장음표시 사용
71쪽
Phil. ΙΙΙ. 9 οἱ δὲ ait, νψuωτερον αὐτων των Πυθαγορειων c. -τασχόντες πυρ ιὼν- - κων λέγουσι τὴν δυκιουργικὴ δύναμιν την ἐκ μέσου πασαν την γῆν ζωογονουσαν καὶ τὸ ἀπε νυγμένον αυτει ἀναθάλπουσαι 3. Ssd, ut dixi, certi nihil ex his consequi possumus.
METROROLOGICA QUAEDAM . Hinc trahor ad pauca verba vulgo relata ad quoddam Anaxagorae placitum, quod dicitur vehementer perturbasse civium mentes Diog. . in Anaxagorae vita, II. 10, haec resert φασγδ αυτὸν προειπειν την περὶ Αἰγὸς ποταμὸν γενομέν- του uo πτωσιν, νεIπεν ἐκ του Dis πεσεῖσθαι. θεν καὶ Εὐριπέδην μαθητην ἔνταχρυσέαν βῶλον ειπεῖν τὸν δειον ἐν Φαέθοντι. Euripides igitur in Phaethonte solem dixit esse auream globam. Priusquam ad ipsa verba Euripidea Meodamus breviter do praeceptore videndum est. Alibi Diogenes testatur ΙΙ. 12 hunc solem vocasse μύδρον διάπυρον quod Clazomenii placitum adeo inclaruit ut a plurimis commemoretur scriptoribus quorum locos vid apud Schaubach p. 13 sq. mihi Hatonem Apol. 14 et Xonophontom Memor. IV tantum nominavisse satis est). Nec mirum, siquidom dicitur auo- tori accusationem et exsilium contraxisse. Novum ergo et inauditum erat hoc placitum physicum Minime vero. Quicumque cognoverat doctrinas philosophorum ignorare non poterat jamdudum coeli phenomen ad causa physicas omnia revocari ). Democritus ipso invidiose dixisso fortur1 Ex hiso Proeli in Euolid. Nem. 48 καί πρὸς τουτοις ὁ Φιλιλαος κατ' ἄλλη ἐπιβολὴν την τού τετραγωνου γωνίαν 'Pέας καὶ Δημητρος κά 'Eστίας ἀμολ-λc διμι γαρ τὴν ἡ τὸ τετράγωνον ψίστησι λιτι καὶ στοιχεχν στιν αὐτης προσεχ essicias ipsum Philolaum terram vocasse τίαν verum dubia est huius testimonii fides. 2 Anaximander docuerat sidera concrevisae ex aere rotato, solemque esae circulum plenum ignis Plac. ph. fg. 390 Aὶ, Heraclitus item sidera conjeest esse oorpora
72쪽
a Favorino apud Diog. L. IX, 7, 34 Anaxagoras placita illa dosole lunaque non propria esse, verum antiquiora, eumque sussuratum esse. Quaeritur ergo cur tanta indignatio subito animosath niensium occupaverit. Cuius rei paulo altius repetendae sunt causae.
Philosophia non in Graecia proprio dicta sed in coloniis Ionicis
in Asia inoro stohracia o Doricis in Sicilia et Magna
Graecia suerunt incunabula, nequo ante Socratem ullus fuit philosophus Atheniensis Anaxagoras primus Athenas introduxit studium sapientiae ), cuius progressuum cives adhuc ignaros fuisse, nisi si qui peregrinati studiorum aedes visitassent, non temere mihi concludere videor. Quid eum incitaverit ut in eam urbem migraret nusquam traditur perspicue Veterea recentioresque non dubitaverunt jactare urbis splendorem studiumque eruditionis. Concedo, sed addendum videtur eum non novisse civium indolem. Nam decus illud Graeciae quamvis floruerit literarum et artium studio, multosquo tulerit viros in republica administranda belloque gerendo insignissimos, quamdiu αυτονομι gaudebat numquam philosophiae favit. unc demum, quum sub Romanorum dicion esset, omnisque libertatis artium poeseos gloria evanuisset, sapiontiae studiosis stabilem certamque praebuit sedem Fuerunt quidem et anto multi hoc studio praestantissimi, volui Socrates, lato Aristoteles, virique eruditi non pauci qui, quamquam non ei soli vacantes, magnum inde ad ingenium excolendum caperent subsidium, sed exceptis uno et altero nemo eorum, nisi imo pectore absconderet meditationes suas, securam vitam agere potuit imminente perpetuo mortis vel exsilii aut certo accusationis periculo Exemplo sunt Anaxagoras, rotagoras, Diagoras, Socrates raristoteles cet. Erant enim Athenienses populus superstitiosissimus; de pietate sua erga deos semper gloriabantur ), et quamquam eos in scena comica sine ulla reverentia rideri minime indignabantur, neque ipsi profecto in quotidianis sermonibus semperiis parcebant, non tamen, ut utar verbis lutarchi v. io.
ignea Xenophanes solem constare ἐκ et ριδίων τῶν συναθροιζομεν- με Ἀκ Rυγρες αναθυμιιάσεως Plac phil ibid. , Empedocles solem esse ignis ingentem missam.
1 Diog. a. arehelaum id seoisse referens errare videtur, V. Zellar g. 26, Sohaubach g. 22 sq. 2 Ex unctis lacis unum nominabo Soph. . Col. 100 sqq.
73쪽
o. 23 - physicos ferebant et μετεωρολωχας qui vocabantur, quippe ad causas caeca et vires fortuitas et perturbationes necessarias numen divinum redigentes ); - similes ergo pueris qui ludentes pupas suas ridicule tractant et male mulcant, at vim et contu- molias inferunt iis qui eas adimere conentur. Quibus perpensis fingo tibi philosophum studiis omnia posthabentem, qui in illo populo maxima ex parte inerudito librum ederet, quo neglectis omnibus diis prorsus nova, civibus inaudita, cum eorum pietate pugnantia doceret, nec miraberis talem virum ἀσεβεέας esse accusatum. Νam primum tenendum est eum non ruditis sed plobi in suspicionem Venisse tum accusatores, sive fuit Cleon sive hucydides, cum Diopithe sacerdote magis sibi proposuisse ut Periclem vexarent et frangerent amicis accusatis, quam ut philosopho nocerent ). Sed probe sciebant nulla o sacilius quam impietatis suspicione aliquem civibus in odium adduci posse; et exindo hoc crimen in civilibus discordiis evasit instrumentum ad opprimendo adveraarios essicacissimum. Noli tamen credere unum illud, solem esse μυδρον ἀπυρον tantum ei attulisse periculum. Sin dubio totus liber crimino impietatis tenobatur ), sed fortasse nullum deum, quem populus ut te beneficum veneraretur, ab eo repudiari tam perspicuum erat quam solem, ita ut ex variis accusationis capitibus hoe exemplum insignissimum postoritati sit traditum. Hunc ergo secutus Euripides solem in Ρhaethonte χρυσέαν βῶλον vocasse perhibetur. Qui Diogenis locus viris doctis multa fa
cessivit Ogotia. am qui idem narrat Scholiasta in ind. Ol. I. 97h pro haethonto citat verba ex Oreste 982), ad quom
1 Quod Eur ipse non sine acerbitate significavit his edeae versibus 295 iχρὰ δ' οὐποθ' εστις ἀρτίφρων πεφυκ' ανὴρ
παιδαe περισσῶς εκδιδάσκεσθαι σοφους
χωρὶς γαρ ἁλλης se ἔχουσι αργίας
2 in Plut in v. Pericl. o. 2.3 Soerates enim in Plat Apol. g. 26 D dicit: τι τα 'Aνα - ρου βιβλία.
74쪽
loeum Schol. Eur idem inrmare videtur Ad Hippol. 601 -- quo in schol citatur χρυσέα βωλας , omisso tamen dramatis nomine. Inde ampla nascitur ad conjiciendum materi . Sunt qui sibi videantur eam vocom opperisse in D. 771 Ρhaethontis, a Strabone I g. 33 servato, ubi pro verbis Ηλιος ἀνωχων χρυσέα βάλλει φλογὶ legendum censuerunt χρυσέα βωλ φλέγει Barnes Forster Vala.). Quae tamen conjectura mihi audacior videtur. Quum enim iste versus corruptelae nullum prae so serat indicium, quin potius rectius se habeat melioremque praebeat sensum quam emendata scilicet illa lectio, mutare nolim testimonio unius Diogenis saepissime errantis obsecutus. Consuit igitur Matthiaeus illis verbis potius respici or. 982 sqq., quibus Electra querelas fundens ait:
μόλοιμι τα ουρανουμέσον χθονός τε πεταμέναν αἰωρήμασι μυριαις πετραν λύσεσι χρυσέαισι φερομένανδIναισι βωλον ἐξ 'Ολυμπου,ν ἐν θρηνοισι αγαβοασω γέροντι πατρὶ ανταλον. Ego tamen neque huic opinioni accedere possum. ullam solis significationem perspicere possum in verbis βωλος μωον ουρανου Uονος τε τεταμένα λυσεσι χρυσέαις φερομένα. Scholia quidem
monent ei, qui id non intelligat quomodo sol e catenis pendens circumsorri possit, reputandum esse Euripidem physica et mythica
confundere Verum neque physice istarum catenarum usquam mentio fit nsque mythico. Quid quod additur φερομέναν ἐξ 'Ολυμπου. Num hae physica sunt de solo placita an mythicas sabulas 'Nolo tamen unumquodque Verbum ponderare, quia mihi nondum in integrum rostituta videtur lectio haud dubio corruptissima. Prasiore assirmant Scholia Tantalum ut manibus passis coelum portaro condemnatum fuisse. Ut mittamus coelum aliud esse aliud solem, amo hanc fabulam a postorioribus domum fictam osse mihi est persuasum Euripidem contra secutum fuisse antiquiorem et vulgatiorem mythum quo rupes eius capiti imminere
dicitur, quemadmodum apud Archilochum B. 48 apud Bero.):
75쪽
Νsque ego in istis Orestis versibus aliud quidquam videre possum nisi magnam rupem quodammodo supra antali caput suspensam, quam interpretationem nonnullis placere in iisdem scholiis affrmatur λ). Verum in insignem minimequo spernendam sententiam incidi apud scriptorem, quem ut hac dea consulorem mihi numquam in mentem venisset Goethe, poeta omnium disciplinarum gnarus, ad Euripidis haethontem cuius instaurationem propositam maximo eum artis detrimento perficere non potuit de illa voce quaedam
primum hasthontis casum uno tantum tonitrus strepitu significatum nullam coeli perturbationem effecisse, qualem on-nus et Ovidius finxerunt, sod eodom modo evenisse veluti cum
1 Eustathius etiam narrat Tantalum, quod velut Anaxagoras solem lapidem igneum dixisset, eo modo ab ipso solo punitum esset ad Odyss. Ι. 5813 αλλοι δε φιλο
καταψορβε ρτομενου χρυσης καὶ ς ειπεῖν ἡλώδους ἁλυσχω - Ηλί γὰρ ἡ τούχρυσο υλη ἀνακεῖται - να περὶ ἔσφαλτο κεῖθεν - αυτ ἡ ποινη, ἄνωθεν λαδὴ καὶ δια ηλώδους ελλης καὶ διὰ λίθου , ς ἡ ὁμοελες τις α μυδρι εστίν. Tota res mihi tenebris obducta videtur omnino notatu dignum est quod nonnisi pauo quidam et recentes auctores Euripidis consensionem cum Anaxagora reserunt. Placitorum phil scriptor, qui saepe Anaxagoreis dogmatis congruentia Euripidis subjicit, hoc omisit. Quae omnia me moverunt ut si se rem habere conjicerem. In Orestis versibus opinati sunt glebam, quae media inter coelum et terram in aere penderet, nihil alin significare posse nisi solem. Nam schol. ind. ad i. I , qnem huno locum respicere nullus dubito, dicit: ἔνιοι δε ἀκουουσι τὸν πετρον aes τού
in promptu erat testari Euripidem solem vocasse χρυσεοι βῶλον, ad exemplum praeceptoris. Quo audito alius quispiam parum diligenter instituta lectione assirmat in Phaethonte solem ita vocari, quoniam Milioe in hoo dramate de sole plurimus erat sermo qui error eadem ratione a atthiae explicatur . Sic per varias ambages et errores eo venimus confusionis, ni ab omnibus iam quaeratur quo tandem loco Eur solem v averit χρυσέαν βῶλον, nec conjecturis abstineri posse videatur ut ei restituatur id quod numquam dixeriti
Sentio tamen incertam esse suspicionem, quare eam nonnisi in annotatione minutis expressam lupis proserre ausus sum.
76쪽
lapis o coelo decidat cum brevi fragore. Quum autem Diogenes L. placitum Euripideum, solem esse χρυσέα βωλον - subjiciat et opstat a narratione qua Anaxagoras dicitur lapidis casum de sole apud Aegos potamos praedixisse ), concludit . vocibus χρυσέον βωλ potius juvenem flagrantem, decidentem de coelo quam solem designari. Me tamen mirandum esse apud Diog solem legi, nam: in de Verfletatungeines solchon Augonblicho se quo Jupitor, ne omnia miscerentur, statim juvenem, solis unore fungentem fulminis ictu doturbavit is es gleichlautend ob die Sonne solbst, der,sichabsondern vo thr, incisurige Metallklumpen, oder de Wage-halsige Fuhro ais enti Indotes eteor herunter turgi. octat Willhommen mussi dem hochgebildote Dichtor dissos gwῶ- deutigerae eae sein um asinomaturweigheu hier ingresso gulassen '. um relato testimonio Aristololis Meteor. I. 83, quo Ρythagores seruntur dixisso in hasthontis interitu lapides docia disse, addit: Hieraus ergiebi sic denn das die Alton das Niedorsalle de Meteorstein durchau mi dem Sturgo haethon in Verhnupsun gedach habenV. Qua conjectura ego
quidem quaestionem solutam esse non contendam, nam potest
rogari qui iactum sit, si revera illa vox in Ρhaethonto fabula legeretur, ut scholiastae supra p. 6 sq. memorati id non ridorint;
sod tamen disputatio summo viro non indigna, ad quam philologi non satis attendisse videntur, in partes vocanda videbatur. Rem decernere equidem non audeo. Sed sivo Euripides haethontem quasi lapidem de sole decidentem sive ipsum solem vocavit χρυσέαν βῶλον, non ideo necessarium puto id ad magistri auctoritatem revocare, cui solem placuit esse Ati δρον λάπυρον.
Non nim idem est hoc significat lapido ignoum illud
glebam auream. Haec Vocabula pro illis poetice usurpari potuisse profecto non negabo, sed rogo num nocesse sit statuere revera ita fuisse usurpata. Nonne poetae naturae rerum studioso,
quum solem contemplaretur vel lapidem meteoricum'), etiam sine philosophiae auxilio idem animo occurrere potuit Inter haethontis fragm. praetore do sole leguntur alii duo
77쪽
senarii, qui vulgo ad rerum naturam reseruntur. Vitruvius IX, 1 13 do sola disputans uripidis laudat hunc s. :καίει τα πόρρω τἀγγυθεν δ' εὐκρατ' ἔχει, eui admodum probabiliter a Barnosi praemittitur hic senarius a Stobaeo servatus Eol. I. 25,3. g. 403:θερμη δ' ἄνακτος pλὸξ περτέλλουσα γῆς vid. h. 7763. Valaonastius pg. 33 annotat eum hoc paradoxon solis supra
torram orientem flammam regiones longiores urere, propioribus vero temperare, fortasse in schola Anaxagorae didicisso Vesat mihi diversam exponere opinionem, quae statim legenti ultros obtulit. Si naxagoras jam idem docuisset, verisimile est hoc nobis posteriorum aliquem traditurum fuisse, Vitruvius ipse negligere vix potuisset, - eo magis, quod quantum ego scio, nemo certo antecedentium et aequalium, immo ne succedentium quidem philosophorum simile quid vulgaverit. Scribit ala. :vVersus superstes poetam philosophum monstrat in rebus natura ut erant tum tempora satis exercitatum'. Ego vero in menter dubito istud dogma vero paradoxon veluti naturalem legem e tempore positum esse.
In mentem mihi venit interpretatio humilior et vulgarior. oesso fuit regem eropem proximo aedes hoebi habitare. Himum enim res in Aethiopia gerebatur deinde Meropis uxor Clymena hoebo pepererat filium haethontem , cui inter duas
domus paternas facile reusque commercium pater debuit. Tamen praestitit producere regionem temperato coelo amo nam hominesque Graecis similes, nec barbaros solis propinqui igno in nigra corpora tostos λὶ quos cives Athenienum, opinor, in scena non tulissent. Sicut naturae nimis repugnare videntur Aethiopes candidi, is poeticae libertatis rationem habeat. Ηλιος πατηρ omnino prodit deus potentissimus imperium tonens caloris solaris, cui suo arbitrio habenas immittor et tomp raro possit. Sic roganti haethonti, an incolumis eius domum intrare possit, mater respondet ille cavebit ne corpori tuo
1 observandum est in D. 771 eius regionis vicinos Θεμμαο voeari μελαμβρώτους.
78쪽
Nihil igitur mirandum est eum populum quoque, in cuius finibus habitet, quomque valde diligere putandus sit, lenius fovere quam longinquos ignotosque homines. cf. annot in g. priore). At poeta admirationi insatri Aethiopes candidos spectantia occurrendum censuit, quapropter in prologo ad explicandam hominum speciem simplicitor dixit: καέει τὰ πόρρω τἀγγυθεν δ' ἄκρατ' ἔχει λ), de quaestionibus naturalibus vero ne cogitavit quidem. Quae inhorpretatio mihi simplicior et probabilior videtur quam legis naturalis suspicio. sole ad lunam facillimus os transitus Antigone in hoωnissis lunam sic alloquitur us. 1753 ω λιμαροζώνου θυγατερ
'Αλέου ΣελαναIα, . . . . ubi in schol annotatum est Hesiodus Solonam Solis sororem dicit, Αιωκυλος δὲ καὶ οἱ φυσικώτεροι θυγατέρα, παρόσον ἐκ του ηλιακου φωτὸς μεταλαμιβανε ἀμέλει
Quam opinionem in schol ad Aratum v. 455 in universum, tragicis' tribuitur in Si spectatores censemus continuo intellexime Solonam ido Solis filiam vocari quia lumen ab eo accipiat, statuamus necesse est hoc jamdudum notum fuisse. Nec non inter philosophos Anaximenes armenides Empedocles Anax goras idem docuerant. cum locutus sum de animi et corporis in morte dissolutione
hos senarios citavi pg. 147): γ' ἄρτι θάλλων σάρκα λοπετM πως ἀστὴρ ἀπέσβη , πνευμ' ἀφέις εἰ αἰθέρα se. 613. Apud Ῥlutarchum, is desectu irae. g. 416 Cleombrotus
his illustrat opinionem naturam proposuisse deorum et hominum velut exempla et imagines, deorum scilicet solem Mastra, mor-
79쪽
talium subitos fulgoris, cometas, stellas aduoas γως Εὐρraram εIκασεν is οἷς εἴπεο ὁ δ' ἄρτι . . .' Me mihi exemplum eas videtur studii illius lata palantis vorbis simplicissimis oliotondi sensum abstrusum et reconditum.
Siquem illa imago poetio non possit delectare, nisi mythioam aliquam rem vel physicam significari sibi persuadeat, potius putato popularem spectari opinionem ab Aristophans Pad 832ὶ
memoratam homines mortuos stellas fieri. Sod pereant istas nugae ne si quidem omnia congruunt lQuid praeterea esse potest et venustius et sensu clarius quam virum in aetatis flore exstinctum comparari um stella modo apparento et statim evanescente At Cloombroto res simplices
displicent. Valis spg. 57 versus supra laudatos spectans apud
Plut pro λιττοντας, ῶς υριπέδης Iκασεν is oli εἶπεν τ λ. legendum proposui διέττοντας, ους υρ. Iκασε θνητοῖς οἷς εἶπεν τ λ. et ne si quidam contonius pergit: no in his diacomisae ab Anaxagorae soniantia monstrat omparatio tverbum ἀπέσβη Consuit enim naxagoras τους καλου κώνους λωτοντας - του ιθέρος σπινθήρων δίκην καταφέρεσθαι διὸ ad
nimiam eruditionem, quae non mortalia oogia eotora Videtur etiam praestantissimos viros sensus ommunis aliquando deficere. Quasi enim nemo, oui modo inoolumis sit acie oculorum, de stella evanescente vocom istam singularem a-βῆναι possit excogitare, nisi philosophorum in schola educatus eorumque praeceptis imbutus Μ judio poeta has omnia nihil
moratus vitam viri πὲρ αἶσαν mortui simplicitor omparavit eum δι εττοντι. Si praeterea mihi amensoria conjiolenti hos son rios sive o cognomini fabula sive aliundo potitos Phasinoniam designare, qui Jovis ictus fulmine vero διοπετ. a mortuus, habebis comparationem omnibus numeris perfectam et absolutam. Quoniam egimus do coeli Monomonis et de Valaonaorii studio Euripidis orba simplisia ad μετεωρολογικὰ pra ephoria remeandi, huius studii subjioiam aliud exemplum, eo clarius quod ne constat quidem versus in eo tractatos revera ab Euripide ompositos emo. Apud Stobaeum Flor. 64, 31 tres hi citantur trimetri omisso scriptoris nomine de Sphingis colore:
80쪽
ει ais πρὸς αυγας ηλέου, χρυσωπον ννώτισμα θηρός εἰ δὲ πρὸ. νέφη βάλοι,
κυανωπὸν ἄν τις 'Iρις ανταυγεῖ σέλας,
quos Valch ing. 94 sq. conjecit ex Euripidis edipolassumptos esse. Quod quidem per me licet; verum quare se non tenuit quin de Anaxagora aliquid adjicoret 8 Scholion nim sidens ad Hom. Il. XV 547 protulit, quo logitur 'Αναξαγόρας δὲ ψιο
Iρις νεφέλησιν Ἀντιλαμπει 'im ηλιν. mon igitur Euripides suo ingenio eam comparationem Sphingis et arcus coelostis excogitare potuit Mihi videtur quisquis fuit illorum versuum scriptor hoc tantum voluisse: sphingis tergum, prout in luco aut in umbra positum esset, splenduisse variis coloribus, ut Iris variis splendet coloribus, sive quales habet Iris quemadmodum Hom. B. XI 26: κυανεοι δὲ δρακοντε ς ὀρωρέχαται προτὶ δειρην, τρεῖς Dατερς, ἴρισσιν ἐοικουτες αστε ΚρονIων ἐν νιφεῖ πήριξε , Νam nisi hoc modo interpreteris liberius, salsa est comparatio. Numquam enim arcus colores variat, neque solem vel nubem repercutit. Semper ut appareat sol et nubes concurrant opus est et semper idem manet. Isto quoque Scholio naxagoras nihil dixit nisi hoc Iris in nubibus ex adverso solis fulget λ); cur igitur Vala. confert sententiam, quae nihil aliud docet quam id quod unusquisque potest videro, nisi eam malo intelloxerit pSi poeta imaginem adhibere volebat, quae prorsus congrueret, potius mare componere debuisset, quod prout solis radios excipit aut nubibus a solo intercluditur χρυσωπὸ apparet aut κυανωπόν. Vs tertio particula τις quoque leviter offendit, quapropter, nisi
arcus coelestis comparatio quodammodo Homeri auctoritate s-fenderetur, paene suspicare pro κυανωπώ ς τις 'Iρις legendum esse κυανωπὸν ὁ σιδηρος ανταυγεῖ σέλας.Ρmbus in Virg. Eol. VI. 31, ut explicet vocem inane aera significare o tragoedia Cadmo haec ita vitioso scripta tr. 451):
1 Quemadmodum in Iao Phil. III. 5 de Iride dixisse fertur: ανάκλασιν serὸ νέφους πυκνο τε ἡλιακες περιφεγγεως καταντικρῖ δὲ το κατοπτρροντος αὐτὸ αεστέρος α παντὸς στασθαι.