장음표시 사용
371쪽
E PISTOLA CCCVII. i iis, in EIDEM.
ILlustrissime Domine, quod voluntati tuae morem non gesserim demittendis soliis . caussam reddidi nuper, L&ostendi non esse id
ν ἐπ' ini. Sancte iuro egisse me ea de re cum Bilis, limulac fuit e Germania reversus , studiosissime. sed non fuit mihi exorabilis. Quin se daturum operam confirmavit , ut quam primum opus editum in manibus omnium versaretur. Ego in eam civ am dies noctesque incumbo , cupidus cognoscendi eventum quem Deus dabit. Multa mihi in mentem veniunt quae me terrent, quoties cogito in quae tempora vivi pervenerimus. Sed me solatur conscientia mea ', quum non
aliquam novam doctrinam meis vigiliis iverim stabilitum aut defensum, sed cum sanctis Patribus semper sim locutus. A quibus si is flectere aliquando mihi contigit , vetita dignus sum. imprudens enim peccavi, non certo consilio. Patres cum dico, consenium intelligo primitivae Ecclesiae. Non existimabo peri is Ie mihi fructum tot laborum, si bonψrum judicia suero promeritus. Hoc a Deo exspecto, non a viribus meis qui sum o , & si quid est illo vilius. Tu, vir praestantissime, brevi 'judicabis. Interim esto mihi, obsecro te quaesoque, quod fuisti hactenus , benignus patronus Jc apud proceres quos scis mihi nocere poste catillam meam ager: perge. yBono animo esto, brevi liberabo te, volente Deo , ista cura , editione enim huius operis lis illa terminabitur. Ego praeter labores in studiis, molestias conficior diversis. Uxor vix redierat cum languere coepit, deinde gravius aegrotare. Accessit nuper immigratio in novas ariles, quae studiorum meorum cursum non mediocriter retardavit. dedi tameia operam ne cellarent ex ea caussa operae. De tomo historiae tuae quem nuper misisti, oblitus sum nescio quomodo gi alias tibi agere. inhumverOcstpa: tim per occupationes meas, partim lentitudine compacto ris, ut minus adhuc operae in ejus lectione posuerim. sed habeo tem pus constitutum quod illi curae impendam. lnvi ut me ante paucos dies Thob. Scultetus Siletius, qui de rebus Ungaricis Sc Translylv nicis certae fidei se ad te mi ilurum dicebat. Quod superest Deum veneror ut te servet Sc omni bonorum genere cumulat. Valevit ampli lime de me ama. Lond. v. Kal. Nov. ς cxm
372쪽
I Llustrissime vir, accepi a Meursio, quas ad te mitto. Existimavi enim fore tibi non ingratam, neque fortasse inutilem eius epistolς te monem. Ego in proposito dies noctesque pergo. perventum enim Iam est ad difficillimam operis totius partem , quς cst de Sacrosancta Eucharistia. Nam de ea re agendi occasionem mihi praebet is cujus sequor vestigia. Utinam liber illustrissimi Card. Perronii estet editus lingens aliquid de eo mihi spondeo , nisi quod vereri subit, ne vir excellens ικών με so Omnia defendere cogatur pari contentione,
ut Romae sit acceptus. Hanc viam qui insistent , neque doctis neque vere piis unquam satisfacient. Sed haec alias σὐν Θιέ. Vale vir amplissime & me ama. Spero in fine hujus anni patrocinium tuum mihi non delaturum, si eo fuerit mihi opus. Iam tempus instat cum ego finem imponam huic molestissimς deliberationi,ubi de opere meo judicia vestrornm procerum cognovero. Vale iterum & felix vive eum tuis quam diutissime. Scripsi raptim propridie Eid. Nov.
ILinstrissime vir, novissime cum ad te literas dedi,adjunxi meis epistolum quandam Meursii, scriptam quidem ad me, ted quae tota erat de tua historia. An meas illas acceperis & binas priores nescio. Nunc pauca haec ad te exaravi, ut significarem amplitudini tuae editionem operis mei aliquanto tardius quam putabam absolutum iri. Nam ia jam scriptis nonnulla quotidie inter describendum addimus , dc operae nostrae , etsi illς quidem non cessant , segnius tamen pergunt quam ut incitatae cupiditati meae faciant satis. Circa novi anni Kalendas putabam me hac cura liberandum. vereor ne trahatur Mitio ad natalem meum qui est x v ii I. dies Februarii in anno Gregoriano. Hoc autem propterea ad te scribo, vir ampli issime, ut tu re cognita apud illustrissimum Dominum Cancel- cellarium me, nisi grave est, excuses. Nam ego ante duos menses
373쪽
te praesentis anni exitum. Sic tum optabam & speranam ; nunc opto quidem , sed non spero. nolim autem tam illustris dignitatis vitum vanitatis me arcessere, quasi dictis mcis fides parum constaret. Sed
non te fugit quid sit libros edere. Ego autem, quod praefiscine dictum
sit, adeo paratus ad huius argumenti tractationem accesti, ut exhaurire adversaria mea si voluero , ante annos aliquot non possim ni num de tabula. Sed bene est: quaestiones fere omnes maxime arduas jam τη-ωm νῆ expedivimus ; quae restant adeo multa non sunt
praetermittenda. Spero autem , illustiissime vir, facile te qua auctoritate es, a Domino Cancellario & caeteris proceribus Regii consilii impetraturum, ne prius quam hoc opus isthic visum illis fuerit, secius aliquid de meo negotio velint decernere. Mihi secundum
P υπὶe spes omnes in tua benevolentia & benignitate sunt repositae. Oro venerorque Deum immortalem, ut quam diutissime te ser-Vet ἀπημαν-. Vale vir maxime, seculi decus. Londini Nonis Decemb. C I o I D Cx I II. Haec scripseram, & pene jam D. Leg
to tradideram, cum adsertur epistola tua sub finem Novembris scripta. Videtur una tantum epistola mea tibi fuisse reddita ab uxoris reditu. ego dedi plus quam quatuor. Ut breviter tuis respondeam , de B. affecit me tua sollicitudo pia, atque ego ex animo mea vota tuis adjungo. Accepi a quodam ex ejus domesticis etiam tum quando rationis usum videbatur amisisse, quaedam esse ab eo edita pietatis signa, ac tandem a Domino Iesu veniam delictorum petiisse, quod magna cum Voluptate mea audivi. Video te magna cupiditate teneri opus meum videndi. utinam ego possem totum illud tibi transmittere. utinam de singulis tecum possem communicare. sed haec inania jam vota sunt. Egi cum Bilio ut liceret partem ad te mittere , quod impetrare ab eo non potui. Quod poteram unum , schedas quasdam ad te mitto manu aliena scriptas, in quibus videbis primam primorum capitum. sed memineris multa esse facta meliora cum delcriberem omnia manu mea. Ego tanta diligentiaulus sum, ut totum opus bis aut ter descripserim inuari , quaedam etiam quater. Sequor Baronium. nihil praetermitto quod videatur reprehensione justa dignum. quaedam illius confirmo, plura reprehendo ; de ea occasione infinitas observationes nostras . se κλ- α-ης proferimus in lucem. Postquam ventum ad annum Baronio xx x I in & coenam ultimam πολιται -
, data est occasio do strinae veteris Ecoesiasticae super S. Euch ristia pluribus explicandi. Si a veteris Ecclesiae lententia abiero , ignoscat
374쪽
EPIs TOLAE 36signoscat mihi bonus Jesus . MA . sed vere dicere possum, ingentes
labores sustinuis te me & summa usum diligentia a multis annis,ut quid crediderit Ecclesia vetus cognoscerem. Baronius dii putationem illam orditur ab explicatione nominum ejus divini sacramenti. Hic mihi facile suit rebus ipsis probare εραν Ita que omnia S. Eucharistiae nomina quae legeram in S. Patrum scriptis dum recent eo, pene iustum libellum confeci. Mirabuntur multi nostram diligentiam. sed Deo sit laus quod memoriam meam accusare nondum possum. Veniunt in memoriam quotidie otiae legi ante x. xx. aut etiam xxx. annos. inde illa ingens in hoc argumento. Sed dolet mihi, quod multa legerim in vestra bibliotheca, quae imprudens in adversaria mea non retuli. itaque illorum desideriis mitifice crucior. In ea dii putatione de nominibus Eucharistiae unum est caput de nomine Maserium. observavi singularem Patrum prudentiam, qui Paganorum multa instituta ad pios usus retulerunt. Scioli clamant factum improbe. Ego non nego posteriorum culpa multa mala inde provenisse. sed piorum illorum veterum factum mordicus defendo exemplo Pauli. Ea comparatio continet comparationem rituum Pa ganicorum in suis mysteriis de rituum Christianorum in sacramentis. Videbis mii am limilitudinem. utinam partem saltem illam posse lem ad te mittere t sed omnia expertus frustra fui. Casu haeserunt in manibus meis duo solia ad caput illud pertinentia quae tibi mitto. Oro te atque obsecro & obtestor, ut praeter te nemo illa videat qui non sit tibi notissimus, Bellar minus in istis chartis reprehenditur, quod puto licere , modo fiat modeste. Dico tibi, vir illustrissime , in aurem, ut nemo audiat: longo usu didici, istos disputatores hodiernos in verae antiquitatis notitia pueros este, in Graecis Patribus . νε , in sola defensione anticipatarum sententiarum vere esIe quinquertiolam . sed haec alias, dc utinam vim , a brevi. faxit. πα e. Deus immortalis te dc tuos servet de praestet τω ἀ-
ILlustiissime vir, mensis jam opinor exactus est ex quo tradidi D. d Armet, qui D. Legatum cognatione contingit de apud illum ha bitat, fasciculum satis grandem tibi mittendum : quem acceperis nec
375쪽
466 Is AAcr CasAu BONI ne , mea plurimum interest scire. Inerant solia quaedam operis no- Ilii& eius principium manu exaratum , quatenus edita soli a nulla
arte potui nancisci. Inerant etiam literae ad unum e tuis, quem rogabam, ut meo nomine vellet recipere semestre stipendium meum iam exactum. Ea fine adieceram duas membranas ambas manu mea su . lcriptas, ab illo implendas serant enim vacuae solum nomm meum in imo continentes pro apochis tradendas. Oblitus sum a tergo scribere , ut moris elle audio, in quem finem illis membrianis nomen apposuissem meum. Itaque si , ut sepe fit, in alienas manus do nerit ille fasciculus, in quanto periculo fortunae meae versentur vides. Peto igitur a te , vir amplissime , ut quam primum , nisi grave est , mihi significes , suerintne eae literae meae probe curatae , annon. si, ut spero dc opto , in tuas manus fasciculus pervenerit, salva res
est , & ego feliciorem me quam prudentiorem jure praedicaVero et sed non indigni sunt viri studiis dediti ego autem literas a juventu
te semper amavi unice qui ejusmodi culpas condonentur. Auget sollicitudinem meam , quod D. d 'Armet cum illi meas traderem , indicavit cursorem, cui illas esset traditurus, partem duntaxat itineris fore confecturum , deinde alii nescio cui omnia quae accepisset traditurum , dc hunc item alii. Cogito igitur fieri facile posse, ut
meus fasciculus aliquo casu interveniente ad te non perVeniat. .
Narro tibi opus meum brevi isthic suturum propitio numine. Baronius in digressione de S. Eucharistia tractat tria capita et varia nomina ejus divini sacramenti . doctrinam de Translubstantiatione, de de sacrificio. Responderam accuratissime ad haec tria capita. Sed ubi edita fuit responsio ad primum caput, Billius animadvertens, si reliqua eius argumenti ederentur , librum ad nundinas proximas non deserendum , egit mecum , ut quae restabant eius disputationis impraesentiarum omitterem, separatim mox editurus. Ego etsi aegre sum adductus ut morem illi gererem, Cupiditate tamen flagrans brevi cognoscendi quid me sit futurum manus dedi. Nunc igitur in caeteris pergimus de nisi Natalitia festa quae diebus plurimis hic agitantur, impedimento fuerint , ante finem sanuarii totum opus fore editum speramus. Restabunt praefatio & indices, sed ea mora, ut spero, non est sutura longa. Hoc volui nescius ne esses. Vale vir amplissime. Londini v r. Kal.
376쪽
EIDEM.AMplissime vir , accepi nudius quintus quas ad me dedisti novi sesimas. suerat mihi plures ob causas earum exspectatio aliquanto longior; eo maiore betitia incessimus ego atque uxor, postquam illae sunt mihi redditae. Video nondum excidis te exanimo illustrissimi D. Cancellarii nominis mei memoriam. Quod si tibi uni secundum τταν Sio acceptum non ferrem, ingratissimus essem bipedum. At non adeo male agitur nobiscum, ut si facultate destituimur, s& plane destituimur, in tot ingcialia beneficia reserendi quibus me tibi aeternum te ines obstrictium, voluntate saltem atque adeo cupiditate deficiamur in-isenue apud omnes profitendi, tua in me esse merita majora quam ut sperare debeam alieno hoc aere fore me unquam liberandum. Hoc ego ut agnosco sincere ii α ρουμ λου cita libenter pro eo ac debeo & ingenue apud omnes profiteor. Etsi autem major tibi suppetit facultas praeclare merendi de me ac meis , quam sit mihi verborum copia ad gratias tibi agendum; spero tamen amplissimam dignitatem tuam mihi condonaturam, quod rudi scriptione hac necellario osticio apud te defungar. Deus immortalis, qui charitatem veram a vere suis αὐτῆ Mais exigit, rependat tibi, o & praesidium de dulce decus meum,s e. - -κόνα αι s c. 6 εἰ pro tot de tantis quae in me ac meos contulisti beneficiis bonorum suorum ac benedictionum omne genus. Postquam tuas legi , quibus spem facis continuandae in hunc annum pensionis, dubitavi an scriberem ad illustrissimum virum Do m. Cancellarium, cujus unius ope atque auctoritate reculas meas isthic stare nullus dubito. sed tanti proceris occupationes reveritus, differendum ad illud tempus duxi, quo exemplum operis mei ad ipsius amplitudinem sum miluirus. Non palli te a me vanis dictis cum id brevi suturum polliceor, fidem faciet solium quod mitto. Miratus sum pri- scribere te mihi tempus isthuc veniendi ante Pascha. Mihi consilium erat, postquam exemplaria isthuc misissem, paululum exspectare ut judicia hominum per te, nisi grave est, cognoscerem. De hoc igitur velim cogites; ac fortasse opere inspecto intelliges non absurdu σπεμψε proponere me tibi. Ipse igitur statues& me amabis. J. Christus tibi de
domui tuς pergat benedicere. Lon. VI. Kal. Feb. CIDI DCXI v. Virii nobilem D. Cottonu vidi, qui te ex animo salutat. ostendit mihi que scripserat , sed addidit, Seremis. Regem me velle alloqui de jubere ut nescio
quid tibi significe. Vtinam de his de aliis rebus brevi possimus
. , non per literas interpretes. Det mihi Deus illum diem videre.
377쪽
AN te hebdomadas quatuor liber meus tandem prodiit, cuius ex emplar unum D. Legato quum offerrem, obnixe eum rogavi, ut aliquam mihi rationem indicaret mittendi isthuc aliquot exemplaria. Sed accidit paulo post, ut amicus quidam meus significaret mihi navim quandam Rhotomagensem in portu esse, quae post unum aut alterum diem oram ellet solutura. Dedi igitur huic fasciculum fatis grandem, ubi plura erant exemplaria Rothomago isthuc cutanda de tibi tradenda. Interim D. Legatus memor petitionis meae, cognito uxorem D. Gordonii Lutetiam iter instituere, egit cum ipsa ut duo saltem exemplaria vellet deferre. Quod non gravate illa se praestituram quum recepistet, meque ejus rei certiorem fecillet, iussi statim duos libros ad eam deserri, obnixeque eam rogavi ut ea me cura liberaret.
Decimus quintus hic jam agitur dies, ex quo ipse Londino est pros eta. Itaque licet ventus adversus per dies multos flavit', quia tamen medii quidam intervenerunt, quious institus navigatio isthuc non incommode poterat, confidebam voti hujus me factum esse jam compotem. Accepi tamen hodie D. Gordoniam Laerere adhuc in portu, non quia trajicere non possit in Galliam I sed quia Diepam quo appellere omnino constituit Per Ventos, qui jamdudum obtinent, petere non potest. Habes, vir amplissime, caussam longioris istius morae. Mea quidem culpa hic nulla est, nulla celIatio. Qui defunctus mole stissimo labore magno emissem quam primum posse cognoscere, quo loco posthac res meae isthic sint tuturae. Spero ubi illa duo exemplaria acceperis, quorum alterum cupio tradi D. Cancellario, tuum ju- dieium fore te mihi significaturum. Ego interim quantum per val tudinem licet animadversiones meas in Athenaeum recenseo , & de bonis literis pro mea virili mereri bene conor. Vale vir amplissime&nisi grave est scribe. Londini a II. Eid. Apr. cioi cxi v. EA quotidie de rebus Gallicis nobis nuntiantiir, quς magna bonos omnes sollicitudine assiciant, me vero consilioru meorum ratione
378쪽
E i s T o L AE. Imutare cogant. Constitueram edito meo libro patriam invisere & e renata cum amicis T HRAt consilium capere. Nunc si vera sunt quq vulgo jactamur, non eundi in Gallias, sed fugiendi e Galliis quam longissime videtur esse tempus. Exspecto tamen literas tuas , lex quibus
nunc cum maxime consiliorum omnium meorum summa priadet.
An isthuc D. Gordonli uxor pervenerit nescio , ac vehementer doleo meliorem hactenus defuisse mihi occasionem tibi um meum tibi mittendi. Dedi illi unum cxemplar tibi tradendum, quod an acceperis cupio ex tuis cognoscere. Quaero quotidie rationem aliquam plura exemplatia amicis isthuc mittendi. nam Billius nescio quibus rationibus ductus, nullum videtur exemplar in Galliam missurus. Vale vir am-
E IDEM.ILIustrissime vir , confido rediisse tandem te domum post negotium feliciter transactum , cuius gratia Suessionem fueras profectus. Atque ego Deo immortali gratias ago immortales, quod illi quibuscum tibi res erat publicam tranquillitatem consiliis turbulentis anteposuerunt. Nunc igitur spes est posse me ex tuis literis cognoscere, quae sint isthic de meo opere hominum judicia. Equidem non dubito plurimis ρ - τυd fore multa ingrata quae scripsi. sed an propterea patria mea aeternum sit mihi carendum, id vero ego nescio, &ut quam primum scire queam vehementer cupio. Audio esse multos quos praefatio ad Regem offendat. Qui essent fortasse mihi aequio res si considerarent, icopum ejus scripti esse docere suisse opus reformatione et quae dum negabitur ab iis qui omnia iura Ecclesiae ad se trahunt , mirari nemo debet, privatim sibi consuluisse populos Christianos variarum nationum. Denique si contra fidem antiquet Ecclesiae aliquid dixi, id per me indictum esto. Sed aliam hodie obtinere doctrinam non nescio. Itaque Deo me totum permitto. Ilcrum ramente obnixe rogo atque obtestor, ut tui conlatii copiam mihi facias.
Audio filium iter huc cogitare, qui utinam tuis mandatis instructus veniat. Habeo parata exemplaria quae isthuc mittam , sed hactenus nulla est oblata occasio μή-Vale vir illusti illime. Deus te se vel ἀνεσιν απη - 23. Londini pridie Eidus Maias ciai xi V.
379쪽
LIbros remitto tibi, illustrissime Cardinalis, quos nudius tertius
commodasti: eoque nomine gratias ago gratis si mas. Optarem eo ci melio diutius frui posse: neque dubitarem ινν Θεώει πειν , fore non inutilem Reip. literariae, quam ibi ponerem, Operam. Nunc pauculis horis , idque raptim inter negotiorum strepitus , ex Arabica Epistolarum D. Pauli interpretatione quaedam descripsi : nonnulla item cum editis Romae Arabicis Euangeliis contuli. AEgyptiaeae vero linguae miram observamus rationem : sic enim e Graeca & ve tere AEgyptiorum est conflata , ut turis putis vocabulis Graecis mul ta sint mixta , quae neque sapiunt , neque ullam omnino earum linguarum, quae sunt ab Hebraea derivari. Omnes Graeco tum characteres in ea deprehendimus, dc alios insuper quamplurimos : ut necesse sit illius lingua: G esse,oppido multa. Equidem aedes Crassi aut Licini campos non meream , ut tantum theia saurum non tractarem , quamvis modico tempore. Sed tuum istud
beneficium , illustiissime Cardinalis , prope nobis reddunt invisum rumusculi a tuis, ut audio, & aliis nonnullis dissipati. Viderint iliali qui tale nihil cogitantem ,& studia longe di versissima omni conten
tione animi urgentem, φ λ interpellarunt , quam sit professioni ipsorum ea jactatio dc conVeniens. Ego , qui vigilias omnes meas amori veritatis in quocunque genere literarum semper impendi, non si ' comparatis, re jam experior quod apud gravistinuim virum Gregorium Naz. sepe legoram e vix ac ne vix quidem huiusmodi ullum unquam existitisse Ductum. Mihi persuasissimum est, eam denium elle pietatem Christianam , quae insuper habens, doctrinae adhaeret divina scriptura contentae. Haec una Est quς doctrinae regulam figit, ut alicubi ait Augustinus et de illa Ecclesia vera, quς non est egressa de finibus suis , id est, de scripturis lanistis, ut ait diserte Hieronymus. Porro autem . Spiritus San--eti essicacia, docente Paulo , Deus est ipse. Quae enim adversus hanc eo disputari audivi , nuce cassa viliora judico , quoties vel ad divina promitia, vel ad fidem antiquam oculos men-
380쪽
Ei P I et o L AE. . I 3 7 atis resero. Hanc nostram si quis .est qui labefactare cupiat , age , quod cepe nuper dixi , rationes suas scripto complectatur: nos, secti virtute Dei , parati sumus ostendere, frustra antiquitatem ab illis lactari, qui sacrae Scripturael miris modis, ut quidem vi latur nobii, detrahentes, vetustatis authoritatem pro ratione obtendunt. Nuper , non ip te quidem mea, quod tute scis; ne-.que enim ea fine veneram, ted impulsu tuo quaedam proposui . 4νει γύ- ω-μ, quae viderentur eise Idem nunc quoque i firmo: & doctrinam de sacra Eucharistia vestram cum aurea veterum simplieitate pugnare, non disputandi gratia, quod temper tum aversatus , sed quia sic credo - λ' confirmo. B. Augustini, &Theodoreti loca, ouae mihi nuper infmentem Drxe v erant, & dei quibus singulari subtilitate multa sunt a te dii putat , ut amplius de iis cogitandum pro meorum morum candore dicetum, non temere,neq; contra auctorum meimem a nostris laudari, eorum rationibus aequa lance expensis parebit. Jam de imaginibus, & hodierno earum cultu , quid in me nuper receperim,quantumvis obstrepentibus cunctis, scio, meministi; non recusare me, quin ex historip. Eccbsiη luce meridiana
probarem clarius, prodigio videri posse simile, quod quidam patrocinio veterum orthodoxorum illas pueri hastinent. Dei hominumque fidem l hoccine est veritatem propugnare, rui'uod philosophi
unt Hi-Nam quς in eam rem nuper alterebant Rr, solerter esse excogitata non negamus : cum Dei ver , dc quod toties asesertam est, cum antiqum Ecclesae usu convςnire , iiqc vero piaecisi negamas. Quod non eapropter dicimus ut tuum anobis animum alteri nemus: magni enim facimus, pro eo ac debemus , amorem tuum: si ut verissimum esse cognoscas quod si pe-, unicam esse fie-Etendi nos atque alio traducendi rationem , si Ecelesse, cui tum innutritus, docteina α r πυ m Dei verbo dci resinςys. Ecclesie consensui, ad capita fidei quod attinet, probetur cile contraria. de quo spum nullum unquam dubium animum mihi incesserit: cumque ad alia omnia i rictu fas aureis nos habere cunctis qui me non ignorant,cpi fidam ei Ieriotissimum : quid est, quod in eam 1 pem quenquam mort lium adduxerit , quasi abduci ab accepta fide pollemust Illud equidem assiduis a
Deo D pr. Max. precibus polluto, Ilagitoque, ut mentis meae tenebras
velit iron luce illustrari, sed vera: hoc est, illa quam in verbo ipsius lucere tota vetus Ecclesia una voce pronunciat. eo liquis ducem mihi se profiteri gestiat,maximam, tςstor se Deum, iniversi a me gratiam:pigeat modo recte, de itineri illi insitat, quods inctos pa-gies, quorum nomina ,ereor, elle ingressus, triuilleque certiitimum