mente damnant motibus, hypocrisim, qua 'equitiam callide occulebant, ut 3 ver quaque .mul ros mortales vult. ac mortui fefelle- Tytiu, starunt . ut vere de eorum fucatis fallacibusque vir mo. s. tutibus, & inani iactatione continentiae, scripse- .rit Theodoretust c dera verbasunt hac rebus fa- s Chrystiosque carentia, cocta Getis

3s Praeterea Platonis commentum tepudian ram'

dum est , atque ab ore,corde, cogitationeque cu- Theodoniusvis spiritualis ac religiosi viri, dea quacumquc Li qmpia sodalitate machinis omnibus extrudendum, te ir;

ob graue periculum, ne trahat infirmiores demi, orararanus cautos in aliquam obscenitatem,duas ob cau-sas. Prima est,quia hoc inuentum Platonis est rei ta, Iocalia, hoc est Amor pulchritudinis, quae mac Terta m

gnam vim habet ad alliciendum praecipi

tandunia. Deus naturae auctor res creatas pulis Iti l achritudine aspersit, mestiuit, decorauit, Theod. homines utriusque sexus in primis, ut pet eand litate. mortales ad legitima connubia pelliceret, atque in coniugio benevolos utriusque coniugis animos inter se contineret: quod est magnum criniugis